<< Επιστροφή

Αριθμός 1120/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αλεξάνδρα Αποστολάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σωκράτη Πλαστήρα, Σταύρο Μάλαινο, Αντιγόνη Τζελέπη και Παναγιώτα Γιαννακοπούλου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Φεβρουαρίου 2025, με την παρουσία και του Γραμματέα Α. Λ., για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Κ. Χ. του Δ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με την πληρεξούσια δικηγόρο του Δήμητρα Πρεβέντη.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΕ" και δ.τ. "ALPHA BANK", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως διαχειρίστριας απαιτήσεων και ως εντολοδόχου και ειδικού πληρεξουσίου, αντιπροσώπου και αντικλήτου της εδρεύουσας στο Δουβλίνο Ιρλανδίας και νόμιμα εκπροσωπούμενης εταιρείας με την επωνυμία "GALAXY
ΙΙ FUNDING Designated Activity Company", ούσας ειδικής διαδόχου της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΕ" και δ.τ. "ALPHA BANK", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ανδρέα Μπαρδάκο.
Κοινοποιουμένη η αναίρεση στην: Α. Χ., κάτοικο ..., η οποία παραστάθηκε με την πληρεξούσια δικηγόρο της Δήμητρα Πρεβέντη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-12-2016 αίτηση του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Καλλιθέας.
Εκδόθηκε η 84/2021 απόφαση του Ειρηνοδικείου Καλλιθέας, την αναίρεση της οποίας ζητεί ο αναιρεσείων με την από 10-7-2023 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Παναγιώτα Γιαννακοπούλου, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος και της προς κοινοποίηση η αναίρεση, Α. Χ., ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης και ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σύμφωνα με το άρθρο 576 §§ 1 και 2 ΚΠολΔ, αν ο διάδικος που επισπεύδει τη συζήτηση δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι. Αν ο αντίδικος εκείνου που επέσπευσε τη συζήτηση δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση για τη συζήτηση δεν επιδόθηκε καθόλου ή δεν επιδόθηκε νόμιμα ή εμπρόθεσμα, ο Άρειος Πάγος κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση και η υπόθεση επαναφέρεται για συζήτηση με νέα κλήτευση. Στην αντίθετη περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Εξ άλλου, κατά τη διάταξη του άρθρ. 94 § 1 ΚΠολΔ, οι διάδικοι έχουν υποχρέωση να παρίστανται στα πολιτικά δικαστήρια με πληρεξούσιο δικηγόρο, στον οποίο η πληρεξουσιότητα, όταν πρόκειται για διαδικασία στον Άρειο Πάγο, δίνεται, κατά το άρθρο 96 § 3 ΚΠολΔ, μόνο με συμβολαιογραφική πράξη ή με προφορική δήλωση του εκπροσωπούμενου από αυτόν διαδίκου, που καταχωρίζεται στα πρακτικά του δικαστηρίου, η έλλειψη δε της αναγκαίας πληρεξουσιότητας εξετάζεται, κατά το άρθρο 104 ΚΠολΔ, αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο σε κάθε στάση της δίκης, με συνέπεια να θεωρείται δικονομικά απών ο διάδικος που εκπροσωπήθηκε από δικηγόρο, στερούμενο της αναγκαίας πληρεξουσιότητας, αφού τότε θεωρείται ως μη νομίμως παριστάμενος (ΑΠ328/2024, ΑΠ249/2023, ΑΠ546/2022).

Στην προκειμένη περίπτωση, η συζήτηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης επισπεύδεται με την επιμέλεια του αναιρεσείοντος. Όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης, κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά της στο οικείο πινάκιο, η αναιρεσίβλητη τραπεζική εταιρεία με την επωνυμία "ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και τον διακριτικό τίτλο "ALPHA BANK", ως διαχειρίστρια των απαιτήσεων της εταιρείας ειδικού σκοπού με την επωνυμία "GALAXY II FUNDING DESIGNATED ACTIVITY COMPANY", ειδικής διαδόχου της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", κατά τη συζήτηση της αίτησης, εκπροσωπήθηκε από το δικηγόρο Ανδρέα Μπαρδάκο. Δεν προσκομίζεται όμως, ούτε γίνεται επίκληση από την ως άνω αναιρεσίβλητη, συμβολαιογραφικού εγγράφου περί διορισμού του ανωτέρω δικηγόρου, ως πληρεξουσίου δικηγόρου αυτής, για την εκπροσώπησή της ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου, ούτε άλλωστε κατά τη συζήτηση εμφανίσθηκε ο νόμιμος εκπρόσωπός της, προκειμένου, με προφορική δήλωσή του, καταχωριζόμενη στα οικεία πρακτικά, να λάβει χώρα ο ανωτέρω διορισμός. Επομένως, λόγω της ελλείψεως αυτής, η αναιρεσίβλητη τραπεζική εταιρεία θεωρείται δικονομικά απούσα. Από την προσκομιζόμενη από τον αναιρεσείοντα υπ' αριθμ. ....2023 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας της περιφέρειας του Εφετείου Πειραιά, Α. Δ., προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης, με την από 1/9/2023 πράξη της Προέδρου του Δ' Πολιτικού Τμήματος, περί ορισμού της αναφερόμενης στην αρχή της παρούσας δικασίμου (7/2/2025), και κλήση για να παραστεί κατά τη δικάσιμο αυτή, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως στην δικονομικά απούσα αναιρεσίβλητη. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της υπόθεσης, παρά την απουσία της αναιρεσίβλητης, σύμφωνα με την προαναφερόμενη διάταξη του άρθρου 576 § 2 ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται και στην προκειμένη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας (άρθρα 3 ν. 3869/2010, 739 επ., 741 ΚΠολΔ).

Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 225 §§ 1 και 2 ΚΠολΔ "η επέλευση της εκκρεμοδικίας δεν στερεί τους διαδίκους από την εξουσία να μεταβιβάσουν το επίδικο πράγμα ή δικαίωμα ή να συστήσουν εμπράγματο δικαίωμα (παρ. 1). Η μεταβίβαση του επίδικου πράγματος ή δικαιώματος ή η σύσταση εμπράγματου δικαιώματος δεν επιφέρει καμία μεταβολή στη δίκη. Ο ειδικός διάδοχος έχει δικαίωμα να ασκήσει παρέμβαση (παρ. 2)". Από τις διατάξεις αυτές του άρθρου 225 ΚΠολΔ συνάγεται ότι παρέχεται η δυνατότητα στους διαδίκους, και μετά την εκκρεμοδικία, να μεταβιβάσουν το επίδικο πράγμα ή δικαίωμα, υπό τους όρους και προϋποθέσεις του ουσιαστικού δικαίου. Η μεταβίβαση όμως του επιδίκου πράγματος ή δικαιώματος, που έγινε μετά την επέλευση της εκκρεμοδικίας, δεν επιφέρει μεταβολή στην έννομη σχέση της δίκης, διότι αυτή δεν αποβαίνει αναγκαίο παρακολούθημα της ουσιαστικής έννομης σχέσης, αλλά η δίκη συνεχίζεται μεταξύ των διαδίκων, εωσότου νομίμως περατωθεί. Μέχρι τότε, μόνος νομιμοποιούμενος να διεξαγάγει τη δίκη είναι ο διάδικος που μεταβίβασε, μετά την επέλευση της εκκρεμοδικίας, το επίδικο πράγμα ή δικαίωμα (ΑΠ 1591/2003) ή, σε περίπτωση θανάτου αυτού, ο νομιμοποιούμενος, σύμφωνα με το άρθρο 290 του Κ.Πολ.Δ., να συνεχίσει στο όνομά του τη δίκη, κληρονόμος του (ΑΠ 644/2000). Ο ειδικός διάδοχός του δεν αποκτά αυτοδικαίως την ιδιότητα του διαδίκου και δεν υπεισέρχεται στη θέση του δικαιοπαρόχου του διαδίκου, ούτε μετά το θάνατο του τελευταίου, αλλά έχει δικαίωμα, έως την έκδοση αμετάκλητης αποφάσεως, να ασκήσει παρέμβαση, ακόμη και για πρώτη φορά ενώπιον του Αρείου Πάγου (Ολομ.ΑΠ 1/1996, ΑΠ 877/2019, ΑΠ 1136/2013, ΑΠ 1475/2010). Σύμφωνα δε με τη διάταξη του άρθρου 1 περ γ' Ν. 4364/2015, τα δικαιώματα που απορρέουν από τις μεταβιβαζόμενες λόγω πωλήσεως απαιτήσεις δύνανται να ασκούνται μόνο μέσω των εταιρειών διαχείρισης, που ορίζονται στο άρθρο αυτό, ενώ, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 2 § 4 του ιδίου ως άνω νόμου, οι εταιρείες διαχείρισης νομιμοποιούνται, ως μη δικαιούχοι διάδικοι, να ασκήσουν κάθε ένδικο βοήθημα και να προβαίνουν σε κάθε άλλη δικαστική ενέργεια για την είσπραξη των υπό διαχείριση απαιτήσεων, καθώς και να κινούν, παρίστανται ή συμμετέχουν σε προπτωχευτικές διαδικασίες εξυγίανσης, πτωχευτικές διαδικασίες αφερεγγυότητας, διαδικασίες διευθέτησης οφειλών και ειδικής διαχείρισης των άρθρων 61 επ. του ν. 4307/2014. Εφόσον οι εταιρείες διαχείρισης συμμετέχουν σε οποιαδήποτε δίκη με την ιδιότητα του μη δικαιούχου διαδίκου, το δεδικασμένο της αποφάσεως καταλαμβάνει και τον δικαιούχο της απαίτησης. Από τις ανωτέρω διατάξεις προκύπτει ότι χορηγείται στις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων η δυνατότητα να ασκούν ένδικα βοηθήματα, ήτοι αγωγές και παρεμβάσεις και να λαμβάνουν μέρος στις δίκες.

Στην προκειμένη περίπτωση, από τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης προκύπτει ότι η εδρεύουσα στη Νέα Σμύρνη Αττικής ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "CEPAL HELLAS ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΑΠΟ ΔΑΝΕΙΑ ΚΑΙ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ", επικαλούμενη ότι: 1) έχει νόμιμα αδειοδοτηθεί, με την με αριθμό 207/1/29.11.2016 απόφαση της Επιτροπής Πιστωτικών και Ασφαλιστικών Θεμάτων της Τράπεζας της Ελλάδος, 2) με την από 18/6/2021 σύμβαση διαχείρισης, όπως τροποποιήθηκε με την από 10/4/2023 σύμβαση μακροπρόθεσμης διαχείρισης επιχειρηματικών απαιτήσεων της έχει ανατεθεί η διαχείριση των απαιτήσεων της εδρεύουσας στην Ιρλανδία εταιρείας ειδικού σκοπού με την επωνυμία "GALAXY II FUNDING DESIGNATED ACTIVITY COMPANY", στην οποία η αναιρεσίβλητη τραπεζική εταιρεία με την επωνυμία με την επωνυμία "ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" εκχώρησε τις ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις της από δάνεια και πιστώσεις, δυνάμει της από 30/4/2020 σύμβασης πώλησης και μεταβίβασης επιχειρηματικών απαιτήσεων, μεταξύ των οποίων και η επίδικη και 3) ως εταιρεία διαχείρισης νομιμοποιείται, κατ' άρθρο 2 παρ. 4 του Ν. 4354/2015, ως μη δικαιούχος διάδικος, να εγείρει κάθε ένδικο βοήθημα και να προβαίνει σε κάθε άλλη δικαστική ενέργεια για την είσπραξη των υπό διαχείριση απαιτήσεων, κατέθεσε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της, Ανδρέα Μπαρδάκου, προτάσεις, συνοδευόμενες από τα αποδεικτικά της νομιμοποιήσεώς της έγγραφα. Σύμφωνα όμως με τα διαλαμβανόμενα στην ανωτέρω νομική σκέψη, η μοναδική, δικονομικά επιτρεπτή, οδός συμμετοχής της ως άνω εταιρείας στην παρούσα δίκη, είναι η άσκηση αυτοτελούς πρόσθετης παρέμβασης, και όχι η παράσταση στο ακροατήριο και η κατάθεση προτάσεων στο δικό της όνομα, με επακόλουθο το απαράδεκτο της διαδικαστικής αυτής πράξεως που ενήργησε, το οποίο, αναγόμενο στις διαδικαστικές προϋποθέσεις της δίκης, εξετάζεται αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο, κατ' άρθρο 73 ΚΠολΔ (ΑΠ249/2023).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 553 παρ. 1 του ΚΠολΔ, "αναίρεση επιτρέπεται μόνο κατά των αποφάσεων που δεν μπορούν να προσβληθούν με ανακοπή ερημοδικίας και έφεση...", ενώ κατά τη διάταξη του άρθρου 321 του ίδιου Κώδικα "όσες οριστικές αποφάσεις των πολιτικών δικαστηρίων δεν μπορούν να προσβληθούν με ανακοπή ερημοδικίας και έφεση είναι τελεσίδικες και αποτελούν δεδικασμένο". Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι, για να προσβληθεί με το ένδικο μέσο της αναίρεσης απόφαση ειρηνοδικείου, η οποία εκδόθηκε επί αίτησης ρύθμισης οφειλών υπερχρεωμένου φυσικού προσώπου κατά το ν. 3869/2010 και δεν υπόκειται σε ανακοπή ερημοδικίας (άρθρο 14 του ν. 3869/2010), πρέπει να καταστεί τελεσίδικη, είτε με την παρέλευση άπρακτης της προθεσμίας για την άσκηση έφεσης, είτε με την παραίτηση του διαδίκου από το δικαίωμα της έφεσης ή από το δικόγραφο της ασκηθείσας έφεσης, εφόσον στην τελευταία περίπτωση δεν υπάρχει πλέον προθεσμία προς άσκησή της. Ο διάδικος, έτσι, δεν υποχρεούται να διέλθει η υπόθεσή του και τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας, αλλά μπορεί να προσβάλει απευθείας με αναίρεση την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, μόλις αυτή καταστεί τελεσίδικη, κατά τους άνω τρόπους (Ολ.ΑΠ 1113/1986, ΑΠ 460/2022, ΑΠ 330/2022, ΑΠ 788/2021).

Κατά το άρθρο 4ΙΖ εδ. β' του ν. 3869/2010, όπως προστέθηκε με το άρθρο 1 ν. 4745/2020 (ΦΕΚ Α 214/6.11.2020) και εφαρμόζεται στην προκειμένη περίπτωση, αφού η προσβαλλόμενη απόφαση δημοσιεύθηκε μετά την έναρξη ισχύος του ως άνω άρθρου του ν. 4745/2020 (από τη δημοσίευσή του, σύμφωνα με το άρθρο 101 του νόμου αυτού), αν δεν επιδοθεί η απόφαση, η προθεσμία της έφεσης είναι έξι (6) μήνες, που αρχίζει από τη δημοσίευση της απόφασης που περατώνει τη δίκη. Στην προαναφερόμενη προθεσμία του άρθρου 4ΙΖ του ν. 3869/2010, δεν υπολογίζεται το χρονικό διάστημα από 1 έως 31 Αυγούστου (άρθρο 103 § 2 ν. 4812/2021, ΦΕΚ Α' 110/30.6.2021).

Εξάλλου, λόγω της αναστολής λειτουργίας των δικαστηρίων της χώρας λόγω της πανδημίας covid 19, δεν υπολογίζεται στις προθεσμίες άσκησης ενδίκων μέσων και το χρονικό διάστημα από 7/11/2020 έως 6/4/2021 (άρθρο 83 ν. 4790/2021, σε συνδ. με την ερμηνευτική δήλωση του άρθρου 25 ν. 4792/2021), στις οποίες (προθεσμίες) συμπεριλαμβάνεται και η καταχρηστική προθεσμία για την άσκηση έφεσης και αναίρεσης, σύμφωνα με την ερμηνευτική διάταξη του άρθρου 49 ν. 4963/2022, και οι οποίες (προθεσμίες) δεν συμπληρώνονται αν δεν παρέλθουν επιπλέον δέκα (10) ημέρες από την προβλεπόμενη λήξη τους (ΑΠ118/2024, ΑΠ5/2024). Η προθεσμία, εξ άλλου, της αναίρεσης, που αρχίζει αφού περάσει η προθεσμία της έφεσης, στην περίπτωση που δεν επιδόθηκε η πρωτόδικη απόφαση, είναι, κατά το άρθρο 564 § 3 ΚΠολΔ, δύο (2) έτη και αρχίζει, όπως ορίζει το άρθρο αυτό, από τη δημοσίευση της απόφασης που περατώνει τη δίκη, δηλαδή είναι συνολικά δύο (2) έτη και έξι (6) μήνες [έξι μήνες για να παρέλθει η προθεσμία της έφεσης και να γίνει τελεσίδικη η απόφαση και άλλα δύο έτη από την ημέρα που η απόφαση έγινε τελεσίδικη (πρβλ. ΑΠ118/2024, ΑΠ460/2022, ΑΠ200/2022)]. Στην προκειμένη περίπτωση, με την υπό κρίση, από 10/7/2023 (ΕΑΚ .../2023), αίτηση αναίρεσης, προσβάλλεται η υπ' αριθμ. 84/2021 απόφαση του Ειρηνοδικείου Καλλιθέας, η οποία εκδόθηκε ερήμην της εγγυήτριας του αιτούντος, η οποία, με την προς αυτήν επίδοση της αίτησης, κατ' άρθρο 5 § 1 ν. 3869/2010, κατέστη αυτοδικαίως διάδικος (ΑΠ1391/2024, ΑΠ438/2019) και αντιμωλία των λοιπών διαδίκων, κατά την ειδική διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας των άρθρων 739 επ. του ΚΠολΔ (με την οποία δικάζονται, σύμφωνα με το άρθρο 3 του ν. 3869/2010, οι υποθέσεις για τη ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων), με την οποία απορρίφθηκε η από 20/12/2016 αίτηση του ήδη αναιρεσείοντος. Από τα έγγραφα της δικογραφίας δεν προκύπτει, ούτε οι διάδικοι επικαλούνται, επίδοση της προσβαλλόμενης απόφασης, κατά της οποίας δεν ασκήθηκε το ένδικο μέσο της έφεσης (βλ. το υπ' αριθμ. 2194/2025 πιστοποιητικό του Γραμματέα του Πρωτοδικείου Αθηνών (Περιφερειακή Έδρα Καλλιθέας). Επομένως η απόφαση αυτή, που δημοσιεύθηκε στις 26/2/2021, κατέστη τελεσίδικη στις 17/11/2021, μετά την παρέλευση της προθεσμίας των έξι (6) μηνών, στην οποία δεν συμπεριλαμβάνεται: α) το χρονικό διάστημα αναστολής λειτουργίας των δικαστηρίων λόγω της πανδημίας covid 19 από 27/2/2021 έως και 6/4/2021 (ένας μήνας και δέκα ημέρες) και επιπροσθέτως δέκα (10) ημέρες, (άρθρο 83 ν. 4790/2021 σε συνδ. με άρθρο 25 ν. 4792/2021) και β) το χρονικό διάστημα από 1/8/2021 έως 31/8/2021.

Συνεπώς, η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, με την κατάθεσή της στη γραμματεία του δικαστηρίου που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση στις 13/7/2023, εντός της καταχρηστικής προθεσμίας των δύο (2) ετών από την ως άνω ημερομηνία (17/11/2021), κατά την οποία η προσβαλλόμενη απόφαση κατέστη τελεσίδικη (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564 § 3, 566 § 1 και 144 § 1 ΚΠολΔ). Είναι επομένως παραδεκτή, ως δικόγραφο (άρθρο 557 § 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 557 § 3 ΚΠολΔ). Από τη παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ, επισκόπηση, για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου, των σχετικών διαδικαστικών εγγράφων της δίκης προκύπτουν τα ακόλουθα, αναφορικά με τη διαδικαστική πορεία της υπόθεσης: Ο αιτών και ήδη αναιρεσείων, με την ενώπιον του Ειρηνοδικείου Καλλιθέας από 20/12/2016 (ΕΑΚ491/2016) αίτησή του κατά της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", ήδη αναιρεσίβλητης, ζήτησε, για τους λόγους που αναφέρονται σ' αυτήν, τη ρύθμιση των χρεών του προς την ως άνω πιστώτρια τράπεζα, με την υπαγωγή του στη διαδικασία του ν. 3869/2010. Επί της αίτησης εκδόθηκε η προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 84/2021 οριστική απόφαση του Ειρηνοδικείου Καλλιθέας, με την οποία απορρίφθηκε η αίτηση.
Με το άρθρο 1 παρ. 1 του Ν. 3869/2010 ("Ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων..."), όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του με το νόμο 4336/2015 (ΦΕΚ 94/Α/14-8-2015), που καταλαμβάνει, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 2 της ΥΠΟΠΑΡ. Α. 4 του άρθρου 2 του ίδιου νόμου, τις αιτήσεις που υποβάλλονται μετά την έναρξη ισχύος του (και εφαρμόζεται στην προκειμένη υπόθεση, καθόσον η από 20/12/2016 αίτηση του αναιρεσείοντος περί υπαγωγής του στις διατάξεις του νόμου 3869/2010, ενώπιον του Ειρηνοδικείου Καλλιθέας, υποβλήθηκε μετά την έναρξη ισχύος του, ήτοι στις 20/12/2020), ορίζεται ότι "Φυσικά πρόσωπα που στερούνται πτωχευτικής ικανότητας υπό την έννοια του άρθρου 2 του Ν. 3588/2007 και έχουν περιέλθει, χωρίς δόλο, σε μόνιμη και γενική αδυναμία πληρωμής ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών τους, δικαιούνται να υποβάλουν στο αρμόδιο δικαστήριο την αίτηση που προβλέπεται στην παράγραφο 1 του άρθρου 4 για τη ρύθμιση των οφειλών τους και απαλλαγή. Την ύπαρξη δόλου αποδεικνύει ο πιστωτής". Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, απαραίτητη προϋπόθεση για την υπαγωγή στο ρυθμιστικό πεδίο εφαρμογής του νόμου 3869/2010 είναι ο οφειλέτης να έχει περιέλθει χωρίς δόλο σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής των ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών του. Όπως δε προκύπτει από το εδάφιο β' της παρ. 1 του ίδιου άρθρου 1 του ν. 3869/2010, σύμφωνα με το οποίο, την ύπαρξη του δόλου αποδεικνύει ο πιστωτής, το επιλαμβανόμενο της υπόθεσης δικαστήριο ερευνά την ύπαρξη του δόλου όχι αυτεπαγγέλτως, αλλά, όπως είναι αυτονόητο και γι' αυτό παραλείφθηκε στο νόμο, κατά πρόταση πιστωτή, ο οποίος πρέπει να προτείνει τον εν λόγω ισχυρισμό κατά τρόπο ορισμένο, ήτοι με σαφή έκθεση των γεγονότων που τον θεμελιώνουν (άρθρο 262 παρ. 1 του ΚΠολΔ) και να τον αποδείξει (ΑΠ 1229/2024, ΑΠ 247/2024, ΑΠ 991/2023, ΑΠ 59/2021, ΑΠ 1400/2019, ΑΠ734/2019, ΑΠ286/2017, ΑΠ153/2017, ΑΠ65/2017).