<< Επιστροφή

Αριθμός 930/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μαρουλιώ Δαβίου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Αθανάσιο Θεοφάνη, Αγαθή Δερέ, Μερόπη Τζουγκαράκη, Ευαγγελία Στεργίου-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στις 29 Μαΐου 2024, με την παρουσία και του γραμματέα Π. Μ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου - Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α' Βαθμού με την επωνυμία Δήμος Σύμης (κατ' άρθρο 1 παρ.1 και 2 του Ν. 3852/2010, όπως σήμερα ισχύει), που εδρεύει στη νήσο Σύμη Δωδεκανήσου, με Α.Φ.Μ. 090001183 Δ.Ο.Υ Ρόδου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Δήμαρχό του, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Μιχαήλ Παπαγεωργίου, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Σ. Δ. του Α., κατοίκου ..., 2) Μ. χήρας Α. Δ. το γένος Σ. Μ., κατοίκου ..., 3) Β. Δ. του Α., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Κατηφόρη, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσαν προτάσεις, 4) Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Ουρανία Μενδρινού, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσε προτάσεις, 5) Σ. Τ. του Ν., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24-2-2010 αγωγή των ήδη υπό στοιχεία 1, 2 και 3 αναιρεσιβλήτων και την από 5-10-2011 πρόσθετη παρέμβαση του ήδη υπό στοιχείο 5 αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ρόδου και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 12/2014 μη οριστική, 263/2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 212/2022 του Μονομελούς Εφετείου Δωδεκανήσου. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί το αναιρεσείον με την από 30-11-2022 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την διάταξη του άρθρ. 576 παρ. 1-2 ΚΠολΔ ορίζεται ότι, αν κατά τη συζήτηση της αναίρεσης δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποιος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν αυτή επισπεύδεται από τον απολειπόμενο διάδικο, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι, αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικός του, τότε ερευνάται αυτεπαγγέλτως αν ο απολειπόμενος ή ο μη νόμιμα παριστάμενος διάδικος κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση για τη συζήτηση επιδόθηκε νόμιμα, ο Άρειος Πάγος προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί (ΑΠ 670/2024, ΑΠ 206/2017).

Στην προκείμενη περίπτωση κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, κατά την εκφώνηση της υπόθεσης στο ακροατήριο από την σειρά του οικείου πινακίου, ο πέμπτος αναιρεσίβλητος, Σ. Τ., όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά δημόσιας συνεδριάσεως του Δικαστηρίου τούτου, δεν εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε κατατέθηκε γι` αυτόν έγγραφη δήλωση, κατ' άρθρ. 242 παρ. 2 του ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται, κατά τη διάταξη του άρθρου 573 παρ. 1 του ίδιου κώδικα, και στη διαδικασία της αναιρετικής δίκης. Από την υπ' αρ. ...-2023 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Ρόδου Α. Λ. Κ., την οποία προσκομίζει και επικαλείται ο επισπεύδων την συζήτηση Σ. Δ., προκύπτει ότι ακριβές επικυρωμένο αντίγραφο της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης, με την κάτω από αυτήν πράξη κατάθεσης, ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα με επιμέλεια του ως άνω επισπεύδοντος στον πέμπτο αναιρεσίβλητο. Επομένως, η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης, θα προχωρήσει, παρά την απουσία του τελευταίου, κατ' άρθρο 576 παρ.2 ΚΠολΔ.

Από τις διατάξεις των άρθρων 94§1, 96§§1, 3 και 104§1 του Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι ενώπιον του Αρείου Πάγου οι διάδικοι έχουν υποχρέωση να παρίστανται με πληρεξούσιο δικηγόρο, ότι για τις προπαρασκευαστικές πράξεις και τις κλήσεις έως τη συζήτηση στο ακροατήριο θεωρείται ότι υφίσταται πληρεξουσιότητα, ενώ για τη συζήτηση στο ακροατήριο απαιτείται ρητή πληρεξουσιότητα, η οποία δίδεται μόνο με συμβολαιογραφική πράξη ή με προφορική δήλωση του διαδίκου που καταχωρίζεται στα πρακτικά ή στην έκθεση και ότι ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως σε κάθε στάση της δίκης την ύπαρξη πληρεξουσιότητας, η έλλειψη της οποίας συνεπάγεται τη μη προσήκουσα παράσταση του διαδίκου κατά την συζήτηση της υπόθεσης και την κήρυξη ως ακύρων όλων των προπαρασκευαστικών πράξεων και των κλήσεων. Περαιτέρω, με τις διατάξεις των άρθρων 58§1 εδάφ. α` και 72§1 εδάφ. ιδ` του ν. 3852/2010 "Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης - Πρόγραμμα Καλλικράτης", που, κατά το άρθρο 286 αυτού, ισχύουν από την 01.01.2011, ορίζονται τα ακόλουθα: α) Με το άρθρο 72§1 εδάφ. ιε` ότι η οικονομική επιτροπή έχει τις ακόλουθες αρμοδιότητες: α)... ιδ) αποφασίζει για την πρόσληψη πληρεξουσίου δικηγόρου και για την ανάκληση της πληρεξουσιότητάς του σε όσους δήμους είτε δεν έχουν προσληφθεί δικηγόροι με μηνιαία αντιμισθία είτε αυτοί που έχουν προσληφθεί δεν έχουν δικαίωμα να παρίστανται σε ανώτατα δικαστήρια και β) με το άρθρο 58§1 εδάφ. α` ότι ο δήμαρχος εκπροσωπεί το δήμο στα δικαστήρια και σε κάθε δημόσια αρχή. Από τις διατάξεις αυτές σαφώς προκύπτει, ότι, για την πρόσληψη δικηγόρου, προκειμένου αυτός να παρασταθεί ενώπιον δικαστηρίου για τον δήμο, απαιτείται η ύπαρξη προηγούμενης αδείας της οικονομικής επιτροπής, η οποία λαμβάνεται με απόφαση αυτής. Η απόφαση δε της οικονομικής επιτροπής του δήμου αποτελεί μεν προϋπόθεση για την πρόσληψη του πληρεξουσίου δικηγόρου, δεν αρκεί, όμως, για τον διορισμό αυτού ως δικαστικού αντιπροσώπου του δήμου.

Στην περίπτωση αυτή πρέπει ο δήμαρχος, που εκπροσωπεί τον δήμο στα δικαστήρια, να διορίσει τον δικαστικό του πληρεξούσιο με ένα από τους τρόπους που προβλέπεται από το άρθρο 96§§1, 3 του Κ.Πολ.Δ. (Α.Π. 323/2023, Α.Π. 1733/2012).

Περαιτέρω, από τη διάταξη του άρθρου 254§1 εδάφ. α` του Κ.Πολ.Δ., η οποία, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 573§1 ιδίου Κώδικα, εφαρμόζεται και στη διαδικασία της κατ` αναίρεση δίκης, προκύπτει ότι ο Άρειος Πάγος δύναται να διατάξει την επανάληψη της συζητήσεως της υποθέσεως, η οποία έχει κηρυχθεί περατωμένη, όταν, κατά τη μελέτη της υποθέσεως ή τη διάσκεψη παρουσιάζονται κενά ή αμφίβολα σημεία που χρειάζονται συμπλήρωση ή επεξήγηση. Η παρεχόμενη δε από την ανωτέρω διάταξη εξουσία περιλαμβάνει και το δικαίωμα του δικαστηρίου να διατάξει, εκτός άλλων, την επανάληψη, και όταν διαπιστώνει, μετά το πέρας της συζητήσεως κατά τη μελέτη της υποθέσεως ή τη διάσκεψη, κενά ή αμφίβολα σημεία, που σχετίζονται με το παραδεκτό της αιτήσεως αναιρέσεως, καθώς και με την πληρεξουσιότητα για εκπροσώπηση διαδίκου (ΑΠ.480/2024, ΑΠ.323/2023).

Στην παρούσα περίπτωση, κατά την εκφώνηση της υποθέσεως στη σειρά εγγραφής της στο πινάκιο, τον αναιρεσείοντα Ο.Τ.Α., Δήμο Σύμης, νομίμως εκπροσωπούμενο, εκπροσώπησε με δήλωση του άρθρ. 242 παρ.2 ΚΠολΔ, ο δικηγόρος Μιχαήλ Παπαγεωργίου, τον οποίο είχε ορίσει νομίμως η Οικονομική Επιτροπή αυτού με την 169/2022 απόφασή της. Ωστόσο, τον ως άνω ορισμό, δεν ακολούθησε η παροχή πληρεξουσιότητας προς τον ορισθέντα δικηγόρο, κατά προβλεπόμενο, ως άνω αναφερόμενο, στον Κ.Πολ.Δ. τρόπο από τον Δήμαρχο του αναιρεσείοντος Ο.Τ.Α. τούτο δε προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου της δικογραφίας, παραδεκτώς επισκοπούμενα. Συγκεκριμένα, ουδόλως αποδεικνύεται χορήγηση πληρεξουσιότητας προς τον ανωτέρω δικηγόρο εκ μέρους του αναιρεσείοντος Ο.Τ.Α. με ένα εκ των τρόπων, που προβλέπει ο ΚΠολΔ., αφού δεν προσκομίζεται σχετική συμβολαιογραφική πράξη από την οποία να προκύπτει ότι παρασχέθηκε από τον Δήμαρχο, ως νόμιμο εκπρόσωπο του Ο.Τ.Α., στον άνω παραστάντα δικηγόρο η εντολή και πληρεξουσιότητα να εκπροσωπήσει αυτόν (Ο.Τ.Α.) ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου κατά τη συζήτηση της ένδικης αιτήσεως κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, ούτε υπάρχει σχετική δήλωση στα πρακτικά της δίκης του Δημάρχου του αναιρεσείοντος Ο.Τ.Α., για την από μέρους του χορήγηση πληρεξουσιότητας προς τον ίδιο δικηγόρο, μη αρκούσης της 141/2024 απόφασης του Δημάρχου καθόσον η απόφαση αυτή δεν αποτελεί νόμιμο τρόπο ορισμό πληρεξουσίου δικηγόρου κατά τις επιταγές του άρθρου 96 παρ.3 ΚΠολΔ.

Ενόψει των ανωτέρω και δεδομένου ότι η πληρεξουσιότητα του παριστάμενου δικηγόρου του αναιρεσείοντος Ο.Τ.Α. δεν είναι δεδομένη, το Δικαστήριο κρίνει αναγκαίο να διατάξει την επανάληψη της συζητήσεως στο ακροατήριο, σύμφωνα με την πρόβλεψη του άρθρου 254 του Κ.Πολ.Δ., προκειμένου να προσκομισθεί από τον αναιρεσείοντα Ο.Τ.Α. συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο, με το οποίο αυτός να παρέχει, δια του νομίμου εκπροσώπου και Δημάρχου του, στον ανωτέρω δικηγόρο την ειδική εντολή και πληρεξουσιότητα να παραστεί κατά τη συζήτηση της ένδικης αιτήσεως αναιρέσεως και να τον εκπροσωπήσει στη δίκη ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Διατάσσει την επανάληψη της συζητήσεως της υποθέσεως στο ακροατήριο, προκειμένου, κατά τη νέα δικάσιμο που θα ορισθεί, να προσκομισθεί με επιμέλεια του αναιρεσείοντος ΟΤΑ το αναφερόμενο στο σκεπτικό πληρεξούσιο.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 26 Μαρτίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 29 Μαΐου 2025.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ και ήδη Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου

<< Επιστροφή