ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ
ΕΝΩΠΙΟΝ: Χρ. Χατζηγεωργίου, Α.Ε.Δ.
Αρ. Αγωγής: 513/2017
Μεταξύ:
Μαρία Μονογιού
Ενάγουσα
v.
1. Bancroft John Royston
2. Jennifer Ann Bancroft
3. Vardas Studio Ltd
4. Ηρόδοτος Ροδάς Εργοληπτική Εταιρεία Λίμιτεδ
Εναγομένων
Ημερομηνία: 21 Οκτωβρίου 2025
Εμφανίσεις:
Για την Ενάγουσα: κα. Ε. Αντωνιάδου για Michael Kyprianou & Co LLC
Για τους Εναγόμενους 1 και 2: κος Ν. Μάντης για Mantis & Athinodorou LLC
Για τους Εναγόμενους 3 και 4: κα E. Πόγιαννου για Ιωάννης Παπαζαχαρία ΔΕΠΕ
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Με την παρούσα Αγωγή η ενάγουσα αξιώνει διάταγμα με το οποίο να διατάσσονται οι εναγόμενοι να παύσουν να επεμβαίνουν στο τεμάχιο με αριθμό [ ] το οποίο βρίσκεται επί του ακινήτου με αριθμό εγγραφής [ ], Φ/Σχ. 51/12, τοποθεσία Μίτζι στην Γεροσκήπου της Επαρχίας Πάφου, διάταγμα με το οποίο οι εναγόμενοι να διατάσσονται όπως εντός 60 ημερών επαναφέρουν το ως άνω ακίνητο στην προτέρα του κατάσταση και να προβούν σε οποιεσδήποτε απαραίτητες εργασίες για την κατασκευή τοίχων αντιστήριξης σύμφωνα με την Τεχνική Έκθεση και τις υποδείξεις του Πολιτικού Μηχανικού Λάκη Παπαμιχαήλ. Εφόσον δεν συμμορφωθούν με το ανωτέρω Διάταγμα, η ενάγουσα αξιώνει ειδικές αποζημιώσεις για το ποσό των €120.000 πλέον Φ.Π.Α. για παράνομη επέμβαση επί του ακινήτου καθώς επίσης αξιώνει γενικές, παραδειγματικές και/ή τιμωρητικές αποζημιώσεις.
Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης, η ενάγουσα είναι η ιδιοκτήτρια του τεμαχίου με αριθμό 1707 και οι εναγόμενοι 1 και 2 οι ιδιοκτήτες του τεμαχίου με αριθμό 18 το οποίο συνορεύει με αυτό της ενάγουσας, εντός του οποίου ανεγέρθηκε η κατοικία των εναγομένων 1 και 2, από την εργοληπτική εταιρεία εναγόμενη 4, υπό τον σχεδιασμό και επίβλεψη της εναγόμενης 3, η οποία ασχολείται με αρχιτεκτονικής φύσεως εργασίες περιλαμβανομένης και της επίβλεψης ανέγερσης οικοδομών. Κατά ή περί τον Μάιο του 2013, οι εναγόμενοι χωρίς την συγκατάθεση της ενάγουσας εισήλθαν παράνομα στο τεμάχιο της και επενέβησαν παράνομα σε αυτό, προβαίνοντας σε εκσκαφή σε μέρος του τεμαχίου της ενάγουσας προκαλώντας καταστροφές και ζημιές. Περαιτέρω, οι εναγόμενοι παρέλειψαν και/ή αμέλησαν να κατασκευάσουν τοίχους αντιστήριξης κατά παράβαση της εκδοθείσας άδειας οικοδομής και προέβησαν σε κατασκευές που καλύπτουν τα χώματα μόνο στο υψόμετρο των 7 μέτρων ενώ στο υπόλοιπο υψόμετρο των 5 έως 7 μέτρων τα χώματα είναι εκτεθειμένα. Η ενάγουσα στην έκθεση απαίτησης της παραθέτει λεπτομέρειες παράνομης επέμβασης και/ή αμέλειας και/ή εκ προστήσεως ευθύνης των εναγομένων.
Οι εναγόμενοι 1 και 2, με την υπεράσπιση τους, αρνούνται ότι επενέβησαν καθ’ οιονδήποτε τρόπο στο τεμάχιο της ενάγουσας, ισχυριζόμενοι ότι μεταξύ τους τα δύο ακίνητα έχουν μικρή και ομαλή υψομετρική διαφορά, ενώ οι ίδιοι τους προχώρησαν στην ισοπέδωση του ακινήτου τους, με σκοπό την ανέγερση της οικίας τους, χωρίς να επηρεαστεί η διαμόρφωση του οικοπέδου της ενάγουσας. Η οικία τους ανεγέρθηκε σύμφωνα με τις άδειες που έχουν εκδοθεί, ουδεμία ζημιά έχουν προκαλέσει στην ενάγουσα και οι αντιπρόσωποι τους, ενήργησαν με κάθε απαιτούμενη φροντίδα και επιμέλεια που απαιτείται από κάθε μέσο επαγγελματία.
Οι εναγόμενοι 3 και 4, με την δική τους υπεράσπιση, εγείρουν διάφορες προδικαστικές ενστάσεις και ισχυρίζονται ότι οι εναγόμενοι 1 και 2 περί το έτος 2006 έδωσαν οδηγίες στην εναγόμενη 3 όπως ετοιμάσει μελέτη και/ή σχέδια για την ανέγερση κατοικίας εντός του τεμαχίου 18 για την οποία εξασφαλίστηκαν όλες οι απαιτούμενες άδειες, ήτοι μεταξύ άλλων η Πολεοδομική Άδεια ΠΑΦ/01290/2006 και η Άδεια Οικοδομής Β90/2007. Η ανέγερση της κατοικίας ανατέθηκε από τους εναγόμενους 1 και 2 στην εναγόμενη 4, δια της υπογραφής συμβολαίου ημερομηνίας 11.1.2008. Αρνούνται την οποιαδήποτε επέμβαση στο ακίνητο της ενάγουσας και την πραγματογνωμοσύνη την οποία επικαλείται η ενάγουσα, στην οποία ισχυρίζονται ότι δεν λαμβάνεται υπόψη η μορφολογία του εδάφους της περιοχής και η έκδοση των αδειών σύμφωνα με τις οποίες ανεγέρθηκε η κατοικία των εναγομένων 1 και 2.
Με την απάντηση στην υπεράσπιση των εναγομένων, η ενάγουσα επαναλαμβάνει τους ισχυρισμούς της έκθεσης απαίτησης και αρνείται τα όσα ισχυρίζονται οι εναγόμενοι.
Κατά την ακρόαση της αγωγής, από πλευράς ενάγουσας κατέθεσε η ίδια – ΜΕ1 και παρουσίασε την μαρτυρία του κου Λ. Παπαμιχαήλ – ΜΕ2. Από πλευράς υπεράσπισης κατέθεσε ο κος Α. Βάρδας – ΜΥ1, ο εναγόμενος 1 – ΜΥ2, η κα Χ. Πιστέντη – ΜΥ3 και ο κος Η. Ροδάς – ΜΥ4 και κατατέθηκαν συνολικά 16 τεκμήρια.
Η ενάγουσα με την γραπτή της δήλωση, η οποία κατατέθηκε ως Έγγραφο Α, αναφέρθηκε στον αριθμό των τεμαχίων όπως αυτός προέκυψε μετά τον διαχωρισμό τους και συγκεκριμένα το δικό της, το οποίο φέρει αριθμό 1707, τεκμήριο 2 και των εναγομένων 1 και 2 με αριθμό 1706. Υποστήριξε ότι περί τον Μάιο του 2013 οι εναγόμενοι επενέβησαν παράνομα στο οικόπεδο της και συγκεκριμένα η εναγόμενη 4, μετά από οδηγίες ή επίβλεψη των εναγομένων 1 – 3, προέβησαν σε εκσκαφή μεγάλου μέρους του δικού της τεμαχίου για την ανέγερση της οικίας των εναγομένων 1 και 2, με αποτέλεσμα να γίνει επέμβαση στη φυσική διαμόρφωση του εδάφους και να εκτεθούν σε κίνδυνο κατολίσθησης τα χώματα τα οποία είναι χαλαρά και ασταθή. Από την κατάσταση αυτή δημιουργήθηκε γκρεμός 7 μέτρων, όπως φαίνεται στις φωτογραφίες τις οποίες κατέθεσε ως τεκμήριο 6. Αποτελεί επίσης θέση της ότι οι εναγόμενοι αρνήθηκαν ή αμέλησαν να κατασκευάσουν τοίχους αντιστήριξης κατά παράβαση της άδειας οικοδομής. Κατέθεσε την άδεια οικοδομής ως τεκμήριο 7, την πολεοδομική άδεια ως τεκμήριο 8 και το πιστοποιητικό τελικής έγκρισης με σημειώσεις για την οικία των εναγομένων 1 και 2, ως τεκμήριο 9. Αναφέρθηκε επίσης στην έκθεση του πολιτικού μηχανικού ΜΕ2, την οποία έλαβε κατόπιν οδηγιών της, σύμφωνα με την οποία απαιτείται άμεσα κατασκευή τοίχων αντιστήριξης όχι μόνο αυτών που προβλέπει η άδεια οικοδομής, αλλά επιπρόσθετων για την κάλυψη της εκσκαφής η οποία έγινε από τους εναγόμενους. Τέλος, υποστηρίζει ότι ως αποτέλεσμα των ενεργειών των εναγομένων, στερείται της κατοχής και εκμετάλλευσης μέρους του τεμαχίου της και υφίσταται μέχρι σήμερα ζημιές συνεπεία της απώλειας χρήσης μέρους του ακινήτου, καθώς και ζημιές ύψους €120.000 συνεπεία της παράνομης επέμβασης, ενώ αντιμετωπίζει τον κίνδυνο να επέλθουν μελλοντικές ζημιές υπό την μορφή διαφυγόντος κέρδους και μείωσης της αγοραίας αξίας του ακινήτου.
Ο κος Παπαμιχαήλ – ΜΕ2, εργάζεται ως πολιτικός μηχανικός στην εταιρεία L. Papamichael Holdings Ltd. Κατέθεσε ως μέρος της κυρίως εξέτασης του, γραπτή δήλωση η οποία σημειώθηκε ως Έγγραφο Β, στην οποία αναφέρει ότι κατά τον Ιούνιο του 2013 ειδοποιήθηκε από τους ιδιοκτήτες του τεμαχίου 1699 για να προβεί σε αξιολόγηση της ζημιάς την οποία υπέστηκαν, συμβουλεύοντας τους πως θα χρειαζόταν η κατασκευή επιπλέον τοίχων αντιστήριξης που θα εμπόδιζε την κατολίσθηση χωμάτων. Κατά την ως άνω επίσκεψη του, διαπίστωσε ότι και το τεμάχιο της ενάγουσας παρουσίαζε τεράστια ζημιά και αλλαγή στην μορφολογία του εδάφους και ειδοποιήθηκε η ενάγουσα. Στις 18.6.13 ετοιμάστηκε η τεχνική έκθεση από τον ίδιο, την οποία κατέθεσε ως τεκμήριο 10 και στην οποία καταγράφει τις ζημιές που είχε διαπιστώσει ένεκα της εκσκαφής η οποία προκάλεσε υψομετρικές διαφορές όπως φαίνονται στα αρχιτεκτονικά σχέδια τα οποία κατέθεσε ως τεκμήριο 11, στις φωτογραφίες τεκμήριο 12 και στο τοπογραφικό σχέδιο ισοϋψών καμπύλων το οποίο κατέθεσε ως τεκμήριο 13. Σύμφωνα με τον ίδιο, θα πρέπει άμεσα να κατασκευαστούν τοίχοι αντιστήριξης το κόστος των οποίων υπολόγισε στο ποσό των €120.000.
Από πλευράς εναγομένων παρουσιάστηκε ο διευθυντής της εναγόμενης 3, κος Βάρδας – ΜΥ1, ο οποίος κατέθεσε ως μέρος της κυρίως εξέτασης του γραπτή δήλωση, η οποία σημειώθηκε ως Έγγραφο Γ. Σύμφωνα με τον μάρτυρα, η συμφωνία για ετοιμασία των σχεδίων της οικίας των εναγομένων 1 και 2 και την ευθύνη για την επίβλεψη του έργου είχε ο ίδιος προσωπικά και όχι η εναγόμενη 3 εταιρεία. Κατά το έτος 2006 έλαβε οδηγίες από τους εναγόμενους 1 και 2 για την ετοιμασία μελέτης και σχεδίων για την ανέγερση κατοικίας. Αναγνώρισε τα εν λόγω σχέδια ως το τεκμήριο 11. Υποστήριξε ότ,ι ουδέποτε οι εναγόμενοι επενέβησαν στο γειτονικό τεμάχιο και οι εργασίες εκτελέστηκαν σύμφωνα με όλες τις εκδιδόμενες άδειες και εκδόθηκε πιστοποιητικό τελικής έγκρισης, ενώ η μορφολογία του εδάφους του ακινήτου της ενάγουσας ήταν εξ αρχής στην σημερινή του κατάσταση και δεν επηρεάστηκε από την ανέγερση της κατοικίας των εναγομένων 1 και 2.
Ο εναγόμενος 1 – ΜΥ2 είναι σύζυγος της εναγόμενης 2 και κατέθεσε ως μέρος της κυρίως εξέτασης του, γραπτή δήλωση η οποία σημειώθηκε ως Έγγραφο Δ, με συνημμένη μετάφραση της δήλωσης στην Ελληνική γλώσσα. Σύμφωνα με τον εναγόμενο 1, η οικία τους ανεγέρθηκε σύμφωνα με τις άδειες και εκδόθηκε γι’ αυτήν πιστοποιητικό τελικής έγκρισης. Οι ίδιοι τους, το μόνο που έπραξαν ήταν να δώσουν οδηγίες στην εναγόμενη 4 για ισοπέδωση του ακινήτου τους, για να καταστεί δυνατή η ανάπτυξη του. Η οικία ανεγέρθηκε σύμφωνα με τους όρους για κατασκευή των τοίχων αντιστήριξης ως επιβλήθηκε από τις αρμόδιες αρχές. Ουδέποτε επενέβησαν στο τεμάχιο της ενάγουσας, ενώ η όποια υψομετρική διαφορά προϋπήρχε χωρίς να ευθύνονται γι’ αυτήν οι εναγόμενοι. Η οικία ολοκληρώθηκε περί τις αρχές του έτους 2009 και έκτοτε δεν έγινε οποιαδήποτε εργασία και ειδικότερα κατά το έτος 2013 δεν εκτελέστηκε οποιαδήποτε εργασία.
Η κα Πιστέντη – ΜΥ3, εργάζεται ως εκτελεστικός μηχανικός στον Δήμο Γεροσκήπους και ασκεί το επάγγελμα του πολιτικού μηχανικού από το 2006. Η μάρτυρας αναγνώρισε το τεκμήριο 9, εξηγώντας ότι είναι πιστοποιητικό έγκρισης οικοδομής με σημειώσεις, το οποίο δυνάμει του Κεφ. 96, άρθρο 10Γ εκδόθηκε με σημείωση, δηλαδή πέραν της οικοδομής η οποία ανεγέρθηκε με βάση την άδεια οικοδομής που έχει εκδοθεί, υπήρχε ένα κατασκευασμένο μεταλλικό σκίαστρο στην πρόσοψη, το οποίο δεν περιλαμβανόταν στην άδεια οικοδομής.
Τελευταίος μάρτυρας παρουσιάστηκε ο κος Ροδάς – ΜΥ4, διευθυντής της εργοληπτικής εταιρείας εναγόμενης 4. Κατέθεσε ως μέρος της κυρίως εξέτασης του, γραπτή δήλωση η οποία σημειώθηκε ως Έγγραφο Ε, με την οποία υποστηρίζει ότι στις 11.1.08 υπογράφηκε κατασκευαστικό συμβόλαιο με την εναγόμενη 4 και τους εναγόμενους 1 – 3 για την κατασκευή της κατοικίας των εναγομένων 1 και 2 για την οποία είχαν εκδοθεί όλες οι αναγκαίες άδειες. Διενήργησε χωματουργικές εργασίες και εκσκαφές σύμφωνα με τις εκδιδόμενες άδειες και ουδέποτε επενέβηκε ή προκάλεσε ζημιές στο ακίνητο της ενάγουσας. Από την μελέτη η οποία έγινε από την εναγόμενη 3, σε ολόκληρη την περιοχή υπήρχαν τεράστιες υψομετρικές διαφορές, γκρεμοί και κλίσεις και η μορφολογία του εδάφους ήταν τέτοια, που σε περίπτωση ανάπτυξης των τεμαχίων απαιτείτο η διενέργεια εκσκαφών και χωματουργικών εργασιών για την επίτευξη συγκεκριμένων υψομέτρων.
Πιο πάνω κατέγραψα συνοπτικά τις ουσιαστικές θέσεις κάθε μάρτυρα, ενώ κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας, έλαβα υπόψη μου το σύνολο της μαρτυρίας ως αυτή έχει καταγραφεί στα πρακτικά, την οποία αξιολόγησα σύμφωνα με τις καθιερωμένες αρχές της νομολογίας.
Ξεκινώντας από την μαρτυρία της ενάγουσας, διαπιστώνεται κατ’ αρχάς ότι κατά την αντεξέταση της από τους εναγόμενους 1 και 2, ερωτήθηκε ως προς τον ορθό αριθμό των επίδικων τεμαχίων, λόγω του ότι υπήρξε διαφορετική καταγραφή τους στην έκθεση απαίτησης. Έχοντας όμως υπόψη ότι, δεν αμφισβητείται το γεγονός ότι το οικόπεδο της ενάγουσας συνορεύει με αυτό των εναγομένων 1 και 2, όπως επίσης δεν αμφισβητήθηκε το τεκμήριο 2, τίτλος ιδιοκτησίας, γίνεται αποδεκτό ότι το τεμάχιο της ενάγουσας φέρει αριθμό εγγραφής 0/10649, τεμάχιο 1707 και των εναγομένων 1 και 2, σύμφωνα με το τεκμήριο 3, φέρει αριθμό εγγραφής 0/10648 και αριθμό τεμαχίου 1706.
Σύμφωνα με την ενάγουσα, όταν αγόρασε το οικόπεδο, αυτό ήταν μέρος ενός μεγάλου τεμαχίου με κλίση, όπως είπε χαρακτηριστικά, ήταν ένα βουνό το οποίο διαχωρίστηκε σε οικόπεδα. Το δικό της τεμάχιο, είχε θέα την θάλασσα και προγραμμάτιζε να κτίσει ένα σκαλωτό σπίτι, ενώ στην αριστερή πλευρά όπου συνορεύει το ακίνητο με αυτό των εναγομένων, έχει δημιουργηθεί γκρεμός, όπως υπέδειξε στις φωτογραφίες τεκμήριο 6, ενώ προηγουμένως ήταν ομαλό, χωρίς να υπάρχει ο γκρεμός μεταξύ των δύο τεμαχίων. Υπέδειξε επίσης στις φωτογραφίες του τεκμηρίου 6, ότι το οικόπεδο της στην αριστερή πλευρά που συνορεύει με αυτό των εναγομένων 1 και 2, ήταν το ίδιο με την δεξιά πλευρά όπου συνορεύει με άλλο οικόπεδο στο οποίο η οικία κτίστηκε σκαλωτά, χωρίς να δημιουργηθεί γκρεμός και υψομετρική διαφορά.
Η περιγραφή όμως του τεμαχίου της ενάγουσας από την ίδια, από μόνη της τέτοια μαρτυρία δεν θα μπορούσε να επιβεβαιώσει την θέση της για την δημιουργία γκρεμού στο δικό της ακίνητο. Πέραν τούτου, η ενάγουσα, δεν είχε στοιχεία που να καταδεικνύουν επ’ ακριβώς ποια ήταν η κατάσταση του οικοπέδου της πριν την ανέγερση της οικίας και αυτό έχει την σημασία του, εφόσον αποτέλεσε θέση της υπεράσπισης αλλά και του ΜΕ2, σύμφωνα με τα όσα κατέγραψε στην έκθεση του τεκμήριο 10, ότι το τεμάχιο της ενάγουσας παρουσίαζε ομοιόμορφη κλίση αλλά απότομη, όπως την περιγράφει, χωρίς όμως να διευκρινίζεται κατά πόσο η απότομη αυτή κλίση αφορά και την πλευρά με την οποία συνορεύει το οικόπεδο της ενάγουσας με αυτό των εναγομένων 1 και 2. Βλέποντας επίσης τις φωτογραφίες του τεκμηρίου 6 και ειδικότερα την φωτογραφία αριθμός 5, την οποία κατέθεσε η ενάγουσα, δεν παραγνωρίζω ότι σε όλη την έκταση γης που φαίνεται, δεν υπάρχει ομοιομορφία, ενώ στο βάθος διαφαίνεται υψομετρική και πάλι διαφορά η οποία επεκτείνεται του τοίχου αντιστήριξης και της θαμνώδους βλάστησης.
Συνεπώς, παρά την έντονη θέση της ενάγουσας ότι με την ανέγερση της κατοικίας δημιουργήθηκε γκρεμός που δεν υπήρχε προηγουμένως, από την μαρτυρία της ενάγουσας, δεν τεκμηριώνεται με την απαιτούμενη λεπτομέρεια η δημιουργία γκρεμού, στον βαθμό μάλιστα που η ίδια ισχυρίζεται, ότι δηλαδή δεν μπορεί πλέον να εκμεταλλευτεί το ακίνητο ή προκαλούνται κατολισθήσεις θέτοντας σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές, ελλείψει μάλιστα μαρτυρίας για την κατάσταση του οικοπέδου της πριν την ανέγερση της κατοικίας των εναγομένων 1 και 2.
Κενά επίσης παρουσιάζει η μαρτυρία της ενάγουσας, σε σχέση με τον χρόνο, τρόπο αλλά και από ποιους προκλήθηκε ο γκρεμός και η ισχυριζόμενη παράνομη επέμβαση. Για τα πιο πάνω ζητήματα, η ενάγουσα δεν γνώριζε οτιδήποτε, εφόσον πληροφορήθηκε κατά το 2013 από τρίτους για την κατάσταση την οποία περιέγραψε, ενώ η ανέγερση της κατοικίας ολοκληρώθηκε περί το 2009 και αυτό δεν αμφισβητείται.
Εις ότι αφορά τα τεχνικά ζητήματα, η ενάγουσα παρέπεμψε στην έκθεση του ΜΕ2, η μαρτυρία του οποίου θα αξιολογηθεί πιο κάτω. Είναι σημαντικό όμως να λεχθεί ότι, ενώ αποτέλεσε θέση της ότι επηρεάστηκε η κατοχή του ακινήτου και προκλήθηκε ζημιά στην ίδια λόγω του ότι είχε επιθυμία να ανεγείρει σκαλωτή κατοικία, δεν παρουσίασε μαρτυρία που να τεκμηριώνεται η θέση της ότι η κατοικία αυτή δεν μπορεί να ανεγερθεί με άλλο τρόπο, χωρίς να επηρεάζεται η θέα προς την θάλασσα, ενώ η μόνη μαρτυρία που παρέθεσε μέσω του ΜΕ2, αφορά την κατασκευή τοίχων αντιστήριξης και όχι για το πως επηρεάζεται ο τρόπος με τον οποίο επιθυμεί να ανεγείρει την κατοικία της, την οποία όπως ανέφερε κατά την αντεξέταση της, δεν είχε ποτέ προγραμματίσει για να ανεγείρει εφόσον έχει κατοικία.
Όπως επίσης προκύπτει από την μαρτυρία της ενάγουσας, η ίδια της, μετά την αγορά του οικοπέδου δεν το κατείχε, ούτε όμως και προσδιόρισε πότε είχε επισκεφθεί αυτό για να γνωρίζει την κατάσταση του πριν την ανέγερση της κατοικίας των εναγομένων 1 και 2. Δεν γνώριζε επίσης για να περιγράψει την κατάσταση του πριν το 2013, χρόνο κατά τον οποίο ισχυρίζεται ότι οι εναγόμενοι προκάλεσαν ζημιά στο ακίνητο της ή περί το 2008 όπου ξεκίνησε η ανέγερση της κατοικίας. Συνεπώς διαπιστώνω κενά στη μαρτυρία της ως προς τον χρόνο όπου η επικαλούμενη διαμόρφωση του εδάφους στο οικόπεδο της έχει προκληθεί, σε σχέση με τον χρόνο ανέγερσης της κατοικίας των εναγομένων 1 και 2. Δεν μπορώ επίσης να παραγνωρίσω το γεγονός ότι η ίδια της, μόλις το 2013 είχε ενημερωθεί για την ισχυριζόμενη κατάσταση του οικοπέδου, από τρίτους, ενώ επαναλαμβάνω η ίδια της δεν γνώριζε σε ποια κατάσταση αυτό βρισκόταν, εφόσον όπως είπε και η ίδια δεν είχε λόγο για να το επισκέπτεται.
Ενόψει των ανωτέρω, κρίνω ότι η μαρτυρία της ενάγουσας δεν ήταν σαφής και τεκμηριωμένη ως προς την κατάσταση του οικοπέδου πριν την ανέγερση της κατοικίας των εναγομένων 1 και 2, ούτε όμως ήταν σαφής ως προς τον χρόνο όπου ως ισχυρίζεται η ίδια, προκλήθηκε η διαμόρφωση του εδάφους με την δημιουργία γκρεμού.
Ενόψει των ως άνω κενών στην μαρτυρία της ενάγουσας τα οποία αποδυναμώνουν την αξιοπιστία και πειστικότητα της, καταλήγω ότι δεν μπορεί το Δικαστήριο να αποδεχτεί την μαρτυρία της για να καταλήξει σε ασφαλές συμπεράσματα και ευρήματα.
Ο ΜΕ2, κατέχει πτυχίο πολιτικού μηχανικού και είναι εγγεγραμμένος στο ΕΤΕΚ ως αρχιτέκτονας και πολιτικός μηχανικός και ασκεί το επάγγελμα αυτό για 40 χρόνια. Ασκεί επίσης το επάγγελμα του εργολήπτη εδώ και 32 χρόνια. Τα ακαδημαϊκά προσόντα του μάρτυρα και η εμπειρία του στον τομέα για τον οποίο κλήθηκε να καταθέσει, κρίνω ότι τον καθιστούν εμπειρογνώμονα, η μαρτυρία του οποίου αξιολογείται σύμφωνα με τις καλά καθιερωμένες αρχές της νομολογίας και παραπέμπω ενδεικτικά στην υπόθεση Κοινοτικό Συμβούλιο Ομόδους ν. Άννας Κονναρή, (2011) 1 Α.Α.Δ. 2298. Ο πραγματογνώμονας οφείλει να παρουσιάσει στο Δικαστήριο τα γεγονότα εκείνα που τον καθιστούν ως ειδικό να εκφέρει γνώμη για ένα συγκεκριμένο ζήτημα και αφού γίνει αποδεκτός ως τέτοιος από το Δικαστήριο, καθήκον του είναι να εφοδιάσει το Δικαστήριο με όλες τις απαραίτητες για σκοπούς ελέγχου της ορθότητας των συμπερασμάτων του, επιστημονικές πληροφορίες, έτσι ώστε το δικαστήριο να είναι σε θέση, να καταλήξει στα δικά του συμπεράσματα.
Ο μάρτυρας ετοίμασε την έκθεση τεκμήριο 10, μετά από επίσκεψη στα οικόπεδα των πελατών του, ήτοι της ενάγουσας και δύο άλλων προσώπων το οικόπεδο των οποίων συνορεύει με το ακίνητο των εναγομένων 1 και 2 από την πίσω πλευρά.
Σύμφωνα με την έκθεση του μάρτυρα, οι εναγόμενοι 1 και 2, προέβηκαν σε εκσκαφή του τεμαχίου τους και σε μέρος των τεμαχίων των πελατών του, τα οποία πριν την εκσκαφή παρουσίαζαν ομοιόμορφη απότομη κλίση, όπως φαίνεται στα σχέδια τα οποία επισυνάπτονταν στην έκθεση αλλά δεν κατατέθηκαν στο Δικαστήριο, σύμφωνα με τα οποία η κλίση ξεκινούσε από το υψόμετρο 149,00 μέτρων μέχρι 150,00 μέτρων, δηλαδή 11 μέτρα υψομετρική διαφορά ή των 149,90 μέτρων μέχρι των 164,50 μέτρων δηλαδή 14,50 μέτρα υψομετρική διαφορά. Με την εκσκαφή έγινε επέμβαση στη φυσική διαμόρφωση του εδάφους των οικοπέδων με αποτέλεσμα να εκτεθούν σε κίνδυνο κατολίσθησης τα χώματα των τεμαχίων τα οποία χαρακτηρίζονται πολύ χαλαρά (ασταθή). Παρουσιάζεται επίσης μία κατάσταση επικίνδυνη εφόσον υπάρχει γκρεμός ύψους 7 μέτρων, για διερχόμενους από τα οικόπεδα με κίνδυνο να χαθούν ανθρώπινες ζωές.
Παρατηρεί επίσης ότι σύμφωνα με τα σχέδια, η άδεια οικοδομής προέβλεπε κατασκευή τοίχων αντιστήριξης σε βαθμίδες οι οποίες δεν έγιναν σύμφωνα με την άδεια. Έγιναν κατασκευές που καλύπτουν τα χώματα μόνο στο υψόμετρο των 7 μέτρων ενώ στο υπόλοιπο υψόμετρο των 5 ως 7 μέτρων τα χώματα είναι εκτεθειμένα.
Σύμφωνα με την εισήγηση του, απαιτείται το συντομότερο κατασκευή των τοίχων αντιστήριξης όχι μόνο σύμφωνα με την άδεια οικοδομής αλλά και επιπρόσθετων για την κάλυψη της επιπρόσθετης εκσκαφής. Το κόστος επιδιόρθωσης και επιπρόσθετης στήριξης στην υφιστάμενη κατάσταση για να παρουσιαστεί μία ασφαλή κατάσταση στα τεμάχια 17 και 16, σύμφωνα με τις δικές του εκτιμήσεις, ανέρχεται πέραν των €120.000.
Εξετάζοντας με την απαιτούμενη προσοχή την μαρτυρία του ΜΕ2, διαπιστώνω κατ’ αρχάς ότι η έκθεση και μελέτη του αφορούσε δύο επηρεαζόμενα ακίνητα, ένα εκ των οποίων της ενάγουσας. Στην έκθεση του τεκμήριο 10, στην οποία καταγράφονται τα ουσιαστικά του συμπεράσματα και διαπιστώσεις ως καταγράφηκαν πιο πάνω, δεν γίνεται ξεχωριστή καταγραφή αυτών, για το κάθε ακίνητο ξεχωριστά. Για παράδειγμα, δεν αναφέρθηκε από τον μάρτυρα, κατά πόσο προέβηκε σε οποιεσδήποτε μετρήσεις επί τόπου για να διαπιστωθεί η ύπαρξη γκρεμού στο ακίνητο της ενάγουσας ύψους 7 μέτρων. Το κενό αυτό στην μαρτυρία του, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι σύμφωνα με τον ίδιο, στην παράγραφο 2, της έκθεσης του, καταγράφει την ύπαρξη υψομετρικών διαφορών πριν από την εκσκαφή, οι οποίες ανέρχονται σε 11 μέτρα και 14,50 μέτρα, στερούν από την μαρτυρία του την απαιτούμενη τεκμηρίωση, εφόσον προκύπτει η ύπαρξη προγενέστερων υψομετρικών διαφορών, χωρίς αυτές να συσχετιστούν με την ισχυριζόμενη δημιουργία υψομετρικής διαφοράς μετά την εκσκαφή του ακινήτου των εναγομένων 1 και 2.
Υποστήριξε κατά την αντεξέταση του ότι οι υψομετρικές διαφορές διαπιστώθηκαν από το σχέδιο ισοϋψών καμπύλων το οποίο κατέθεσε ως τεκμήριο 13, σύμφωνα με τις οποίες η διακοπή των γραμμών στο σύνορο των δύο τεμαχίων φανερώνει την εκσκαφή η οποία έγινε, εφόσον οι γραμμές θα έπρεπε να συνεχίζουν ενώ στο σχέδιο φαίνεται η τομή η οποία έγινε επί του εδάφους. Κατ’ αρχάς θα πρέπει να λεχθεί ότι το σχέδιο αυτό των ισοϋψών καμπύλων, δεν ετοιμάστηκε από τον ίδιο, ούτε διευκρινίστηκε με την απαιτούμενη επάρκεια πώς αυτό ετοιμάστηκε και σε ποια χρονολογία. Ναι μεν ανέφερε ότι ετοιμάστηκε από τοπογράφο, η ακριβής όμως προέλευση του σχεδίου αυτού και ο τρόπος υπολογισμού των καμπύλων, δεν παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο. Η έλλειψη μαρτυρίας προς τούτο, κρίνεται ουσιαστικής σημασίας στην προκειμένη περίπτωση, εφόσον ο μάρτυρας στήριξε την μαρτυρία του στο σχέδιο αυτό, ενώ η απουσία μαρτυρίας για την ορθότητα και ακρίβεια των καμπύλων, στερεί από το Δικαστήριο την ευχέρεια να ελέγξει την ορθότητα των συμπερασμάτων του μάρτυρα. Πέραν τούτου, στο τεκμήριο 13, διαπιστώνω ότι δεν καταγράφεται η συνέχεια των καμπύλων και η επέκταση τους, πέραν της κατοικίας των εναγομένων 1 και 2, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να ελεγχθεί το συμπέρασμα του μάρτυρα ότι η υψομετρική διαφορά προκλήθηκε μόνο κατόπιν της εκσκαφής του οικοπέδου των εναγομένων 1 και 2. Κρίνεται σημαντικό επίσης να προσθέσω ότι παρέμεινε άγνωστο πως ήταν διαμορφωμένες οι ισοϋψείς καμπύλες πριν την ανέγερση της κατοικίας των εναγομένων 1 και 2, εφόσον σύμφωνα με τον μάρτυρα το τεκμήριο 13, ετοιμάστηκε κατά το έτος 2013, χωρίς να παρέχεται η εικόνα αυτών πριν την ανέγερση της οικίας, για να μπορεί να συγκριθεί η κατάσταση του εδάφους πριν και μετά την ανέγερση. Προκύπτει επίσης από την μαρτυρία του ΜΕ2, ότι δεν προέβηκε σε ακριβείς μετρήσεις που θα μπορούσαν να εξηγήσουν την υψομετρική διαφορά στο σύνορο των δύο τεμαχίων πριν και μετά την ανέγερση της οικίας των εναγομένων 1 και 2.
Αποτέλεσε επίσης θέση του μάρτυρα, ότι ο τοίχοι αντιστήριξης τους οποίους κατασκεύασαν οι εναγόμενοι, δεν είναι σύμφωνοι με την εκδοθείσα άδεια οικοδομής, εφόσον αυτοί θα έπρεπε να ανεγερθούν σε βαθμίδες αλλά και σε διαφορετικό ύψος παραπέμποντας σε σχετική Νομοθεσία και Κανονισμούς της πολεοδομίας. Το ότι οι τοίχοι αντιστήριξης κατασκευάστηκαν κατά παράβαση των όρων της άδειας οικοδομής, αποτελεί θέση του μάρτυρα η οποία δεν επιβεβαιώνεται από την υπόλοιπη μαρτυρία εφόσον στο Δικαστήριο κατατέθηκε το πιστοποιητικό τελικής έγκρισης με την μοναδική σημείωση ότι το μεταλλικό σκέπαστρο κατασκευάστηκε χωρίς άδεια. Πέραν της σημείωσης αυτής και σύμφωνα με τα όσα εξήγησε η ΜΥ3, δεν παρατηρήθηκε από τις αρμόδιες αρχές ότι η κατοικία ανεγέρθηκε κατά παράβαση άλλου όρου της άδειας οικοδομής. Παρά την διαφωνία του μάρτυρα ότι το τεκμήριο 9 αποτελεί πιστοποιητικό τελικής έγκρισης, ως θα διαφανεί πιο κάτω, σύμφωνα με την ΜΥ3, το τεκμήριο αυτό αποτελεί πιστοποιητικό τελικής έγκρισης και αν υπήρχε οποιαδήποτε άλλη παράβαση θα αναφερόταν σ’ αυτό. Ούτε και διεφάνηκε η ενάγουσα να προέβηκε σε καταγγελία στις αρμόδιες αρχές για παράνομη ανέγερση της κατοικίας η οποία επηρέασε και την δική της ιδιοκτησία. Συνεπώς η θέση του μάρτυρα ότι οι τοίχοι αντιστήριξης κατασκευάστηκαν κατά παράβαση της άδειας οικοδομής, τους οποίους δεν φαίνεται επίσης να έχει μετρήσει επακριβώς, δεν κρίνεται τεκμηριωμένη.
Η δε θέση του ότι ο τοίχος αντιστήριξης θα έπρεπε να κατασκευαστεί σε βαθμίδες, ενώ κάτι τέτοιο δεν έγινε, δεν επιβεβαιώνεται από τα σχέδια της οικίας τα οποία εγκριθήκαν, στα οποία διακρίνονται οι βαθμίδες του τοίχου, όπως επίσης η κατασκευή του τοίχου αντιστήριξης στο σύνορο με το τεμάχιο της ενάγουσας σε βαθμίδες, επιβεβαιώνεται στις φωτογραφίες τεκμήριο 12.
Ο μάρτυρας υποστήριξε επίσης ότι με την κατάθεση των σχεδίων και αίτησης για έκδοση των απαιτούμενων αδειών, κατατίθενται και οι ισοϋψείς καμπύλες, ενώ στην προκειμένη περίπτωση εάν κατατίθονταν δεν θα εκδιδόταν η άδεια. Δεν έχει όμως παρουσιαστεί μαρτυρία που θα μπορούσε να καταδείξει ότι στην προκειμένη περίπτωση δεν είχαν κατατεθεί όλα τα αναγκαία στοιχεία και έγγραφα στην αρμόδια αρχή. Εφόσον όμως σύμφωνα με τον μάρτυρα η κατάθεση τους ήταν προαπαιτούμενο για την έκδοση της άδειας, λαμβάνεται ως δεδομένο ότι η αρμόδια αρχή εκδίδοντας πολεοδομική άδεια και άδεια οικοδομής είχε ενώπιον της όλα τα αναγκαία στοιχεία.
Αποτέλεσε επίσης θέση του ως καταγράφεται στην έκθεση τεκμήριο 10, ότι υπάρχει κίνδυνος κατολισθήσεων, ενώ από το έτος 2008 όπου ξεκίνησα, οι εργασίες για την κατοικία, δεν έχει παρουσιαστεί μαρτυρία που να δείχνει ότι στα δεκαεπτά χρόνια που έχουν παρέλθει, υπήρξε οποιαδήποτε κατολίσθηση, πέραν των γενικών και αόριστων αναφορών της ενάγουσας και του ΜΕ2 προς τούτο.
Ενόψει των πιο πάνω, κρίνω επίσης ότι δεν έχει τεκμηριωθεί η θέση του ότι θα πρέπει να κατασκευαστούν τοίχοι αντιστήριξης για να συγκρατηθεί το έδαφος, το οποίο σύμφωνα με τον ίδιο και πριν την εκσκαφή, τα χώματα των τεμαχίων ήταν πολύ χαλαρά και ασταθή. Συνεπώς, αυτό θα ήταν κάτι που ενδεχομένως και η ενάγουσα να καλείτο να πράξει σε περίπτωση ανέγερσης κατοικίας στο ακίνητο της λόγω της χαλαρότητας του εδάφους.
Τέλος, εις ότι αφορά το κόστος στο οποίο κατέληξε για την ανέγερση των τοίχων αντιστήριξης, όπως ανέφερε και ο ίδιος, αυτό αφορά συνολικά την κατασκευή των τοίχων και στα δύο τεμάχια τα οποία εξέτασε και όχι μόνο της ενάγουσας, χωρίς να είναι σε θέση να καθορίσει το κόστος για την ανέγερση του τοίχου μόνο στο ακίνητο της ενάγουσας.
Για τους πιο πάνω λόγους, κρίνω ότι ο ΜΕ2, δεν τεκμηρίωσε επιστημονικά και με επάρκεια τα συμπεράσματα του, με αποτέλεσμα το Δικαστήριο να μην δύναται να επιβεβαιώσει την ορθότητα της γνώμης του και να προβεί στα δικά του συμπεράσματα. Συνεπώς, η μαρτυρία του δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή εφόσον δεν οδηγεί σε ασφαλή και επιστημονικά τεκμηριωμένα συμπεράσματα.
Από πλευράς υπεράσπισης πρώτος μάρτυρας παρουσιάστηκε ο κος Α. Βάρδας – ΜΥ1, αρχιτέκτονας της κατοικίας των εναγομένων 1 και 2, ο οποίος έλαβε οδηγίες από τους εναγόμενους 1 και 2 περί το έτος 2006 για να ετοιμάσει μελέτη και σχέδια για την ανέγερση της κατοικίας τους. Μετά την ετοιμασία των σχεδίων, λήφθηκε η πολεοδομική άδεια ΠΑΦ/01290/2006 και η άδεια οικοδομής Β90/2007. Η ανέγερση της κατοικίας ξεκίνησε το 2008 και ολοκληρώθηκε το 2009. Σύμφωνα με τον μάρτυρα, κατόπιν μελέτης στην οποία προέβηκε είχε διαπιστώσει ότι σε ολόκληρη την περιοχή υπήρχαν τεράστιες υψομετρικές διαφορές, γκρεμοί και κλίσεις και η μορφολογία του εδάφους ήταν τέτοια που σε περίπτωση ανάπτυξης των τεμαχίων απαιτείτο η διενέργεια εκσκαφών και χωματουργικών εργασιών για την επίτευξη συγκεκριμένων υψομέτρων. Στην προκειμένη περίπτωση οι τοίχοι αντιστήριξης σχεδιάστηκαν σύμφωνα με τις απαιτήσεις των σχετικών κανονισμών και αυτοί κρίθηκαν από τον ίδιο και τον Δήμο Γεροσκήπου ικανοποιητικοί για να αντικατασταθεί το όποιο έδαφος μετακινήθηκε από το τεμάχιο των εναγομένων 1 και 2. Δεν έγινε οποιαδήποτε επέμβαση στο ακίνητο της ενάγουσας, ενώ η μορφολογία του εδάφους στο δικό της ακίνητο ήταν πάντα όπως είναι σήμερα και σε περίπτωση όπου θα αναπτύξει το δικό της τεμάχιο, η ίδια της θα πρέπει να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την ασφαλή και νόμιμη ανάπτυξη του. Επέμενε ότι η ανέγερση της κατοικίας έγινε σύμφωνα με τις άδειες που είχαν εκδοθεί, εξού και εκδόθηκε πιστοποιητικό τελικής έγκρισης με την μοναδική σημείωση του μεταλλικού σκιαδίου.
Εις ότι αφορά το ύψος των τοίχων αντιστήριξης, κατάθεσε ως τεκμήριο 15 τον οδηγό ερμηνείας πολεοδομικών κανονισμών σύμφωνα με τους οποίους ως υποστήριξε οι τοίχοι αντιστήριξης δεν μπορούσαν να υπερβούν το συγκεκριμένο ύψος.
Ο μάρτυρας διευκρίνισε επίσης ότι τον σχεδιασμό και μελέτη της οικίας είχε αναλάβει ο ίδιος προσωπικά, ενώ η εναγόμενη 3 εταιρεία είχε συσταθεί το 2010 και μετά την ολοκλήρωση της κατοικίας. Το όνομα που φαίνεται στα σχέδια, αποτελούσε την καλλιτεχνική του επωνυμία.
Κατά την αντεξέταση του μάρτυρα, είχε αμφισβητηθεί η θέση του ότι το τεκμήριο 9 αποτελεί πιστοποιητικό τελικής έγκρισης, θέτοντας στον μάρτυρα ότι δεν εκδόθηκε από το Κτηματολόγιο τελικό πιστοποιητικό, εφόσον η κατοικία δεν έχει μετρηθεί για να αποτυπωθεί στον τίτλο.
Ο μάρτυρας εξήγησε ότι το πιστοποιητικό τελικής έγκρισης δεν εκδίδεται από το Κτηματολόγιο αλλά από την αρμόδια αρχή, ήτοι στην προκειμένη περίπτωση τον Δήμο Γεροσκήπου, όπου και εξέδωσε το τεκμήριο 9 με μοναδική σημείωση το μεταλλικό σκιάδιο. Εξήγησε επίσης ότι σε σχέση με το Κτηματολόγιο, αυτό δεν εκδίδει πιστοποιητικό τελικής έγκρισης ούτε προβαίνει σε μετρήσεις, αλλά όταν ζητηθεί ο εκσυγχρονισμός του τίτλου για να περιληφθεί σ’ αυτόν ένα ακίνητο, το Κτηματολόγιο μεταβαίνει στον χώρο για να επιβεβαιώσει την ύπαρξη του ακινήτου.
Η ως άνω εξήγηση του μάρτυρα γίνεται αποδεκτή εφόσον συνάδει και με την μαρτυρία της ΜΥ3, από την άλλη, η πλευρά της ενάγουσας δεν έθεσε οποιαδήποτε μαρτυρία πέραν αυτής του ΜΕ2, η οποία δεν έγινε αποδεκτή, που θα μπορούσε να μεταβάλει τον χαρακτήρα και ισχύ του τεκμηρίου 9.
Ο μάρτυρας επίσης κατά την αντεξέταση του, επανέλαβε και εξήγησε ότι για την εκσκαφή η οποία έγινε στο ακίνητο των εναγομένων 1 και 2, δεν έγινε οποιαδήποτε επέμβαση στο ακίνητο της ενάγουσας, ενώ η κατοικία κατασκευάστηκε σύμφωνα με τις άδειες χωρίς ο ίδιος του να διαπιστώσει ότι έγινε κάποια ενέργεια η οποία να επηρέασε την μορφολογία του εδάφους στο ακίνητο της ενάγουσας. Αποδεκτή γίνεται η θέση του ότι τόσο ο ίδιος όσο και ο Δήμος Γεροσκήπου έκριναν τους τοίχους αντιστήριξης ικανοποιητικούς, χωρίς να ζητηθεί να γίνουν πιο ψηλοί ή να ληφθούν άλλα μέτρα ένεκα του γειτονικού τεμαχίου της ενάγουσας. Η θέση του αυτή κρίνεται πειστική εφόσον επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι για την κατοικία είχαν εξασφαλιστεί όλες οι απαιτούμενες άδειες και εκδόθηκε γι’ αυτήν πιστοποιητικό τελικής έγκρισης χωρίς σημειώσεις που να αφορούν τους τοίχους αντιστήριξης ή άλλη κατασκευή της κατοικίας πέραν του μεταλλικού σκιαδίου.
Ο μάρτυρας ήταν επεξηγηματικός καθ’ όλη την μαρτυρία του, χωρίς να διαπιστώνω οποιαδήποτε αντίφαση στα λεγόμενα του, κρίνεται αξιόπιστος και η μαρτυρία του γίνεται αποδεκτή.
Ο εναγόμενος 1 – ΜΥ2, ουσιαστικά επέμενε στη νόμιμη ανέγερση της κατοικίας του, χωρίς να προκληθεί οποιαδήποτε ζημιά στο ακίνητο της ενάγουσας και χωρίς να γίνει οποιαδήποτε επέμβαση.
Κατά την αντεξέταση του, ερωτήθηκε για την αναφορά στην γραπτή του δήλωση με την οποία υποστήριξε ότι το έδαφος που είχε μετακινηθεί αντικαταστάθηκε, θέτοντας του την θέση ότι το έδαφος το οποίο μετακινήθηκε ήταν από την επέμβαση των μηχανημάτων στο τεμάχιο της ενάγουσας. Η θέση όμως αυτή της ενάγουσας, αφορούσε την ισχυριζόμενη μετακίνηση εδάφους από το δικό της τεμάχιο, ενώ ο εναγόμενος 1, αναφερόταν σε μετακίνηση εδάφους από το δικό του τεμάχιο και την ανάγκη για κατασκευή τοίχων αντιστήριξης για την μετακίνηση εδάφους από το δικό του τεμάχιο, χωρίς ο εναγόμενος να αναφερθεί σε μετακίνηση εδάφους από το τεμάχιο της ενάγουσας.
Τέθηκε επίσης στον εναγόμενο 1, ότι θα έπρεπε να είχε ανεγείρει την κατοικία του σκαλωτά. Η θέση όμως αυτή, παραγνωρίζει το γεγονός ότι για την ανέγερση της κατοικίας είχαν εκδοθεί όλες οι απαιτούμενες άδειες αλλά και πιστοποιητικό τελικής έγκρισης, συνεπώς ο εναγόμενος 1 θα μπορούσε να ανεγείρει όπως επιθυμούσε την κατοικία του. Προφανώς εάν κρινόταν ότι υπήρχε οποιοσδήποτε κίνδυνος, οι αρμόδιες αρχές δεν θα εξέδιδαν τις αναγκαίες άδειες.
Τέθηκε επίσης στον μάρτυρα ότι για να εκδοθεί πιστοποιητικό τελικής έγκρισης θα πρέπει να αποταθούν στο Κτηματολόγιο, θέση όμως η οποία δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα σύμφωνα με την αποδεκτή μαρτυρία του ΜΥ1 αλλά και των όσων εξήγησε η ΜΥ3.
Όπως διεφάνηκε, ο εναγόμενος 1 και η σύζυγος του εναγόμενη 2, έδωσαν οδηγίες και συμβλήθηκαν με τον αρχιτέκτονα ΜΥ1 και την εναγόμενη 4 για τον σχεδιασμό, μελέτη και ανέγερση της κατοικίας τους. Η κατοικία όπως φαίνεται, ανεγέρθηκε σύμφωνα με τις εκδιδόμενες άδειες, ενώ ο ίδιος του δεν είχε κάποια σχέση με τις εργασίες οι οποίες εκτελούνταν.
Με ειλικρίνεια και πειστικότητα ο εναγόμενος 1, υποστήριξε ότι ουδεμία επέμβαση έγινε στο ακίνητο της ενάγουσας, ούτε ο ίδιος είχε δώσει τέτοιες οδηγίες καθώς επίσης διεφάνηκε ότι δεν είχε παρατηρήσει ιδιαίτερα την μορφολογία των γειτονικών ακινήτων, γι’ αυτό και δεν μπορούσε να ήταν απολύτως βέβαιος αν είχε αλλάξει το ακίνητο της ενάγουσας. Άλλωστε, η ενάγουσα δεν παρέθεσε οποιαδήποτε αποδεκτή μαρτυρία που θα μπορούσε να συνδέσει τον εναγόμενο 1 με οποιαδήποτε ενέργεια αποδίδει στους εναγόμενους και κυρίως για την πρόκληση της υψομετρικής διαφοράς. Όπως επίσης η μαρτυρία του εναγόμενου 1 επιβεβαιώνεται ως προς την νομιμότητα αλλά και επάρκεια στην κατασκευή των τοίχων αντιστήριξης, από τις εκδιδόμενες άδειες αλλά και το πιστοποιητικό τελικής έγκρισης.
Ο εναγόμενος 1 κρίνεται καθ’ όλα ειλικρινής, πειστικός και αξιόπιστος, προσπάθησε να μεταφέρει στο Δικαστήριο τα όσα ο ίδιος πραγματικά γνωρίζει χωρίς να προσπαθήσει να πείσει για θέματα τεχνικής φύσεως για τα οποία ο ίδιος δεν είναι γνώστης. Η μαρτυρία του γίνεται αποδεκτή.
Η κα Χ. Πιστέντη – ΜΥ3, ως εκτελεστικός μηχανικός στον Δήμο Γεροσκήπου, διαπιστώνω ότι εκ της θέσεως της εξήγησε με επάρκεια το τεκμήριο 9, αναφέροντας ότι αυτό εκδόθηκε δυνάμει του Κεφ. 96 και συνιστά πιστοποιητικό τελικής έγκρισης με σημειώσεις, το οποίο εκδόθηκε σε σχέση με την κατοικία των εναγομένων 1 και 2. Αποδεκτή επίσης γίνεται η θέση της ότι οι σημειώσεις αφορούν μόνο το μεταλλικό σκέπαστρο, όπως καταγράφεται στο τεκμήριο 9. Από την μαρτυρία της ΜΥ3, προκύπτει αβίαστα ότι το τεκμήριο 9 είναι πιστοποιητικό τελικής έγκρισης για την οικία των εναγομένων 1 και 2, ενώ η μόνη σημείωση, δηλαδή η μόνη εργασία η οποία φαίνεται να έγινε χωρίς να συνάδει με την εκδοθείσα άδεια, είναι το σκέπαστρο, χωρίς οποιαδήποτε άλλη σημείωση που να αφορά τους τοίχους αντιστήριξης. Κατά την αντεξέταση της, τέθηκε στην μάρτυρα η θέση ότι θα έπρεπε οι εναγόμενοι 1 και 2 να αιτηθούν από το Κτηματολόγιο τον εκσυγχρονισμό του τίτλου και να ελεγχθούν τυχόν παρατυπίες και ακολούθως να εκδοθεί πιστοποιητικό τελικής έγκρισης. Θέση της μάρτυρος αποτέλεσε το ότι η οικοδομή ελέγχεται από αρμόδιο λειτουργό του Δήμου ο οποίος έλεγξε την επιτόπου κατάσταση σε σύγκριση με την άδεια οικοδομής. Το Κτηματολόγιο ελέγχει για τυχόν επεμβάσεις, για παράδειγμα εάν ένας τοίχος αντιστήριξης επεμβαίνει σε άλλο τεμάχιο. Η μάρτυρας ήταν σταθερή καθ’ όλη την μαρτυρία της, χωρίς να διαπιστώνονται αντιφάσεις, ενώ καμία εκ των θέσεων της ενάγουσας κατάφερε να κλονίσει την αξιοπιστία της. Η μάρτυρας κρίνεται αξιόπιστη και η μαρτυρία της γίνεται αποδεκτή.
Τελευταίος μάρτυρας παρουσιάστηκε ο κος Ροδάς – ΜΥ4, ιδιοκτήτης της εναγόμενης 4 εταιρείας. O μάρτυρας με ειλικρίνεια και απλό λόγο εξήγησε ότι η εταιρεία του μετά την ανάθεση της ανέγερσης της κατοικίας των εναγομένων 1 και 2 από τους ίδιους και τον ΜΥ1, προέβηκε στις απαιτούμενες εργασίες και κατασκεύασε την κατοικία σύμφωνα με τα εγκριμένα σχέδια. Λογική και πειστική επίσης κρίνεται η θέση του ότι όντως η κατοικία ανεγέρθηκε σύμφωνα με τα σχέδια, εφόσον εκδόθηκε πιστοποιητικό τελικής έγκρισης.
Αποτέλεσε επίσης θέση του ότι τα επίδικα τεμάχια μεταξύ τους είχαν κλίση και τα χώματα δεν ήταν σταθερά, εφόσον ο ΜΕ2 εξέφρασε την ίδια θέση.
Αντεξεταζόμενος υποδείχθηκε στον μάρτυρα το σχέδιο ενός τοίχου αντιστήριξης της κατοικίας, υποβάλλοντας του ότι αυτός δεν είχε κατασκευαστεί σε βαθμίδες σύμφωνα με τα σχέδια. Εν τέλει όμως ο τοίχος αυτός ο οποίος του υποδείχθηκε κατά την αντεξέταση του, δεν ήταν αυτός που χωρίζει τα δύο επίδικα τεμάχια. Όταν υποδείχθηκε στον μάρτυρα το σχέδιο με τον σωστό τοίχο αντιστήριξης, αυτός υπέδειξε τις τρεις βαθμίδες του τοίχου όπως φαίνεται στο σχέδιο τεκμήριο 11. Ο μάρτυρας επίσης υπέδειξε στις φωτογραφίες τις τρεις βαθμίδες του τοίχου παρά την επιμονή της πλευράς της ενάγουσας ότι σ’ αυτές φαίνονται μόνο δύο βαθμίδες.
Ερωτήθηκε επίσης κατά πόσο οι τοίχοι αντιστήριξης κατασκευάστηκαν σύμφωνα με το ύψος με το οποίο σχεδιαστήκαν. Αν και ο μάρτυρας δεν θυμόταν, επέμενε ότι δεν θα μπορούσε να εκδοθεί πιστοποιητικό τελικής έγκρισης εάν η επί τόπου κατάσταση δεν συμφωνούσε με τα σχέδια. Η θέση του αυτή, πέραν του ότι κρίνεται λογική και πειστική, επιβεβαιώνεται και από την ΜΥ3, η οποία εξήγησε ότι για να εκδοθεί το πιστοποιητικό τελικής έγκρισης, ελέγχθηκε η επί τόπου κατάσταση και αυτή συνάδει με τα σχέδια και τις εγκριμένες άδειες. Άλλωστε, θα πρέπει να σημειωθεί ότι δεν έχει διαφανεί κάποια σύνδεση του ύψους των τοίχων αντιστήριξης με τους ισχυρισμούς της ενάγουσας που να αφορούν την παράνομη επέμβαση.
Ο μάρτυρας εξήγησε ότι έγιναν εκσκαφές για να επιτευχθούν τα αναγκαία υψόμετρα και να ανεγερθεί η κατοικία. Προχώρησαν επίσης στις εργασίες μετά από υποδείξεις τοπογράφου σε σχέση με τα σύνορα και τα υψόμετρα της περιοχής. Αν και ερωτήθηκε πως κατά τον ίδιο θα έπρεπε να κτιστεί η κατοικία, θα πρέπει να λεχθεί ότι ο μάρτυρας ως ιδιοκτήτης της εναγόμενης 4, προχώρησε στην κατασκευή της κατοικίας επί τη βάση σχεδίων και αδειών για τα οποία ο ίδιος του δεν είχε εμπλοκή. Δηλαδή, με δεδομένο ότι για την ανέγερση της κατοικίας με τον τρόπο που ανεγέρθηκε εκδοθήκαν οι αναγκαίες άδειες, καθώς επίσης εκδόθηκε πιστοποιητικό τελικής έγκρισης με σημειώσεις που δεν αφορούν τους τοίχους αντιστήριξης, οι ερωτήσεις που τέθηκαν στον μάρτυρα σε σχέση με τον τρόπο που ανεγέρθηκαν άλλα σπίτια στην περιοχή, δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα του μάρτυρα, του οποίου η εταιρεία του ανέλαβε την ανέγερση της κατοικίας επί τη βάση σχεδίων και αδειών.
Κατά την αντεξέταση του μάρτυρα, τέθηκε επίσης η θέση ότι ο τοίχος αντιστήριξης δεν είναι ικανοποιητικός και ο τρόπος με τον οποίο κτίστηκε εμποδίζει την ενάγουσα μέχρι σήμερα να κτίσει στο οικόπεδο της. Από την θέση αυτή της ενάγουσας προκύπτει ότι εν τέλει ο τοίχος αντιστήριξης κτίστηκε σύμφωνα με τα σχέδια και τις άδειες αλλά η ενάγουσα δεν κρίνει αυτόν ικανοποιητικό, για λόγους όμως που αφορούν την ίδια. Ούτε και τέθηκε συγκεκριμένη θέση από πλευράς ενάγουσας για ποιο λόγο εμποδίζεται να ανεγείρει την κατοικία που επιθυμεί, εφόσον σύμφωνα με τον ΜΥ1 και η ίδια της όταν θα αποφασίσει να εκμεταλλευτεί το ακίνητο της οφείλει να προβεί στην κατασκευή τοίχων αντιστήριξης αναλόγως των απαιτήσεων της κατασκευής στην οποία θα προβεί.
Οι δε εκσκαφές στις οποίες ο μάρτυρας αναφέρθηκε ότι έγιναν για να επιτευχθούν τα απαιτούμενα υψόμετρα για την ανέγερση της κατοικίας, δεν έχουν συνδεθεί με κάποια εκσκαφή που υποστήριξε η πλευρά της ενάγουσας ότι έγινε στο δικό της τεμάχιο. Αν και υποδείχθηκαν στον μάρτυρα κάποια σημάδια όπως αποκαλέστηκαν κατά την αντεξέταση του από εκσκαφή, ο μάρτυρας επέμενε ότι όλες οι εργασίες έγιναν στο τεμάχιο των εναγομένων 1 και 2 και η θέση του αυτή κρίνεται πειστική λαμβάνοντας υπόψη ότι η κατοικία ολοκληρώθηκε περί το 2009 ενώ οι φωτογραφίες αυτές λήφθηκαν κάποια χρόνια αργότερα, χωρίς να προσδιοριστούν τα όποια σημάδια με την ανέγερση της κατοικίας των εναγομένων 1 και 2 κατά το 2008 και 2009.
Τέθηκε επίσης στον μάρτυρα ότι η κατολίσθηση προέκυψε από την εκσκαφή στην οποία προέβηκαν γι’ αυτό τοποθετήθηκε η μεταλλική κατασκευή – παραπέτασμα στο πίσω μέρος. Αν και ο μάρτυρας δεν γνώριζε για την κατασκευή αυτή, όπως φαίνεται αυτή τοποθετήθηκε στο πίσω μέρος του τεμαχίου των εναγομένων 1 και 2 χωρίς να συσχετιστεί με το ακίνητο της ενάγουσας και τα σύνορα του. Άλλωστε δεν έχει υποδειχθεί με πειστικότητα κάποια κατολίσθηση στο τεμάχιο της ενάγουσας. Ο μάρτυρας αν και ανέφερε ότι για να κτιστεί η συγκεκριμένη κατοικία δημιουργούνται γκρεμοί λόγω της υψομετρικής κατάστασης του χώρου, η θέση του αυτή δεν έχει προσδιοριστεί αν αφορά το τεμάχιο της ενάγουσας ή άλλο συνοριακό τεμάχιο. Πέραν τούτου, η γενική τοποθέτηση του μάρτυρα για την δημιουργία γκρεμών δεν συσχετίστηκε με το ύψος του γκρεμού 7 μέτρων ως ισχυρίζεται η ενάγουσα.
Ενόψει των πιο πάνω, κρίνω ότι ο μάρτυρας ήταν ειλικρινής και αξιόπιστος ενώ κατά την αντεξέταση του δεν υπέπεσε σε οποιαδήποτε αντίφαση ούτε οι ερωτήσεις οι οποίες του τέθηκαν κλόνισαν την αξιοπιστία του. Συνεπώς η μαρτυρία του γίνεται αποδεκτή.
Με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση διαπιστώνεται ότι τα ουσιώδη γεγονότα που διέπουν την παρούσα υπόθεση και τα οποία αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου έχουν ως ακολούθως:
Η ενάγουσα είναι ιδιοκτήτρια του οικοπέδου με αριθμό εγγραφής 0/[ ], τεμάχιο [ ], Φ/Σχ.51/12, το οποίο βρίσκεται στην Γεροσκήπου της Επαρχίας Πάφου. Στο οικόπεδο δεν ανεγέρθηκε οποιαδήποτε οικοδομή.
Οι εναγόμενοι 1 και 2 είναι ιδιοκτήτες του οικοπέδου με αριθμό εγγραφής 0/[ ], τεμάχιο [ ], Φ/Σχ.51/12, το οποίο συνορεύει με αυτό της ενάγουσας, στο οποίο οι εναγόμενοι ανήγειραν κατοικία της οποίας η κατασκευή ξεκίνησε περί το έτος 2008 και ολοκληρώθηκε περί το έτος 2009. Η οικία των εναγομένων 1 και 2 σχεδιάστηκε περί το έτος 2006 από τον κο Α. Βάρδα, ΜΥ1, διευθυντή της εναγόμενης 3 η οποία συστάθηκε περί το έτος 2010 και ανεγέρθηκε από την εναγόμενη 4 εταιρεία.
Για την ανέγερση της κατοικίας των εναγομένων 1 και 2 εκδόθηκε η Πολεοδομική Άδεια ΠΑΦ/01290/2006 και η Άδεια Οικοδομής Β90/2007. Στις 5.9.19, εκδόθηκε από τον Δήμο Γεροσκήπου Πιστοποιητικό Τελικής Έγκρισης για την κατοικία των εναγομένων 1 και 2 με την σημείωση ότι έχει κατασκευαστεί μεταλλικό σκίαστρο στην πρόσοψη το οποίο δεν καλύπτεται από την άδεια οικοδομής. Εκτός από την ως άνω κατασκευή, η κατοικία των εναγομένων 1 και 2 ανεγέρθηκε σύμφωνα με τα αρχιτεκτονικά σχέδια και τις άδειες οι οποίες είχαν εκδοθεί για την ανέγερση της.
Η ενάγουσα περί τον Ιούνιο του 2013 ενημερώθηκε από ιδιοκτήτες γειτονικού τεμαχίου ότι οι εναγόμενοι 1 και 2 με την ανέγερση της κατοικίας τους δημιούργησαν υψομετρική διαφορά μεταξύ του ακινήτου τους και του δικού της και δημιουργήθηκε γκρεμός. Η ενάγουσα έδωσε οδηγίες στον ΜΕ2 για να ετοιμάσει σχετική έκθεση την οποία ο ΜΕ2 θα ετοίμαζε και για τους άλλους ιδιοκτήτες του γειτονικού τεμαχίου.
Σύμφωνα με την έκθεση του ΜΕ2, τα τεμάχια, τα οποία εξέτασε περιλαμβανομένου και αυτού της ενάγουσας, πριν την ανέγερση της κατοικίας των εναγομένων 1 και 2, παρουσίαζαν υψομετρικές διαφορές (παρ. 2 τεκμηρίου 10) και τα χώματα τους χαρακτηρίζονται πολύ χαλαρά –ασταθή.
Η αγωγή στηρίζεται στο αστικό αδίκημα της παράνομης επέμβασης. Σύμφωνα με το άρθρο 43(1) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148:
«43.-(1) Παράνομη επέμβαση σε ακίνητη ιδιοκτησία συνίσταται σε παράνομη είσοδο ή παράνομη πρόκληση ζημιάς ή σε παράνομη παρέμβαση στην ιδιοκτησία αυτή από οποιοδήποτε πρόσωπο».
Όπως αναφέρεται στο σύγγραμμα Halsbury's Laws of England, 4η έκδοση, Τόμος 45(2) στην παράγραφο 505:
¨Every unlawful entry by one person on land in the possession of another is a trespass for which a claim may be brought, even though no actual damage is done. A person trespasses upon land if he wrongfully sets foot on it, rides or drives over it or takes possession of it, or expels the person in possession, or pulls down or destroys anything permanently fixed to it, or wrongfully takes minerals from it, or places or fixes anything on it or in it, or if he erects or suffers to continue on his own land anything which invades the airspace of another, or if he discharges water upon another´s land, or sends filth or any injurious substance which has been collected by him on his own land onto another´s land¨.
Στην υπόθεση Παπαχριστοφόρου ν. Καπνίση κ.ά. (2005) 1 (Α) 244, λεχθήκαν τα ακόλουθα σε σχέση με τους τρόπους όπου μία παράνομη επέμβαση δύναται να συντελεστεί:
«Βέβαια με βάση το άρθρο 43 του δικού μας περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, η παράνομη επέμβαση μπορεί να γίνει με διάφορους τρόπους ως εξής: (1) Με οποιαδήποτε παράνομη είσοδο στην περιουσία ή (2) οποιαδήποτε παράνομη πρόκληση ζημιάς ή (3) με παράνομη παρέμβαση σε τέτοια περιουσία από οποιοδήποτε πρόσωπο. Στην παρούσα περίπτωση το πρωτόδικο δικαστήριο με το να αναφέρει ότι δεν έχει ικανοποιηθεί ότι η αιτία της πτώσης της δόμης που έγινε σε αργότερο στάδιο ήταν η διαπλάτυνση του μονοπατιού, δείχνει ότι εξέτασε την υπόθεση και με βάση τη (2) από τις πιο πάνω πτυχές της παράνομης επέμβασης, δηλαδή με το κριτήριο της παράνομης πρόκλησης ζημιάς και όχι μόνο κατά πόσο εισήλθαν οι εφεσίβλητοι στα κτήματα της εφεσείουσας.»
Στο σύγγραμμα Halsbury's Laws of England, 3η έκδοση, Τόμος 38, αναφέρονται τα ακόλουθα σχετικά, στις παραγράφους 1194 και 1195 :
«To amount to a trespass an act must be voluntary; but an act may be a trespass, although it is committed by mistake or without malice. A person is guilty of a trespass if he acts voluntarily, knowing the nature and quality of his act, even though he does not know the act to be wrongful.».
Το αδίκημα της παράνομης επέμβασης είναι αγώγιμο per se και δεν χρειάζεται απόδειξη ζημιάς. Η απουσία όμως συγκεκριμένης ζημιάς, περιορίζει τον ενάγοντα στην επιδίκαση ονομαστικών αποζημιώσεων μόνο (Βλ. Andrian Holdings Ltd v. Κυπριακής Δημοκρατίας (1998) 1(Γ) Α.Α.Δ. 1836, Παπακόκκινου κ.ά. ν. Θεοδοσίου (1991) 1 Α.Α.Δ.379).
Ο ενάγοντας σε αγωγή για παράνομη επέμβαση έχει το βάρος απόδειξης της ισχυριζόμενης επέμβασης. Με την απόδειξη αυτής, το βάρος μετατίθεται στους ώμους του εναγόμενου να αποδείξει ότι η επέμβαση δεν ήταν παράνομη (βλ. Παπακοκκίνου ν Αγγελική Σμυρλή κ.ά. (2001) 1(Γ) Α.Α.Δ. 813 και Γεώργιος Κώστα Μάρκου ν Γεώργιου Π. Χρυσοστόμου κ.ά. (2004)1(Β) Α.Α.Δ. 1653).
Έχοντας υπόψη τα ως άνω περιορισμένα ευρήματα ως προς τα γεγονότα που περιβάλλουν την υπόθεση, αναφέρω εξ αρχής ότι με βάση την μαρτυρία την οποία παρουσίασε η ενάγουσα και δεν έγινε αποδεκτή, το Δικαστήριο δεν μπορεί να καταλήξει σε οποιοδήποτε γεγονός ή ενέργεια ή παράλειψη που θα μπορούσε να συνδεθεί με οιονδήποτε εκ των εναγομένων. Κυριότερα δε, το Δικαστήριο δεν μπόρεσε να καταλήξει με ασφάλεια ότι υπήρχε διαμόρφωση του εδάφους στο οικόπεδο της ενάγουσας με την δημιουργία γκρεμού, η οποία να έχει προκληθεί ένεκα της ανέγερσης της κατοικίας των εναγομένων 1 και 2. Ειδικότερα δε για την εναγόμενη 3 η οποία συστάθηκε περί το 2010, ενώ τα σχέδια της κατοικίας των εναγομένων 1 και 2 ετοιμάστηκαν περί το 2006 από τον ΜΥ1 και η κατοικία ολοκληρώθηκε το 2009, ουδεμία μαρτυρία προκύπτει που θα μπορούσε να συνδέσει την εναγόμενη 3 με τα γεγονότα της υπόθεσης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην μαρτυρία του ΜΕ2, ο οποίος δεν κατάφερε να τεκμηριώσει την έκθεση του τεκμήριο 10 και τα συμπεράσματα του. Ειδικότερα, από την μαρτυρία του, δεν ήταν ξεκάθαρο κατά πόσο οι παρατηρήσεις του αφορούσαν και το τεμάχιο της ενάγουσας, εφόσον η έκθεση του ήταν κοινή και για τα δύο ακίνητα τα οποία επιθεώρησε. Οι ισοϋψείς καμπύλες επί των οποίων στήριξε τα συμπεράσματα του, δεν αποτέλεσαν μαρτυρία που θα μπορούσε να τεκμηριώσει επιστημονικά τις θέσεις του, εφόσον η προέλευση τους παρέμεινε άγνωστη, αλλά και ο σχεδιασμός τους παρέμεινε αδιευκρίνιστος χρονικά. Αν και έγινε προσπάθεια να διαφανεί η εκσκαφή και η υψομετρική διάφορα και μέσω των φωτογραφιών τεκμήριο 6, τόσο οι φωτογραφίες όσο και οι ισοϋψείς καμπύλες, δεν αποτυπώνουν καθαρά τα σύνορα των επιδίκων τεμαχίων αλλά ούτε και γενικότερα η έκταση της επίδικης περιοχής ώστε να υπάρχει μια ολοκληρωμένη εικόνα ως προς την διαμόρφωση του εδάφους και των υψομετρικών διαφορών πριν και μετά την ανέγερση της κατοικίας των εναγομένων 1 και 2. Άλλωστε, όπως ο ίδιος ανέφερε, οι ισοϋψείς καμπύλες αποτελούν μέρος ειδικότητας τοπογράφου, χωρίς ο ίδιος του να έχει διαφανεί ότι κατέχει τέτοιες γνώσεις. Η έλλειψη επίσης μαρτυρίας ως προς την ακριβή κατάσταση του οικοπέδου της ενάγουσας και των υψομετρικών διαφορών που υπήρχαν πριν την ανέγερση της κατοικίας των εναγομένων 1 και 2 και ελλείψει μαρτυρίας για τα πιο πάνω που θα μπορούσαν να τεθούν σε σύγκριση με τις διαπιστώσεις του ΜΕ2, αποτελούν κενά τα οποία δεν θα μπορούσαν να οδηγήσουν το Δικαστήριο σε εύρημα αναφορικά με επέμβαση δια εκσκαφής αφού τέτοιος ισχυρισμός παρέμεινε αόριστος και ατεκμηρίωτος.
Δεν παρουσιάστηκε επίσης πειστική και αποδεκτή μαρτυρία από την οποία να προκύπτει με ασφάλεια ότι οι εναγόμενοι επενέβησαν με οποιονδήποτε τρόπο στο τεμάχιο της ενάγουσας, είτε δια εκσκαφής είτε με άλλο τρόπο, όπως κατ’ επέκταση δεν παρουσιάστηκε πειστική μαρτυρία για την παράνομη πρόκληση ζημιάς, εφόσον δεν αποδείχθηκε ότι προκλήθηκε κάποια συγκεκριμένη ζημιά στο οικόπεδο της ενάγουσας, εφόσον δεν αποδείχθηκε η δημιουργία γκρεμού η οποία να έχει προκληθεί από την ανέγερση της κατοικίας των εναγομένων 1 και 2.
Τα κενά τα οποία διαπιστώθηκαν στην μαρτυρία την οποία παρουσίασε η ενάγουσα, δεν αφήνουν περιθώριο για απόδειξη οιουδήποτε ισχυρισμού της ενάγουσας. Ο χρόνος επίσης ο οποίος παρήλθε από το έτος 2008 όπου ξεκίνησαν οι εργασίες ανέγερσης της κατοικίας των εναγομένων 1 και 2, χωρίς να προκύψει κατολίσθηση στο τεμάχιο της ενάγουσας και χωρίς γενικότερα να πραγματοποιηθεί οποιοσδήποτε κίνδυνος τον οποίο η ενάγουσα δικογραφεί μέχρι σήμερα, αποτελεί επιπλέον διαπίστωση η οποία αφήνει αναπόδεικτους τους ισχυρισμούς της ενάγουσας ως αυτοί δικογραφούνται στην έκθεση απαίτησης και κυρίως δεν αποδείχθηκε ότι η ισχυριζόμενη δημιουργηθείσα υψομετρική διαφορά προέκυψε από τις εκσκαφές ή κάποια άλλη ενέργεια των εναγομένων εντός ή εκτός του οικοπέδου της ενάγουσας ή κατά πόσο προϋπήρχε αυτών.
Η υπόθεση της ενάγουσας στερείται της απαιτούμενης σαφήνειας και τεκμηρίωσης που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ασφαλή συμπεράσματα που θα μπορούσαν να αποδείξουν την υπόθεση της. Συγκεκριμένα δεν απέδειξε ότι οι εναγόμενοι, ξεχωριστά ή από κοινού, με τον ρόλο του ο καθένας, προέβηκαν σε εκσκαφή του οικοπέδου της. Όπως επίσης ο ισχυρισμός της ότι οι τοίχοι αντιστήριξης κατασκευάστηκαν κατά παράβαση της άδειας, παρέμεινε παντελώς ατεκμηρίωτος, εφόσον σύμφωνα με την αποδεκτή μαρτυρία, η κατοικία ανεγέρθηκε σύμφωνα με τις άδειες χωρίς να διαπιστωθεί κάποια παρανομία ή παράβαση των όρων της άδειας οικοδομής, ούτε όμως έχει τεκμηριωθεί και αποδειχθεί η πρόκληση ζημιάς στην περιουσία της ενάγουσας από τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάστηκαν οι τοίχοι αντιστήριξης.
Ενόψει όλων των πιο πάνω, καταλήγω ότι με βάση την προσκομισθείσα μαρτυρία δεν θα μπορούσα να καταλήξω ότι υπήρξε επέμβαση στο ακίνητο της ενάγουσας με κάποιο συγκεκριμένο τρόπο που προβλέπει το άρθρο 43 του Κεφ. 148 και συγκεκριμένα δεν έχει αποδειχθεί στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων ότι ένας εκ των εναγομένων ή όλοι μαζί προέβησαν σε κάποια ενέργεια η οποία να έχει δημιουργήσει υψομετρική διαφορά ύψους 7 μέτρων ή άλλου ύψους. Συνεπώς δεν αποδείχθηκε ότι οι εναγόμενοι επενέβησαν παράνομα στην περιουσία της ενάγουσας.
Παρά την ως άνω κατάληξη του Δικαστηρίου, για σκοπούς πληρότητας θα προχωρήσω να εξετάσω το ζήτημα των αποζημιώσεων που θα μπορούσαν να αποδοθούν στην ενάγουσα σε περίπτωση που θα απεδείκνυε τους ισχυρισμούς της.
Στην υπόθεση Papakokkinou v. Kanther (1982) 1 CLR 65, το Ανώτατο Δικαστήριο επανέλαβε την αρχή ότι η αποζημίωση στα πλαίσια διάπραξης αστικού αδικήματος θα πρέπει να είναι το ποσό το οποίο θα βάλει τον ενάγοντα στη θέση που θα ήταν σε περίπτωση που δεν διαπράττετο το αδίκημα. Το σχετικό απόσπασμα παρατίθεται κατωτέρω:
«The recent trend of authority leaves a wide margin of appreciation to the trial Court for ascertaining, as well as assessing the damage suffered. The underlying principle is that expressed by Lord Blackburn in Livingstone v. Rawyards Coal Co. [1880] 5 App. Cas., 25 at p. 29, that "damage should be that amount of money that should put the plaintiff in the position he would be if he did not suffer the wrong". This principle constitutes, as it was recently observed in Dodd Properties v. Canterbury C. C. [1980] 1 All E.R. 928 (C.A.), the foundation upon which rules relevant to the assessment of damage rest or derive their raison d' etre. All other rules are subordinate to the aforementioned basic principle, including the rule, as it was mentioned in Dodd, supra, that damage should be assessed at the date of the tort or breach, as the case may be. We need not debate these dicta, for the dale of assessment of the damage is not in issue. But we are in full agreement that restoration ab integrum is the object of compensatory damage in tort.
There are no constraints to the choice of path leading to the assessment of damage. It is largely dependent on the facts of the particular case. So long as the award is designed to restore the injured party to the position he would enjoy but for the civil wrong, it will be upheld provided the outcome is also one reckoned as fair between the parties, which constitutes the second basic rule that governs the determination of damage in a given case. (C. R. Taylor (Wholesale) Limited v. Hepworths Limited [1977] 2 All E.R. 784 (May, J.). As Geoffrey Lane. L.J. emphasised in Services Europe Atlantique v. Stockholm [1978] 2 AH E.R. 764, 'justice and fairness should illuminate the process of assessing damages in the case'».
Η ενάγουσα με τις αξιούμενες θεραπείες, ζητά την έκδοση διατάγματος που να διατάσσει τους εναγόμενους να παύσουν να επεμβαίνουν στο ακίνητο της καθώς και να διατάσσονται να κατασκευάσουν τοίχους αντιστήριξης σύμφωνα με την τεχνική έκθεση του ΜΕ2, τεκμήριο 10. Εφόσον δεν συμμορφωθούν με τα ως άνω διατάγματα, να καταβάλουν στην ενάγουσα το ποσό των €120.000 πλέον Φ.Π.Α. ως ειδικές αποζημιώσεις, οι οποίες ουσιαστικά αντιστοιχούν στο κόστος ανέγερσης των τοίχων αντιστήριξης.
Η μαρτυρία όμως του ΜΕ2, ο οποίος υποστήριξε ότι η λύση για να συγκρατηθεί το τεμάχιο της ενάγουσας από τυχόν κατολισθήσεις και για να επανέλθει στην προηγούμενη του κατάσταση, είναι η ανέγερση τοίχων αντιστήριξης δεν έγινε αποδεκτή. Σε ότι αφορά επίσης το κόστος ανέγερσης των τοίχων αντιστήριξης, το οποίο υπολόγισε σε €120.000 πλέον Φ.Π.Α., αφορά το κόστος για ανέγερση των τοίχων αντιστήριξης σε αμφότερα τεμάχια τα οποία εξέτασε, χωρίς να μπορεί να διαχωρίσει το κόστος που θα απαιτείτο μόνο για το τεμάχιο της ενάγουσας. Συνεπώς δεν έχει αποδειχθεί το κόστος για κατασκευή των τοίχων αντιστήριξης μόνο για το τεμάχιο της ενάγουσας, εάν αυτό κρινόταν αναγκαίο, ούτε όμως έχει αποδειχθεί το ύψος κάποιας άλλης συγκεκριμένης ζημιάς.
Σύμφωνα με τη νομολογία, η ενάγουσα φέρει το βάρος απόδειξης της υπόθεσης της αλλά και την έκταση της ζημιάς που έχει υποστεί. Δεν παραγνωρίζω ότι η παράνομη επέμβαση παρέχει από μόνη της δικαίωμα αγωγής χωρίς κατ’ ανάγκη να αποδειχθεί ζημιά. Εφόσον όμως η ενάγουσα επικαλείται την πρόκληση ζημιάς οφείλει να την αποδείξει, ενώ αποτυχία απόδειξης της οδηγεί στην επιδίκαση μόνο ονομαστικών αποζημιώσεων (βλ. Πίτσα Είκοσι ν. Γενικού Εισαγγελέα κ.ά. (2007) 1 ΑΑΔ 467 και Παπακόκκινου Βερεγγάρια Π. και Άλλη ν. Δημήτρη Κυριακίδη (2010) 1 ΑΑΔ).
Υπό το φώς των πιο πάνω κρίνω ότι και αν ακόμα η ενάγουσα απεδείκνυε την ισχυριζόμενη επέμβαση και αν ακόμα αποδείκνυε την αναγκαιότητα κατασκευής των τοίχων αντιστήριξης, θα μπορούσαν να επιδικαστούν προς όφελος της, μόνο ονομαστικές αποζημιώσεις ύψους €100.00.
Ενόψει όλων των πιο πάνω, καταλήγω ότι η ενάγουσα απέτυχε να αποδείξει την αγωγή της, η οποία απορρίπτεται με έξοδα υπέρ των εναγομένων και εναντίον της ενάγουσας ως θα υπολογιστούν από των Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Ένα σετ εξόδων να υποβληθεί από μέρους των εναγομένων 1 και 2 και ένα σετ από μέρους των εναγομένων 3 και 4, ενόψει της κοινής εκπροσώπησης τους.
(Υπ.) ...................................
Χρ. Χατζηγεωργίου, Α.Ε.Δ.
Πιστό αντίγραφο
Πρωτοκολλητής
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο