ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Υπoθ. Αρ.: 4775/2023
17 Δεκεμβρίου 2025
[Α.Α. AΓΡΟΤΗ, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.]
Αναφορικά με το άρθρο 146 του Συντάγματος
Μεταξύ:
A. N. M.
Αιτήτρια
-και-
Κυπριακή Δημοκρατία, μέσω
Του Διευθυντού της Υπηρεσίας Ασύλου
Καθ' ων η Αίτηση
-------------------
Α. Πλιάκα (κα) για Δ. Ζησιμοπούλου Κυριάκου (κα) Δικηγόρος Αιτήτριας
Κ. Ιμανίμης (κος) Δικηγόροι της Δημοκρατίας, για τους Καθ' ων η Αίτηση.
Η Αιτήτρια παρούσα
[Παρών ο κ. Σφέτσος για πιστή μετάφραση από λιγκάλα σε ελληνικά και αντίστροφα]
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Α. Α. ΑΓΡΟΤΗ, Δ ΔΔΔΠ: Με την παρούσα προσφυγή, η Αιτήτρια προσβάλλει την απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου κοινοποιηθείσα προς αυτήν μέσω επιστολής ημερομηνίας 28/11/2023, σύμφωνα με την οποία απορρίφθηκε το αίτημά της για παραχώρηση καθεστώτος διεθνούς προστασίας και καλεί το Δικαστήριο όπως κηρύξει αυτήν άκυρη παράνομη, αντισυνταγματική και στερημένη οποιουδήποτε έννομου αποτελέσματος.
Όπως προκύπτει τόσο από την Ένσταση αλλά και από το περιεχόμενο του διοικητικού φακέλου, που αποτελεί τεκμήριο "Α" στην παρούσα διαδικασία, τα ουσιώδη γεγονότα που αφορούν την υπό εξέταση υπόθεση είναι τα ακόλουθα:
Η Αιτήτρια είναι ενήλικη, υπήκοος της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό (εφεξής «ΛΔΚ»), κάτοχος διαβατηρίου, η οποία, σύμφωνα με δική της δήλωση στις 10/04/2022, εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής και μέσω Τουρκίας αφίχθηκε στις κατεχόμενες περιοχές της Κύπρου, όπου και παρέμεινε για περίπου δύο μήνες. Ακολούθως εισήλθε παράτυπα στις ελεγχόμενες από τη Κυπριακή Δημοκρατία περιοχές, υποβάλλοντας στις 20/06/2022 αίτηση διεθνούς προστασίας.
Στις 02/11/2023 πραγματοποιήθηκε συνέντευξη στην Αιτήτρια από λειτουργό της Υπηρεσίας Ασύλου. Στις 08/11/2023 αρμόδιος λειτουργός συνέταξε Έκθεση/Εισήγηση προς τον Προϊστάμενο της Υπηρεσίας Ασύλου με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη του αιτήματος της. Στις 10/11/2023 συγκεκριμένος λειτουργός, δεόντως εξουσιοδοτημένος από τον Υπουργό Εσωτερικών να ασκεί καθήκοντα Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Ασύλου, κατόπιν εξέτασης της εισηγητικής έκθεσης αποφάσισε την απόρριψης της αίτησης και επιστροφή της Αιτήτριας στη ΛΔΚ.
Η απορριπτική απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου, η οποία περιέχεται στην επιστολή ημερομηνίας 28/11/2023, μαζί με την αιτιολογία αυτής, παραλήφθηκε δια χειρός από την Αιτήτρια αυθημερόν, θέτοντας την υπογραφή της αφού προηγουμένως της επεξηγήθηκε το περιεχόμενο της σε γλώσσα που κατανοεί πλήρως.
Εμπρόθεσμα, η Αιτήτρια, μέσω συνηγόρου καταχώρισε την με τον πιο πάνω αριθμό και τίτλο προσφυγή εναντίον της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου, προβάλλοντας διάφορους ισχυρισμούς προς ακύρωση της προσβαλλόμενης πράξης.
Με τη γραπτή αγόρευση της συνηγόρου της, η Αιτήτρια προωθεί προς ακύρωση της προσβαλλόμενης απόφασης, πλείονες νομικούς ισχυρισμούς τους οποίους ωστόσο απέσυρε κατά το στάδιο των Διευκρινίσεων ενώπιον του Δικαστηρίου, περιορίζοντάς τους στον ισχυρισμό ότι η προσβαλλόμενη απόφαση αποτελεί προϊόν μη δέουσας έρευνας και αιτιολογίας.
Από την πλευρά τους οι Καθ' ων η αίτηση, μέσω της αγόρευσης της συνηγόρου τους, υπεραμύνονται της νομιμότητας και της ορθότητας της προσβαλλόμενης απόφασης, ισχυριζόμενοι ότι αυτή είναι επαρκώς και δεόντως αιτιολογημένη και ότι εκδόθηκε μετά από δέουσα έρευνα αφού λήφθηκαν υπόψη όλα τα ουσιώδη στοιχεία, γεγονότα και περιστατικά της υπόθεσης. Τέλος καλούν το Δικαστήριο όπως απορρίψει την προσφυγή και επικυρώσει ως ορθή την απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου.
Έχω μελετήσει με προσοχή τα όσα τέθηκαν ενώπιον μου και δεδομένης της αρμοδιότητας του Δικαστηρίου δυνάμει του περί Ίδρυσης και Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμο του 2018, Ν.73(Ι) 2018, όπως εξετάζει πέραν από τη νομιμότητα της προσβαλλόμενης πράξης και την ορθότητα αυτής, ήτοι εξέταση επί της ουσίας του αιτήματος της Αιτήτριας θεωρώ χρήσιμο όπως καταγραφούν όλοι οι ισχυρισμοί που αυτή προέβαλε σε όλα τα στάδια της εξέτασης του αιτήματός της, προκειμένου να εξετάσω την ορθότητα της προσβαλλόμενης απόφασης αλλά και για να διαφανεί εάν οι Καθ’ ων η αίτηση αποφάσισαν μετά από δέουσα έρευνα, ορθά, νόμιμα και εντός των πλαισίων της διακριτικής του ευχέρειας, έχοντας κατά νου και τον μοναδικό προωθούμενο ισχυρισμό της συνηγόρου της.
Κατά την καταγραφή της αίτησής της, η Αιτήτρια ανέφερε ότι αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα καταγωγής της, διότι η οικογένειά της ήθελε να την εξαναγκάσει σε γάμο με έναν θείο της ηλικίας 75 ετών. Πρόσθεσε ότι μέλη της οικογένειάς της την απείλησαν ότι θα της ρίξουν ένα κακό ξόρκι που είτε θα τη σκοτώσει είτε θα της προκαλέσει ψυχιατρικά προβλήματα, εξαιτίας της άρνησής της να συνάψει τον γάμο.
Η Αιτήτρια δήλωσε περαιτέρω ότι είχε δεχτεί άλλη πρόταση γάμου από έναν νεαρό άνδρα ερχόμενος από ευρωπαϊκή χώρα. Ο εν λόγω άνδρας εξέφρασε επίσημα την πρόθεσή του να παντρευτεί την Αιτήτρια, ωστόσο η οικογένειά της αρνήθηκε και επέμενε να της επιβάλει τον αιμομικτικό γάμο με τον ηλικιωμένο θείο.
Κατά την συνέντευξή της ενώπιον της Υπηρεσίας Ασύλου, η Αιτήτρια επιβεβαίωσε ότι είναι υπήκοος της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, γεννηθείσα στην περιοχή Kimpese, Kongo Central όπου διέμεινε μέχρι το έτος 2003. Ακολούθως, μετέβη στην περιοχή Matadi, Kongo Central όπου διέμεινε μέχρι το έτος 2019. Έπειτα, μετοίκησε στην περιοχή Kimbangu, της Kinshasa, την οποία δήλωσε ως τελευταίο τόπο διαμονής της πριν την αναχώρησή της από τη χώρα. Ως προς τις θρησκευτικές της πεποιθήσεις, ανέφερε ότι είναι χριστιανή καθολική και ότι ανήκει στη φυλή Ndibu. Επιπλέον, δήλωσε άγαμη και άτεκνη, οι γονείς της διαμένουν στην περιοχή Kimpese, Kongo Central και ότι έχει δύο αδελφές, εκ των οποίων η μία απεβίωσε το έτος 2021, καθώς και τέσσερις αδελφούς, οι οποίοι διαμένουν επίσης στην περιοχή Kimpese, Kongo Central. Κατά δήλωσή της απόφοιτη Πανεπιστημίου στον τομέα της Διαχείρισης Συστημάτων Πληροφορικής, με εργασιακή εμπειρία. Τέλος, ως προς την κατάσταση της υγείας της η Αιτήτρια ισχυρίστηκε ότι πάσχει από ηπατίτιδα Β’ και πως λαμβάνει θεραπεία στη χώρα μας.
Αναφορικά με τους λόγους για τους οποίους εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής της η Αιτήτρια δήλωσε ότι μετά τον θάνατο της αδελφής της τον Σεπτέμβριο του 2021, η οικογένεια του πατέρα της αποφάσισε ότι, επειδή η προίκα είχε ήδη καταβληθεί, εκείνη θα έπρεπε να αντικαταστήσει την αδελφή της στον προγραμματισμένο γάμο με τον πατρικό της θείο, ωστόσο επείδη αυτή αρνήθηκε, δέχθηκε απειλές. Συγκεκριμένα, ο θείος της την απείλησε ότι, αν δεν δεχτεί την πρόταση, θα πεθάνει όπως πέθανε και η αδελφή της. Η Αιτήτρια τόνισε ότι ο εξαναγκαστικός αυτός γάμος συνδέεται στενά με πρακτικές μαγείας, ισχυριζόμενη ότι η οικογένεια χρησιμοποιεί «μαγικούς καθρέφτες» οι οποιοι επιτρέπουν τον εντοπισμό της όπου και βρίσκεται.
Ο θείος της, όπως ανέφερε, ήταν 75 ετών, ήδη παντρεμένος με δύο γυναίκες και με ένα παιδί από την πρώτη σύζυγο, και η ίδια δεν ήθελε να αποτελεί την τρίτη σύζυγός του. Πριν εγκαταλείψει τη χώρα, διέμενε στην οικία μιας θείας της στην Kinshasa, όπου την επισκέφθηκε ο θείος της απειλώντας την με σκοπό να την αναγκάσει να τον παντρευτεί, όμως η θεία της αρνήθηκε να την αφήσει να φύγει μαζί του. Η θεία αυτή απεβίωσε τον Δεκέμβριο του 2021, ενώ η αδελφή της τον Σεπτέμβριο 2021.
Η Αιτήτρια ανέφερε ότι, ακόμη και αν πέθαινε ο θείος της, η οικογένειαα θα όριζε άλλο συγγενικό πρόσωπο ως σύζυγο, καθώς η προίκα δεν μπορεί να επιστραφεί σύμφωνα με το έθιμο. Κατά τις διευκρινιστικές ερωτήσεις, δήλωσε το όνομα του θείου της και εξήγησε ότι, σύμφωνα με την παράδοση της οικογένειας του πατέρα της, οι κόρες πρέπει να παντρεύονται συγκεκριμένους ξαδέλφους τους.
Δήλωσε περαιτέρω ότι η συγκεκριμένη παράδοση ονομάζεται Vutula Menga. Μετά τον θάνατο της αδελφής της τον Σεπτέμβριο 2021, ο θείος της προσπάθησε να την εξαναγκάσει σε γάμο, ωστόσο η ίδια αρνήθηκε, εξηγώντας ότι πρόκειται για μαγεία και ότι δεν μπορεί να το αποδεχτεί καθώς είναι Χριστιανή. Επίσης ανέφερε ότι ο θείος της ανήκει σε «μαύρη σέκτα» και ότι επιδιώκει να παντρευτεί κορίτσι από την οικογένεια ώστε να αποκτήσει περισσότερα παιδιά με «καθαρό αίμα».
Η Αιτήτρια εξήγησε ότι, αν αποδεχόταν τον γάμο, θα έπρεπε να υποστεί τελετουργία που θα μπορούσε να την αρρωστήσει σωματικά και ψυχικά ή ακόμη και να την σκοτώσει. Αν αρνιόταν, θα είχε τις ίδιες συνέπειες. Παρότι δεν υπήρξε κάποιο προσωπικό σωματικό επεισόδιο με τον θείο της, θεωρεί την προσπάθεια εξαναγκασμού ως βλάβη.
Η μόνη υποστήριξη που έλαβε ήταν από μια θεία της στην Kinshasa, στην οποία μετοίκησε το 2019 μετά από ένα περιστατικό στη δουλεία της, όπου συνελήφθη, λιποθύμησε, μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο και στη συνέχεια δραπέτευσε. Στο σπίτι της θείας έμεινε τον Δεκέμβριο 2021, περίοδος κατά την οποία η θεία της απεβίωσε. Δήλωσε ότι κατά την παραμονή της εκεί δεν αντιμετώπισε κάποιο πρόβλημα.
Η Αιτήτρια ανέφερε ότι οι γονείς της και άλλα μέλη της οικογένειας την πίεζαν να δεχτεί τον γάμο, επειδή είχε ήδη καταβληθεί η προίκα. Ο θείος της την απειλούσε ότι θα την εντοπίσει όπου κι αν μεταβεί, είτε στο Kongo Central είτε στο Lubumbashi. Δεν υπήρξε σωματική βία, αλλά ο θείος της έστελνε μηνύματα στη θεία της ζητώντας να τον αφήσει να την πάρει μαζί του.
Εξηγώντας τον λόγο για τον οποίο έφυγε από την περιοχή Matandi και μετέβη στην Kinshasa το 2019, ανέφερε ότι αυτό συνέβη λόγω προβλημάτων στη δουλειά της και όχι λόγω της πρότασης γάμου. Για τον θάνατο της αδελφής της, δήλωσε ότι συνέβη επειδή εκείνη είχε αρνηθεί τον γάμο, αναφέροντας πως τον Απρίλιο του 2021 αρρώστησε και απεβίωσε πέντε μήνες αργότερα. Η ίδια υποστήριξε ότι δεν υπέστη «κατάρα» επειδή, γνωρίζοντας τον θάνατο της αδελφής της, αποφάσισε έγκαιρα να εγκαταλείψει τη χώρα.
Συνεχίζοντας την αφήγησή της η Αιτήτρια προσέθεσε ότι πριν τον θάνατο της θείας της τον Δεκέμβριο 2021, συγγενείς πήγαν στην Kinshasa για να πιέσουν τη θεία να την παραδώσει, πριν τον θάνατό της. Μετά τον θάνατο της θείας, η Αιτήτρια αποφάσισε να φύγει από τη χώρα τον Ιανουάριο 2022. Θεωρεί ότι δεν υπέστη επίθεση στο μεσοδιάστημα επειδή είχε υποσχεθεί ψευδώς στην οικογένεια ότι θα επέστρεφε για τον γάμο περίπου τον Μάιο, ώστε να καθυστερήσει η πίεση, ενώ στην πραγματικότητα ετοίμαζε την αναχώρησή της.
Σε σχέση με την τελετή του εθίμου Vutula Menga, εξήγησε ότι τελείται σε σκοτεινό χώρο, όπου η γυναίκα ντύνεται στα λευκά και κάθεται σε καρέκλα, ενώ οι παρευρισκόμενοι χορεύουν γύρω της και πραγματοποιούν μικρές τομές στο σώμα της. Επίσης δήλωσε ότι ο θείος της χρησιμοποιεί «μαγικούς καθρέφτες» της μαύρης μαγείας, μέσω των οποίων μπορεί να εντοπίζει τη θέση της ακόμη και σε μακρινές πόλεις.
Αποτελεί πεποίθησή της ότι σε περίπτωση επιστροφής της στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, θα χάσει τη ζωή της λόγω των οικογενειακών προβλημάτων και του εξαναγκασμού για γάμο, επαναλαμβάνοντας ότι ακόμη και αν ο θείος της πεθάνει, η οικογένεια θα της επιβάλει άλλον σύζυγο.
Από τα λεγόμενα της Αιτήτριας διακρίθηκαν από τους Καθ’ ων η αίτηση δύο ουσιώδεις ισχυρισμοί. Πρώτον οι ισχυρισμοί που αφορούν στο προσωπικό προφίλ, ταυτότητα και χώρα καταγωγής της και δεύτερον ο ισχυριζόμενος φόβος της Αιτήτριας μέσω απειλών λόγω εξαναγκαστικού γάμου από τον θείο της, με αποτέλεσμα να εγκαταλείψει την χώρα καταγωγής της το 2022.
Ο πρώτος ισχυρισμός έγινε αποδεκτός καθώς οι δηλώσεις της Αιτήτριας σχετικά με τα στοιχεία του προσωπικού της προφίλ (περιοχή συνήθους διαμονής και γέννησης, μορφωτικό επίπεδο) κρίθηκαν συνεκτικές και επαρκείς πληροφοριών, καθώς βρίσκουν έρεισμα σε εξωτερικές πηγές πληροφόρησης από την χώρα καταγωγής της Αιτήτριας.
Αντιθέτως ο δεύτερος ισχυρισμός της Αιτήτριας έτυχε απόρριψη ως αναξιόπιστος, εφόσον αυτή, παρά του ότι υποστήριξε ότι εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής της για να αποφύγει εξαναγκαστικό γάμος με τον θείο της επικαλούμενη φόβο σοβαρής βλάβης μέσω απειλών και μαγείας, δεν παρείχε σαφείς, συγκεκριμένες και επαρκείς πληροφορίες που να τεκμηριώνουν τους ισχυρισμούς της. Οι λόγοι για τους οποίους εγκατέλειψε τη χώρα της κρίθηκαν αντιφατικοί καθώς και οι μετακινήσεις της εντός της χώρας. Πρόσθετα, κρίθηκε πως η Αιτήτρια δεν δέχθηκε άμεσες απειλές ούτε υπέστη βλάβη ενώ παρέμεινε στη χώρα για σημαντικό χρονικό διάστημα μετά τα υποτιθέμενα γεγονότα καθώς επίσης ότι δεν έλαβε ουσιαστικά μέτρα αυτοπροστασίας.
Ως προς την εξωτερική αξιοπιστία του ισχυρισμού, κρίθηκε ότι τα όσα ανέφερε η Αιτήτρια στην συνέντευξή της, αποτελούν το μοναδικό τεκμήριο προς υποστήριξη του ισχυρισμού της και δεν υπάρχουν εύλογοι λόγοι που να δικαιολογούν την οποιαδήποτε ανάλυση των εν λόγω δεδομένων μέσω άλλων πηγών πληροφόρησης.
Παρατηρείται στο συγκεκριμένο σημείο ότι οι Καθ’ ων η αίτηση σε ουδεμία έρευνα προχώρησαν σχετικά με το φαινόμενο των εξαναγκαστικών γάμων στη χώρα καταγωγής της Αιτήτριας ως όφειλαν να προβούν προς αξιολόγηση των ισχυρισμών της Αιτήτριας. Στην εν λόγω έρευνα ωστόσο θα προχωρήσει το Δικαστήριο σε μεταγενέστερο στάδιο της παρούσας απόφασης.
Ακολούθως, κατά την αξιολόγηση κινδύνου και τη νομική ανάλυση, κρίθηκε ότι δεν προκύπτει βάσιμος και δικαιολογημένος φόβος δίωξης της Αιτήτριας σε περίπτωση επιστροφής της στη χώρα καταγωγής στα πλαίσια του άρθρου 3 του περί Προσφύγων Νόμου αφού οι σχετικοί ισχυρισμοί απορρίφθηκαν στο σύνολό τους ως μη αξιόπιστοι, κρίνοντας περαιτέρω ότι δεν προκύπτει ούτε πραγματικός κίνδυνος σοβαρής βλάβης της Αιτήτριας σε περίπτωση επιστροφής της στην Kinshasa, στο πλαίσιο των άρθρων 19 (1) και (2) του περί Προσφύγων Νόμου. Τούτων λεχθέντων οι Καθ’ ων η αίτηση απέρριψαν την αίτηση της Αιτήτριας.
Σύμφωνα με το άρθρο 3 του Ν.6(Ι)/2000, «πρόσφυγας αναγνωρίζεται το πρόσωπο, που λόγω βάσιμου φόβου καταδίωξης του για λόγους φυλετικούς, θρησκευτικούς, ιθαγένειας ή ιδιότητας μέλους συγκεκριμένου κοινωνικού συνόλου ή πολιτικών αντιλήψεων, είναι εκτός της χώρας της ιθαγένειας του και δεν είναι σε θέση ή λόγω του φόβου αυτού, δεν είναι πρόθυμο, να χρησιμοποιήσει την προστασία της χώρας αυτής». Είναι καθόλα κατανοητό, ότι για να αναγνωριστεί πρόσωπο ως πρόσφυγας, θα πρέπει να αποδεικνύεται βάσιμος και δικαιολογημένος φόβος δίωξης, του οποίου τόσο το υποκειμενικό όσο και το αντικειμενικό στοιχείο πρέπει να εκτιμηθούν από το αρμόδιο όργανο προτού καταλήξει σε απόφαση.
Περαιτέρω το άρθρο 18(5) του περί Προσφύγων Νόμου, Ν. 6(Ι)/2000 προνοεί ότι «εναπόκειται στην αιτήτρια να τεκμηριώσει την αίτηση διεθνούς προστασίας», χωρίς να απαιτείται να προσκομίσει τυπικά αποδεικτικά στοιχεία. Η Αιτήτρια έχει την ευθύνη να εκθέσει με την αίτησή της αλλά και μέσα από την ενώπιον της αρμόδιας αρχής συνέντευξη της ακόμα και ενώπιον του Δικαστηρίου, μέσω της ορθής δικονομική διαδικασίας, με στοιχειώδη σαφήνεια, τα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά τα οποία του προκαλούν, κατά τρόπο αντικειμενικό, δικαιολογημένο φόβο δίωξης υφιστάμενο στη χώρα καταγωγής της. Η Αιτήτρια οφείλει να επικαλεστεί με λεπτομέρεια, σαφήνεια και αληθοφάνεια συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά που στηρίζουν το υποβληθέν αίτημά της για διεθνή προστασία, το δε αρμόδιο όργανο εξετάζοντας την αίτηση της Αιτήτριας, οφείλει να λάβει υπόψη του κάθε σχετικό με την υπόθεση γεγονός.
Είναι πάγια νομολογημένο ότι δέουσα έρευνα κρίνεται από το Δικαστήριο ότι έγινε, όταν το αρμόδιο όργανο εξετάζει κάθε σχετικό με την υπόθεση γεγονός (βλ. Motorways Ltd v. Υπουργού Οικονομικών (1999) 3ΑΑΔ 447). Ορθή και πλήρης έρευνα θεωρείται αυτή που εκτείνεται στη διερεύνηση των ουσιωδών στοιχείων της υπόθεσης (βλ. Νικολαΐδη v. Μηνά (1994) 3ΑΑΔ 321, Ττουσούνα ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (2013) 3 Α.Α.Δ. 151, Χωματένος ν. Δημοκρατίας κ.α. (2013) 3 Α.Α.Δ. 120, Α. Παπουτέ ν. Χρ. Κασάπη και Κυπριακής Δημοκρατίας, Συν. Αναθ. Έφεση 112/15 και 131/15 ημερομηνίας 13/07/2022). Η έκταση της έρευνας εξαρτάται πάντοτε από τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης (βλ. Δημοκρατία v. Ευαγγέλου κ.α. (2013) 3ΑΑΔ 414) και το αρμόδιο όργανο οφείλει να βρει τον κατάλληλο τρόπο για να εκπληρώσει την υποχρέωσή του για επαρκή έρευνα.
Ως προς την αιτιολόγηση των αποφάσεων της Διοίκησης είναι επιβεβλημένη για να μπορεί το Δικαστήριο να ελέγξει εάν η απόφαση λήφθηκε σύμφωνα με το Νόμο και για να παρέχεται η δυνατότητα να αντιληφθεί το Δικαστήριο που βασίστηκε το αρμόδιο όργανο για να καταλήξει στην απόφασή του (βλ. Γρηγορόπουλος κ.α. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (1997) 4 ΑΑΔ 1414).
Στην απόφαση Γενεθλίου ν. Συμβούλιο Αμπελουργικών Προϊόντων (1990) 3 ΑΑΔ 4096, λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Οι αποφάσεις των Διοικητικών Αρχών πρέπει να περιέχουν πλήρη επαρκή και σαφή αιτιολογία. Η αιτιολογία αυτή μπορεί να συμπληρώνεται από τα στοιχεία του φακέλου. Η πλήρης αιτιολογία περιέχει ή δείχνει τη νομική βάση της διοικητικής απόφασης. Η αιτιολογία συνδέεται άμεσα με τη νομική έκδοση και νομιμότητα της διοικητικής πράξης. Περαιτέρω είναι αναγκαία για να μπορεί με ευχέρεια να γίνεται ο δικαστικός έλεγχος».
Μελετώντας το διοικητικό φάκελο, διαπιστώνω ότι οι Καθ’ ων η αίτηση συνεκτίμησαν και αξιολόγησαν τα στοιχεία που είχαν ενώπιόν τους προτού καταλήξουν στην προσβαλλόμενη απόφαση, εκδίδοντας με τον τρόπο αυτό αιτιολογημένη απόφαση και εντός των πλαισίων της διακριτικής ευχέρειας του αρμόδιου οργάνου. Η δε παράλειψή τους να διερευνήσουν τις επικρατούσες συνθήκες στη χώρα καταγωγής της Αιτήτριας ως προς το φαινόμενο του εξαναγκαστικού γάμου κρίνω ότι δεν έβλαψε ουσιωδώς τα δικαιώματα της Αιτήτριας καθώς ο ισχυρισμός της περί εξαναγκαστικού γάμου με τον θείο της κρίθηκε ως εσωτερικά μη αξιόπιστος.
Ειδικότερα, τα ευρήματα των Καθ’ ων η αίτηση περί αναξιοπιστίας του ισχυρισμού της Αιτήτριας κρίνονται απολύτως ορθά καθώς η Αιτήτρια δεν κατάφερε να παραθέσει απαντήσεις, περιγραφές και στοιχεία ή πληροφορίες που να παραπέμπουν σε βιωματικά περιστατικά. Οι ισχυρισμοί της κατά την κρίση του Δικαστηρίου παρουσιάζουν σημαντικές αντιφάσεις και ασυνέπειες που μειώνουν καθοριστικά την αξιοπιστία τους. Πρώτον, οι εξηγήσεις της για τον θάνατο της αδελφής της διαφοροποιούνται μεταξύ «ασθένειας» και «κατάρας» λόγω μαγείας, ενώ η αναφορά σε «μαγικούς καθρέφτες» και υπερφυσικούς τρόπους εντοπισμού δεν συνάδουν με αντικειμενικά επαληθεύσιμα γεγονότα. Επιπλέον, αν και υποστηρίζει ότι η οικογένεια ασκούσε έντονη και συνεχή πίεση για τον εξαναγκαστικό γάμο, δηλώνει ότι κατά την πολυετή παραμονή της στην Kinshasa δεν αντιμετώπισε κανένα πρόβλημα, ούτε περιγράφει συγκεκριμένα περιστατικά απειλής ή βίας εις βάρος της.
Αντίφαση προκύπτει και από το γεγονός ότι η ίδια μετακινήθηκε στην Kinshasa το 2019 για λόγους άσχετους με τον υποτιθέμενο γάμο, ενώ η οικογενειακή πίεση φέρεται να εκδηλώθηκε μεταγενέστερα. Ακόμη, παρά του ότι παρουσιάζει τον θείο της ως επικίνδυνο, αναγνωρίζει ότι ποτέ δεν της προκάλεσε σωματική βλάβη και ότι δεν υπήρξε προσωπικό επεισόδιο μεταξύ τους. Η εξήγηση ότι δεν υπέστη επίθεση μετά τον θάνατο της θείας της επειδή υποσχέθηκε ψευδώς ότι θα επιστρέψει για τον γάμο έρχεται σε αντίθεση με τον ισχυρισμό περί ικανότητας της οικογένειας να την εντοπίζει ανά πάσα στιγμή.
Συνολικά, οι αντιφάσεις ως προς τα γεγονότα, ο μη ρεαλιστικός χαρακτήρας βασικών ισχυρισμών και τα μεγάλα κενά στην περιγραφή της απειλής οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ο ισχυρισμός της Αιτήτριας δεν καθίσταται αξιόπιστος.
Ως προς την αξιολόγηση της εξωτερικής αξιοπιστίας του υπό εξέταση ισχυρισμού και προς πληρότητα της παρούσας απόφασης, το Δικαστήριο προχώρησε σε σχετική έρευνα αρχικά προς αναζήτηση πληροφοριών σχετικά με την πρακτική Vutula Menga στην οποία η Αιτήτρια αναφέρθηκε εκτενώς, ωστόσο δεν κατέστη δυνατό να εντοπιστεί καμία αναφορά σε αυτήν, τόσο κατά την έρευνα στη βάση δεδομένων ‘ecoi.net: European country of origin network’, όσο και στη μηχανή αναζήτησης ‘Google’.
Παρά ταύτα ανευρέθη αντίστοιχη πρακτική, ήτοι η πρακτική Kintwidi (επίσης αναφερόμενη ως Kintuidi, Kinzud, Kitshul, Kintshui, Kinsudi, Kitiuli).[1] Στο πλαίσιο της συγκεκριμένης παράδοσης, ένα κορίτσι ή μια γυναίκα της φυλής Yansi υποχρεούται να παντρευτεί τον θείο, από την πλευρά της μητέρας της.[2] Εάν ο θείος είναι μεγάλης ηλικίας, δύναται να αποφασίσει να «εκχωρήσει τα συζυγικά του δικαιώματα στον γιο του ή σε άλλον ανιψιό. [3] Πηγές αναφέρουν ότι η πρακτική αυτή παρατηρείται επίσης εντός των εθνοτικών ομάδων Mbala[4] και Mbun[5].[6]
Επιπλέον σε σχέση με το φαινόμενο των εξαναγκαστικών γάμων στη χώρα καταγωγής της Αιτήτριας, από σχετική έρευνα του Δικαστηρίου, προκύπτει ότι σύμφωνα με το άρθρο 40 του Συντάγματος της Λ.Δ.Κ., κάθε άτομο έχει το δικαίωμα να παντρεύεται ένα πρόσωπο του αντίθετου φύλου και να δημιουργεί οικογένεια. Ο γάμος θεωρείται θεμελιώδης κοινωνικός θεσμός, ο οποίος προστατεύεται και προωθείται από τις δημόσιες αρχές ως βασικός πυλώνας της κοινωνικής συνοχής. Επιπλέον, ο Οικογενειακός Κώδικας (άρθρα 442–444) ορίζει ότι ο γάμος συνιστά τη δημιουργία ενός νοικοκυριού, στο οποίο περιλαμβάνονται οι σύζυγοι, τα ανήλικα τέκνα τους και άλλα εξαρτώμενα μέλη[7]. Ωστόσο, σύμφωνα με στοιχεία του Freedom House, παρά το γεγονός ότι ο νόμος ορίζει ως ελάχιστη ηλικία για γάμο τα 18 έτη, πολλές γυναίκες παντρεύονται σε νεότερη ηλικία.[8]
Περαιτέρω, ο Νόμος 16/008 (2016) δίνει δικαίωμα σε γάμο με άτομο της επιλογής του καθενός, απαγορεύει τον εξαναγκασμό σε γάμο και προβλέπει ποινές για παραβάτες.[9] Σε περιπτώσεις εξαναγκασμού από γονείς ή κηδεμόνες, το ζήτημα παραπέμπεται στο οικογενειακό συμβούλιο ή το Ειρηνοδικείο. Ο Νόμος 87-010 του Οικογενειακού Δικαίου προβλέπει ότι γάμος χωρίς συναίνεση είναι άκυρος, ο γάμος υπό βία μπορεί να ακυρωθεί εντός καθορισμένων χρονικών ορίων, και όσοι εξαναγκάζουν ή καταχωρούν τέτοιο γάμο τιμωρούνται σύμφωνα με τις ποινές του άρθρου 336. [10]
Ωστόσο, έκθεση της USDOS του Ιουνίου 2023 που αφορά την εμπορία ανθρώπων αναφέρει ότι ορισμένοι εγκληματίες εξαναγκάζουν τις γυναίκες και τα κορίτσια από τη Λ.Δ.Κ. σε καταναγκαστικούς γάμους καθιστώντας τα ευάλωτα στην οικιακή δουλεία ή σε σεξουαλική εμπορία.[11] Σύμφωνα με άλλη έκθεση του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ (USDOS), του Μαρτίου του 2023, οι γάμοι ανήλικων κοριτσιών θεωρούνται στρατηγική των γονέων «για την είσπραξη προικών ή για την χρηματοδότηση προικών για τους γιους».[12] Το Συμβούλιο Μετανάστευσης και Προσφύγων του Καναδά (IRB) επικαλέστηκε εκπρόσωπο της οργάνωσης Women in Action for Social Progress (FAPROS, Femmes en action pour le progrès social), μιας Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης που προάγει τα δικαιώματα των γυναικών στη Λ.Δ.Κ., ο οποίος ανέφερε ότι «μεταξύ των ενήλικων γυναικών, το ποσοστό [καταναγκαστικών γάμων] είναι πολύ χαμηλό. [Οι ενήλικες γυναίκες] σπάνια υφίστανται καταναγκαστικούς γάμους».[13]
Το IRB έκανε αναφορά στην γενική γραμματέα του συνδέσμου Solidarity of Women Activists for the Defense of Human Rights (SOFAD, Solidarité des femmes activistes pour la défense des droits humains), μιας ΜΚΟ που προάγει τα δικαιώματα των γυναικών και των κοριτσιών στη Λ.Δ.Κ., η οποία ανέφερε, χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες, ότι όταν μια γυναίκα αρνείται έναν καταναγκαστικό γάμο, «υπάρχουν καθιερωμένες κυρώσεις ανάλογα με τους κανόνες της κάθε κοινωνίας και η ποινή μπορεί να είναι είτε ηθική είτε σωματική».[14] Η ίδια πηγή παρέθεσε δηλώσεις εκπροσώπων της FAPROS και της Female Solidarity for Peace and Development (SOFEPADI, Solidarité féminine pour la paix et le développement intégral), οι οποίοι ανέφεραν ότι η άρνηση ενός καταναγκαστικού γάμου μπορεί να οδηγήσει σε κατάρες εναντίον της γυναίκας και της οικογένειάς της.[15]
Κατά συνέπεια παρόλο που οι πληροφορίες επιβεβαιώνουν την ύπαρξη των εξαναγκαστικών γάμων στη ΛΔΚ το γεγονός ότι οι δηλώσεις της Αιτήτριας βρίσκουν εν μέρει έρεισμα στις διαθέσιμες πηγές δεν δύναται από μόνο του να θεμελιώσει τη συνολική αξιοπιστία του υπό εξέταση ισχυρισμού.
Στη βάση της ανωτέρω ανάλυσης, το Δικαστήριο απορρίπτει τον υπό εξέταση ισχυρισμό ως μη αξιόπιστο, καθώς κρίνει ότι τα από την Αιτήτρια εξιστορισθέντα δεν αντικατοπτρίζουν εμπειρίες που η ίδια βίωσε.
Συνεπώς, από το ιστορικό της Αιτήτριας όπως αυτό φαίνεται πιο πάνω, στη βάση των δεδομένων του διοικητικού φακέλου και από την ανωτέρω αξιολόγηση των ισχυρισμών της, προκύπτει ότι η Αιτήτρια δε στοιχειοθέτησε κανένα απολύτως ισχυρισμό που να εμπίπτει στις προϋποθέσεις αναγνώρισης προσώπου ως πρόσφυγα.
Προχωρώντας σε αξιολόγηση κινδύνου με βάση τους αποδεκτούς ισχυρισμούς της Αιτήτριας που αφορούν στο προσωπικό προφίλ της Αιτήτριας, ταυτότητα και χώρα καταγωγής, το Δικαστήριο, λαμβάνει υπόψη πως η Αιτήτρια πάσχει από ηπατίτιδα Β και λαμβάνει αγωγή στη Κύπρο. Συνεπώς και προς πληρότητα της απόφασης, προέβη σε σχετική έρευνα αναφορικά με τις ιατροφαρμακευτικές συνθήκες στην χώρα καταγωγής της Αιτήτριας, ώστε να αξιολογηθεί και επί τούτου τυχόν κίνδυνος σε περίπτωση επιστροφής της στη ΛΔΚ.
Σύμφωνα με έκθεση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο (πλέον Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο)[16] στην Λ.Δ.Κ. η Ηπατίτιδα Β είναι σχετικά διαδεδομένη σε όλες τις ηλικιακές ομάδες του πληθυσμού, με εκτιμώμενη επικράτηση περίπου 4,25%, που αντιστοιχεί σε περίπου 3.727.890 άτομα με χρόνια λοίμωξη.
Η αντιμετώπιση της Ηπατίτιδας Β στη Λ.Δ.Κ περιλαμβάνεται εν μέρει σε προγράμματα που σχετίζονται με τον έλεγχο του HIV, όπως το Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο κατά του HIV/AIDS 2018-2021. Επιπλέον, το Εθνικό Σχέδιο Υγειονομικής Ανάπτυξης 2019-2022 περιλαμβάνει τον εμβολιασμό κατά της Ηπατίτιδας Β στα συνιστώμενα εμβόλια παιδικής ηλικίας, χωρίς περαιτέρω αναφορές σε άλλα μέτρα για τη νόσο. Η ίδια έκθεση σημειώνει ότι οι υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης για τη διάγνωση και θεραπεία της Ηπατίτιδας Β παρέχονται κυρίως σε δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας, ενώ οι εξειδικευμένες υπηρεσίες είναι περιορισμένες και διατίθενται αναφορικά με την Kinshasa: στο δημόσιο νοσοκομείο Clinique Universitaire de Kinshasa[17], καθώς και σε άλλα ιδιωτικά κέντρα (HJ Hospitals Kinshasa, Diamant Medical Centre, Medical Centre Kinshasa, Monkole Medical Centre, Clinique Marie Yvette). Περαιτέρω, παράγοντες που περιορίζουν την πρόσβαση στη θεραπεία περιλαμβάνουν έλλειψη πόρων των δομών υγείας για διαγνωστικές εξετάσεις, περιορισμένο έλεγχο πληθυσμού ή ομάδων υψηλού κινδύνου (π.χ. έγκυες γυναίκες), ανεπαρκή εκπαίδευση του προσωπικού πρωτοβάθμιας φροντίδας και γεωγραφική δυσκολία πρόσβασης. Δεν υπάρχουν κρατικά προγράμματα οικονομικής υποστήριξης για τη θεραπεία της Ηπατίτιδας Β, και οι περισσότεροι ασθενείς χρηματοδοτούν τη φροντίδα τους με ίδια μέσα.
Από τα πιο πάνω προκύπτει ότι, παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το σύστημα υγείας στη ΛΔΚ, υπάρχουν πραγματικές και λειτουργούσες δομές παροχής ιατροφαρμακευτικής φροντίδας για τη διάγνωση και θεραπεία της Ηπατίτιδας Β, κυρίως στην περιοχή της Kinshasa, τόπος τελευταίας συνήθους διαμονής της Αιτήτριας, όπου πρόκειται να επιστρέψει, εφόσον εκεί λειτουργούν τόσο δημόσιες όσο και ιδιωτικές υγειονομικές μονάδες που παρέχουν εξειδικευμένες υπηρεσίες για τη διαχείριση της νόσου, ενώ η Ηπατίτιδα Β εντάσσεται, έστω και εν μέρει, σε εθνικά προγράμματα υγείας και στρατηγικά σχέδια δημόσιας υγείας.
Το γεγονός ότι η παροχή υπηρεσιών υγείας στη χώρα καταγωγής της Αιτήτριας δεν είναι ισοδύναμη με το επίπεδο φροντίδας που λαμβάνει η Αιτήτρια στη χώρα μας ή ότι ενδέχεται να συνεπάγεται οικονομική επιβάρυνση, δεν αρκεί από μόνο του για τη θεμελίωση πραγματικού και σοβαρού κινδύνου σοβαρής βλάβης κατά την έννοια του Νόμου.
Με βάση τα ανωτέρω το Δικαστήριο κρίνει ότι δεν ανέκυψαν ενδείξεις ότι η Αιτήτρια ενδέχεται να υποστεί δίωξη ή βλάβη σε περίπτωση επιστροφής της στη χώρα καταγωγής.
Ο «Πρακτικός Οδηγός της ΕΑΣΟ: Αξιολόγηση των Αποδεικτικών Στοιχείων» (Μάρτιος 2015) καθορίζει πως στη βάση της συλλογής πληροφοριών θα πρέπει να προσδιορίζονται τα ουσιώδη πραγματικά περιστατικά, τα οποία στη συνέχεια θα πρέπει να συνδέονται με τις απαιτήσεις του ορισμού του πρόσφυγα και αν δεν υπάρχει κατάληξη ότι μπορεί να δοθεί προσφυγικό καθεστώς, τότε το αρμόδιο όργανο θα πρέπει να εκτιμήσει εάν τα ουσιώδη πραγματικά περιστατικά συνδέονται με τις απαιτήσεις του ορισμού του προσώπου που δικαιούται συμπληρωματική προστασία.
Ορθά κρίθηκε από τους Καθ΄ ων η Αίτηση ότι δεν στοιχειοθετήθηκαν ούτε οι προϋποθέσεις του άρθρου 19 του Ν.6(Ι)/2000 για να παρασχεθεί στην Αιτήτρια το καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας, εφόσον δεν αποδείχθηκε ότι συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αναφορικά με τον κίνδυνο να υποστεί σοβαρή και αδικαιολόγητη βλάβη σε περίπτωση επιστροφής στη χώρα καταγωγής της.
Για τη διαπίστωση αυτού του πραγματικού κινδύνου θα πρέπει να υπάρχουν, όπως ρητά προνοεί το άρθρο 19(1), του Ν.6(Ι)/2000 «ουσιώδεις λόγοι». Περαιτέρω, σοβαρή βλάβη ή σοβαρή και αδικαιολόγητη βλάβη κατά το εδάφιο (2) του άρθρου 19, του Ν.6(Ι)/2000 σημαίνει κίνδυνο αντιμετώπισης θανατικής ποινής, βασανιστηρίων ή απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας ή να υπάρχει σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας αμάχου, λόγω αδιάκριτης άσκησης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης (βλ. Galina Bindioul v. Αναθεωρητική Αρχή Προσφύγων, Υποθ. Αρ. 685/2012, ημερομηνίας 23/04/13 και Mushegh Grigoryan κ.α. v. Κυπριακή Δημοκρατία, Υποθ. Αρ. 851/2012, ημερομηνίας 22/9/2015, ECLI:CY:AD:2015:D619). Η Αιτήτρια δεν κατόρθωσε να στοιχειοθετήσει οποιοδήποτε κίνδυνο βλάβης συγκεκριμένης μορφής σε περίπτωση επιστροφής της στη χώρα καταγωγής υπό τα άρθρα 19 (2) (α) και (β) του περί Προσφύγων Νόμου.
Επομένως, εξετάζοντας την πρώτη προϋπόθεση του άρθρου 15 (γ) του κατά πόσον υφίσταται ένοπλη σύρραξη στην ΛΔΚ και συγκεκριμένα στην πόλη Κinshasa, τόπο τελευταίας συνήθους διαμονής της Αιτήτριας, το Δικαστήριο προέβη σε σχετική έρευνα από όπου προκύπτουν τα ακόλουθα:
Βάσει της ιστοσελίδας Rule of Law in Armed Conflict (RULAC), πρωτοβουλίας της Ακαδημίας της Γενεύης για το Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα[18], η Λαϊκή Δημοκρατία του Κογκό είναι αναμεμειγμένη σε αρκετές μη διεθνείς ένοπλες συρράξεις οι οποίες λαμβάνουν χώρα στο έδαφός της κατά μη κρατικών ένοπλων ομάδων[19], μεταξύ των οποίων οι ADF (Allied Democratic Forces), Mai- Mai Yakutumba, FDLR (Forces démocratiques de libération du Rwanda), CODECO (Coopérative de développement économique du Congo) και M23.[20] Η ADF και η Μ23 παρουσιάζονται ως οι πλέον ενεργές οργανώσεις.[21] Ειρηνευτική αποστολή των Ηνωμένων Εθνών (UN Organization Stabilization Mission in the Democratic Republic of the Congo- MONUSCO) υποστηρίζει τις ένοπλες δυνάμεις της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κογκό, ενώ η Ρουάντα έχει επέμβει στη χώρα προς υποστήριξη της ομάδας M23.[22] Με το ψήφισμά του 2717/2023, το Συμβούλιο Ασφαλείας αποφάσισε την επέκταση μέχρι τις 20/12/2024 της εντολής της MONUSCO.[23]
Ειδικά στην Kinshasa, οι ανωτέρω οργανώσεις δεν παρουσιάζονται δρώσες.[24] Η σύρραξη ωστόσο η οποία ξεκίνησε στα μέσα του 2022 στην επικράτεια του Kwamouth, μεταξύ των κοινοτήτων Teke και Yaka, επεκτάθηκε σε γειτονικές επικράτειες, μεταξύ των οποίων στην Kinshasa, όπου διαμένουν μέλη των δύο κοινοτήτων καθώς και εκτοπισθέντες από τη σύρραξη, ιδίως στις περιοχές Maluku, Kimbaseke, Masina και Ndjili, τόπου τελευταίας διαμονής του Αιτητή.[25] Οι Mobondo συνιστούν ομάδα μαχητών των Yaka και συμμάχων κοινοτήτων, η οποία σχηματίσθηκε έπειτα από τις επιθέσεις των Teke σε κοινότητες τις οποίες θεωρούν «μη ιθαγενείς».[26] Βάσει της οργάνωσης Global Protection Cluster, οι περιοχές Maluku II και Masina II κατέγραψαν τουλάχιστον πενήντα περιστάσεις παραβιάσεων ανθρώπινων δικαιωμάτων κατά το Δεκέμβριο του 2023 εκ μέρους της παραστρατιωτικής οργάνωσης Mobondo.[27] Σε άρθρο δημοσιευθέν στις 12 Φεβρουαρίου 2024 στο χώρο της The New Humanitarian, ανεξάρτητο και μη κερδοσκοπικό ειδησεογραφικό χώρο[28], αναφέρεται επικοινωνία με ερευνητή ανθρώπινων δικαιωμάτων, βάσει του οποίου «η απάντηση του στρατού στην παραστρατιωτική οργάνωση όταν εισήλθε στην επαρχία της Kinshasa ήταν «θηριώδης» […]» ενώ προσέθεσε ότι οι Mobondo απωθήθηκαν στο αγροτικό Kwamouth, αν και κάνουν επιδρομές ακόμα σε άλλες περιοχές.[29]
Σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο 2025 σχετικά με την κατάσταση ασφαλείας στη Λ.Δ.Κ. από το Κέντρο Τεκμηρίωσης και Έρευνας (CEDOCA), την υπηρεσία παροχής πληροφοριών για τη χώρα καταγωγής του Γραφείου του Ύπατου Αρμοστή για Πρόσφυγες και Ανιθαγενείς του Βελγίου (CGRS), [ανεπίσημη μετάφραση] «αναφορικά με την Κινσάσα, αναφέρθηκαν μεμονωμένα περιστατικά ασφαλείας κατά τη διάρκεια του 2024, μεταξύ των οποίων διαδηλώσεις, απόπειρα πραξικοπήματος, απόδραση από τη φυλακή Μακάλα, καθώς και ορισμένα επεισόδια στη αγροτική περιοχή της κοινότητας Μαλούκου λόγω της σύγκρουσης που εκτυλίσσεται στην γειτονική επαρχία Μάι-Νντομπέ».[30] Η ίδια πηγή, επικαλούμενη πληροφορίες από το Γραφείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών, ανέφερε ότι η επαρχία της Κινσάσα [ανεπίσημη μετάφραση] «δεν επηρεάστηκε από ένοπλη σύρραξη» και ότι [ανεπίσημη μετάφραση] «[α]πό την επιδείνωση της κατάστασης ασφαλείας στα ανατολικά το 2025, πέραν των διαδηλώσεων κατά των δυτικών πρεσβειών, δεν έχουν αναφερθεί σημαντικά περιστατικά ασφαλείας στην Κινσάσα».[31]
Για λόγους πληρότητας της έρευνας θα παρατεθούν ποσοτικά δεδομένα αναφορικά με την κατάσταση ασφαλείας στην επαρχία της Kinshasa. Σύμφωνα με τη βάση δεδομένων ACLED κατά το τελευταίο έτος (με ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης την 24.09.2025) καταγράφηκαν 134 περιστατικά ασφαλείας (που περιλαμβάνουν περιστατικά διαδηλώσεων, πολιτικής βίας, εξεγέρσεων, τρομοκρατικής ενέργειας, ξένη στρατιωτική εμπλοκή) τα οποία είχαν ως συνέπεια 35 ανθρώπινες απώλειες.[32] Σύμφωνα δε με εκτιμήσεις, ο πληθυσμός της επαρχίας της Kinshasa υπολογίζεται ότι κατά το 2020 ανερχόταν σε 14.565.700 κατοίκους, ενώ ο πληθυσμός της πόλης Kinshasa ανερχόταν σε 7.273.947 κατοίκους σύμφωνα με υπολογισμούς του 2004.[33]
Δεδομένου ότι εκ των πληροφοριών που αντλήθηκαν δεν προκύπτει ότι στον τόπο τελευταίας διαμονής της Αιτήτριας λαμβάνει χώρα διεθνής ή εσωτερική ένοπλη σύρραξη εντός του πλαισίου του άρθρου 19(2)(γ) του περί Προσφύγων Νόμου, το Δικαστήριο κρίνει ότι παρέλκει περαιτέρω διερεύνηση των προσωπικών περιστάσεων της Αιτήτριας για λόγους εφαρμογής της «αναπροσαρμοσμένης κλίμακας» όπως αυτή απορρέει από τη Νομολογία του ΔΕΕ.
Ολοκληρώνοντας, κρίνω ότι υπό τις παρούσες περιστάσεις, η Αιτήτρια δεν κατάφερε να τεκμηριώσει σε κανένα στάδιο της διαδικασίας τη βασιμότητα του αιτήματός της για αναγνώριση της ιδιότητας του πρόσφυγα, δυνάμει του περί Προσφύγων Νόμου και της Σύμβασης της Γενεύης, ούτε για την παραχώρηση της συμπληρωματικής προστασίας που προβλέπεται στο άρθρο 19 του Νόμου. Η προσβαλλόμενη απόφαση λήφθηκε στο πλαίσιο άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του αρμόδιου διοικητικού οργάνου, το οποίο συνεκτίμησε τα πραγματικά στοιχεία και εξέδωσε τελική αιτιολογημένη απόφαση. Δεν έχει καταδειχθεί οτιδήποτε το μεμπτό, ούτως ώστε να δικαιολογείται επέμβαση του παρόντος Δικαστηρίου. Η προσβαλλόμενη απόφαση είναι αποτέλεσμα δέουσας έρευνας και επαρκώς αιτιολογημένη, η δε παράλειψη των Καθ΄ ων η αίτηση να διερευνήσουν τις συνθήκες που επικρατούν στη χώρα καταγωγής ως προς το φαινόμενο των εξαναγκαστικών γάμων στα πλαίσια της αξιολόγησης της εξωτερικής αξιοπιστίας του κεντρικού ισχυρισμού της Αιτήτριας, δεν έβλαψε ουσιωδώς τα δικαιώματά της.
Με βάση όλα τα πιο πάνω, η προσφυγή αποτυγχάνει και απορρίπτεται με €1000 έξοδα υπέρ των Καθ’ ων η αίτηση και εναντίον της Αιτήτριας. Η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται.
Α. ΑΓΡΟΤΗ, Δ ΔΔΔΠ
[1] EUAA, Coi Query, DRC, Forced marriage, including the Kintwidi practice; prevalence; legislation; possibility to refuse such a marriage; state protection; and support services, February 2024, available at : https://www.ecoi.net/en/file/local/2104690/2024_02_EUAA_COI_Query_Response_Q17_Democratic_Republic_of_Congo_Forced_Marriage_Kintwidi.pdf, (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 24/09/2025)
[2] Ο.π.
[3] Ο.π.
[4] L’Objective, Plus de peur que de mal, le phénomène « Kitiul » chez les Yansi n’est que symbolique, 26 August 2022, διαθέσιμο σε: Plus de peur que de mal, le phénomène » Kitiul » chez les Yansi n’est que symbolique - L'Objectif (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 24/09/2025)
[5] InfosDirect, Kwilu: Phénomène Kintwidi chez les Yansi et les Mbun: Enjeux et défis de la répression de l’infraction du mariage forcé, 21 April 2023, διαθέσιμο σε: Kwilu : Phénomène Kintwidi chez les Yansi et les Mbun: Enjeux et défis de la répression de l’infraction du mariage forcé - Infos Direct (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 24/09/2025)
[6] EUAA, Coi Query, DRC, Forced marriage, including the Kintwidi practice; prevalence; legislation; possibility to refuse such a marriage; state protection; and support services, February 2024, available at: https://www.ecoi.net/en/file/local/2104690/2024_02_EUAA_COI_Query_Response_Q17_Democratic_Republic_of_Congo_Forced_Marriage_Kintwidi.pdf, (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 24/09/2025)
[7] DRC: Researched and compiled by the Refugee Documentation Centre of Ireland on 17 May 2011 Information on Marriage Formalities in DR Congo, available at: https://www.ecoi.net/en/file/local/1122228/1930_1390233085_drc-marriage-pack-august-2013.pdf, (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 24/09/2025)
[8] Freedom House, Freedom in the World 2024 - Democratic Republic of the Congo, 2024, available at: https://freedomhouse.org/country/democratic-republic-congo/freedom-world/2024 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 24/09/2025)
[9] DRC, Loi n 16/008 du 15 juillet 2016 modifiant et completant la loi n 87-010 du 1er aout 1987 portant Code de la Famille, 2016, available at:https://www.leganet.cd/LegislationCode%20de%20la%20famille/Loi.15.07.2016.html
[10] DRC, Loi n° 87/010 du 1 août 1987 portant Code de la Famille, Livre III – De la famille, 1987, https://www.leganet.cd/Legislation/Code%20de%20la%20famille/LIVRE%20III%20DE%20LA%20FAMILLE.htm,
[11] USDOS – US Department of State (Author): 2023 Trafficking in Persons Report: Democratic Republic of the Congo, 15 June 2023, https://www.ecoi.net/en/document/2093617.html (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 24/09/2025)
[12] USDOS, 2022 Country Report on Human Rights Practices: Democratic Republic of Congo, 20 March 2023, available at: https://www.ecoi.net/en/document/2089109.html, (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 24/09/2025)
[13] Canada, IRB, République démocratique du Congo : information sur les mariages précoces ou forcés, y compris chez les femmes adultes et chez les mineures, leur fréquence, les lois qui s'y rapportent et la possibilité de les refuser; protection offerte par l'État et services de soutien disponibles (2019–mars 2021), 1 April 2021, available at:https://irb-cisr.gc.ca/fr/renseignements-pays/rdi/Pages/index.aspx?doc=458317&pls=1, (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 24/09/2025)
[14] IRB - Immigration and Refugee Board of Canada: Democratic Republic of the Congo: Early or forced marriages, including among women and girls; prevalence, related legislation, and the ability to refuse such a marriage; state protection and support services (2019–March 2021) [COD200506.FE], 1 April 2021, διαθέσιμο σε:
https://www.ecoi.net/en/document/2050986.html (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 24/09/2025)
[15] Ο.π.
[16] EASO, Democratic Republic of Congo, Medcoi report, August 2021, available at: https://euaa.europa.eu/publications/medcoi-report-democratic-republic-congo-drc, σελ. 61 (Ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 25/09/2025)
[17] Clinique Universitaire de Kinshasa, available at: https://www.cliniquesuniversitairekinshasa.net/
[18] RULAC, ‘About RULAC’ (2022), διαθέσιμο σε https://www.rulac.org/about (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 25/09/2025)
[19] RULAC, ‘Democratic Republic of Congo’ (2023), διαθέσιμο σε https://www.rulac.org/browse/countries/democratic-republic-of-congo#collapse1accord (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 17/09/2025)
[20] RULAC, ‘Involvement in Armed Conflict’ (2023), διαθέσιμο σε https://www.rulac.org/browse/countries/democratic-republic-of-congo#collapse1accord (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 17/09/2025)
[21] Al Jazeera, ‘Five Key Issues at Stake in the DR Congo’s Crucial Election’ (2023), διαθέσιμο σε https://www.aljazeera.com/news/2023/12/11/five-key-issues-at-stake-in-the-dr-congos-crucial-election (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 17/09/2025)
[22] RULAC, ‘Democratic Republic of Congo’ (2023), διαθέσιμο σε https://www.rulac.org/browse/countries/democratic-republic-of-congo#collapse1accord (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 17/09/2025)
[23] UNSC, S/RES/2717, (2023), διαθέσιμο σε https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=S%2FRES%2F2717(2023)&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False (ημερομηνία τελευταίας 17/09/2025)
[24] Βλ. σχετικά Global Protection Cluster, https://www.globalprotectioncluster.org/sites/default/files/2024-02/points_saillants-situation_de_protection_decembre_2023_vf.pdf (ημερομηνία πρόσβασης 28.08.2025), Παρουσία των ανωτέρω ομάδων στην Kinshasa δε μαρτυρείται ούτε κατά την πρόσφατη επιστολή ομάδας ειδικών στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κογκό προς τον Πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας UNSC, ‘Letter dated 15 December 2023 from the Group of Experts on the Democratic Republic of the Congo addressed to the President of the Security Council’ (2023), διαθέσιμο σε https://www.ecoi.net/en/file/local/2103043/N2336437.pdf (ημερομηνία πρόσβασης 17/09/2025)
[25] UNSC, S/2023/990, ‘Letter dated 15 December 2023 from the Group of Experts on the Democratic Republic of the Congo addressed to the President of the Security Council’ (2023), 5 διαθέσιμο σε https://www.ecoi.net/en/file/local/2103043/N2336437.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 17/09/2025)
[26] UNSC, S/2023/990, ‘Letter dated 15 December 2023 from the Group of Experts on the Democratic Republic of the Congo addressed to the President of the Security Council’ (2023), 6 διαθέσιμο σε https://www.ecoi.net/en/file/local/2103043/N2336437.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 17/09/2025)
[27] GPC, ‘Report on the security situation for civilians and protection (covering December 2023)’ (2024), 13 διαθέσιμο σε https://www.globalprotectioncluster.org/sites/default/files/2024-02/points_saillants-situation_de_protection_decembre_2023_vf.pdf (ημερομηνία πρόσβασης 17/09/2025)
[28] The New Humanitarian, ‘About Us’ (χωρίς ημερομηνία) διαθέσιμο σε https://www.thenewhumanitarian.org/content/about-us (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 17/09/2025)
[29] The New Humanitarian, ‘Conflict in western DRC simmers unnoticed amid rebel gains in the east’ (2024), διαθέσιμο σε https://www.thenewhumanitarian.org/news-feature/2024/02/12/conflict-western-drc-democratic-republic-of-the-congo-amid-rebel-gains-east (ημερομηνία πρόσβασης 24/09/2025)
[30] Belgium, CEDOCA, COI Focus, Republique Democratique du Congo: Situation sécuritaire [Democratic Republic of the Congo: Security Situation],, 25 February 2025, available at: https://www.cgrs.be/sites/default/files/rapporten/coi_focus_rdc._situation_securitaire_20250225_2.pdf, (ημερομηνία πρόσβασης 24/09/2025)
[31] Ο.π.
[32] Πλατφόρμα ACLED Explorer, η οποία από 30/07/2025 είναι προσβάσιμη κατόπιν εγγραφής, με χρήση των εξής φίλτρων αναζήτησης: Country: DRC, Kinshasa / Fatalities, Past Year, διαθέσιμη σε https://acleddata.com/platform/explorer (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 24/09/2025)
[33] City Population, Democratic Republic of the Congo: Regions, Major cities and Towns – Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Wed Information - Kinshasa, διαθέσιμο σε: https://www.citypopulation.de/en/drcongo/cities/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 24/09/2025)
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο