<< Επιστροφή

Αριθμός 1114/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αλεξάνδρα Αποστολάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σωκράτη Πλαστήρα, Σταύρο Μάλαινο, Αντιγόνη Τζελέπη και Ερασμία Λιούλη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Σεπτεμβρίου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέα Α. Λ., για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ν. Α. του Γ. και 2) Ο. Α. του Γ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αθανάσιο Παπαθανασόπουλο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Αντωνία Κυρίτση, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-11-2006 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτρίωσης του ήδη αποβιώσαντος Γ. Ν. Α. (στη θέση του οποίου έχουν υπεισέλθει οι ήδη αναιρεσείοντες) και άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Εφετείο Κρήτης και συνεκδικάστηκε με την διά των προτάσεών του ασκηθείσα ανταίτηση του ήδη αναιρεσιβλήτου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 187/2010 μη οριστική και 39/2019 τελεσίδικη του Τριμελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 15-2-2021 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ερασμία Λιούλη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με το άρθρο 11 εδ. α' και β' του Διατάγματος της 26-6/10-7-1944 " Περί Κώδικος των νόμων περί δικών του Δημοσίου", όπως το εδ. α' αυτού αντικαταστάθηκε με το άρθρο 12 του ν. 3514/2006, ορίζεται ότι "Σε όλες τις δίκες του Δημοσίου, κατά τη διάρκεια των δικαστικών διακοπών, ουδεμία απολύτως τρέχει προθεσμία είτε εις βάρος του Δημοσίου είτε εις βάρος των άλλων διαδίκων, ούτε για την υπό τούτων ως τρίτων άσκηση δηλώσεων ούτε για την έγερση αγωγών, παρεμβάσεων και προσεπικλήσεων ούτε τέλος για την άσκηση οποιουδήποτε ενδίκου μέσου ή εξέταση μαρτύρων. Κάθε προθεσμία, η οποία έχει αρχίσει προ των διακοπών, καθώς και η εξέταση των μαρτύρων αναστέλλονται κατά τη διάρκεια των διακοπών". Εξάλλου με το άρθρο 11 παρ. 2 του Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων και Καταστάσεως Δικαστικών Λειτουργών, που κυρώθηκε με το ν. 1756/1988, όπως ίσχυε πριν την κατάργησή του με το άρθρο 130 του ν. 4938/2022 "Κώδικας Οργανισμού Δικαστηρίων και Κατάστασης Δικαστικών Λειτουργών και λοιπές διατάξεις" (ΦΕΚΑ 109) ορίζεται ότι "οι δικαστικές διακοπές αρχίζουν την 1η Ιουλίου και λήγουν στις 15 Σεπτεμβρίου κάθε έτους". Από το συνδυασμό των ως άνω διατάξεων προκύπτει ότι για το Δημόσιο και τα Ν.Π.Δ.Δ. αναστέλλονται οι προθεσμίες για την άσκηση ενδίκων μέσων και, συνεπώς, και της αίτησης αναίρεσης, για το χρονικό διάστημα από 1 Ιουλίου έως 15 Σεπτεμβρίου κάθε έτους (ΑΠ 704/2024, ΑΠ 347/2021, ΑΠ 564/2017, ΑΠ 415/2016). Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 22 παρ. 1 εδάφ. β` του ν. 2882/2001 ("Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων"), που ως ειδική υπερισχύει της γενικής διάταξης του άρθρου 564 παρ. 3 ΚΠολΔ (ΑΠ 548/2019), αν δεν επιδόθηκε η απόφαση του Εφετείου (για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης), η προθεσμία για την άσκηση αναίρεσης είναι σε κάθε περίπτωση ένα έτος από τη δημοσίευση της απόφασης (ΑΠ Ολομ. 20/2005). Η θεσπιζόμενη με τη διάταξη αυτή προθεσμία είναι καταχρηστική και η έναρξή της, σε αντίθεση με τις προθεσμίες των παραγράφων 1 και 2 του άρθρου 564 ΚΠολΔ, δεν συνδέεται με οποιαδήποτε πρωτοβουλία ή ενέργεια των διαδίκων (ΑΠ 1975/2007). Η ίδια προθεσμία, που δεν αναστέλλεται κατά το διάστημα των δικαστικών διακοπών, ήτοι από 1 Ιουλίου μέχρι 15 Σεπτεμβρίου κατά το άρθρο 11 παρ. 1 ν. 1756/1988 (ΑΠ 1015/2011, ΑΠ 418/2011), συμπληρώνεται σε κάθε περίπτωση, δηλαδή είτε ο αναιρεσείων διαμένει στην Ελλάδα είτε στο εξωτερικό είτε η διαμονή του είναι άγνωστη, μετά την πάροδο έτους από τη δημοσίευση της απόφασης, εκτός αν, πριν από τη συμπλήρωση του έτους, προηγηθεί επίδοση της απόφασης, οπότε η προθεσμία για την άσκηση της αναίρεσης αρχίζει, κατ` άρθρο 144 παρ. 1 ΚΠολΔ, από την επόμενη της επίδοση της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης ημέρα (ΑΠ 1380/2019, ΑΠ 1975/2007).

Έτι περαιτέρω, στην παρ. 1 του άρθρου 74 του Ν. 4690/2020 (A' 104) ορίζεται ότι: "1. Το χρονικό διάστημα της επιβολής του μέτρου της προσωρινής αναστολής της λειτουργίας των δικαστηρίων και των εισαγγελιών της Χώρας (13.3.2020 - 31.5.2020) δεν υπολογίζεται στις νόμιμες και δικαστικές προθεσμίες για τη διενέργεια διαδικαστικών και εξώδικων πράξεων, καθώς και άλλων ενεργειών ενώπιον των δικαστηρίων, συμβολαιογράφων ως υπαλλήλων του πλειστηριασμού, υποθηκοφυλακείων, κτηματολογικών γραφείων και άλλων τρίτων προσώπων. Μετά τη λήξη της παραπάνω αναστολής οι προθεσμίες αυτές τρέχουν για όσο χρονικό διάστημα υπολείπεται για να συμπληρωθεί η αντίστοιχη προβλεπόμενη από τον νόμο προθεσμία.

Τέλος, κατά τις διατάξεις του άρθρου 577 παρ. 1 και 2 ΚΠολΔ, το δικαστήριο πρώτα συζητεί για το παραδεκτό της αναίρεσης και, αν η αναίρεση δεν ασκήθηκε νόμιμα ή αν λείπει κάποια προϋπόθεση για να είναι παραδεκτή, ο Άρειος Πάγος την απορρίπτει και αυτεπαγγέλτως. Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 570 παρ. 1 ΚΠολΔ, οι διάδικοι δεν είναι υποχρεωμένοι να καταθέσουν προτάσεις, εκτός αν προβάλλονται ισχυρισμοί ως προς το παραδεκτό και το εμπρόθεσμο της αίτησης της αναίρεσης και των πρόσθετων λόγων. Οι διάδικοι (στην περίπτωση αυτή) καταθέτουν τις προτάσεις τους είκοσι τουλάχιστον ημέρες πριν από τη δικάσιμο. Από τις πιο πάνω διατάξεις των άρθρων 570 και 577 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι ο Άρειος Πάγος εξετάζει και αυτεπαγγέλτως, με βάση τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης που παραδεκτά επισκοπεί, κατ` άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, το εμπρόθεσμο της άσκησης της αίτησης αναιρέσεως που αποτελεί προϋπόθεση του παραδεκτού της και απορρίπτει αυτή, αν δεν συντρέχει η εν λόγω προϋπόθεση, έστω και αν δεν προτάθηκε με τις προτάσεις του αναιρεσιβλήτου είκοσι τουλάχιστον ημέρες πριν από τη δικάσιμο (ΑΠ 455/2022, ΑΠ 1380/2019, ΑΠ 548/2019, ΑΠ 268/2002).

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων που υπάρχουν στη δικογραφία, με την 39/2019 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, που προσβάλλεται με την ένδικη αίτηση αναιρέσεως, καθορίστηκε οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης του ακινήτου και των επικειμένων του, που απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά για λόγους δημόσιας ωφέλειας με την υπ' αριθμ. 1097600/9847/0010/2000 Κ.Υ.Α. των Υπουργών Οικονομικών, Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων και Γεωργίας, όπως αναλυτικά περιγράφεται στο σκεπτικό και αναφέρεται διατακτικό της απόφασης. Η πληττόμενη απόφαση, που εκδόθηκε, αντιμωλία των διαδίκων, κατά την ειδική διαδικασία του Ν. 2882/2001 - Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων (ΚΑΑΑ), δημοσιεύθηκε στις 23.4.2019, ενώ από κανένα στοιχείο του φακέλου της δικογραφίας δεν προκύπτει επίδοσή της. Όμως, η κρινόμενη από 15.2.2021 αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε, με την κατάθεσή της στη γραμματεία του Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, στις 5.4.2021, όπως προκύπτει από τη σχετική με αριθμό 2/2021 πράξη κατάθεσης επί του δικογράφου της αίτησης αναίρεσης του αρμόδιου γραμματέα. Η ενιαύσια προθεσμία για την άσκηση αίτησης αναίρεσης κατά της υπ' αριθμ. 39/2019 απόφασης, η οποία άρχισε στις 24.4.2019, θα έληγε, χωρίς την προσωρινή αναστολή της λειτουργίας των δικαστηρίων της Χώρας, στις 24.4.2020. Ωστόσο, λόγω της ως άνω αναστολής και του εξ αυτής μη υπολογισμού του χρονικού διαστήματος από 13.3.2020 έως 31.5.2020 (2 μήνες και 19 ημέρες), αυτή έληξε την 13η.7.2020 (από 13.3.2020 έως 24.4.2020, το υπόλοιπο διάστημα για τη συμπλήρωση της ετήσιας προθεσμίας = 43 ημέρες), σύμφωνα με τις προεκτεθείσες διατάξεις του άρθρου 74 παρ. 1 εδ. α' του Ν. 4690/2020 και δεδομένου ότι η ετήσια καταχρηστική προθεσμία δεν αναστέλλεται κατά το διάστημα των δικαστικών διακοπών, ήτοι από 1ης Ιουλίου μέχρι 15 Σεπτεμβρίου κατά το άρθρο 11 του Ν. 1756/1988, σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στη νομική σκέψη, ήτοι πριν την άσκηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης, που, όπως προελέχθη, αυτή κατατέθηκε στη γραμματεία του Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, στις 5.4.2021. Επομένως, αφού, από τη δημοσίευση της προσβαλλομένης μέχρι και την άσκηση της ένδικης αίτησης αναιρέσεως, παρήλθε η προβλεπόμενη ενιαύσια καταχρηστική αποσβεστική προθεσμία, συμπεριλαμβανομένου και του χρόνου αναστολής, η ένδικη αίτηση, στρεφόμενη κατά της παραπάνω απόφασης, είναι, κατ' αυτεπάγγελτη έρευνα, απαράδεκτη, ως εκπροθέσμως ασκηθείσα και πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι το εν λόγω απαράδεκτο δεν προβάλλεται εκ μέρους του αναιρεσίβλητου Ελληνικού Δημοσίου, το οποίο δεν κατέθεσε προτάσεις. Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του κατατεθέντος παραβόλου, σύμφωνα με το άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ, όπως ήδη ισχύει. Δικαστικά έξοδα δεν επιβάλλονται, ελλείψει σχετικού αιτήματος του αναιρεσιβλήτου (άρθρα 106 του ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 15.2.2021 με αρ. εκθ. κατ. 2/2021 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 39/2019 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, Και,

Διατάσσει την εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του παραβόλου, που έχουν καταθέσει οι αναιρεσείοντες.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 8 Μαΐου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 27 Ιουνίου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή