<< Επιστροφή

Αριθμός 876/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αγάπη Τζουλιαδάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιφιγένεια Ματσούκα, Φωτεινή Μηλιώνη, Ευαγγελία Στεργίου, Κωνσταντία Π.Εμμανουηλίδου-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 19 Φεβρουαρίου 2025, με την παρουσία και του Γραμματέα Π. Μ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ι. Β. του Δ. και της Σ. και 2) Μ. συζύγου Ι. Β., το γένος Π. και Ζ. Β., κατοίκων ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν.

Της αναιρεσίβλητης: Β. Μ. του Π., κατοίκου ..., η οποία δεν παραστάθηκε.

Στο σημείο αυτό, ο δικηγόρος Ηλίας Δημακόπουλος (ΑΜ ΔΣΑ 22799), αφού έλαβε το λόγο από την Πρόεδρο, δήλωσε ότι η αναιρεσίβλητη απεβίωσε στις ... σύμφωνα με την προσκομισθείσα ... ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου του Δήμου ... και την παρούσα δίκη επαναλαμβάνει ο καθολικός εκ διαθήκης διάδοχος αυτής: Ο. Κ. (O.) του Α. και της Ρ., κάτοικος ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον ίδιο ως άνω πληρεξούσιο δικηγόρο του, που ανακάλεσε την από 13-2-2025 δήλωση για παράσταση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, παραστάθηκε στο ακροατήριο και κατέθεσε προτάσεις ήδη από 29-2-2024.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την με ΓΑΚ 67867/ ΑΚΔ 9391/13-6-2014 αγωγή της ήδη αποβιωσάσας αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 10361/19-9-2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 4609/13-8-2019 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την με ΓΑΚ 11933/ΕΑΚ 1179/13-12-2019 αίτησή τους.

Στο σημείο αυτό, η Πρόεδρος ανέγνωσε την από ...-2025 δήλωση παραίτησης από το ως άνω δικόγραφο της αίτησης αναίρεσης των αναιρεσειόντων, το ... πληρεξούσιο της συμβολαιογράφου Αμαλιάδας Α. Ν. και την ... έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Αθηνών Ι. Π.

Ακολούθως το λόγο έλαβε ο πληρεξούσιος του επαναλαμβάνοντος τη δίκη στη θέση της αρχικώς αναιρεσίβλητης, ο οποίος διατύπωσε αντιρρήσεις επάνω στην ήδη κατατεθείσα παραίτηση των αναιρεσειόντων, και ζήτησε την καταδίκη τους στα δικαστικά του έξοδα.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο εισελθών στη δικονομική θέση της ήδη αποβιώσασας αναιρεσίβλητης, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 294 , 297 και 299 του ΚΠολΔ, όπως αυτά αντικαταστάθηκαν με την §2 του άρθρου δεύτερου του άρθρου 1 του ν.4335/2015, που εφαρμόζονται, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 573 §1 του ίδιου Κώδικα, και στη διαδικασία της δίκης για την αναίρεση, προκύπτει ότι η παραίτηση από το δικόγραφο της αναίρεσης γίνεται ή με δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά ή με δικόγραφο, που επιδίδεται στον αντίδικο του παραιτουμένου ή με δήλωση στις προτάσεις. Με τις διατάξεις αυτές ορίζονται αποκλειστικώς οι τρόποι με τους οποίους μπορεί να χωρήσει η παραίτηση από το δικόγραφο της αναίρεσης και συνεπώς, παραίτηση που έγινε με κατάθεση απλώς του σχετικού δικογράφου στο δικαστήριο, χωρίς επίδοση τούτου στον αντίδικο του παραιτουμένου, είναι ανίσχυρη, μη συνεπαγόμενη έννομα αποτελέσματα (Ολ ΑΠ 1187/1981, ΑΠ 471/2018).

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την από ...-2025 έκθεση της γραμματέα του Αρείου Πάγου Θ. Π., κατατέθηκε σ' αυτήν η από ...-2025 δήλωση παραίτησης από το δικόγραφο της με ΓΑΚ 11933/ΕΑΚ 1179/13-12-2019 αίτησης που κατατέθηκε στον Άρειο Πάγο με αρ. κατ. 2194/2022 για αναίρεση της 4609/2019 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Η δήλωση αυτή υπογράφεται από το δικηγόρο των αναιρεσειόντων Βασίλειο Καπερνάρο, ο οποίος ήταν εξουσιοδοτημένος προς τούτο δυνάμει του ... πληρεξουσίου της συμβολαιογράφου Αμαλιάδας Α. Ν. Ωστόσο, από τα στοιχεία του φακέλου της δικογραφίας και δη την ... έκθεση της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Αθηνών Ι. Π., προκύπτει ότι η επίδοση της ως άνω δήλωσης παραίτησης στην αναιρεσίβλητη ματαιώθηκε λόγω του ότι είχε αποβιώσει. Κατά συνέπεια η γενόμενη παραίτηση με μόνη την κατάθεση του σχετικού δικογράφου στο δικαστήριο, χωρίς επίδοση τούτου στην αναιρεσίβλητη ή στον καθολικό της διάδοχο που συνεχίζει τη δίκη (που είχε ήδη καταθέσει προτάσεις από 27-2-2024 γνωστοποιώντας το θάνατο και την εκούσια επανάληψη της δίκης), είναι ανίσχυρη, μη συνεπαγόμενη έννομα αποτελέσματα.

II. Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 286 εδ. α`, 287 και 290 του ΚΠολΔ, που εφαρμόζονται κατά το άρθρο 573 §1 του ίδιου Κώδικα και στη διαδικασία της δίκης για την αναίρεση, συνάγεται, ότι η δίκη διακόπτεται αν, μετά την άσκηση της αίτησης αναίρεσης και έως ότου τελειώσει η προφορική συζήτηση, μετά την οποία εκδίδεται η οριστική απόφαση, συντρέξει κάποιος από τους περιοριστικά αναφερόμενους στη διάταξη αυτή λόγους. Το αποτέλεσμα της διακοπής και της επανάληψης της δίκης επέρχεται, μόνον εφόσον τόσο το διακοπτικό γεγονός, λ.χ. θάνατος του διαδίκου κ.λ.π., όσο και η κατά νόμιμο τρόπο γνωστοποίησή του, επισυμβούν το βραδύτερο μέχρι την προφορική συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο. Ο θάνατος του διαδίκου επιφέρει βίαιη διακοπή της δίκης. Η διακοπή αυτή επέρχεται από τη γνωστοποίηση του λόγου αυτής προς τον αντίδικο, με επίδοση δικογράφου ή με τις προτάσεις (μετά την τροποποίηση του άρθρου 287 με το ν.4335/2015) ή με προφορική δήλωση στο ακροατήριο, κατά την εκφώνηση της υπόθεσης προς συζήτηση ή εκτός του ακροατηρίου, κατά την επιχείρηση διαδικαστικής πράξης, από εκείνον που έχει το δικαίωμα να επαναλάβει τη δίκη ή και από εκείνον που μέχρι την στιγμή της επέλευσης του λόγου της διακοπής (όπως του θανάτου κάποιου διαδίκου) ήταν πληρεξούσιος αυτού, οπότε, εφόσον δεν υπάρξει αμφισβήτηση, ως προς την ιδιότητα εκείνου, που δικαιούται να επαναλάβει τη δίκη, ακολουθεί παραδεκτά, άμεση συζήτηση της υπόθεσης. Ως διάδικος, υπέρ του οποίου επήλθε η διακοπή της δίκης, στην περίπτωση θανάτου του αρχικού διαδίκου, νοείται ο καθολικός του διάδοχος (κληρονόμος του), ο οποίος και έχει δικαίωμα να επαναλάβει τη δίκη, η οποία δήλωση περί επανάληψης μπορεί να γίνει και σιωπηρά (Ολ. ΑΠ 22/2000, ΑΠ 5/2024, ΑΠ 712/2020, ΑΠ 575/2020).

Στην προκείμενη περίπτωση, ο Ηλίας Δημακόπουλος(ΑΜ ΔΣΑ 22799), πληρεξούσιος δικηγόρος της αναιρεσίβλητης μέχρι το θάνατό της (όπως προκύπτει από την ίδια την αναιρεσιβαλλομένη κατ' άρθρο 143 §1 του ΚΠολΔ) με τις προτάσεις του ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, που κατέθεσε νόμιμα στις 27-2-2024, αλλά και με δήλωσή του στο ακροατήριο του παρόντος Δικαστηρίου κατά την σημερινή συνεδρίαση γνωστοποίησε ότι η ενάγουσα και ήδη αναιρεσίβλητη απεβίωσε στις ..., κατέθεσε δε το με χαρακτηριστικό ασφαλείας ... απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης θανάτου της Ληξιάρχου ..., το ... πρακτικό δημοσίευσης της από ...-2020 ιδιόγραφης διαθήκης της ανωτέρω, το 51987/10-11-2022 πιστοποιητικό του Ειρηνοδικείου Αθηνών περί καταχώρισης της ως άνω διαθήκης στον τόμο ... με αριθμό ... του Γενικού Βιβλίου Διαθηκών και περί μη δημοσίευσης άλλης διαθήκης, το 6870/14-10-2022 πιστοποιητικό του Ειρηνοδικείου Χαλανδρίου περί μη δημοσίευσης άλλης διαθήκης, την 382/23-2-2023 πράξη της Ειρηνοδίκη Αθηνών περί κηρύξεως κυρίας της ως άνω διαθήκης και την 94/2023 διάταξη της Ειρηνοδίκη Χαλανδρίου για την χορήγηση κληρονομητηρίου περί της βεβαίωσης του κληρονομικού δικαιώματος Ο. Κ. (O. C.) του Α. και της Ρ. και τέλος, δήλωσε ότι συνεχίζει την ως άνω δίκη ο τελευταίος ως καθολικός της διάδοχος, ιδιότητα που ουδόλως αμφισβητήθηκε. Η γνωστοποίηση του θανάτου - που συνέβη μετά την άσκηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης - της διαδίκου αυτής είναι νόμιμη, όπως και η δήλωση επανάληψης της δίκης, οπότε διακόπτεται βιαίως η δίκη και επαναλαμβάνεται άμεσα από τον παρόντα καθολικό διάδοχο της αναιρεσίβλητης.

ΙΙI. Από το άρθρο 576 παρ. 1-2 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, αν κατά τη συζήτηση της αναίρεσης δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποιος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν την επισπεύδει ο απολειπόμενος διάδικος, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικός του, τότε ερευνάται αυτεπαγγέλτως αν ο απολειπόμενος ή ο μη νόμιμα παριστάμενος διάδικος κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση για τη συζήτηση επιδόθηκε νόμιμα, ο Άρειος Πάγος προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί (ΑΠ 670/2024, ΑΠ 206/2017). Εξάλλου, κατά το άρθρο 94 παρ.1 ΚΠολΔ, στα πολιτικά δικαστήρια οι διάδικοι έχουν την υποχρέωση να παρίστανται με πληρεξούσιο δικηγόρο, κατά δε το άρθρο 96 παρ. 3 του ιδίου Κώδικα, κατά τη διαδικασία ενώπιον του Αρείου Πάγου η πληρεξουσιότητα δίνεται μόνο με συμβολαιογραφική πράξη ή με προφορική δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά ή στην έκθεση . Κατά δε το άρθρο 104 ΚΠολΔ, για τις προπαρασκευαστικές πράξεις και τις κλήσεις έως την συζήτηση στο ακροατήριο θεωρείται ότι υπάρχει πληρεξουσιότητα, ενώ για τη συζήτηση στο ακροατήριο απαιτείται ρητή πληρεξουσιότητα και αν αυτή δεν υπάρχει κηρύσσονται άκυρες όλες οι πράξεις, ακόμη και εκείνες που είχαν γίνει προηγουμένως, το δε Δικαστήριο ελέγχει, αυτεπαγγέλτως, σε κάθε στάση της δίκης, την έλλειψη της πληρεξουσιότητας καθώς και την υπέρβασή της (ΟλΑΠ 13/2008, ΑΠ ΑΠ 670/2024, ΑΠ 220/2021, ΑΠ 165/2020, ΑΠ 1053/2018). Από τις ως άνω διατάξεις, σε συνδυασμό με αυτές των άρθρων 576 παρ. 2 και 577 παρ. 1 του ΚΠολΔ συνάγεται ότι, επί ερημοδικίας των φερομένων ως ασκησάντων την αναίρεση διαδίκων, χωρίς την απόδειξη της ύπαρξης πληρεξουσιότητας αυτών προς τον υπογράφοντα αυτή (αναίρεση) δικηγόρο, η τελευταία απορρίπτεται ως απαράδεκτη (ΑΠ 670/2024, ΑΠ 220/2021).

Στην προκείμενη περίπτωση, υπόκειται προς κρίση η με ΓΑΚ 11933/ΕΑΚ 1179/13-12-2019 αίτηση για αναίρεση της 4609/13-8-2019 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, που δίκασε την έφεση των νυν αναιρεσειόντων (εναγομένων)κατά της 10361/2018 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία (αναιρεσιβαλλομένη) αφού εξαφανίσθηκε η εκκαλουμένη, έγινε δεκτή εν μέρει η με ΓΑΚ 67687/ΕΑΚ 9391/2014 αγωγή της νυν αναιρεσίβλητης. Την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης κατέθεσε ο δικηγόρος Βασίλειος Καπερνάρος (ΑΜ ΔΣΑ 8473). Κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε από το πινάκιο στη σειρά της, οι αναιρεσίοντες, όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά δημόσιας συνεδριάσεως του Δικαστηρίου τούτου, δεν εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε κατατέθηκε γι' αυτούς έγγραφη δήλωση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 242 παρ. 2 του ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται, κατά τη διάταξη του άρθρου 573 παρ. 1 του ίδιου κώδικα, και στη διαδικασία της αναιρετικής δίκης, ο δε καθολικός διάδοχος της αναιρεσίβλητης, που επαναλαμβάνει εκουσίως τη δίκη, δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του προσκόμισε την ...-2022 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Αθηνών Ε. Τ. Από αυτήν προκύπτει ότι ακριβές επικυρωμένο αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, με την κάτω από αυτήν πράξη κατάθεσης, πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αρχικά ορισθείσα δικάσιμο της 6-3-2024, οπότε και αναβλήθηκε νόμιμα εκ του πινακίου για την σημερινή δικάσιμο κατόπιν αιτήματος των αναιρεσειόντων, επιδόθηκε νόμιμα με επιμέλεια της αναιρεσίβλητης κατόπιν έγγραφης παραγγελίας του Η. Δ. (πληρεξουσίου της αναιρεσίβλητης και του καθολικού της διαδόχου) στον Βασίλειο Καπερνάρο, πληρεξούσιο δικηγόρο που υπογράφει την αίτηση αναίρεσης κατ'άρθρο 143 § 3 του ΚΠολΔ. Πλην όμως σχετικά με την υπογραφή του αναιρετηρίου δικογράφου από τον Βασίλειο Καπερνάρο, δεν αποδεικνύεται σχετική πληρεξουσιότητα προς αυτόν για την άσκηση της υπό κρίση αίτησης (το προρρηθέν ... πληρεξούσιο της συμβολαιογράφου Αμαλιάδας Α. Ν. αφορά μόνο την εντολή παραίτησης).

Συνεπώς, σύμφωνα με τα προαναφερόμενα, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης. Λόγω δε της ήττας των αναιρεσιόντων πρέπει κατ' άρθρο 495 παρ.3 εδ. τελ. του ΚΠολΔ να διαταχθεί η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος -για την άσκηση της αίτησης αναίρεσης- e-παραβόλου. Τέλος, πρέπει να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες λόγω της ήττας τους στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του καθολικού διαδόχου της αναιρεσίβλητης, που κατέθεσε προτάσεις , κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτού (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό της απόφασης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την με ΓΑΚ 11933/ΕΑΚ 1179/13-12-2019 αίτηση αναίρεσης της 4609/2019 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή του καταβληθέντος e-παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του καθολικού διαδόχου της αποβιώσασας αναιρεσίβλητης που επαναλαμβάνει την δίκη, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Μαΐου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 23 Μαΐου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή