<< Επιστροφή

Αριθμός 1021/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Δ' Πολιτικό Τμήμα
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αλεξάνδρα Αποστολάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σωκράτη Πλαστήρα, Σταύρο Μάλαινο, Αντιγόνη Τζελέπη και Ζωή Καραχάλιου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, την 1η Νοεμβρίου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία ... που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, καθολικής διαδόχου της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία ... η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Φώτιο Σαρρή με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Κ. Γ. του Α., 2) Ν. Κ. του Μ., κατοίκων ... Κιλκίς και 3) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία ...", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, εκ των οποίων οι 1ος και 2η εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αλέξανδρο Πασιατά με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, ενώ η 3η δεν παραστάθηκε. Της προσθέτως παρεμβαίνουσας υπέρ των: 1) ..." και 2) "Τράπεζα Eurobank ΑΕ": Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία ... που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ενεργούσας για λογαριασμό της εδρεύουσας στο Δουβλίνο Ιρλανδίας και νόμιμα εκπροσωπούμενης εταιρείας με την επωνυμία "..., ειδικής διαδόχου της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία ...", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Φλώρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 6-10-2014 αίτηση των 1ου και 2ης των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο .... Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 6/2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 40/2020 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κιλκίς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 24-6-2020 αίτησή της, η δε προσθέτως παρεμβαίνουσα με το από 5-1-2023 δικόγραφό της ζητεί τα εις αυτό αναφερόμενα.
Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ζωή Καραχάλιου, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της προσθέτως παρεμβαίνουσας ζήτησε την παραδοχή της πρόσθετης παρέμβασης και της αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Η κρινόμενη από 24-6-2020 (αριθμ. έκθ. κατ. 28/26-6-2020) αίτηση για την αναίρεση της υπ' αριθμ. 40/2020 τελεσίδικης απόφασης του, ως Εφετείου, δικάσαντος Μονομελούς Πρωτοδικείου Κιλκίς, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων, κατά την ειδική διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας των άρθρων 739 επ. Κ.Πολ.Δ. (με την οποία δικάζονται, σύμφωνα με το άρθρο 3 του Ν. 3869/2010, οι υποθέσεις για τη ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων), ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, ήτοι εντός της διετούς καταχρηστικής προθεσμίας του άρθρου 564 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ., όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του από το άρθρο τρίτο του άρθρου 1 του ν. 4335/2015, εφόσον από τα προσκομιζόμενα έγγραφα δεν προκύπτει, ούτε οι παριστάμενοι διάδικοι επικαλούνται επίδοση της προσβαλλόμενης απόφασης (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ.).Είναι, επομένως, παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ.) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω για το παραδεκτό και βάσιμο των προβαλλόμενων λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.).
Από τη διάταξη του άρθρου 80 Κ.Πολ.Δ., προκύπτει ότι τρίτος μπορεί να ασκήσει σε εκκρεμή μεταξύ άλλων δίκη πρόσθετη παρέμβαση για την υποστήριξη κάποιου διαδίκου, μέχρι να εκδοθεί αμετάκλητη απόφαση, συνεπώς για πρώτη φορά και ενώπιον του Αρείου Πάγου, περιοριζόμενος σε μόνη την υποστήριξη ή αντίκρουση των λόγων της αναίρεσης, εφόσον έχει έννομο συμφέρον. Έννομο συμφέρον για την άσκηση της πρόσθετης παρέμβασης υφίσταται, όταν με την πρόσθετη παρέμβαση μπορεί να προστατευθεί δικαίωμα του παρεμβαίνοντος ή να αποτραπεί η δημιουργία σε βάρος του νομικής υποχρέωσης, που είτε απειλούνται από τη δεσμευτικότητα και την εκτελεστότητα της απόφασης που θα εκδοθεί, είτε υπάρχει κίνδυνος προσβολής τους από τις αντανακλαστικές συνέπειές της, ως τρίτος δε, κατά την έννοια της ίδιας διάταξης του άρθρου 80 Κ.Πολ.Δ., νοείται εκείνος, ο οποίος δεν είχε προσλάβει την ιδιότητα του διαδίκου με οποιοδήποτε τρόπο στην αρχική δίκη ή σε στάδιο προηγούμενης δίκης επί της υπόθεσης (Α.Π.1486/2022, Α.Π. 8.../2021, Α.Π. 1329/2017). Εξάλλου, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου ... Κ.Πολ.Δ., αν η ισχύς της απόφασης στην κύρια δίκη εκτείνεται και στις έννομες σχέσεις εκείνου, που άσκησε πρόσθετη παρέμβαση προς τον αντίδικό του, εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 76 μέχρι 78. Από τη διάταξη αυτή συνάγεται ότι αποφασιστικό κριτήριο για το χαρακτηρισμό της πρόσθετης παρέμβασης ως αυτοτελούς είναι η επέκταση της ισχύος της απόφασης, δηλαδή των υποκειμενικών ορίων του δεδικασμένου, της εκτελεστότητας και της διαπλαστικής ενέργειας αυτής στις έννομες σχέσεις του τρίτου προς τον αντίδικό του. Το δικονομικό δικαίωμα της άσκησης αυτοτελούς πρόσθετης παρέμβασης παρέχεται όχι λόγω της πιθανής εκδήλωσης δυσμενών ενεργειών της απόφασης σε βάρος τρίτου, αλλά λόγω της δεσμευτικότητας αυτών που θα κριθούν στην ήδη εκκρεμή δίκη, όσον αφορά στις σχέσεις του παρεμβαίνοντος προς τον αντίδικό του, χωρίς να υπάρχει δυνατότητα άλλης διαδικασίας. Με την άσκηση της αυτοτελούς πρόσθετης παρέμβασης ο παρεμβαίνων, χωρίς να εισάγει στη δίκη μια νέα έννομη σχέση, αντιδικεί για την ήδη εκκρεμή έννομη σχέση, η διάγνωση της οποίας επισύρει την επέκταση της ισχύος της απόφασης. Η ασκούμενη κατά το άρθρο ... Κ.Πολ.Δ. αυτοτελής πρόσθετη παρέμβαση δημιουργεί περιορισμένου περιεχομένου επιγενόμενη αναγκαία ομοδικία του παρεμβαίνοντος με το διάδικο υπέρ του οποίου η παρέμβαση, στο μέτρο που ο παρεμβαίνων θεωρείται, κατά πλάσμα δικαίου, ως αναγκαίος ομόδικος με τις παρεχόμενες δικονομικές εξουσίες αυτού, χωρίς όμως να έχει στη διάθεσή του διαδικαστικές ευχέρειες που προσιδιάζουν αποκλειστικά στο πρόσωπο του κυρίου διαδίκου (Α.Π. 1486/2022, Α.Π. 8.../2021). Ως αυτοτελής πρόσθετη παρέμβαση πρέπει να θεωρηθεί και εκείνη, την οποία ασκεί αυτός που έγινε διάδοχος του διαδίκου όσο διαρκούσε η δίκη ή μετά το πέρας αυτής (άρθρο 225 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.), αφού το δεδικασμένο από τη δίκη ισχύει υπέρ και κατά αυτού κατά το άρθρο 325 αριθ. 2 Κ.Πολ.Δ. ( Α.Π. 8.../2021, Α.Π. 1564/2017, Α.Π. 1731/2011). Περαιτέρω, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1 περ. γ' του ν. 4354/2015 "Διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων....", "Τα δικαιώματα που απορρέουν από τις μεταβιβαζόμενες λόγω πώλησης απαιτήσεις δύνανται να ασκούνται μόνο μέσω των εταιριών διαχείρισης της παρούσας παραγράφου. Οι μεταβιβαζόμενες απαιτήσεις από δάνεια και πιστώσεις λογίζονται ως τραπεζικές και μετά τη μεταβίβασή τους. Οι εταιρίες διαχείρισης απαιτήσεων ευθύνονται για όλες τις υποχρεώσεις απέναντι στο Δημόσιο και σε τρίτους, οι οποίες βαρύνουν τις εταιρίες απόκτησης απαιτήσεων και απορρέουν από τις μεταβιβαζόμενες απαιτήσεις". Επίσης, σύμφωνα με τη διάταξη της παραγράφου 4 του άρθρου 2 του άνω νόμου 4354/2015, "Οι Εταιρίες Διαχείρισης νομιμοποιούνται, ως μη δικαιούχοι διάδικοι, να ασκήσουν κάθε ένδικο βοήθημα και να προβαίνουν σε κάθε άλλη δικαστική ενέργεια για την είσπραξη των υπό διαχείριση απαιτήσεων, καθώς και να κινούν, παρίστανται ή συμμετέχουν σε προπτωχευτικές διαδικασίες εξυγίανσης, πτωχευτικές διαδικασίες αφερεγγυότητας, διαδικασίες διευθέτησης οφειλών και ειδικής διαχείρισης των άρθρων 61 επ. του ν. 4307/2014 (Α` 246). Εφόσον οι Εταιρίες συμμετέχουν σε οποιαδήποτε δίκη, με την ιδιότητα του μη δικαιούχου διαδίκου, το δεδικασμένο της απόφασης καταλαμβάνει και τον δικαιούχο της απαίτησης". Τέλος, από το συνδυασμό των διατάξεων του άρθρου 576 παρ. 2 και 3 Κ.Πολ.Δ., προκύπτει ότι σε περίπτωση αναγκαστικής ομοδικίας στη δίκη επί της αίτησης αναίρεσης, αν κάποιος από τους αναγκαίους ομοδίκους δεν εκπροσωπηθεί από πληρεξούσιο δικηγόρο, πλην, όμως, έχει κλητευθεί νομίμως είτε από τον αντίδικό του, είτε από αναγκαίο ομόδικο, τότε η συζήτηση χωρεί νομίμως και ως προς τον απολειπόμενο αυτόν αναγκαίο ομόδικο (Α.Π. 8.../2021, Α.Π. 756/2017, Α.Π. 681/2016), αφού, αν και δεν παραστάθηκε, θεωρείται ότι αντιπροσωπεύεται από τον αναγκαίο ομόδικό του. Στην προκειμένη περίπτωση, η εδρεύουσα στην Αθήνα ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία ..., με το από 5-1-2023 ιδιαίτερο δικόγραφο, που κατατέθηκε στη γραμματεία του Αρείου Πάγου στις 5-1-2023 και έλαβε αριθμό κατάθεσης 1/2023, άσκησε το πρώτον ενώπιον του Αρείου Πάγου, αυτοτελή πρόσθετη παρέμβαση υπέρ της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... (τρίτης αναιρεσίβλητης), επικαλούμενη ως έννομο συμφέρον της το γεγονός ότι είναι νόμιμη διαχειρίστρια απαιτήσεων της αλλοδαπής εταιρείας ειδικού σκοπού με την επωνυμία "..., ειδικής διαδόχου της παραπάνω τραπεζικής εταιρείας, υπέρ και κατά της οποίας ισχύει το δεδικασμένο από την παρούσα δίκη (άρθρο 325 Κ.Πολ.Δ.). Ειδικότερα, όπως από τα έγγραφα της δικογραφίας προκύπτει, η προσθέτως παρεμβαίνουσα εταιρεία, η οποία έχει νόμιμα αδειοδοτηθεί και ελέγχεται από την Τράπεζα της Ελλάδος ως εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις, σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 4354/2015, όπως αυτός ισχύει (118/19-5-2017 πράξη της Εκτελεστικής Επιτροπής της Τράπεζας της Ελλάδας), είναι διαχειρίστρια απαιτήσεων και της παραπάνω τραπεζικής εταιρείας από χορηγήσεις δανείων και πιστώσεων προς οφειλέτες, που οι οφειλές τους έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες και έχουν καταγγελθεί από την τράπεζα, η οποία, δυνάμει της από 16-3-2021 σύμβασης πώλησης και μεταβίβασης απαιτήσεων, συμπληρωθείσα με την από 24-11-2022 σύμβαση συμπλήρωσης, αντίγραφο της οποίας έχει νομίμως καταχωρηθεί στο Δημόσιο Βιβλίο του Ν. 2844/2000 και ειδικότερα στο Ενεχυροφυλακείο Αθηνών, με αριθμ. πρωτοκόλλου ..., έχει μεταβιβάσει τις απαιτήσεις αυτές στην αλλοδαπή εταιρεία με την επωνυμία "..., ανώνυμη εταιρεία ειδικού σκοπού που έχει νομίμως συσταθεί και λειτουργεί με έδρα το Δουβλίνο Ιρλανδίας, η οποία, ακολούθως, ανέθεσε τη διαχείριση των ως άνω απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις, στην παρεμβαίνουσα ανώνυμη εταιρεία, δυνάμει της από 29-7-2021 σύμβασης διαχείρισης επιχειρηματικών απαιτήσεων, όπως συμπληρώθηκε με την από 24-11-2022 σύμβαση συμπλήρωσης και έχει νομίμως καταχωρηθεί στο Δημόσιο Βιβλίο του Ν.2844/2000 και ειδικότερα στο Ενεχυροφυλακείο Αθηνών, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 10 παρ. 14 του Ν. 3156/2003, όπως ισχύει. Στις ως άνω μεταβιβασθείσες απαιτήσεις περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, και οι απαιτήσεις της υπέρ ης η πρόσθετη παρέμβαση Τράπεζας, που απορρέουν από τις συμβάσεις που συνήψε με τους πρώτο και δεύτερη των αναιρεσίβλητων. Επομένως, η ως άνω πρόσθετη παρέμβαση, η οποία, σύμφωνα και με τις προαναφερόμενες νομικές σκέψεις, έχει σαφώς χαρακτήρα αυτοτελούς πρόσθετης παρέμβασης, είναι παραδεκτή και νόμιμη, κατ` άρθρα 80 και ... Κ.Πολ.Δ., με αποτέλεσμα μεταξύ της κυρίας διαδίκου και της προσθέτως υπέρ αυτής παρεμβαίνουσας να δημιουργηθεί σχέση επιγενόμενης αναγκαίας ομοδικίας, και πρέπει, ως εκ τούτου, αυτή να συνεκδικαστεί με την αίτηση αναίρεσης (άρθρα 246 και 573 Κ.Πολ.Δ.). Όπως προκύπτει από την προσκομιζόμενη με επίκληση από την αναιρεσείουσα, η οποία επισπεύδει τη συζήτηση, υπ` αριθμ. ... έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή της περιφέρειας του Εφετείου Αθηνών, με έδρα το Πρωτοδικείο Αθηνών, Ι. Γ.. Κ., ακριβές αντίγραφο της αίτησης αναίρεσης, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την ορισθείσα με Πράξη της Προέδρου του Δ' Πολιτικού Τμήματος (άρθρο 568 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.), για τη δικάσιμο της 17-2-2023, οπότε η συζήτηση αναβλήθηκε για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (1-11-2024) επιδόθηκε με επιμέλειά της, νόμιμα και εμπρόθεσμα στην τρίτη αναιρεσίβλητη, υπέρ ης η πρόσθετη παρέμβαση, ανώνυμη τραπεζική εταιρεία με την επωνυμία "... (άρθρο 568 παρ. 2, 3 και 4 Κ.Πολ.Δ.). Επομένως, κατ` εφαρμογή των όσων εκτέθηκαν παραπάνω, εφόσον η τελευταία, υπέρ ης η πρόσθετη παρέμβαση, η οποία κλήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα για να παραστεί κατά την αρχική δικάσιμο και η αναβολή της υπόθεσης και η εγγραφή αυτής στο πινάκιο του δικαστηρίου για τη σημερινή μετ` αναβολή δικάσιμο, επέχει θέση κλήτευσης όλων των διαδίκων, δεν εμφανίσθηκε και δεν εκπροσωπήθηκε με οποιονδήποτε νόμιμο τρόπο κατά την εκφώνηση της υπόθεσης, θεωρείται ότι αντιπροσωπεύεται από την αναγκαία ομόδικό της, αυτοτελώς προσθέτως παρεμβαίνουσα, η συζήτηση θα χωρήσει ως εάν ήταν και αυτή παρούσα.
Κατά τη διάταξη του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 3869/ 2010, όπως ίσχυε πριν την αντικατάστασή του με τις παρ. 3 και 4 του άρθρου 2 του ΥΠΟΠΑΡ. Α.4 του άρθρου 2 του ν. 4336/14-8-2015 και εφαρμόζεται στην προκειμένη υπόθεση (ως εκ του χρόνου υποβολής της ένδικης αίτησης στο Ειρηνοδικείο ... στις 8-10-2014) "φυσικά πρόσωπα που δεν έχουν πτωχευτική ικανότητα υπό την έννοια του άρθρου 2 του ν. 3588/2007 και έχουν περιέλθει, χωρίς δόλο, σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών τους (εφεξής οφειλέτες), δικαιούνται να υποβάλουν στο αρμόδιο δικαστήριο την αίτηση που προβλέπεται στην παράγραφο 1 του άρθρου 4 για τη ρύθμιση των οφειλών τους και απαλλαγή". Η προϋπόθεση της έλλειψης πτωχευτικής ικανότητας διατυπώνεται από το νομοθέτη αρνητικά. Το σχετικό αρνητικό γεγονός δεν είναι κατ` αρχήν απαραίτητο να διαλαμβάνεται στην αίτηση ως στοιχείο της ενεργητικής νομιμοποίησης. Σύμφωνα με το σκοπό του νόμου, στη ρύθμιση αυτού υπάγονται μόνο φυσικά πρόσωπα και μάλιστα πρόσωπα που δεν ασκούν αυτοτελή οικονομική δραστηριότητα, η οποία να τους προσδίδει την ιδιότητα του εμπόρου. Υπάγονται επίσης και όσοι ήταν έμποροι αλλά έπαυσαν την εμπορία ή την οικονομική τους δραστηριότητα χωρίς κατά την παύση αυτή να έχουν παύσει και τις πληρωμές τους (άρθρ. 2 παρ. 3 ΠτΚ), δηλαδή εντάσσονται στο ν. 3869/2010 αν έπαυσαν να έχουν εμπορική ιδιότητα, συνέχισαν τις πληρωμές και έπειτα περιήλθαν σε αδυναμία πληρωμών. Ακόμη υπάγονται και οι "μικροέμποροι", για τους οποίους το κέρδος από την άσκηση εμπορικών πράξεων αποτελεί αμοιβή του σωματικού τους μόχθου και κόπου και όχι κερδοσκοπικής δραστηριότητας, όπως είναι π.χ. η μοδίστρα, ο μικροπωλητής σε υπαίθριες και λαϊκές αγορές, ο πλανόδιος λαχειοπώλης, οι κατασκευαστές - πωλητές ειδών τέχνης κλπ, καθόσον αυτοί είναι βιοπαλαιστές έτοιμοι να τραπούν σε άλλα βιοποριστικά επαγγέλματα από εποχή σε εποχή και επομένως δεν έχουν κατά τα ισχύοντα στον ΠτΚ πτωχευτική ικανότητα. Τον χαρακτηρισμό του μικροεμπόρου μπορεί να τον επικαλεστεί και να τον αποδείξει ο ίδιος ο οφειλέτης. Αντιθέτως δεν υπάγονται στη ρύθμιση του ν. 3869/2010 οι οφειλέτες, οι οποίοι, κατά το χρόνο της παύσης των πληρωμών, είχαν την εμπορική ιδιότητα (αν έπαυσαν τις πληρωμές όταν ήταν ακόμα έμποροι τότε απορρίπτεται η αίτηση). Η εμπορική ιδιότητα, είτε υφιστάμενη είτε αναγόμενη στο παρελθόν, κατά το χρονικό όμως σημείο κατά το οποίο έπαυσαν οι πληρωμές, είναι η προϋπόθεση που προσδίδει πτωχευτική ικανότητα στο φυσικό πρόσωπο, αποκλείοντας την υπαγωγή του στο πεδίο εφαρμογής του ως άνω νόμου. Κατά τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 1 του ΠτΚ (ν. 3588/ 2007) πτωχευτική ικανότητα έχουν οι έμποροι. Σύμφωνα με το άρθρο 1 του ΕμπΝ και τη διδασκαλία του εμπορικού δικαίου, έμπορος είναι ο κατά σύνηθες επάγγελμα ασκών εμπορικές πράξεις. Οι έμποροι επομένως, για τους οποίους μάλιστα βάσει του άρθρου 8 παρ. 2 του Διατάγματος 1...5 περί της αρμοδιότητας των εμποροδικείων ισχύει το τεκμήριο της εμπορικότητας, σύμφωνα με το οποίο όλες οι συναλλαγές που γίνονται από τον έμπορο τεκμαίρεται ότι γίνονται χάριν της εμπορίας του, αποκλείονται από την εφαρμογή του ν. 3869/2010, στη ρύθμιση του οποίου, συνεπώς, δεν υπάγονται ούτε τα ιδιωτικά χρέη του εμπόρου. Γι` αυτούς, σε περίπτωση αδυναμίας εκπλήρωσης των ληξιπρόθεσμων χρηματικών υποχρεώσεών τους κατά τρόπο γενικό και μόνιμο (παύση πληρωμών), ισχύουν οι ρυθμίσεις του ν. 3588/2007 (ΠτΚ) και όχι εκείνες του ν. 3869/2010 (ΑΠ 3/2021, ΑΠ 611/2020, ΑΠ 804/2019, ΑΠ 550/2019, ΑΠ 1215/2018, ΑΠ 1208/2017). Περαιτέρω, οι ζημίες μίας επιχείρησης από την άσκηση εμπορικών πράξεων οφείλονται, κατά κανόνα, είτε στην ανάληψη υποχρεώσεων εκ μέρους της, οι οποίες συνεπάγονται σταθερές μηνιαίες δαπάνες, όπως ενοίκια, τόκους δανείων, αμοιβές προσωπικού κ.λπ., τις οποίες αδυνατούν να καλύψουν με τα έσοδα από την άσκηση των εμπορικών πράξεων, είτε στην χορήγηση πιστώσεων που αποδεικνύονται ανεπίδεκτες είσπραξης. Όμως ένας μικροέμπορος, του οποίου τα εισοδήματα προέρχονται από το σωματικό του κάματο και όχι από την εκμετάλλευση κεφαλαίου ή εργατικού δυναμικού, δεν αναλαμβάνει τέτοιες υποχρεώσεις και δεν πωλεί με πίστωση, με συνέπεια να μην αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο ζημιών από την άσκηση των εμπορικών του πράξεων. Έτσι οι ζημίες από τη διενέργεια εμπορικών πράξεων είναι συνυφασμένες με κερδοσκοπική δραστηριότητα, η οποία όμως απουσιάζει εξ ορισμού από την μικρεμπορία. Άλλως θα επρόκειτο για κανονική εμπορία και ο φορέας της θα διέθετε πτωχευτική ικανότητα και δεν θα υπάγονταν στις διατάξεις του ν. 3869/2010. Μπορεί και ο μικροέμπορος, κάποια στιγμή, να αντιμετωπίσει αρνητική ρευστότητα και ίσως να περιέλθει σε μόνιμη αδυναμία πληρωμών. Η αιτία όμως για τούτο δεν θα είναι η μικρεμπορία, αλλά η ανάληψη προσωπικών ή οικογενειακών υποχρεώσεων που τα εισοδήματα από την μικρεμπορία δεν αποδείχθηκαν ικανά να εξυπηρετήσουν. Η μικρεμπορία, μόνο κατ' εξαίρεση μπορεί να εμφανίσει ζημίες και αυτές περιορισμένου ύψους, ακριβώς διότι ελλείπει η κερδοσκοπική δραστηριότητα, ήτοι η επένδυση κεφαλαίου, η αποθεματοποίηση προϊόντων προς μεταπώληση ή επεξεργασία, η ανάληψη παγίων υποχρεώσεων και η χορήγηση πιστώσεων. Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 14 του ν. 3869/2010, οι αποφάσεις του δικαστηρίου υπόκεινται σε έφεση και αναίρεση σύμφωνα με το άρθρο 560 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αρ. 1 εδ. α` του Κ.Πολ.Δ., όπως ίσχυε, τόσο πριν, όσο και μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του ν. 4335/2015, κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων, που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.ΑΠ 31/2009, Α.Π. 757/2015). Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ` ουσίαν, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται με βάση τα πραγματικά περιστατικά που ανέλεγκτα το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν και την υπαγωγή τους στο νόμο και ιδρύεται αυτός ο λόγος αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση. Με το λόγο αυτό δεν επιτρέπεται να πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, υπό την επίκληση ότι αυτή παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο, κατά το άρθρο 561 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ. (Α.Π. 52/2019, Α.Π. 551/2018, Α.Π. 1753/2017). Στην ερευνώμενη περίπτωση, το Μονομελές Πρωτοδικείο Κιλκίς, που δίκασε ως Εφετείο, με την πληττόμενη υπ' αριθμ. 40/2020 απόφασή του, που εκδόθηκε κατά την διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρο 3 εδ. β` του Ν. 3869/2010, 741 επ. του Κ.Πολ.Δ.), δέχθηκε, κατά την αναιρετικά ανέλεγκτη, ως προς τα πραγματικά γεγονότα, κρίση του (άρθρο 561 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.), τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "... Ο αιτών και ήδη εκκαλών (ήδη πρώτος αναιρεσίβλητος), γεννηθείς στις 23.01.1970, είναι νυμφευμένος με την αιτούσα και ήδη εκκαλούσα (ήδη δεύτερη αναιρεσίβλητη), που γεννήθηκε στις 16.02,1974, και από τον γάμο τους έχουν αποκτήσει δύο (2) θήλεα τέκνα, ήτοι την Κυριακή και την Αλεξάνδρα, που γεννήθηκαν, αντιστοίχως, στις 16.02.2002 και στις 14.06.2006, σύμφωνα με το προσκομιζόμενο με αριθμό πρωτοκόλλου 3.133/28.01.2014 πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης του Δήμου Παιονίας Κιλκίς. Κατοικούν στο Πολύκαστρο Κιλκίς σε ισόγεια κατοικία κυριότητας, κατά ποσοστό 75%, του αιτούντος-εκκαλούντος, που θα περιγραφεί κατωτέρω. Ο αιτών-εκκαλών διατηρεί κατάστημα ΟΠΑΠ στο Πολύκαστρο Κιλκίς, στο οποίο δεν απασχολεί υπαλλήλους, παρά μόνον την παραπάνω σύζυγό του, προκειμένου να λειτουργεί το κατάστημα και να παραμένει όλη την ημέρα ανοικτό. Το καθαρό ποσό που απομένει μηνιαίως μετά την παρακράτηση από το κράτος του ποσοστού που αντιστοιχεί στα τυχερά παιχνίδια, αλλά και την πληρωμή του Ταμείου της αιτούσας-εκκαλούσας, στην οποία ο αιτών-εκκαλών καταβάλλει μόνον τις ασφαλιστικές εισφορές της (και όχι μισθό), προκειμένου να νομιμοποιείται η παρουσία της και η ανάμειξή της στο κατάστημα, ανέρχεται στα 1.600,00 ευρώ. Υπό τα ανωτέρω αποδειχθέντα πραγματικό περιστατικά, η ενασχόλησή του με την ως άνω δραστηριότητα ουδέποτε του προσέδωσε την εμπορική ιδιότητα. Αντίθετα, ο αιτών-εκκαλών είναι φυσικό πρόσωπο που δεν έχει πτωχευτική ικανότητα, διότι η δραστηριότητα, που άσκησε και ασκεί, του προσέδωσε την ιδιότητα του μικρεμπόρου. Ειδικότερα, από τα ανωτέρω εισοδήματα από την εργασία του, και από το γεγονός ότι στο ανωτέρω πρακτορείο εργάζεται ο ίδιος, έχοντας μόνον τη συνδρομή της συζύγου του, στην οποία δεν καταβάλλει μισθό, όπως και παραπάνω μνημονεύθηκε (καταβάλλει μόνο τις ασφαλιστικές εισφορές της), αποδεικνύεται ότι ο αιτών-εκκαλών εμπίπτει στην κατηγορία των μικρεμπόρων, καθώς, σύμφωνα και με τα αναφερόμενα στην προηγηθείσα νομική σκέψη, το εμπορικό κέρδος που αποκομίζει από την εκμετάλλευση της ως άνω κείμενης στο Πολύκαστρο, ήτοι σε μία μικρή πόλη του νομού Κιλκίς, επιχείρησής του, δεν είναι αποτέλεσμα κερδοσκοπικών συνδυασμών και δραστηριοτήτων του, που ενέχουν οργάνωση κεφαλαίου και εργασίας και ανάληψη εκ μέρους του μεγάλου επιχειρηματικού κίνδυνου. Βάσει των συνήθων συνθηκών και όρων διαβίωσης των αιτούντων-εκκαλούντων, των διδαγμάτων κοινής πείρας, σε συνδυασμό με τις έρευνες των οικογενειακών προϋπολογισμών (Ε.Ο.Π.) που διενεργεί η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), οι οποίες δεν δύνανται να παραγάγουν δεσμευτική ισχύ νομοθετήματος για το Δικαστήριο, ούτε να προδιαμορφώσουν την τελική δικαστική κρίση περί του ύψους των μηνιαίων δαπανών και καταβολών, αλλά έχουν
ενδεικτική ισχύ, αφού ορίζουν απλά κατευθυντήριες γραμμές, το ύψος των βιοτικών αναγκών τους ανέρχεται συνολικά στο ποσόν των 1,300,00 ευρώ. Για τον υπολογισμό του ανωτέρω χρηματικού ποσού των 1.300,00 ευρώ, συνεκτιμάται ιδιαίτερα το γεγονός ότι ο οφειλέτης, ο οποίος ζητεί να υπαχθεί στις ευεργετικές ρυθμίσεις του νόμου, πρέπει από την πλευρά του να μειώσει στο ελάχιστο τις δαπάνες του μόνον στις απολύτως απαραίτητες και αναγκαίες για το προβλεπόμενο από το νόμο χρονικό διάστημα της ρύθμισης. Σημειώνεται, επίσης, ότι αμφότερες οι θυγατέρες των αιτούντων-εκκαλούντων παρακολουθούνται τακτικώς από λογοθεραπευτή, επειδή αντιμετωπίζουν προβλήματα δυσλεξίας, με συνέπεια να αυξάνονται οι δαπάνες και να επιβαρύνεται ο οικογενειακός προϋπολογισμός των αιτούντων-εκκαλούντων συζύγων, δεδομένου ότι δεν καλύπτοντα όλες οι αναγκαίες οικονομικές δαπάνες από τον ασφαλιστικό φορέα των δικαιούχων.
Συνεπώς, για την αποπληρωμή των κατωτέρω αναφερόμενων χρεών τους, οι αιτούντες-εκκαλούντες δύνανται να διαθέτουν το χρηματικό ποσόν των (1.600,00 - 1.300,00 =) 300,00 ευρώ μηνιαίως. Σε χρόνο προγενέστερο του έτους από την κατάθεση της αίτησής τους, οι αιτούντες-εκκαλούντες είχαν αναλάβει τα παρακάτω χρέη, τα οποία, κατά πλάσμα του νόμου, θεωρούνται με την κοινοποίηση της αίτησης ληξιπρόθεσμα και υπολογίζονται με την τρέχουσα αξία τους κατά τον χρόνο κοινοποίησης της αίτησης (άρθρο 6 παρ. 3 ν. 3869/2010): 1. Από την ανώνυμη τραπεζική εταιρεία με την επωνυμία "Τράπεζα Πειραιώς Α.Ε." (ήδη τρίτη αναιρεσίβλητη), δυνάμει της με αριθμό ... σύμβασης δανείου, το ποσόν των 17.230,34 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων των τόκων. 2. Από την ανώνυμη τραπεζική εταιρεία επίσης με την επωνυμία "Τράπεζα Πειραιώς Α.Ε.", δυνάμει της με αριθμό 8012579 σύμβασης επιχειρηματικού δανείου, το ποσόν των 25.454,66 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων των τόκων. 3. Από την ανώνυμη τραπεζική εταιρεία με την επωνυμία "Τ. Ε. E. Α..Ε.. (ήδη αναιρεσείουσα), δυνάμει της με αριθμό 33029392 σύμβασης πίστωσης, το ποσόν των 19.382,11 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων των τόκων. 4. Από την ανώνυμη τραπεζική εταιρεία επίσης με την επωνυμία "Τ. Ε. E. Α..Ε.., δυνάμει της με αριθμό ... σύμβασης στεγαστικού δανείου, το ποσόν των 8.511,17 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων των τόκων. Σημειώνεται ότι το τελευταίο, υπ' αριθ. 4, ως άνω δάνειο έχει εξοφληθεί πλήρως και ολοσχερώς, όπως τούτο προκύπτει από την προσκομιζόμενη από 07.12.2015 σχετική βεβαίωση εξόφλησης της δανείστριας τράπεζας .... Το σύνολο, συνεπώς, των οφειλών των αιτούντων-εκκαλούντων (υπ' αριθ. 1 έως 3 χρέη) ανέρχεται στο ποσόν των (17.230,34 + 25.454,66 + 19.382,11=) 62.067,11 ευρώ. Διευκρινίζεται ότι για τις υπ' αριθ. 2 και 3 ως άνω οφειλές ενέχεται ως οφειλέτης αποκλειστικά ο αιτών-εκκαλών, ενώ για την υπ' αριθ. 1 οφειλή ενέχονται αμφότεροι οι αιτούντες-εκκαλούντες ως συνοφειλέτες (ήτοι το χρέος της αιτούσας-εκκαλούσας περιορίζεται τελικά μόνον στο ποσόν των 17.230,34 ευρώ). Όσον αφορά στην ακίνητη περιουσία των αιτούντων-εκκαλούντων, αυτή έχει ως εξής: Ο αιτών-εκκαλών έχει στη συγκυριότητα του, κατά ποσοστό 37,50% εξ αδιαιρέτου, ένα ισόγειο κατάστημα εμβαδού 90 τ,μ,, καθώς και ένα διαμέρισμα α' ορόφου εμβαδού 90 τ.μ., που βρίσκονται σε μία διώροφη οικοδομή, που κατασκευάστηκε δυνάμει της υπ' αριθ. 97/21.09.1965 οικοδομικής άδειας της πολεοδομίας του Ν. Κιλκίς και που βρίσκονται ... Τετράγωνο και επί της οδού ... στο Πολύκαστρο Ν. Κιλκίς. Τα ακίνητα αυτά ήρθαν στη συγκυριότητα του με την από 09.10.2000 και με αριθμό ... αποδοχή κληρονομίας της συμβολαιογράφου ... Ε. Δ.. Χ.. Επίσης, ο αιτών-εκκαλών έχει στη συγκυριότητά του, κατά ποσοστό 75% εξ αδιαιρέτου, μία ισόγεια κατοικία εμβαδού 108 τ.μ., καθώς και έναν βοηθητικό χώρο εμβαδού 54 τ.μ., τα οποία βρίσκονται σε οικόπεδο 819 τ.μ. στο υπ' αριθ. ... Οικοδομικό Τετράγωνο και επί της συμβολής των οδών Τραπεζούντος και Λαχανά στο Πολύκαστρο (...). Η ισόγεια αυτή κατοικία αποτελεί και τη μόνιμη κατοικία που διαμένει η οικογένειά του. Η ισόγεια κατοικία κατασκευάστηκε δυνάμει της υπ' αριθ. 443/29.07.1970 οικοδομικής άδειας της πολεοδομίας του Ν. Κιλκίς. Τα ακίνητα αυτά ήρθαν στη συγκυριότητά του με την από 09.10.2000 και με αριθμό ... αποδοχή κληρονομιάς της συμβολαιογράφου ... Ε. Δ.. Χ.. Το ως άνω ακίνητο αποτελεί την κύρια κατοικία του αιτούντος-εκκαλούντος, ο οποίος υπέβαλε αίτημα εξαίρεσής της, ζητώντας την υπαγωγή της στην προβλεπόμενη από τη διάταξη του άρθρου 9 παρ. 2 ν. 3869/2010 ρύθμιση, και η αξία της δεν υπερβαίνει το όριο του αφορολογήτου ποσού, προσαυξημένο κατά 50%, όπως απαιτεί ο νόμος για την εξαίρεσή της από την εκποίηση. Ακόμη, ο αιτών-εκκαλών έχει στην κυριότητά του, κατά ποσοστό 33,70% εξ αδιαιρέτου, ένα τεμάχιο έκτασης 9.950 τ.μ., στην περιοχή Καλύβια (αριθμός ...), καθώς και κατά ποσοστό 24,71% εξ αδιαιρέτου ένα αγροτεμάχιο έκτασης 9.105 τ.μ., στην περιοχή Τσαίρα (αριθμός ...), ενώ έχει στην κυριότητά του και ένα αυτοκίνητο με αριθμό κυκλοφορίας ... μάρκας Peugeot (407), έτους 2005, κυβικών 1.800, το οποίον και εξυπηρετεί τις ανάγκες της οικογένειας του. Αντίθετα, η αιτούσα-εκκαλούσα δεν διαθέτει κανένα περιουσιακό στοιχείο. Πέραν των ανωτέρω, οι αιτούντες-εκκαλούντες δεν διαθέτουν άλλα περιουσιακά στοιχεία, ακίνητα ή κινητά μεγάλης αξίας, ενώ παράλληλα στερούνται τραπεζικών καταθέσεων σε διάφορα πιστωτικά ιδρύματα. Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι το συνολικό μηνιαίο εισόδημα των αιτούντων-εκκαλούντων από τη λειτουργία του ανωτέρω πρακτορείου επαρκούσε αρχικά, ήτοι κατά την κατάρτιση των συμβάσεων, για την καταβολή των μηνιαίων δόσεων των δανείων τους, ύψους (των δόσεων αυτών) 1.500,00 ευρώ περίπου (βλ. σελ. 14 των υπ' αριθ. 6/2018 πρακτικών του Ειρηνοδικείου ...). Ωστόσο, εν συνεχεία, λόγω της βαθιάς και πολυετούς οικονομικής ύφεσης που έπληξε τη χώρα και συνεχίζει να την πλήττει, οι μηνιαίες αποδοχές τους (από τη λειτουργία του πρακτορείου του πρώτου αιτούντος-εκκαλούντος) μειώθηκαν στο ποσόν των 1.600,00 ευρώ, ενώ οι δαπάνες διαβίωσης των αιτούντων-εκκαλούντων και των μελών της οικογένειας τους αυξήθηκαν, ενόψει και της με την πάροδο του χρόνου αύξησης των εξόδων των τέκνων τους. Οι αιτούντες-εκκαλούντες δεν μπορούν πλέον να ανταποκριθούν στην εξυπηρέτηση των ανωτέρω οφειλών τους, και αυτή η αδυναμία τους έχει προκληθεί κυρίως από την επιδείνωση των οικονομικών δεδομένων της χώρας, την αύξηση της φορολογίας και του κόστους ζωής, διαχρονικά. Κατά τον χρόνο λήψης των δανείων, οι αιτούντες-εκκαλούντες είχαν εισοδήματα, με τα οποία μπορούσαν να καλύψουν τις οφειλές τους σε συνδυασμό με το γεγονός ότι το κόστος ζωής κατά το χρόνο λήψης των δανείων ήταν χαμηλότερο. Αποδείχθηκε, επιπλέον, ότι μετά τη σύναψη των εν λόγω δανειακών συμβάσεων, οι αιτούντες-εκκαλούντες δεν προέβησαν σε οποιαδήποτε απαλλοτρίωση περιουσιακού τους στοιχείου ή σε άλλης μορφής διαχείριση της περιουσίας τους, ικανής να αναιρέσει τη δυνατότητά τους να ανταποκριθούν προσηκόντως στις δανειακές υποχρεώσεις τους και, ως εκ τούτου, περιήλθαν χωρίς δόλο σε μόνιμη (και γενική) αδυναμία πληρωμής των ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών τους, όπως η έννοια του δόλου αναλύεται στην προηγηθείσα νομική σκέψη. Με βάση τα προλεχθέντα, και αφού δεν υφίσταται στο πρόσωπο των αιτούντων-εκκαλούντων η πτωχευτική ιδιότητα, συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την υπαγωγή αμφοτέρων στη ρύθμιση του ν. 3869/2010 και ειδικότερα σε αυτήν των άρθρων 8 παρ. 2 και 9 του νόμου, λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων εισοδημάτων τους, των προπεριγραφεισών βιοτικών αναγκών και των περιουσιακών τους στοιχείων, καθώς, όπως έχει ήδη αναφερθεί, οι αιτούντες-εκκαλούντες έχουν περιέλθει σε μόνιμη και διαρκή αδυναμία να πληρώνουν τις ληξιπρόθεσμες χρηματικές οφειλές τους, η δε αδυναμία τους αυτή δεν οφείλεται σε δόλο τους, και γι' αυτό να εξαιρεθεί από την εκποίηση η κύρια κατοικία τους. Σημειώνεται ότι δεν πρέπει να διαταχθεί η εκποίηση κατ' άρθρο 9 παρ. 1 του ν. 3869/2010 της λοιπής ακίνητης περιουσίας του αιτούντος-εκκαλούντος, δεδομένου ότι η αξία της αφ' ενός δεν είναι σημαντική και πιθανή εκποίησή της δεν θα αποφέρει σημαντικό τίμημα σε συνδυασμό και με τα έξοδα της διαδικασίας, αφ' ετέρου πρόκειται για εξ αδιαιρέτου ποσοστά συνιδιοκτησίας και εκτιμάται ότι δεν θα υπάρξει αγοραστικό ενδιαφέρον για αυτό. Το ίδιο ισχύει και για το αυτοκίνητο του αιτούντος-εκκαλούντος, το οποίον, λόγω της παλαιότητάς του (έτους κυκλοφορίας 2005) και του σχετικά μεγάλου κυβισμού του (1,800 κ.εκ.), δεν έχει σημαντική χρηματική αξία, λαμβανομένου υπόψη και του περιορισμένου αγοραστικού ενδιαφέροντος στον συγκεκριμένο τομέα, ενώ, επιπλέον, με το όχημα αυτό εξυπηρετούνται οι ανάγκες μετακίνησης της οικογένειας του εν λόγω οφειλέτη. Περαιτέρω, η ρύθμιση των χρεών αμφοτέρων των αιτούντων- εκκαλούντων θα γίνει κατά πρώτον λόγο με μηνιαίες καταβολές χρηματικού ποσού 300,00 ευρώ σε αμφότερες τις πιστώτριές τους από τα (οικογενειακό) εισοδήματα τους για χρονικό διάστημα πέντε (5) ετών, που θα αρχίσει από την πρώτη του πρώτου μήνα μετά την κοινοποίηση σε αυτούς της παρούσας απόφασης, από τις οποίες (καταβολές) οι πιστώτριές τους θα ικανοποιηθούν συμμέτρως, ήτοι οι αιτούντες-εκκαλούντες θα καταβάλουν 150,00 ευρώ στην τράπεζα Πειραιώς και επίσης 150,00 ευρώ στην τράπεζα .... Μετά την ολοκλήρωση των ανωτέρω καταβολών, στο τέλος της πενταετίας, κάθε πιστώτρια (τράπεζα Πειραιώς και τράπεζα ...) θα έχει λάβει από 9.000,00 ευρώ. Περαιτέρω, οι αιτούντες- εκκαλούντες υποβάλλουν αίτημα εξαίρεσης από την εκποίηση της κύριας κατοικίας τους, ιδιοκτησίας κατά ποσοστό 75%, του αιτούντος- εκκαλούντος, κείμενης στη συμβολή των οδών Τραπεζούντος και Λαχανά, στο Πολύκαστρο Κιλκίς, η αντικειμενική αξία της οποίας ανέρχεται στο ποσόν των 88.025,75 ευρώ, ήτοι σε ποσόν που δεν υπερβαίνει το προβλεπόμενο όριο αφορολόγητης απόκτησης πρώτης κατοικίας από έγγαμο με δύο ανήλικα τέκνα, προσαυξημένο κατά 50%, κι έτσι αυτή πρέπει να εξαιρεθεί από την εκποίηση μετά την υποβολή της σχετικής αίτησης του αιτούντος-εκκαλούντος. Ακολούθως, η παραπάνω ρύθμιση των χρεών του αιτούντος-εκκαλούντος θα συνδυαστεί με την αντίστοιχη της διάταξης της παρ. 2 του άρθρου 9 του ν. 3869/2010, εφ' όσον με τις καταβολές για 5 έτη της πρώτης ρύθμισης δεν επέρχεται πλήρης εξόφληση των πιστωτριών του και προβάλλεται αίτημα εξαίρεσης της κατοικίας του από την εκποίηση, ενώ οι καταβολές (μόνον) προς την τράπεζα Πειραιώς από τον μήνα Ιανουάριο του έτους 2015 μέχρι και την έκδοση οριστικής απόφασης από το Ειρηνοδικείο ... Κιλκίς (Ιανουάριος 2018) (36 μήνες), συνολικού ύψους 10.800,00 ευρώ, που ορίσθηκαν με την από 14.01.2015 προσωρινή διαταγή της Ειρηνοδίκη του Ειρηνοδικείου ... Κιλκίς, θα συνυπολογιστούν στις καταβολές για την απομείωση του οφειλομένου ποσού από τους αιτούντες-εκκαλούντες, εκ των οποίων η Ν. Κ. του Μ. ενέχεται ως συνοφειλέτρια μόνον μέχρι του ποσού των 17.230,34 ευρώ, προκειμένου για τη με αριθμό ... ως άνω σύμβαση δανείου της τράπεζας Πειραιώς. Έτσι, πρέπει να οριστούν μηνιαίες καταβολές για τη διάσωση της κύριας κατοικίας των αιτούντων-εκκαλούντων, για την οποίαν ο πρώτος από αυτούς (Κ. Γ. του Α.) πρέπει να καταβάλει το 80% της αντικειμενικής αξίας της, ήτοι (88.025,75 χ 80% =) 70.420,60 ευρώ, μη συντρέχοντος ιδιαίτερου και σπουδαίου λόγου (χρόνια σοβαρή ασθένεια, μακροχρόνια ανεργία, ανεπάρκεια εισοδήματος κ.λπ.) για περαιτέρω μείωση των καταβολών του και δη κάτω του 80% της αντικειμενικής αξίας της κύριας κατοικίας του, ήτοι οι αιτούντες- εκκαλούντες θα καταβάλουν στις πιστώτριές τους ολόκληρο το χρέος τους, το οποίον, ανερχόμενο στο ποσόν των 62.067,11 ευρώ, υπολείπεται του ποσού των 70.420,60 ευρώ, εκ του 80% της αντικειμενικής αξίας της κύριας κατοικίας του πρώτου αιτούντος-εκκαλούντος, ο οποίος ενέχεται μόνον μέχρι του ποσού των 62.067,11 ευρώ. Ειδικότερα, όπως προελέχθη, οι αιτούντες-εκκαλούντες οφείλουν συνολικά (17.230,34 + 25.454,66 + 19.382,11 =) 62.067,11 ευρώ, εκ των οποίων η αιτούσα-εκκαλούσα ενέχεται εις ολόκληρον με τον σύζυγό της ως συνοφειλέτρια μόνον για το ποσόν των 17.230,34 ευρώ προς την τράπεζα Πειραιώς, μετά την εξόφληση του οποίου δεν έχει άλλη υποχρέωση για οιαδήποτε καταβολή. Σε εκτέλεση της προαναφερθείσας προσωρινής διαταγής της Ειρηνοδίκη ... Κιλκίς, οι αιτούντες-εκκαλούντες κατέβαλαν ήδη (36 δόσεις χ 300,00 ευρώ =) 10.800,00 ευρώ προς την τράπεζα Πειραιώς και το συνολικό χρέος τους μειώθηκε στο ποσόν των (62.067,11 - 10.800,00 =) 51.267,11 ευρώ. Μετά το τέλος της πενταετίας θα έχει επιπλέον καταβληθεί και το ποσόν των (60 δόσεις χ 300,00 ευρώ =) 18.000,00 ευρώ και το χρέος θα μειωθεί περαιτέρω στο συνολικό ποσόν των (51.267,11 - 18.000,00 =) 33.267,11 ευρώ, ενώ, ειδικότερα, μετά το τέλος της πενταετίας, ο αιτών-εκκαλών θα έχει καταβάλει προς την τράπεζα ... (60 δόσεις χ 150,00 ευρώ =) 9.000,00 ευρώ, και από το μοναδικό προς αυτήν ανεξόφλητο δάνειο ύψους 19.382,11 ευρώ θα υπολείπεται οφειλή ύψους (19.382,11 - 9.000,00 =) 10.382,11 ευρώ, η οποία θα εξοφληθεί σε (10.382,11 ευρώ / 150,00 ευρώ μηνιαίως=) 69 μηνιαίες δόσεις, ενώ προς την τράπεζα Πειραιώς θα υφίσταται υπόλοιπο οφειλής (17.230,34 + 25.454,66 - 10.800,00 - 9.000,00 =) 22.885,00 ευρώ, η οποία θα εξοφληθεί σε (22.885,00 ευρώ / 150,00 ευρώ μηνιαίως =) 153 μηνιαίες δόσεις. Ήτοι, επειδή το υπόλοιπο των χρεών είναι μικρότερο από το 80% της αντικειμενικής αξίας της κύριας κατοικίας του, θα υποχρεωθεί ο αιτών-εκκαλών σε καταβολές μέχρι την εξάντληση του ποσού των 33.267,11 ευρώ. Η καταβολή των δόσεων αυτών θα γίνει εντόκως, χωρίς ανατοκισμό, με το μέσον επιτόκιο στεγαστικού δανείου με το κυμαινόμενο επιτόκιο, που θα ισχύει κατά το χρόνο της αποπληρωμής, σύμφωνα με το στατιστικό δελτίο της Τράπεζας της Ελλάδος, αναπροσαρμοζόμενο με επιτόκιο αναφοράς αυτό των Πράξεων Κύριας Αναχρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ή, σε περίπτωση καθορισμού σταθερού επιτοκίου, το μέσον επιτόκιο στεγαστικού δανείου για ανάλογη της ρύθμισης περίοδο, όπως ομοίως προκύπτει από το στατιστικό δελτίο της Τράπεζας της Ελλάδος. Επιπλέον, πρέπει να χορηγηθεί στον αιτούντα-εκκαλούντα περίοδος χάριτος δύο (2) ετών από τη δημοσίευση της παρούσας για την προαναφερόμενη πρόσθετη υποχρέωσή του, κατά την οποίαν ο οφειλέτης δεν θα καταβάλει κανένα ποσόν οφειλής στο πλαίσιο του άρθρου 9 παρ. 2 του ν. 3869/2010. Η απαλλαγή των οφειλετών από κάθε υφιστάμενο υπόλοιπο οφειλής τους έναντι των εφεσίβλητων πιστωτριών τους θα επέλθει σύμφωνα με το νόμο (άρθρο 11 παρ. 1 του ν. 3869/2010) μετά την κανονική εκτέλεση των υποχρεώσεων, που τους επιβάλλονται με την απόφαση αυτήν. Κατόπιν τούτων, πρέπει να γίνει κατά ένα μέρος δεκτή η αίτηση και να ρυθμιστούν τα χρέη των αιτούντων και ήδη εκκαλούντων κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στο διατακτικό της παρούσης...". Με βάση τις παραδοχές αυτές, το παραπάνω δευτεροβάθμιο δικαστήριο, κρίνοντας ότι, ο αιτών-πρώτος αναιρεσίβλητος, κατά την άσκηση της αίτησής του για την υπαγωγή στο Ν. 3869/2010, δεν είχε την εμπορική ιδιότητα και εντασσόταν στον ως άνω νόμο, ως μικροέμπορος, δέχθηκε τυπικά και κατ' ουσίαν την από 14-5-2018 έφεση των αιτούντων, ήδη πρώτου και δεύτερης των αναιρεσίβλητων κατά της πρωτόδικης υπ'αριθμ. 6/2018 απόφασης του Ειρηνοδικείου ..., με την οποία είχε απορριφθεί ως απαράδεκτη, λόγω αοριστίας η ένδικη αίτησή τους και εν συνεχεία, αφού εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, δέχθηκε εν μέρει την από 6-10-2014 αίτηση των ήδη δύο πρώτων αναιρεσίβλητων και ρύθμισε τα χρέη τους προς τις πιστώτριες τράπεζες, εξαιρώντας από την εκποίηση την κύρια κατοικία του πρώτου αναιρεσίβλητου. Κρίνοντας έτσι, το, ως Εφετείο, δικάσαν Δικαστήριο για να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα ότι ο πρώτος αναιρεσίβλητος ήταν μικρέμπορος κατά το χρόνο υποβολής της αίτησης για την υπαγωγή του στο ν. 3869/2010 και ότι για το λόγο αυτό υπάγεται στην προστασία του προαναφερόμενου νόμου, εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 1 του ν. 3588/2007 και 2 του β.δ. 2/14-5-1...5 "περί Εμποροδικείων", ενώ εσφαλμένα επίσης ερμήνευσε και εφάρμοσε το άρθρο 1 παρ. 1 εδ. α'του ν. 3869/2010, γιατί τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν πληρούσαν το πραγματικό της τελευταίας ουσιαστικής διάταξης για την υπαγωγή του αναιρεσίβλητου στις προστατευτικές διατάξεις του ίδιου νόμου, ο οποίος προϋποθέτει την έλλειψη πτωχευτικής ικανότητας για την άσκηση της αίτησης του δανειολήπτη. Ειδικότερα, το, ως Εφετείο, δικάσαν Δικαστήριο, προκειμένου να καταλήξει στην κρίση του ότι η από μέρους του αιτούντος- πρώτου αναιρεσίβλητου ασκούμενη δραστηριότητα της λειτουργίας καταστήματος ΟΠΑΠ, αποτελεί προϊόν προσωπικής και σωματικής του καταπόνησης και το κέρδος που αποκομίζει από τη λειτουργία του, αποτελεί περισσότερο αμοιβή του σωματικού του κόπου και μόχθου και όχι αποτέλεσμα κερδοσκοπικών συνδυασμών και ως εκ τούτου συνιστά μικρεμπορία και συγκεκριμένα με το να δεχθεί κατά τις αναιρετικά ανέλεγκτες εκ των αποδείξεων παραδοχές που διέλαβε στην προσβαλλόμενη ότι: 1) διατηρεί κατάστημα ΟΠΑΠ, στο Πολύκαστρο Κιλκίς, στο οποίο απασχολεί τη σύζυγό του-δεύτερη αναιρεσίβλητη, προκειμένου να λειτουργεί το κατάστημα και να παραμένει όλη την ημέρα ανοικτό, χωρίς να της καταβάλει μισθό, αλλά μόνο τις ασφαλιστικές εισφορές, ώστε να νομιμοποιείται η παρουσία της και η ανάμειξή της στο κατάστημα, 2) το καθαρό ποσό που απομένει μηνιαίως μετά την παρακράτηση από το κράτος του ποσοστού που αντιστοιχεί στα τυχερά παιχνίδια, αλλά και την πληρωμή των ασφαλιστικών εισφορών στο Ταμείο της αιτούσας- δεύτερης αναιρεσίβλητης, ανέρχεται σε 1.600 ευρώ, 3) το εμπορικό κέρδος που αποκομίζει από την εκμετάλλευση της ως άνω επιχείρησης, κείμενης στο Πολύκαστρο, μία μικρή πόλη του Κιλκίς, δεν είναι αποτέλεσμα κερδοσκοπικών συνδυασμών και δραστηριοτήτων που ενέχουν οργάνωση κεφαλαίου και εργασίας και ανάληψη εκ μέρους του μεγάλου επιχειρηματικού κινδύνου και 4) ότι έλαβε από την τρίτη αναιρεσίβλητη "Τράπεζα Πειραιώς Α.Ε." επιχειρηματικό δάνειο ποσού 25.454,66 ευρώ και από την αναιρεσείουσα "Τράπεζα Eurobank A.E." πίστωση ποσού 19.382,11 ευρώ, παραβίασε ευθέως τις ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις ως προς την έννοια της κτήσης εμπορικής ιδιότητας και συνακόλουθα πτωχευτικής ικανότητας. Ειδικότερα, η προαναφερόμενη σύναψη συμβάσεων επιχειρηματικού δανείου και πίστωσης εκ μέρους του αιτούντος με τις πιστώτριες τράπεζες, συνολικού ποσού 44....6,77 ευρώ (25.454,66+19.382,11) δεν προσιδιάζουν σε μικρέμπορο και μικρής έκτασης εμπορική δραστηριότητα, καθώς αποτελούν ανάληψη επιχειρηματικού κινδύνου αρκετά μεγάλου ύψους (Α.Π. 303/2021, Α.Π. 803/2017). Επίσης, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, θεωρεί μικρέμπορο τον αιτούντα, δεχόμενο το χαμηλό κέρδος από τις δραστηριότητές του και την άσκηση της εμπορικής του δραστηριότητας σε μικρή έκταση, αν και δέχεται ότι αυτός έλαβε το ένδικο επιχειρηματικό δάνειο και την ένδικη πίστωση από τις πιστώτριες τράπεζες, επενδύοντας στη δραστηριότητα που ασκεί επί πολλά έτη. Επομένως, είναι βάσιμος ο μοναδικός λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 1 του 560 Κ.Πολ.Δ..
Μετά από αυτά, αφού η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης γίνει δεκτή, κατά παραδοχή ως βάσιμου του μοναδικού λόγου της, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση, κατά το μέρος που το ως Εφετείο δικάσαν Μονομελές Πρωτοδικείο Κιλκίς, μετά την εξαφάνιση της πρωτοβάθμιας απόφασης, δίκασε στην ουσία την υπόθεση και δέχθηκε εν μέρει την αίτηση του πρώτου αναιρεσίβλητου Κ. Γ. για την υπαγωγή του στις διατάξεις του Ν. 3869/2010. Ακολούθως, πρέπει, ως προς το διάδικο αυτόν (1ο αναιρεσίβλητο), να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλο Δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ.), ενώ πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου, που έχει καταθέσει η αναιρεσείουσα, σ' αυτήν (άρθρο 495 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ., όπως ισχύει). Στην παρούσα απόφαση δεν περιλαμβάνεται διάταξη για δικαστικά έξοδα κατά το άρθρο 746 του Κ.Πολ.Δ., έστω και αν πρόκειται για υπόθεση που κρίνεται κατά τους κανόνες της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρο 3 εδάφ. β' του ν. 3869/2010), γιατί η δικαστική διαδικασία του εν λόγω νόμου δεν επιτρέπει την εφαρμογή του άρθρου αυτού, καθώς επικρατεί η ειδικότερη ρύθμιση που προβλέπει το άρθρο 8 παρ. 6 εδάφ. β' του πιο πάνω ν. 3869/2010, κατά το οποίο "...Δικαστική δαπάνη δεν επιδικάζεται", που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη (Α.Π. 750/2024, Α.Π. 59/2021, Α.Π. 52/2019, Α.Π. 1400/2019).


ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ ΣΥΝΕΚΔΙΚΑΖΕΙ την από 24-6-2020 (αριθμ. έκθ. κατ. 28/2020) αίτηση αναίρεσης με την από 5-1-2023 (αριθμ. έκθ. κατ. 1/2023) αυτοτελή πρόσθετη παρέμβαση.
ΑΝΑΙΡΕΙ την υπ` αριθ. 40/2020 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κιλκίς, που δίκασε ως Εφετείο, κατά το μέρος που μετά την εξαφάνιση της υπ' αριθμ. 6/2018 οριστικής απόφασης του Ειρηνοδικείου ... Κιλκίς, δίκασε επί της ουσίας την από 6-10-2014 αίτηση του πρώτου αναιρεσίβλητου Κ. Γ..
ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση ως προς τον ανωτέρω αναιρεσίβλητο, για περαιτέρω εκδίκαση στο παραπάνω Δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλον Δικαστή, πλην αυτού που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.
ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την επιστροφή στην αναιρεσείουσα του κατατεθέντος για την άσκηση της αναίρεσης παραβόλου.
ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 16 Μαΐου 2025.
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 12 Ιουνίου 2025.
Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή