<< Επιστροφή

Αριθμός 888/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Σταύρο Μάλαινο, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (λόγω κωλύματος της Αντιπρόεδρου Μυρσίνης Παπαχίου και των αρχαιοτέρων της συνθέσεως Αρεοπαγιτών Ασπασίας Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη και Σωκράτη Πλαστήρα), Αντιγόνη Τζελέπη, Ερασμία Λιούλη, Ζωή Καραχάλιου και Σπυριδούλα Λιάτη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 31 Μαΐου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέα Α. Λ., για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Π. Α. του Α., συζ. Κ. Κ., 2. Μ. Κ. του Κ., 3. Σ. Α. του Α., 4. Μ. χας Λ. Σ., το γένος Α. Μ., 5. Α. Σ. του Λ., 6. Ε. Σ. του Λ., 7. Κ. Β. του Β., 8. Δ. Ν. του Ν., 9. Α. Η. του Α., 10. Π. χας Α. Η., το γένος Α. Ψ., 11. Κ. συζ. Φ. Π., το γένος Α. Η., 12. Χ. Κ. του Π., 13. Σ. Π. του Χ., 14. Κ. Α. του Σ., 15. Χ. Κ. του Α., 16. Ε. Κ. του Α., 17. Π. Γ. του Α., 18. Ε. Γ. του Α., 19. Π. χας Ζ. Γ., το γένος Ε. Σ. και 20. Α. Γ. του Ζ., κατοίκων ..., εκ των οποίων οι υπό στοιχ. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 13, 14, 15, 17, 19 και 20 εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Πέτρο Ζάπρο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και ο οποίος με τις κατατεθείσες από 3-6-2024 προτάσεις του δήλωσε ότι διορθώνει: α. Το επώνυμο του συζύγου της 1ης αναιρεσείουσας, που εκ παραδρομής στο αναιρετήριο αναγράφηκε "Κ.", στο ορθό "Κ.".

β. Το επώνυμο της 2ης αναιρεσείουσας, που εκ παραδρομής στο αναιρετήριο αναγράφηκε "Κ.", στο ορθό "Κ.".

γ. Το όνομα της 14ης αναιρεσείουσας, που εκ παραδρομής στο αναιρετήριο αναγράφηκε "Κ.", στο ορθό "Κ.".

δ. Το επώνυμο του 15ου αναιρεσείοντος, που εκ παραδρομής στο αναιρετήριο αναγράφηκε "Κ.", στο ορθό "Κ.". Οι λοιποί των αναιρεσειόντων δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Σ. Θ. του Ι., 2. Σ. Θ. του Σ., 3. Α. Ψ. του Α., 4. Ν. Π. του Χ., 5. Σ. Π. του Χ., 6. Α. Τ. του Α., 7. Κ. Τ. του Α. και 8. Ι. Τ. του Α., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Μιχαήλ - Μάριο Βαρότσο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4-10-2016 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτρίωσης του Δήμου ... - ... Θεσσαλονίκης, μη διαδίκου στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Τριμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκε με την από 4-10-2016 αίτηση των ήδη αναιρεσιβλήτων, καθώς και με την από 4-10-2016 αίτηση και την διά των προτάσεων ανταίτηση των ήδη αναιρεσειόντων και άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη.
Εκδόθηκε η 1374/2019 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 21-2-2020 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ερασμία Λιούλη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το άρθρο 576 παρ. 1-2 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, αν κατά τη συζήτηση της αναίρεσης δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποιος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν την επισπεύδει ο απολιπόμενος διάδικος, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι, αν δε την επισπεύδει ο αντίδικός του, τότε ερευνάται αν ο απολιπόμενος ή ο μη παριστάμενος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος διάδικος κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση για τη συζήτηση δεν επιδόθηκε ή επιδόθηκε αλλά όχι νόμιμα, ο Άρειος Πάγος κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση και η υπόθεση επαναφέρεται με νέα κλήση. Στην αντίθετη περίπτωση, προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί (ΑΠ 1583/2022, ΑΠ 1377/2019, ΑΠ 1143/2014).

Εξ άλλου, σε περίπτωση ερημοδικίας κάποιου διαδίκου κατά την ορισθείσα νέα (μετ' αναβολή) δικάσιμο, προκειμένου να ισχύσει η εγγραφή της υποθέσεως στο οικείο πινάκιο ή έκθεμα, ως κλήτευση του απολειπομένου διαδίκου, απαιτείται ως προϋπόθεση ο εν λόγω διάδικος, είτε να είχε επισπεύσει εγκύρως τη συζήτηση ο ίδιος, είτε να είχε νομίμως και εμπροθέσμως κλητευθεί να παραστεί για τη δικάσιμο, κατά την οποία η συζήτηση της υποθέσεως αναβλήθηκε. Σε αντίθετη περίπτωση, η εγγραφή της υποθέσεως στο πινάκιο για τη νέα δικάσιμο, δεν ισχύει ως κλήτευσή του κατ' αυτή και απαιτείται η νόμιμη κλήτευσή του (ΑΠ 679/2022). Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 286 παρ.1 στοιχ. α' και 290 Κ.Πολ.Δ., που εφαρμόζονται κατά το άρθρο 573 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα και στην αναιρετική δίκη, συνδυαζόμενες και προς τις διατάξεις των άρθρων 1846 και 1847 Α.Κ., προκύπτει ότι η δίκη διακόπτεται, αν μετά την άσκηση της αίτησης αναίρεσης και μέχρι να τελειώσει η προφορική συζήτηση, μετά την οποία εκδίδεται η οριστική απόφαση του Αρείου Πάγου, αποβιώσει κάποιος διάδικος. Η διακοπή επέρχεται από τη γνωστοποίηση προς τον αντίδικο του λόγου διακοπής με επίδοση δικογράφου, ή με προφορική δήλωση στο ακροατήριο, ή εκτός του ακροατηρίου κατά την επιχείρηση της διαδικαστικής πράξης. Η δίκη που διακόπηκε μπορεί να επαναληφθεί εκουσίως ρητώς με δήλωση των κληρονόμων του θανόντος στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υπόθεσης προς συζήτηση, ακόμα και ταυτόχρονα με τη δήλωση διακοπής, εφόσον παρίσταται ο αντίδικος, είτε με την επίδοση ιδιαιτέρου δικογράφου ή και με εξώδικη δήλωση, αλλά και σιωπηρώς με την κοινοποίηση κλήσης για συζήτηση της υπόθεσης (ΑΠ 1485/2022, ΑΠ 895/2020, ΑΠ 1257/2019, ΑΠ 392/2019, ΑΠ 1045/2017, ΑΠ 711/2015), διαφορετικά η συζήτηση κηρύσσεται απαράδεκτη (άρθρο 289 ΚΠολΔ)

Στην προκειμένη περίπτωση, φέρεται προς συζήτηση η με αρ. κατ. 587/51/21.2.2020 αίτηση, όπως παραδεκτά, κατ' άρθρο 224 του Κ.Πολ.Δικ., διορθώθηκε, με δήλωση του πληρεξουσίου δικηγόρου των αναιρεσειόντων Πέτρου Ζάπρου, που καταχωρήθηκε στα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά δημόσιας συνεδριάσεως του Δικαστηρίου τούτου, ως προς: α) το επώνυμο του συζύγου της 1ης αναιρεσείουσας από το εσφαλμένο "Κ." στο ορθό "Κ." β) το επώνυμο της 2ης αναιρεσείουσας από το εσφαλμένο "Κ." στο ορθό "Κ." γ) το όνομα της 14ης αναιρεσείουσας από το εσφαλμένο "Κ." στο ορθό "Κ." και δ) το επώνυμο του 15ου αναιρεσείοντος από το εσφαλμένο "Κ." στο ορθό "Κ." εφόσον ουδεμία αμφιβολία δημιουργείται ως προς την ταυτότητα των ανωτέρω αναιρεσειόντων, με την οποία διώκεται η αναίρεση της υπ' αριθμ. 1374/2019 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, με την οποία καθορίστηκε η οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης των αναγκαστικώς απαλλοτριωθέντων ακινήτων των αναιρεσειόντων.

Από τα από πρακτικά συνεδριάσεως του Δικαστηρίου τούτου κατά τη δικάσιμο της 4-11-22 και τα λοιπά διαδικαστικά έγγραφα της παρούσας δίκης, που παραδεκτά επισκοπούνται (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), προκύπτει ότι η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως προσδιορίσθηκε, κατ' άρθρο 568 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., με την επιμέλεια των αναιρεσειόντων, να συζητηθεί στη δικάσιμο της 4.11.2022. Κατά τη δικάσιμο αυτή, η συζήτηση αναβλήθηκε για την ανωτέρω δικάσιμο (31.5.2024) και γράφτηκε στο οικείο πινάκιο, σύμφωνα με το άρθρο με το άρθρο 226 παρ. 4 εδ. γ' του ΚΠολΔ. Κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του οικείου πινακίου, οι 7ος, 8ος, 9ος, 10η, 11η, 12ος, 16η και 18η εκ των αναιρεσειόντων δεν παρέστησαν στο δικαστήριο, ούτε κατέθεσαν δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται και στη δίκη για την αναίρεση, κατ' άρθρο 573 παρ. 1 του ΚΠολΔ. Ωστόσο, από το ως άνω πρακτικό συνεδρίασης του Δικαστηρίου τούτου, προκύπτει ότι οι απολιπόμενοι αναιρεσείοντες, πλην του 8ου, είχαν εμφανισθεί κατά την αρχική δικάσιμο της 4.11.2022. Περαιτέρω, με δήλωση του πληρεξούσιου δικηγόρου Γεωργίου Ανεστόπουλου η οποία έγινε στο ακροατήριο κατά την αρχική δικάσιμο της 4.11.2022 και καταχωρήθηκε στα αμέσως ως άνω πρακτικά δημοσίας συνεδριάσεως, γνωστοποιήθηκε ότι μετά την άσκηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, απεβίωσε στις 11-7-2020 ο 8ος αναιρεσείων Δ. Ν. του Ν., κάτοικος ... και επήλθε έτσι βίαιη διακοπή της δίκης ως προς αυτόν, χωρίς να ακολουθήσει δήλωση συνέχισης αυτής. Κατόπιν αυτών, πρέπει να κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως ως προς τον 8ο από τους αναιρεσείοντες και να διαταχθεί ως προς αυτόν ο χωρισμός της υπόθεσης, να ερευνηθεί δε περαιτέρω η υπόθεση, σαν να είναι παρόντες και οι απολιπόμενοι διάδικοι (άρθρο 576 παρ. 1 και 2 ΚΠολΔ), σύμφωνα με την ανωτέρω σκέψη, καθόσον, η εγγραφή στο πινάκιο επέχει, σύμφωνα με το άρθρο με το άρθρο 226 παρ. 4 εδ. δ' του ΚΠολΔ, θέση κλητεύσεως ως προς αυτούς. Η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης έχει ασκηθεί νόμιμα και εμπρόθεσμα (21.2.2020), ήτοι εντός της ενιαύσιας προθεσμίας από τη δημοσίευση της προσβαλλομένης απόφασης του Εφετείου, στις 10.6.2019, δεδομένου ότι από τα στοιχεία της δικογραφίας δεν προκύπτει, ούτε οι διάδικοι επικαλούνται ότι έλαβε χώρα επίδοση αυτής (άρθρα 552, 553 παρ. 1β, 556, 558, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ. και 22 Ν. 2882/2001). Είναι επομένως παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ.) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω για το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 1 του Ν. 653/1977 "περί υποχρεώσεως των παρόδιων ιδιοκτητών για τη διάνοιξη εθνικών οδών κ.λπ.", (όπως συμπληρώθηκε με το άρθρο 62 παρ. 9 και 10 του Ν. 947/1979, αναφορικά με την εφαρμογή αυτής και στις περιπτώσεις των προς βελτίωση των υφιστάμενων οδών πραγματοποιούμενων νέων χαράξεων ή διαπλατύνσεων αυτών ή τμημάτων, καθώς και επί των επαρχιακών οδών για το μέχρι 20 μέτρων πλάτους αυτών), προκειμένου περί διανοίξεως εκτός σχεδίου πόλεων εθνικών οδών πλάτους κατάληψης 30 μέτρων, οι ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήτες κάθε πλευράς υποχρεούνται σε αποζημίωση ζώνης πλάτους 15 μέτρων με την συμμετοχή τους στις δαπάνες της απαλλοτριώσεως των καταλαμβανόμενων από τις οδούς αυτές ακινήτων. Με την παράγραφο 3 του ως άνω άρθρου ορίστηκε ότι ως ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήτες για την εφαρμογή του, θεωρούνται εκείνοι των οποίων τα ακίνητα αποκτούν πρόσωπο επί των διανοιγόμενων οδών, ενώ κατά την παρ. 4 του ίδιου άρθρου όταν οι δικαιούχοι της αποζημιώσεως για την απαλλοτρίωση είναι υπόχρεοι για την πληρωμή αυτής επέρχεται συμψηφισμός δικαιωμάτων και υποχρεώσεων. Έτσι, με τη διάταξη της παραγράφου 3 του ως άνω άρθρου εισάγεται τεκμήριο ωφέλειας για τους ιδιοκτήτες ακινήτων, τα οποία με τη διάνοιξη εθνικής οδού αποκτούν πρόσωπο σ' αυτή. Το τεκμήριο αυτό κρίθηκε αρχικά ως αμάχητο, που σημαίνει ότι οι παρόδιοι ιδιοκτήτες δεν μπορούν να το ανατρέψουν αποδεικνύοντας την έλλειψη ωφέλειάς τους από τη διάνοιξη εθνικής οδού. Οι προαναφερόμενες διατάξεις του άρθρου 1 παράγραφοι 1, 3 και 4 του Ν. 653/1977, που εισάγουν αμάχητο τεκμήριο ωφέλειας, κρίθηκε ότι αντίκεινται στο άρθρο 1 του Πρώτου (Πρόσθετου) Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης δικαιωμάτων του ανθρώπου (ΕΣΔΑ), η οποία, μετά την επικύρωσή της με το ν.δ. 53/1974, αποτελεί εσωτερικό δίκαιο και υπερισχύει κάθε άλλης διάταξης του ημεδαπού δικαίου, άρα και της πιο πάνω διατάξεως του Ν. 653/1977 (άρθρο 28 παρ. 1 Συντάγματος). Ωστόσο, το τεκμήριο αυτό δεν καταργείται, αλλά εξακολουθεί να ισχύει ως μαχητό και συνεπώς, αν οι παρόδιοι ιδιοκτήτες θεωρούν ότι δεν ωφελούνται, αλλά αντιθέτως ζημιώνονται από την απαλλοτρίωση, μπορούν να το καταρρίψουν, αποδεικνύοντας ότι δεν ωφελούνται και να διεκδικήσουν την αντίστοιχη αποζημίωση, ήτοι ρύθμιση που προβλέπεται ρητά πλέον και από το άρθρο 33 ν. 2971/2001 (Ολ. ΑΠ 7/2013, ΑΠ 465/2020, ΑΠ 982/2018, ΑΠ 212/2017). Ειδικότερα, με το άρθρο 33 παρ. 1 του Ν. 2971/2001 "περί αιγιαλού και παραλίας και άλλων διατάξεων" ορίζεται, ότι το κατά τις διατάξεις του Ν. 653/1977 τεκμήριο της ωφέλειας των ιδιοκτητών είναι μαχητό και κρίνεται μετά την κήρυξη της απαλλοτρίωσης από το αρμόδιο, για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης, Εφετείο, κατά την ειδική διαδικασία του άρθρου αυτού. Μάλιστα, από το συνδυασμό των διατάξεων των παραγράφων 1 και 4 του άρθρου 33 ν. 2971/2002 (που ισχύει από 19-1-2002), προκύπτει ότι τα στοιχεία για την ωφέλεια ή μη του ακινήτου διευρύνονται και ότι, εκτός από την πρόσοψη επί της διανοιγομένης οδού, που προέβλεπε ο ως άνω νόμος 653/1977, ορίζονται (ενδεικτικά) και η δυνατότητα πρόσβασης του ακινήτου στο έργο, που περιλαμβάνεται στη ζώνη απαλλοτρίωσης, η δημιουργία επιπτώσεων στις χρήσεις του ακινήτου και η, κατά τις ισχύουσες διατάξεις, αρτιότητα και οικοδομησιμότητα του ακινήτου (ΑΠ 487/2021, ΑΠ 682/2020, ΑΠ 273/2019, ΑΠ 1554/2017, ΑΠ 423/2016, ΑΠ 688/2011, ΑΠ 1009/2011, ΑΠ 791/2010, ΑΠ 1046/2010, ΑΠ 801/2009).

Εξάλλου, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 37 του ως άνω νόμου (2971/2001), καταλαμβάνονται από τις ρυθμίσεις του άρθρου 33 του ίδιου νόμου οι αναγκαστικές απαλλοτριώσεις, που κηρύσσονται μετά την έναρξη της ισχύος του, καθώς και οι αναγκαστικές απαλλοτριώσεις, που κηρύχθηκαν πριν από την έναρξη ισχύος του άρθρου 33, αλλά δεν είχε ολοκληρωθεί η συντέλεσή τους μέχρι την έναρξη ισχύος του (ΑΠ 807/2021, ΑΠ 546/2020, ΑΠ 1168/2017, ΑΠ 982/ 2015, ΑΠ 1012/2011, ΑΠ 136/2009, ΑΠ 1167/2009). Αντίθετα για τις απαλλοτριώσεις η συντέλεση των οποίων είχε ήδη ολοκληρωθεί πριν από την έναρξη ισχύος των ανωτέρω διατάξεων, δηλαδή για τις συντελεσμένες κατά την έναρξη ισχύος του άρθρου 33 του ν. 2971/20001 αναγκαστικές απαλλοτριώσεις, δεν εφαρμόζονται οι ρυθμίσεις του άρθρου αυτού (Ολ. ΑΠ 7/2013, ΑΠ 807/2021, ΑΠ 838/2021, ΑΠ 546/2020, ΑΠ 1012/2011, ΑΠ 1056/2008) και οι ενδιαφερόμενοι ιδιοκτήτες, προκειμένου να επιτύχουν τη δικαστική ανατροπή του, κατά τα ανωτέρω, τεκμηρίου ωφελείας τους για τα ακίνητά τους, που απέκτησαν με τη διάνοιξη, βελτίωση ή διαπλάτυνση εθνικής οδού, πρόσωπο σ' αυτή, μπορούν να προσφύγουν ενώπιον του αρμόδιου πολιτικού δικαστηρίου, είτε στο πλαίσιο της δίκης για τον καθορισμό της οφειλόμενης αποζημίωσης, είτε και εκτός της δίκης αυτής, με αγωγή, η οποία εκδικάζεται από το αρμόδιο καθ` ύλην δικαστήριο κατά την τακτική διαδικασία (ΑΠ 807/2021, ΑΠ 396/2020, ΑΠ 982/2018, ΑΠ 816/2018, ΑΠ 198/2017).

Εξάλλου, από τις ανωτέρω διατάξεις των άρθρων 1 του Ν. 653/1977 και 33 του Ν. 2971/2001, σε συνδυασμό και με εκείνες των άρθρων 111, 118 και 216 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ., προκύπτει ότι για το ορισμένο της αίτησης ή αγωγής περί άρσης του ανωτέρω τεκμηρίου ωφέλειας, αρκεί, αλλά και απαιτείται η αναφορά στο δικόγραφο της ιδιότητας του αιτούντος ως κυρίου του απαλλοτριωμένου ακινήτου και των περιστατικών, εξαιτίας των οποίων το τμήμα του ακινήτου αυτού που απέμεινε από την απαλλοτρίωση, δεν ωφελείται από αυτήν, αλλά αντιθέτως, ζημιώνεται (ΑΠ 1319/2023, ΑΠ 838/2021, ΑΠ 104/2015, ΑΠ 34/2015).

Περαιτέρω, με το άρθρο 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναίρεσης αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή του ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται, είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή. Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμός 19 Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος, η οποία ορίζει ότι κάθε δικαστική απόφαση πρέπει να είναι ειδικά και εμπεριστατωμένα αιτιολογημένη, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος από αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) (Ολ. ΑΠ 1/2020, Ολ. ΑΠ 2/2019, Ολ. ΑΠ 8/2018, Ολ. ΑΠ 1/1999). Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, και να μην καταλείπονται αμφιβολίες (ΑΠ 85/2020, ΑΠ 38/2020).

Συνεπώς, κατά την έννοια του αναιρετικού αυτού λόγου η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και υπάρχει, επομένως, εκ πλαγίου παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, όταν από τις παραδοχές της, που περιλαμβάνονται στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού της και αποτελούν το αιτιολογικό της, δεν προκύπτουν καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του για ζήτημα με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, με αποτέλεσμα έτσι, να μην μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόσθηκε (ΑΠ 78/2020, ΑΠ 59/2020). Ειδικότερα, ανεπάρκεια αιτιολογίας υπάρχει όταν από την απόφαση δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που, είτε είναι κατά νόμο αναγκαία για τη στοιχειοθέτηση στη συγκεκριμένη περίπτωση, της διάταξης ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε, είτε αποκλείουν την εφαρμογή της, ή όταν η απόφαση έχει ελλείψεις, όσον αφορά το νομικό χαρακτηρισμό των κρίσιμων περιστατικών που έγιναν δεκτά (Ολ. ΑΠ 15/2006, ΑΠ 78/2020, 38/2020, ΑΠ 638/2019, ΑΠ 98/2017).

Συνεπώς ως αιτιολογία που συγκροτεί τη νόμιμη βάση της απόφασης, της οποίας η έλλειψη θεμελιώνει τον προαναφερόμενο αναιρετικό λόγο, νοείται η παραδοχή ή άρνηση των περιστατικών που θεμελιώνουν το πραγματικό μέρος της οικείας διάταξης ουσιαστικού δικαίου, και όχι οι σκέψεις, κρίσεις ή τα επιχειρήματα, με τα οποία το δικαστήριο αιτιολογεί γιατί πείθεται ή δεν πείθεται ως προς τη συνδρομή των εν λόγω περιστατικών. Δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης και δεν έχει εφαρμογή η παραπάνω διάταξη, όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγηση του πορίσματος που εξάγεται απ' αυτές, γιατί στην κρίση αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανελέγκτως, κατά τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ., εκτός αν δεν είναι σαφές και πλήρες το αποδεικτικό πόρισμα και για το λόγο αυτό καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος (Ολ. ΑΠ 1/2020). Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς, και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε (ΑΠ 1059/2022, ΑΠ 414/2019). Τα επιχειρήματα δε του δικαστηρίου που σχετίζονται απλώς με την συνεκτίμηση των αποδείξεων, δεν συνιστούν παραδοχές με βάση τις οποίες διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και ως εκ τούτου δεν αποτελούν "αιτιολογία" της απόφασης, ικανή να ελεγχθεί αναιρετικά με τον παραπάνω λόγο για ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα, ούτε ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθμός 19 Κ.Πολ.Δ., αν το δικαστήριο της ουσίας δεν ανέλυσε ιδιαιτέρως ή διεξοδικά τα επιχειρήματα, των διαδίκων, που δεν συνιστούν αυτοτελείς ισχυρισμούς τους, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης απορρίπτεται ως απαράδεκτος (ΑΠ 1059/2022, ΑΠ 1112/2020, ΑΠ 797/2020, ΑΠ 882/2019, ΑΠ 565/2018, ΑΠ 813/2017). Με τον ανωτέρω αναιρετικό λόγο, δεν επιτρέπεται να πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, υπό την επίκληση ότι αυτή παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο, κατά το άρθρο 561 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ. (ΑΠ 53/2020, ΑΠ 634/2019, ΑΠ 52/2019, ΑΠ 551/2018, ΑΠ 1753/2017, ΑΠ 849/2007).

Ειδικότερα, από τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ. προκύπτει, ότι η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών, εφόσον δεν παραβιάστηκαν με αυτά κανόνες ουσιαστικού δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί, ή εφόσον η εκτίμησή τους δεν ιδρύει λόγους αναίρεσης από τους αριθμούς 19 και 20 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ., είναι από τον Άρειο Πάγο ανέλεγκτη, ο δε αντίστοιχος λόγος αναίρεσης, από το περιεχόμενο του οποίου προκύπτει ότι δεν συντρέχει καμία από τις προαναφερθείσες εξαιρετικές περιπτώσεις, απορρίπτεται ως απαράδεκτος, καθόσον πλέον πλήττεται η ουσία της υπόθεσης, η οποία δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο από το Δικαστήριο του Αρείου Πάγου (ΑΠ 1317/2023, ΑΠ 508/2020, ΑΠ 90/2020, ΑΠ 22/2020, ΑΠ 145/2019, ΑΠ 198/2015).

Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., επισκόπηση της προσβαλλόμενης υπ' αριθμ. 1374/201920 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, προκύπτει ότι το Εφετείο αυτό δέχθηκε ως αποδειχθέντα, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικώς κρίση του (άρθρο 561 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.), μετά από εκτίμηση των επικληθέντων και προσκομισθέντων αποδεικτικών μέσων που αναφέρει, τα ακόλουθα: ".... Εν τέλει δυνάμει της υπ' αριθμ. ...-2002 απόφασης του Νομάρχη Θεσσαλονίκης περί τροποποίησης του ρυμοτομικού σχεδίου Δήμου ... στην περιοχή ... μεταξύ των οδών ... (ΦΕΚ 1160 τ.Δ/30-12-2002) συντάχθηκε η με αριθμό 7768/2008 πράξη τακτοποίησης και αναλογισμού αποζημίωσης οικοπέδων της Διεύθυνσης Πολεοδομίας Θεσσαλονίκης και δη των οικοπέδων που βρίσκονται στο Ο.Τ. ... του Δήμου ... επί των οδών ..., η οποία έχει μεταγράφει νομίμως .... και εγκρίθηκε με τη με αριθμό πρωτοκόλλου ...-2008 απόφαση Νομάρχη Θεσσαλονίκης, ενώ με την υπ' αριθμ. ...-2009 απόφαση του ΓΓΠΚΜ έχουν απορριφθεί όλες οι προσφυγές κατά της ανωτέρω Πράξης... Δυνάμει της ανωτέρω πράξης τακτοποίησης και αναλογισμού αποζημίωσης οικοπέδων της Διεύθυνσης Πολεοδομίας Θεσσαλονίκης κηρύχθηκαν απαλλοτριωτέα λόγω ρυμοτομίας για τη διαπλάτυνση της παλαιάς υφισταμένης οδού ..., υπέρ και με δαπάνες του αιτούντος Δήμου ... - ... Θεσσαλονίκης και των αιτούντων της Β αίτησης (αναιρεσειόντων) παροδίων ωφελουμένων ιδιοκτητών... ως αυτοαποζημιούμενης ιδιοκτησίας 1 τα παρακάτω αναφερόμενα τμήματα.... Περαιτέρω με την ανωτέρω πράξη αναλογισμού, οι κάτωθι ιδιοκτησίες, ιδιοκτήτες των οποίων τυγχάνουν οι αιτούντες της υπό στοιχείο Β αίτησης (αναιρεσείοντες) υποχρεώθηκαν σε αποζημίωση έκτασης συνολικού εμβαδού 530,15 τ.μ. της με αρ. 1 ιδιοκτησίας ως ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήτες, καθώς και η ίδια η με αρ. 1 ιδιοκτησία για έκταση εμβαδού 755,05 τ.μ... τα ρυμοτομούμενα οικοπεδικά τμήματα, αποτελούν τμήμα ενός οικοπέδου της ιδιοκτησίας 1.... Δυνάμει της 19.12.2002 απόφασης του Νομάρχη Θεσσαλονίκης δημιουργήθηκε το Ο.Τ. ....... βρίσκεται κάτω από την οδό ..., στη νότια πλευρά αυτής, η οποία κατασκευάσθηκε επί του προϋπάρχοντος ρέματος της περιοχής (άλλοτε αγροτεμάχιο 1613)- ενώ πάνω από την οδό ... και δη στη βόρεια πλευρά αυτής βρίσκεται το Ο.Τ. Γ 158 - ιδιοκτησίες 16 ως 25 παρόδιων ιδιοκτητών (άλλοτε ... αγροτεμάχιο), ενώ έχει ήδη δεχθεί ότι οι αιτούντες της υπό στοιχείο Β αίτησης είναι οι ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήτες........ η οδός ... έμπροσθεν του επιδίκου έχει διανοιχθεί μερικά σε πλάτος 6,00 μέτρων..... Τα εδαφικά τμήματα της ιδιοκτησίας 1 που απαλλοτριώνονται απέχουν περίπου 300 μέτρα από την οδό ..., 800 μέτρα από τον Κόμβο 7 της περιφερειακής οδού, ....100 μέτρα από τα Βυζαντινά Τείχη, 400 μέτρα από το Επταπύργιο..... Μετά την εφαρμογή του ανωτέρω ρυμοτομικού σχεδίου, η οδός ... θα καταστεί βασικός οδικός άξονας σύνδεσης της πόλης της Θεσσαλονίκης με την περιφερειακή οδό και το περιαστικό δάσος της πόλης με το πολεοδομικό συγκρότημα της πόλης...... Η ευρύτερη περιοχή της απαλλοτριωθείσας έκτασης είναι περιοχή αμιγούς κατοικίας..... Για τη δόμηση στην περιοχή απαιτείται έγκριση της αρμόδιας Αρχιτεκτονικής Επιτροπής και υποχρεωτική κατασκευή στέγης (συνεπώς διώροφα κτίρια). Η ευρύτερη περιοχή πέραν της απαλλοτριωθείσας έκτασης είναι οικιστικά πλήρως διαμορφωμένη, συνδέεται με όλα τα δίκτυα κοινής ωφέλειας, είχε αναπτυχθεί οικιστικά πριν την περίοδο της οικονομικής κρίσης, ωστόσο λόγω και του χαμηλού υψομέτρου της θέσης της οδού ... και του ότι η οδός κατασκευάσθηκε αποσπασματικά - λαμβανομένου υπόψη ότι στη νότια πλευρά αυτής, δεν έχει κράσπεδα και πεζοδρόμια- έχουν ανεγερθεί και διώροφες οικοδομές όχι ιδιαίτερα καλής κατασκευής καθώς και μονοκατοικίες πρόχειρης κατασκευής από τη δεκαετία του 1970 και του 1980........Οι περιορισμοί στους όρους δόμησης (μικρός συντελεστής, χαμηλό ύψος κτηρίων) της περιοχής όπως καθορίστηκαν με το από 19-8-1981 Π.Δ. (ΦΕΚ 513Δ/16-9-1981) δεν μεταβάλλονται με την νέα τροποποίηση του ρυμοτομικού σχεδίου... Οι αιτούντες της υπό στοιχείο Β αίτησης (αναιρεσείοντες), ισχυρίζονται ότι τα ακίνητά της ιδιοκτησίας τους δεν ωφελούνται από την ένδικη απαλλοτρίωση, από την οποία γεννήθηκε η ένδικη υποχρέωσή τους ως ιδιοκτήτες να αποζημιώσουν την ιδιοκτησία των καθ' ων κατά τα εδαφικά τμήματα που ειδικότερα αναφέρονται ως ρυμοτομούμενα, αιτούμενοι την άρση του τεκμηρίου ωφελείας και την διόρθωση του κτηματολογικού πίνακα για το λόγο ότι α. οι ιδιοκτησίες αυτών (αιτούντων) είχαν πρόσοψη στην οδό ... πλάτους πολύ πριν την ισχύ του υφιστάμενου ρυμοτομικού σχεδίου και της επίδικης πράξης τακτοποίησης, καθόσον η οδός ... δημιουργήθηκε σε βάρος της δικής τους ιδιοκτησίας (επί του με αριθμό ... αγροτεμαχίου) και επί του παλαιού ρέματος, β. ότι η διαπλάτυνση της οδού ... θα υποβιβάσει την αξία των ιδιοκτησιών τους, που είναι διαμερίσματα επί μικρών οικοδομών χτισμένων επί πολλά έτη σε περιοχή αμιγούς κατοικίας, λόγω της ατμοσφαιρικής ρύπανσης αλλά και λόγω του ότι γ. θα πολλαπλασιαστεί ο όγκος του νερού σε περίπτωση έντονων βροχοπτώσεων λόγω της κατωφέρειας και του μεγάλου πλάτους της οδού και δ. ότι σε όλες τις υπόχρεες σε αποζημίωση ιδιοκτησίες, έχουν ανεγερθεί οικοδομές εξαντλώντας το συντελεστή δόμησης πριν την έκδοση της επίδικης πράξης και συνεπώς υφίσταται ζήτημα εκμετάλλευσης των οικοπέδων τους λόγω της διαπλάτυνσης. Από το σύνολο της αποδεικτικής διαδικασίας προέκυψε ότι η οδός ... ξεκινά αρχικά από την οδό ..., με πλάτος 8 μέτρων και καταλήγει στην οδό ..., με πλάτος 16 μέτρων, ενώ έμπροσθεν του επίδικου ακινήτου η οδός ... έχει διανοιχθεί μερικά από την οδό ... έως την οδό ..., σε πλάτος 6,00 μέτρων. Με την τελική διαμόρφωσή της και την εφαρμογή του εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου στάθμευσης 2,20 μέτρων και κεντρική νησίδα πρασίνου πλάτους 2,50 μέτρων και πλάτος πεζοδρομίου 2,75 μέτρων, στο τμήμα έμπροσθεν από το ακίνητο των αιτούντων. Από τα παραπάνω δεδομένα προκύπτει ότι η εξασφάλιση δια της νέας οδού ασφαλέστερης και ταχύτερης κυκλοφορίας οχημάτων και ανθρώπων, εξυπηρετεί την εκμεταλλευσιμότητα των επίδικων ακινήτων και είναι επωφελής για τους αιτούντες της Β αίτησης - παρόδιους ιδιοκτήτες, καθότι κατ' αντικειμενική κρίση η ταχεία, ασφαλής και από πλήρως διαμορφωμένο δρόμο πρόσβαση στις κατοικίες τους, συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια και κατά λογικό επακόλουθο με την ωφέλεια των κατοικιών τους και θα οδηγήσει σε αναβάθμιση της όλης περιοχής και των ακινήτων τους, η οποία έχει υποβαθμιστεί λόγω της έλλειψης ικανοποιητικού οδικού δικτύου και δημοτικού φωτισμού. Συγκεκριμένα για την διαπλάτυνση της οδού ... - λαμβάνοντας υπόψη τα μορφολογικά δεδομένα της περιοχής - απομειώνεται και εξαλείφεται ο κίνδυνος φαινομένων πλημμύρας σε αντίθεση με το ότι συμβαίνει μέχρι στιγμής ήτοι πριν την διαπλάτυνση της οδού - όπως και οι ίδιοι οι αιτούντες της Β αίτησης (ήδη αναιρεσείοντες) ομολογούν ως προς την ύπαρξη φαινομένων πλημμύρας - λόγω της μορφολογίας της περιοχής, της αποσπασματικής και πλημμελούς κατασκευής της οδού, χωρίς την σύγχρονη υλοποίηση συγκεκριμένων και πρόσφορων μελετών.
Συνεπώς με την υλοποίηση της τροποποίησης του ρυμοτομικού σχεδίου, όπως προβλέπεται με την από 19-12-2002 απόφαση Νομάρχη, και την κατασκευή σύγχρονού αυτοκινητόδρομου εντός αστικού οικισμού, θα δημιουργηθούν οι θετικές προϋποθέσεις και ευνοϊκές συνθήκες, καταρχήν για τον εξωραϊσμό των ακινήτων τους και της αποφυγής φαινομένων πλημμύρας των ακινήτων τους. Τα ανωτέρω συμβάλλουν στην εξυπηρέτηση των παρόδιων ιδιοκτητών καθώς διευκολύνεται η πρόσβαση και η χρήση των ακινήτων τους, με κύριο σκοπό την ευχερέστερη εκμετάλλευσή τους. Ενόψει των ανωτέρω, θα πρέπει να γίνει δεκτό ότι με τον τρόπο αυτό επηρεάζονται θετικά τα προσδιοριστικά της αξίας των ιδιοκτησιών των παρόδιων ιδιοκτητών στοιχεία, παρά την από δεκαετίας κρίση, και κατά συνέπεια θα είναι μεγαλύτερη η εμπορική αξία των κατοικιών τους, όπως σε περίπτωση συνένωσης και μεταβολής της αρτιότητας και οικοδομησιμότητας των ακινήτων των τυχόν κτισμάτων που θα ανεγερθούν (ειδικά στην περίπτωση ύπαρξης επί των επιδίκων οικοπέδων κτισμάτων πρόχειρης κατασκευής) και παρά το ότι οι περιορισμοί στους όρους της δόμησης (μικρός συντελεστής, χαμηλό ύψος κτηρίων) της περιοχής όπως καθορίστηκαν με το από 19.8.1981 ΠΔ (ΦΕΚ 513Δ/16.9.1981)) δεν μεταβάλλονται με την νέα τροποποίηση του ρυμοτομικού σχεδίου. Περαιτέρω και ο ισχυρισμός αυτών ότι η διαπλάτυνση της οδού στο τριπλάσιο (από 6 μέτρα στα 20 και πλέον η οποία έχει δημιουργηθεί σε παλαιότατο μπαζωμένο ρέμα- χείμαρρο από όπου παροχετεύεται μεγάλος όγκος υδάτων από το δάσος του Σέιχ Σου, θα πολλαπλασιάσει διά της οδού ... προς την θάλασσα, με αποτέλεσμα αντίστοιχα την αύξηση των ζημιών στα οικόπεδα, καταρρίπτεται άμεσα και από την ίδια την διατύπωσή του. Ειδικότερα, ο κύριος σκοπός - μεταξύ άλλων - της κατασκευής της οδού ... με τη διαπλάτυνση 20 μέτρων, είναι αποφυγή πλημμύρας λόγω της κατωφέρειας και της έντονης μορφολογίας του εδάφους και του γεγονότος ότι η οδός αυτή είναι κατασκευασμένη επί του παλαιού χαρακτηρισμένου ρέματος, που κατά το παρελθόν προφανώς λειτουργούσε ως λεκάνη απορροής υδάτων. Άλλωστε ακόμη και το γεγονός ότι η χάραξη της οδού ... πραγματοποιήθηκε επί προϋπάρχοντος ρέματος, δεν καθιστά μάταιη και άσκοπη την διαπλάτυνση της οδού, καθόσον δεν ανταποκρίνεται στην λογική της αιτίασης των αιτούντων ότι ο όγκος του νερού που διέρχεται της οδού σε περίπτωση έντονων βροχοπτώσεων είναι ανάλογος του πλάτους της οδού.

Περαιτέρω εν όψει και του ισχυρισμού των αιτούντων ότι η διαπλάτυνση της οδού θα επιβαρύνει της κατοικίες τους, λόγω της ηχορύπανσης και του έντονου φωτισμού κατά τη διάρκεια της νύχτας, θα πρέπει να επισημανθεί ότι το σύνολο του έργου της διαπλάτυνσης της οδού έχει κατασκευαστεί κατόπιν σύνταξης της συγκοινωνιακής μελέτης που αναφέρθηκε, λαμβανομένων υπόψη και των περιβαλλοντολογιών και λοιπών επιπτώσεων. Τα ανωτέρω γίνονται δεκτά ανεξαρτήτως του ότι οι παρόδιοι ιδιοκτήτες αντιτάχτηκαν στην κατασκευή του έργου υποβάλλοντας αίτηση ακυρώσεως, καθόσον η ανωτέρω αίτηση απορρίφθηκε ως εκπρόθεσμα ασκηθείσα με την υπ' αριθμό 982/2015 απόφαση του ΣτΕ.

Εξάλλου σύμφωνα με τα επικαλούμενα από του καθ' ων με το δικόγραφο των από 5-11-2018 προτάσεών τους που κατέθεσαν στο ακροατήριο του Δικαστηρίου αυτού - και τα οποία δεν αντικρούονται από τους αιτούντες-, οι κάτοικοι και ιδιοκτήτες οικοπέδων επί της οδού ... μεταξύ αυτών και οι αιτούντες, αιτήθηκαν προς τον τότε Νομάρχη Θεσσαλονίκης την έκδοση απόφασης για την τροποποίηση του ρυμοτομικού σχεδίου στην περιοχή του ... οδών ... ώστε να διανοιχθεί η οδός ...

Συνεπώς, έχει υποδειχθεί ότι τα επίδικα τμήματα, για τα οποία οι αιτούντες υποχρεούνται ως ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήτες, να αποζημιώσουν κατά τα ειδικότερα ως άνω αναφερόμενα εδαφικά τμήματα την ιδιοκτησία 1 ωφελούνται από αυτή. Ως εκ τούτου η ένδικη απαλλοτρίωση δημιούργησε συνθήκες επωφελέστερης χρήσης των κατοικιών τους (στο σύνολο των επιδίκων) σε σχέση με τις αντίστοιχες συνθήκες προ της απαλλοτριώσεως, και κατά συνέπεια, λόγω της ως άνω ωφέλειας, οι αιτούντες της Β αίτησης - αποκλειστικοί κύριοι και συγκύριοι έχουν υποχρέωση συμμετοχής στις δαπάνες αποζημίωσης των εδαφικών τμημάτων που απαλλοτριώθηκαν από το ακίνητο των καθ' ων για την διαπλάτυνση της οδού ... στην οποία έχουν πρόσοψη, κατά τις διατάξεις του άρθρου 1 παρ. 1 και 3 του Ν. 653/1977. Επομένως, για τις ιδιοκτησίες των αιτούντων αυτών, δεν αποδείχθηκε η συνδρομή των στοιχείων εκείνων που ανατρέπουν το καθορισμένο από το άρθρο 33 παρ. 1 του Ν. 971/2001 μαχητό τεκμήριο ωφελείας, αλλά αντίθετα αποδείχθηκε από το εκτελούμενο έργο της απαλλοτρίωσης υφίστανται την προαναφερθείσα ωφέλεια τα επίδικα τμήματα κυριότητας των αιτούντων και συνεπώς αυτοί ωφελούνται και δικαιολογείται η εξ ολοκλήρου επιβάρυνσή των επίδικων ιδιοκτησιών τους με την αναγραφόμενη κάθε φορά στην κτηματολογικό πίνακα αποζημίωση εδαφικών τμημάτων της ιδιοκτησίας των καθ' ων.....". Με βάση τις παραδοχές αυτές το Τριμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης, με την προσβαλλόμενη απόφαση καθόρισε την οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης και απέρριψε το αίτημα των αιτούντων και ήδη αναιρεσειόντων περί της άρσης του τεκμηρίου ωφέλειας και διόρθωσης του κτηματολογικού πίνακα, όσον αφορά τα ανωτέρω επίδικα ακίνητά του, που απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά, λόγω ρυμοτομίας για τη διαπλάτυνση της παλαιάς υφισταμένης οδού ..., υπέρ και με δαπάνες του αιτούντος Δήμου ... - ... Θεσσαλονίκης και των αιτούντων της Β αίτησης - αναιρεσειόντων παροδίων ωφελουμένων ιδιοκτητών, δυνάμει της υπ'αριθμ....-2002 απόφασης του Νομάρχη Θεσσαλονίκης περί τροποποίησης του ρυμοτομικού σχεδίου Δήμου ... στην περιοχή ... μεταξύ των οδών ... (ΦΕΚ 1160 τ.Δ/30-12-2002), περί του οποίου συντάχθηκε ακολούθως η με αριθμό 7768/2008 νομίμως μεταγραφείσα πράξη τακτοποίησης και αναλογισμού αποζημίωσης οικοπέδων της Διεύθυνσης Πολεοδομίας Θεσσαλονίκης και δη των οικοπέδων που βρίσκονται στο Ο.Τ. ... του Δήμου ... επί των οδών ..., που εγκρίθηκε με τη με αριθμό πρωτοκόλλου ...-2008 απόφαση Νομάρχη Θεσσαλονίκης Ήδη με τους πρώτο και δεύτερο αλληλοσυμπληρούμενους λόγους της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης οι αναιρεσείοντες αποδίδουν στην προσβαλλομένη απόφαση την πλημμέλεια από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμός 1 και 19 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι, δεχόμενη με ανεπαρκή και ελλιπή αιτιολογία ότι δεν αποδείχθηκε η συνδρομή των στοιχείων που ανατρέπουν το μαχητό τεκμήριο ωφέλειας, παραβίασε ευθέως και εκ πλαγίου τις προαναφερόμενες, περί ανατροπής του μαχητού τεκμηρίου ωφέλειας, διατάξεις, (άρθρα 1 του Ν. 653/1977 και 33 παρ. 1 του Ν.971/2001 σε συνδυασμό με τα άρθρα 1 έως 4 του ιδίου νόμου), όσον αφορά τα ανωτέρω επίδικα ακίνητά του, που απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά. Οι εξεταζόμενοι αναιρετικοί λόγοι είναι απορριπτέοι, ως αβάσιμοι, καθόσον από το όλο περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης, που προπαρατέθηκε, προκύπτει ότι με τις προαναφερθείσες παραδοχές του το Εφετείο δεν παραβίασε, ούτε ευθέως ούτε εκ πλαγίου, τις αναφερόμενες στην αρχή της παρούσας νομικής σκέψης διατάξεις ουσιαστικού δικαίου, τις οποίες ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε, ενώ διέλαβε στην απόφασή του σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις, λογικά κενά ή ενδοιαστικές κρίσεις αιτιολογίες, ως προς τα ζητήματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, οι οποίες στηρίζουν το αποδεικτικό του πόρισμα και συγκεκριμένα ως προς την ύπαρξη ωφέλειας στα τμήματα της ιδιοκτησίας των αναιρεσειόντων μετά την ως άνω επιβληθείσα αναγκαστική ρυμοτομική απαλλοτρίωση, αναφέροντας αναλυτικά τα καθοριστικά στοιχεία της ύπαρξης ωφέλειας αυτών, ώστε να καθίσταται εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής των διατάξεων αυτών, ενώ, τέλος, δεν ήταν αναγκαία η παράθεση και άλλων αιτιολογιών και συνεπώς, η προσβαλλομένη απόφαση δεν στερείται νόμιμης βάσης. Ειδικότερα, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του, αναφέρει αναλυτικά την πριν και την μετά την απαλλοτρίωση κατάσταση των επιδίκων ακινήτων, μνημονεύοντας όλα τα καθοριστικά κριτήρια της έλλειψης ωφέλειας των εν λόγω ακινήτων μετά την απαλλοτρίωση και ειδικότερα αναφέρεται ότι η οδός ... ξεκινά αρχικά με πλάτος 8 μέτρων και καταλήγει στην οδό ..., με πλάτος 16 μέτρων με κεντρική νησίδα πρασίνου πλάτους 2,50 μέτρων και πλάτος πεζοδρομίου 2,75 μέτρων, στο τμήμα έμπροσθεν από το ακίνητο των αιτούντων, ότι δια της νέας ασφαλέστερης και ταχύτερης κυκλοφορίας οδού, εξυπηρετείται η εκμεταλλευσιμότητα των επίδικων ακινήτων, ότι κατ' αντικειμενική κρίση η ταχεία, ασφαλής και από πλήρως διαμορφωμένο δρόμο πρόσβαση στις κατοικίες τους, συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια και κατά λογικό επακόλουθο με την ωφέλεια των κατοικιών τους και θα οδηγήσει σε αναβάθμιση της όλης περιοχής και των ακινήτων τους, η οποία έχει υποβαθμιστεί λόγω της έλλειψης ικανοποιητικού οδικού δικτύου και δημοτικού φωτισμού, ότι εξαλείφεται ο κίνδυνος φαινομένων πλημμύρας σε αντίθεση με το ότι συμβαίνει μέχρι στιγμής όπως και οι ίδιοι οι αιτούντες της Β αίτησης (ήδη αναιρεσείοντες) ομολογούν ως προς την ύπαρξη των φαινομένων αυτών λόγω της μορφολογίας της περιοχής, της αποσπασματικής και πλημμελούς κατασκευής της οδού, χωρίς την σύγχρονη υλοποίηση συγκεκριμένων και πρόσφορων μελετών, ότι θα δημιουργηθούν οι θετικές προϋποθέσεις και ευνοϊκές συνθήκες για τον εξωραϊσμό των ακινήτων τους, διευκολύνεται η πρόσβαση και η χρήση των ακινήτων τους, με κύριο σκοπό την ευχερέστερη εκμετάλλευσή τους και επηρεάζονται θετικά τα προσδιοριστικά της αξίας τους στοιχεία, και σε περίπτωση συνένωσης και μεταβολής της αρτιότητας και οικοδομησιμότητας αυτών (ιδιοκτησιών) και των τυχόν κτισμάτων που θα ανεγερθούν (ειδικά στην περίπτωση ύπαρξης επί των επιδίκων οικοπέδων κτισμάτων πρόχειρης κατασκευής) ότι η χάραξη της οδού ... πραγματοποιήθηκε επί προϋπάρχοντος ρέματος, δεν καθιστά μάταιη και άσκοπη την διαπλάτυνση της οδού, ότι το σύνολο του έργου της διαπλάτυνσης της οδού έχει κατασκευαστεί κατόπιν σύνταξης της συγκοινωνιακής μελέτης που αναφέρθηκε, λαμβανομένων υπόψη και των περιβαλλοντολογιών και λοιπών επιπτώσεων.
Επομένως, το Εφετείο, σύμφωνα με τα προεκτιθέμενα, με σαφείς, επαρκείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες κατέληξε στο πλήρες και σαφές αποδεικτικό του πόρισμα ότι οι επίδικες ιδιοκτησίες δεν αποκόμισαν καμία ωφέλεια από την επίμαχη απαλλοτρίωση και ότι δεν υφίσταται γι' αυτές τεκμήριο ωφέλειας από την εν λόγω απαλλοτρίωση και τη διάνοιξη της παραπάνω οδού. Οι αντίθετες αιτιάσεις των αναιρεσειόντων ότι το Εφετείο: α) κατά παράβαση του άρθρου 1 του ν. 653/1977 έκρινε ότι ωφελούνται από την απαλλοτρίωση της ιδιοκτησίας των αναιρεσιβλήτων μολονότι οι ιδιοκτησίες τους είχαν πρόσωπο στην οδό ... και μάλιστα μετά από επιβάρυνση παλαιάς δικής τους ιδιοκτησίας, αλλά και επί του παλαιού ρέματος, β) ότι οι δικαιοπάροχοί τους είχαν διαθέσει έκταση 300 μέτρων περίπου για τη διάνοιξη οδών, γ) ότι θα επέλθει μεγάλη κυκλοφοριακή επιβάρυνση, ηχορύπανση και εν γένει ρύπανση από την διέλευση πολλών και μεγάλων οχημάτων διότι θα αποτελεί οδό διαφυγής, δ) ότι θα προκληθούν πλημμύρες από τις βροχοπτώσεις, λόγω του υφισταμένου μπαζωμένου ρέματος και δεν αναφέρει η προσβαλλομένη ότι επίκεινται αντιπλημμυρικά έργα και ε) ότι με τα υπάρχοντα κτίσματα έχουν εξαντληθεί οι συντελεστές δόμησης και δεν υφίσταται συνεπώς ωφέλεια από ανοικοδόμηση είναι αβάσιμες και σε κάθε περίπτωση απαράδεκτες, καθόσον οι φερόμενες ως ελλείψεις και ανεπάρκειες στην αιτιολογία της προσβαλλόμενης αποφάσεως, ανάγονται στην αξιολόγηση, στάθμιση, ανάλυση και εκτίμηση των αποδείξεων από το Εφετείο και στη σαφήνεια, επάρκεια και πειστικότητα των επιχειρημάτων, με βάση τα οποία αυτό στήριξε το προαναφερόμενο σαφές και πλήρες αποδεικτικό του πόρισμα και υπό την επίφαση της συνδρομής των προϋποθέσεων θεμελίωσής τους στο άρθρο 559 αριθμός 19 ΚΠολΔ, πλήττεται απαραδέκτως η αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας (άρθρο 561 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.), αναφορικά με την εκτίμηση των αποδείξεων.
Μετά από αυτά και εφόσον δεν υπάρχει άλλος αναιρετικός λόγος προς έρευνα, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της. Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή του παράβολου, που έχουν καταθέσει οι αναιρεσείοντες για την άσκηση της αναίρεσης, στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ., όπως ισχύει και εφαρμόζεται στην παρούσα υπόθεση μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του ν. 4335/2015, που ισχύει, κατ' άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 2 αυτού, για τα κατατιθέμενα, από 1-1-2016, ένδικα μέσα). Τέλος, οι αναιρεσείοντες, λόγω της ήττας τους, πρέπει να καταδικασθούν στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητων (άρθρα 176, 183 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔικ), κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την με αρ. κατ. 587/51/21.2.2020 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 1374/2019 οριστικής απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παράβολου στο Δημόσιο Ταμείο.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Μαρτίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 27 Μαΐου 2025.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή