Προσφυγή Αρ. 27/2025

 

 

 

Μεταξύ:

ΜΕ.ΤΕΧΝΙ.ΚΑ ΛΤΔ & ΙΚΑΡΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΛΤΔ ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑΣ       

                                                                        Αιτητών

 

                                                            ν.

 

 

ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

 

                                                                                                                        Αναθέτουσας Αρχής

 

 

 

 

Αναθεωρητική Αρχή

Προσφορών:                         Ανδρούλα Πούγιουρου, Πρόεδρος

                                                Κάριν Γεωργιάδου, Μέλος

                                                Ανδρέας Καρύδης, Μέλος

                                               

                                   

Αιτητές:                                  ΜΕ.ΤΕΧΝΙ.ΚΑ ΛΤΔ & ΙΚΑΡΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΛΤΔ ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ

                                                  Αντιπροσωπεύθηκαν από τους:

1.    Κώστα Δ. Καμένο, Δικηγόρο Αιτήτριας Κοινοπραξίας

2.    Κωνσταντίνο Καμένο, Δικηγόρο Αιτήτριας Κοινοπραξίας

3.    Τάσο Μιχαηλίδη, Εκπρόσωπο Αιτήτριας Κοινοπραξίας

 

 

Αναθέτουσα Αρχή:               ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

                                                  Αντιπροσωπεύθηκε από την:

1.    Μαρίτα Παρούτη, Δικηγόρο διά Μιχάλης Βορκάς & Συνεργάτες ΔΕΠΕ

 

 

 

 

Ημερομηνία έκδοσης Απόφασης: 12 Ιανουαρίου 2026

 

 

 

ΑΠΟΦΑΣΗ

 

Αντικείμενο της παρούσας Προσφυγής είναι η απόφαση της Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Λευκωσίας (στο εξής «η Αναθέτουσα Αρχή») ημερ. 25.09.2025, με την οποία κατακύρωσε το διαγωνισμό με αρ. 41/2025 και τίτλο «Εργασίες εκσκαφής, παλινόρθωσης και συναφείς εργασίες σε δρόμους και πεζοδρόμια, για τις ανάγκες του ΕΟΑ Λευκωσίας» (στο εξής «ο Διαγωνισμός») στην εταιρεία C.G. KOKIAS LTD (στο εξής «ο Επιτυχών Προσφοροδότης») για το ποσό των €3.955.200,00 πλέον ΦΠΑ.

 

Σύμφωνα με την Έκθεση Γεγονότων και όπως αυτά συμπληρώνονται από το περιεχόμενο του Διοικητικού Φακέλου, η Αναθέτουσα Αρχή στις 19.06.2025 προκήρυξε τον πιο πάνω Διαγωνισμό. Καταληκτική ημερομηνία υποβολής προσφορών καθορίστηκε, μετά από παράταση, η 25.07.2025, ενώ κριτήριο ανάθεσης ήταν η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά βάσει τιμής.

 

Υποβλήθηκαν εμπρόθεσμα δύο προσφορές, η μία των Αιτητών και η άλλη του Επιτυχόντα Προσφοροδότη, οι οποίες ανοίχθηκαν στις 25.07.2025 μετά τη λήξη της προθεσμίας υποβολής τους.

 

Κατόπιν αριθμού συνεδριάσεων της Επιτροπής Αξιολόγησης, η Επιτροπή ετοίμασε την Έκθεσή της στις 10.09.2025, την οποία προώθησε στη συνέχεια στην Επιτροπή Προσφορών. Με την Έκθεσή της εισηγείτο την ανάθεση της Σύμβασης στον Επιτυχόντα Προσφοροδότη, του οποίου η προσφορά ήταν η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη, βάσει τιμής, εισήγηση που υιοθετήθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο κατά τη συνεδρία του ημερ. 25.09.2025. Οι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί φορείς έλαβαν γνώση της απόφασης της Αναθέτουσας Αρχής με την επιστολή της τελευταίας ημερ. 02.10.2025, με αποτέλεσμα την καταχώριση από πλευράς Αιτητών της υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο Προσφυγής, με την οποίαν βάλλουν κατά της κατακύρωσης του Διαγωνισμού, προβάλλοντας τρεις λόγους ακύρωσης που άπτονται της εγκυρότητας της προσφοράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη.

 

Συγκεκριμένα, μέσω της γραπτής αγόρευσης του δικηγόρου τους, οι Αιτητές εισηγούνται ότι η προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη δεν έπρεπε να γίνει αποδεκτή, εφόσον παραβιάζει όρους του Τόμου Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού, δηλ. τον όρο 6.2.1(δ) και 6.2.1(η), που αναφέρονται στην Προσωπική κατάσταση του Προσφέροντα (πρώτος λόγος), τον όρο 6.3, που αναφέρεται στην Οικονομική και χρηματοοικονομική επάρκειά του (δεύτερος λόγος) και του όρου 6.4, που αναφέρεται στις Τεχνικές και Επαγγελματικές ικανότητές του (τρίτος λόγος).

 

Από την άλλη, η Αναθέτουσα Αρχή, μέσω της γραπτής αγόρευσης της δικηγόρου της, προβαίνει κατ’ αρχάς σε ρητή παραδοχή του δεύτερου λόγου ακύρωσης και συνακόλουθα συγκατατίθεται στην ακύρωση της προσβαλλόμενης απόφασης για το λόγο ότι, κατόπιν της περαιτέρω μελέτης της υπόθεσης, διαφάνηκε ότι ο Επιτυχών Προσφοροδότης παρέλειψε να προσκομίσει τα απαραίτητα στοιχεία σε σχέση με τις προϋποθέσεις συμμετοχής και ειδικά δεν συμπεριέλαβε στην προσφορά του τα δικαιολογητικά που προνοούν οι όροι 6.3 και 6.4, καθώς και ο όρος 8.3.1.2(α) του Τόμου Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού. Ως εκ τούτου, συνεχίζει, καθίσταται αχρείαστη η εξέταση των υπολοίπων λόγων ακύρωσης.

 

Σημειώνουμε ότι με το δεύτερο λόγο ακύρωσης οι Αιτητές προβάλλουν θέμα παραβίασης της προσφοράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη του όρου 6.3.1, Οικονομική και Χρηματοοικονομική επάρκεια, του Τόμου Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού που προνοεί για μέσο ετήσιο κύκλο εργασιών των τελευταίων τριών ετών τουλάχιστον ίσο με €4.000.000,00. Επίσης ισχυρίζονται παράλειψη συμπλήρωσης του Παραρτήματος 6 ως προς τον οικονομικό φορέα ΚΕΠΑ ΑΤΤΙΚΗΣ A.T.Ε., στις δυνατότητες του οποίου στηρίζεται ο Επιτυχών Προσφοροδότης σύμφωνα με το άρθρο 63 του περί της Ρύθμισης των Διαδικασιών Σύναψης Δημοσίων Συμβάσεων Νόμου του 2016 (Ν. 73(Ι)/2016). Η παράλειψη αυτή, κατά την άποψή τους, συνιστά παραβίαση του όρου 8, Σύνταξη και Υποβολή Προσφορών, του Τόμου Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού και συγκεκριμένα του όρου 8.3.1 που αναφέρεται στην Ενότητα Προϋποθέσεις Συμμετοχής.

 

Ενόψει της θέσης αυτής της Αναθέτουσας Αρχής, κρίνουμε ότι προέχει η εξέταση του συγκεκριμένου λόγου ακύρωσης.

 

Κατ’ αρχάς σημειώνουμε ότι σύμφωνα με πάγια νομολογία αν και η Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών δεν συνιστά Δικαστήριο και δεν δεσμεύεται από αυστηρούς δικονομικούς κανόνες, η δράση της διέπεται από το πλέγμα αρχών του Διοικητικού Δικαίου που διέπουν διοικητικές πράξεις. Η αρχή αυτή επαναλήφθηκε στην πρόσφατη υπόθεση αρ. 117/2025 του Διοικητικού Δικαστηρίου, Cosmos Business Systems - Συστήματα Πληρ/κής & Τηλεπ/νιών Ανώνυμη Εμπορική & Βιομηχανική Εταιρεία δ.τ: «Cosmos Computers Α.Ε.Β.Ε.» -v- Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών, ημερ. 15.10.2025.

 

Η Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών ελέγχει τη νομιμότητα των δημοσίων συμβάσεων σε όλα τα στάδια της διαδικασίας τους και δεν δεσμεύεται από δηλώσεις ή υποβολές των μερών ή τη στάση της δικηγόρου της Αναθέτουσας Αρχής να μην υποστηρίξει τη νομιμότητα της προσβαλλόμενης διοικητικής απόφασης (βλ. Stavros Makris Ltd -ν- Republic (1984) 3 CLR 539 και Republic -ν- Alpan (Takis Bros.) Ltd (1986) 3 CLR 1820).

 

Προς τον σκοπό εξέτασης του δεύτερου λόγου ακύρωσης ανατρέξαμε στο περιεχόμενο του Διοικητικού Φακέλου, όπου εντοπίσαμε το Παράρτημα 6 που είναι η Τεκμηρίωση Χρηματοοικονομικής και Τεχνικής Ικανότητας του Προσφέροντα. Στο Μέρος Α, Χρηματοοικονομική Ικανότητα, ο Επιτυχών Προσφοροδότης δήλωσε ως μέσο όρο κύκλου εργασιών για τα έτη 2022, 2023 και 2024 το ποσό των €3.695.893,287. Με το Παράρτημα 14 που είναι η Δήλωση Άλλων Φορέων, η εταιρεία ΚΕΠΑ ΑΤΤΙΚΗΣ A.T.Ε. εγγυάτο ότι σε περίπτωση ανάδειξης του Επιτυχόντα Προσφοροδότη ως αναδόχου, θα θέσει στη διάθεσή του τους αναγκαίους πόρους σε σχέση με την Οικονομική και Χρηματοοικονομική επάρκεια καθώς και τις Τεχνικές και Επαγγελματικές Ικανότητες. Στο τέλος του Παραρτήματος 14 υπάρχει σημείωση ότι «Θα πρέπει να καθορισθούν και αναλυθούν οι πόροι που θα διατεθούν προς τον Ανάδοχο για τη συγκεκριμένη σύμβαση.». Όπως έχουμε αντιληφθεί δεν καθορίζονται στο Παράρτημα 14 οι πόροι που θα διαθέσει η εταιρεία ΚΕΠΑ ΑΤΤΙΚΗΣ A.T.Ε.. Ούτε και στο Παράρτημα 6 εντοπίζουμε οποιοδήποτε δικαιολογητικό ή στοιχείο ως προς τη Χρηματοοικονομική και Τεχνική ικανότητα της ΚΕΠΑ ΑΤΤΙΚΗΣ A.T.Ε.. Ο όρος 8.3.1.5 είναι σαφής ότι στα στοιχεία του Παραρτήματος 6 θα πρέπει να περιλαμβάνονται και τα στοιχεία που αφορούν τον άλλο φορέα. Στο σημείο αυτό παραθέτουμε αυτούσιο τον όρο 8.3.1 για σκοπούς καλύτερης παρακολούθησης:

8.3 Περιεχόμενα Προσφορών

 

8.3.1 Ενότητα «Προϋποθέσεις Συμμετοχής»

 

1.    […]

 

2.    Για την πιστοποίηση του δικαιώματος συμμετοχής, τα ακόλουθα στοιχεία:

 

α.    Εφόσον ο Προσφέρων είναι νομικό πρόσωπο, αποδεικτικά στοιχεία σύστασής του (Πιστοποιητικό Σύστασης, Πιστοποιητικό Εγγεγραμμένου Γραφείου, Πιστοποιητικό Διευθυντών και Γραμματέα και Πιστοποιητικό Μετόχων).

 

β.    […].

 

γ.    […].

 

3.    Για την πιστοποίηση της Οικονομικής και Χρηματοοικονομικής επάρκειας, συμπληρωμένο το Παράρτημα 6. Τονίζεται ότι η Αναθέτουσα Αρχή δύναται να ζητήσει από τους Προσφέροντες, κατά τη διαδικασία αξιολόγησης, την υποβολή οποιονδήποτε στοιχείων τεκμηρίωσης κρίνει απαραίτητο, σχετικά με τα δηλωθέντα στο Παράρτημα 6.

 

4.    Για την πιστοποίηση των τεχνικών και επαγγελματικών ικανοτήτων, τα ακόλουθα στοιχεία:

 

Κατάλογο των έργων που εκτελέστηκαν την περίοδο που καθορίζεται στην παράγραφο 6.4(2). (Παράρτημα 6).

 

Νοείται ότι θα πρέπει να προσκομίσει πιστοποιητικά Καλής Εκτέλεσης για τα έργα που δηλωθήκαν στον κατάλογο εάν του ζητηθεί. Τα πιστοποιητικά αυτά θα αναφέρουν την αξία, το χρόνο, τη φύση και τον τόπο εκτέλεσης των έργων και θα προσδιορίζουν αν τα έργα εκτελέστηκαν σύμφωνα με τους κανόνες της τέχνης. Σε περίπτωση που δεν υπάρχουν πιστοποιητικά, τα ανωτέρω στοιχεία θα δηλώνονται από τον Προσφέροντα. Σε περίπτωση που το έργο εκτελέστηκε από κοινοπραξία θα δηλώνεται το ποσοστό συμμετοχής του Προσφέροντος στην κοινοπραξία ή το είδος και η δαπάνη των εργασιών που αυτός εκτέλεσε.

 

5.    Σε περίπτωση που ο Προσφέρων στηρίζεται στις δυνατότητες άλλων φορέων κατά την έννοια των σχετικών εδαφίων των παραγράφων 6.3 ή/και 6.4, απαιτείται η υποβολή των δηλώσεων των φορέων αυτών, με τις οποίες θα εγγυώνται στην Αναθέτουσα Αρχή ότι, σε περίπτωση ανάδειξης του Προσφέροντα ως Αναδόχου, θα θέσουν στη διάθεσή του, τους κατά περίπτωση, αναγκαίους πόρους (Παράρτημα 14).

 

Νοείται ότι, σε τέτοια περίπτωση, στα δικαιολογητικά των εδαφίων (3) και (4) πιο πάνω πρέπει να συμπεριλαμβάνονται και τα στοιχεία που αφορούν τους φορείς αυτούς, ανάλογα με τους διατιθέμενους πόρους. Επιπρόσθετα, να υποβάλλονται τα δικαιολογητικά που αναφέρονται στο εδάφιο 2 (α) πιο πάνω.».

 

 

Η δυνατότητα στήριξης σε άλλο φορέα τόσο ως προς την οικονομική επάρκεια όσο και ως προς τις τεχνικές ικανότητες προνοείται από το άρθρο 63 του Νόμου 73(Ι)/2016.

 

Στην παρούσα περίπτωση, ο Επιτυχών Προσφοροδότης άσκησε το δικαίωμά του αυτό υποβάλλοντας την Δήλωση της εταιρείας ΚΕΠΑ ΑΤΤΙΚΗΣ A.T.Ε. με το Παράρτημα 14, χωρίς όμως να υποβάλει τα απαραίτητα δικαιολογητικά με το Παράρτημα 6 όπως προνοεί ο όρος 8.3.1.5.

 

Η ουσιώδης σημασία του όρου 6.3.1 του Τόμου Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού είναι δεδομένη, εφόσον ο ίδιος ο όρος προβλέπει ότι οι οικονομικοί φορείς πρέπει να πληρούν υποχρεωτικά την προϋπόθεση να έχουν μέσο ετήσιο κύκλο εργασιών για τα τρία τελευταία οικονομικά έτη τουλάχιστον ίσο με €4.000.000,00. Στην παρούσα περίπτωση, με τα δεδομένα του Παραρτήματος 6, όπου εμφανίζεται ως μέσος όρος κύκλου εργασιών του Επιτυχόντα Προσφοροδότη το ποσό των €3.695.893,287, σίγουρα δεν πληρούται ο όρος, εξ ου και η στήριξή του σε άλλο φορέα.

 

Η σημασία όρου προκήρυξης Διαγωνισμού και οι συνέπειες παράβασής του, υπήρξαν αντικείμενο εξέτασης στην πρόσφατη υπόθεση ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ MALTA LINES LIMITED AND KAPNOS AIRPORT SHUTTLE (MLKP) -v- M. E. ΛΕΩΦΟΡΕΙΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΛΤΔ, Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Αρ. 76/2020, ημερ. 14.04.2025 όπου το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο στην απόφαση του αναφέρει τα εξής:

«Όπως είναι νομολογημένο, οι όροι προκήρυξης διαγωνισμού συνιστούν πράξεις κανονιστικού περιεχομένου και θεωρούνται κατ' ουσία διάταξη νόμου που δεσμεύει τόσο τη Διοίκηση, όσο και τους διαγωνιζόμενους. Η δε παράβαση τους, αποτελεί παράβαση κανόνα δικαίου και επιφέρει την ακυρότητα της διακήρυξης. Η συμμόρφωση προς τους όρους ενός πλειοδοτικού διαγωνισμού αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση συμμετοχής στο διαγωνισμό. (βλ. Λ. Π. Λουκαΐδης Λτδ ν. Δημοκρατίας (1990) 3 ΑΑΔ 862, Ε. Μαρκίδου ν. Δημοκρατίας (1997) 3 ΑΑΔ 581, General Constructions Ltd v. Δήμου Λεμεσού (1998) 3 ΑΑΔ 584 και Δημοκρατία ν. S. Kyriakou Euromarket Ltd (2000) 3 AAΔ 692). Σε κάθε περίπτωση, η Διοίκηση και οι διαγωνιζόμενοι προσφοροδότες δεσμεύονται από τους όρους του διαγωνισμού.».

 

Στην υπόθεση Αρχή Τηλεπικοινωνιών Κύπρου -v- CyStar Insurance Brokers Ltd, Αναθεωρητική Έφεση Αρ. 137/15, ημερ. 03.02.2023, το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο υιοθετώντας τη μέχρι τότε νομολογία ανάφερε τα εξής ως προς τη σημασία παραβίασης ουσιώδους όρου:

«Θέλουμε να τονίσουμε ότι η αρχή που πηγάζει από τη νομολογία μας πως η προσφορά που δεν πληροί ουσιώδη όρο είναι άκυρη και δεν μπορεί να εξεταστεί, είναι ακριβώς αρχή που στηρίζει την ευνομία. Η δε ανάγκη τήρησης της διασφαλίζει την εξ ίσου σημαντική αρχή της ίσης μεταχείρισης. Οι προσφορές - που γίνονται για το δημόσιο συμφέρον -πρέπει να τυγχάνουν ίσης μεταχείρισης και να είναι σύμφωνες με τους όρους της διακήρυξης. Η δε διοίκηση οφείλει να μεταχειρίζεται τους προσφοροδότες πάνω σε ίση βάση. (Βλ. George D. Kounnas and Sons Ltd a.o. v. Republic (1972)3 C.L.R.542, Leisureland Hotel Enterprises Ltd v. Δημοκρατίας (1993)3 A.A.Δ.538 κaι Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας 1929-1959, σελ.430)».

 

Χρήσιμη επίσης θεωρούμε την παράθεση του εξής αποσπάσματος από το σύγγραμμα του Δημήτριου Γ. Ράικου, «Δίκαιο Δημοσίων Συμβάσεων», Δ Έκδοση σελ. 402, όπου αναφέρει τα εξής για το θέμα:

«Εξάλλου, ενόψει, τόσο, της αρχής της τυπικότητας που διέπει τους δημόσιους διαγωνισμούς και της καταρχήν αυτοτέλειας κάθε διαγωνισμού η αναθέτουσα αρχή, σε κάθε περίπτωση, δεν μπορεί να υποκαταστήσει τυχόν ελλείψεις απαιτούμενου από την προκήρυξη στοιχείου (λ.χ. υπεύθυνης δήλωσης), ανατρέχοντας σε άλλα έγγραφα που περιλαμβάνονται στην υποβληθείσα προσφορά, είτε ανατρέχοντας σε προηγούμενους διαγωνισμούς, στους οποίους είχε συμμετάσχει ο προσφέρων με την ίδια αρχή».

 

 

Υπό το φως της πιο πάνω νομολογίας και των γεγονότων της υπόθεσης, βρίσκουμε ότι η μη δεόντως συμπλήρωση και υποβολή του Παραρτήματος 6 ώστε να συμπεριλαμβάνει και τα στοιχεία που αφορούν τον άλλο φορέα ως προς την οικονομική και χρηματοοικονομική του ικανότητα καθώς και την τεχνική και επαγγελματική του ικανότητα μαζί με αποδεικτικά στοιχεία σύστασής του, εφόσον είναι νομικό πρόσωπο, καθιστούσε αναπόφευκτα άκυρη την προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη και κατ’ επέκταση απορριπτέα από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής. Δεν ήταν θέμα άσκησης διακριτικής ευχέρειας της τελευταίας.

 

Ενόψει όλων των πιο πάνω, βρίσκουμε την απόφαση της Αναθέτουσας Αρχής τρωτή και έκθετη σε ακύρωση.

 

Συνεπώς ο δεύτερος λόγος ακύρωσης επιτυγχάνει, καθιστώντας έτσι αχρείαστη την εξέταση των άλλων δύο λόγων ακύρωσης και επιχειρημάτων που εγείρουν οι Αιτητές που είχαν επίσης την ευκαιρία να αναπτύξουν και κατά την προφορική αγόρευση του δικηγόρου τους ενώπιον μας. Περιοριζόμαστε μόνο στο να επαναλάβουμε ότι αναφέρονται επίσης στη μη πλήρωση από πλευράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη προϋποθέσεων συμμετοχής.

 

Ως εκ τούτου, η Προσφυγή επιτυγχάνει και η προσβαλλόμενη απόφαση ακυρώνεται.

 

............................................                      ............................................

Ανδρούλα Πούγιουρου                             Κάριν Γεωργιάδου

Πρόεδρος                                                  Μέλος

 

 

.............................................                    

Ανδρέας Καρύδης                                    

Μέλος