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αριθμ. 1 εδ. α' του ΚΠολΔ, όπως ίσχυε, τόσο πριν, όσο και μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του Ν. 4335/2015, κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων, που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Η ανεπάρκεια των εκτιθέμενων στην αγωγή ή την ένσταση πραγματικών περιστατικών, σε σχέση με αυτά που απαιτούνται από το νόμο για τη θεμελίωσή τους, χαρακτηρίζεται ως νομική αοριστία και ελέγχεται ως παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου (559 αριθμ. 1, 560 αριθμ. 1 του ΚΠολΔ), εφόσον το δικαστήριο της ουσίας έκρινε τελικά ως ορισμένη την αγωγή ή την ένσταση, αρκούμενο σε λιγότερα ή διαφορετικά στοιχεία από αυτά που απαιτεί ο νόμος. Με τον ίδιο λόγο ελέγχεται και το σφάλμα του δικαστηρίου της ουσίας να κρίνει ως αόριστη την αγωγή ή την ένσταση, αξιώνοντας για τη θεμελίωσή της περισσότερα στοιχεία από όσα απαιτεί ο νόμος για τη θεμελίωση του αντίστοιχου δικαιώματος (ΑΠ1071/2024, ΑΠ1105/2023, ΑΠ1104/2023, ΑΠ601/2023, ΑΠ1199/2022, ΑΠ1508/2022, ΑΠ834/2021, ΑΠ59/2021, ΑΠ156/2018). Τέλος, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 562 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., είναι απαράδεκτος λόγος αναίρεσης που στηρίζεται σε ισχυρισμό, ο οποίος δεν προτάθηκε νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός αν πρόκειται α) για παράβαση που δεν μπορεί να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας, β) για σφάλμα που προκύπτει από την ίδια την απόφαση (ήτοι η παραβίαση να προκύπτει μόνο από την ανάγνωση της απόφασης, χωρίς να απαιτείται και επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων) και γ) για ισχυρισμό που αφορά τη δημόσια τάξη. Η διάταξη αυτή, η οποία αποτελεί εκδήλωση της θεμελιώδους αρχής ότι ο Άρειος Πάγος ελέγχει τη νομιμότητα της απόφασης του δικαστηρίου της ουσίας, με βάση την πραγματική και νομική κατάσταση, που όφειλε να λάβει υπόψη του ο ουσιαστικός δικαστής, καθιερώνει την ειδική προϋπόθεση του παραδεκτού των λόγων αναίρεσης, της οποίας η συνδρομή πρέπει να προκύπτει από το αναιρετήριο. Επομένως, για να είναι ορισμένος ο λόγος αναίρεσης, πρέπει εξ' αυτού να προκύπτουν τα στοιχεία του παραδεκτού του, που επιβάλλονται από την ανωτέρω διάταξη, ήτοι πρέπει να αναφέρεται στο αναιρετήριο ότι ο ισχυρισμός, στον οποίο στηρίζεται ο λόγος αναίρεσης, είχε προταθεί νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, κατά τη συζήτηση μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, έστω και αν ο εν λόγω ισχυρισμός θα μπορούσε να ερευνηθεί αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο της ουσίας (ΑΠ247/2024, ΑΠ474/2024, ΑΠ988/2023, ΑΠ475/2023, ΑΠ610/2023, ΑΠ905/2023). Πρέπει, δηλαδή, ο ισχυρισμός να παρατίθεται στο αναιρετήριο, όπως προτάθηκε στο δικαστήριο της ουσίας, ενώ πρέπει να αναφέρεται και ο χρόνος και ο τρόπος πρότασής του ή επαναφοράς του στο ανώτερο δικαστήριο, ώστε να μπορεί να κριθεί, με βάση το αναιρετήριο, αν ήταν παραδεκτός και νόμιμος (ΑΠ 1295/2022, AΠ 999/2022, ΑΠ 609/2022), αφού μη νόμιμοι, αόριστοι και απαράδεκτοι ισχυρισμοί, δεν είναι για τους λόγους αυτούς ουσιώδεις και δεν ασκούν επίδραση στην έκβαση της δίκης (ΑΠ 1290/2022, ΑΠ 717/2018), ενώ, αν το δικαστήριο εξέτασε την υπόθεση στην ουσία της, πρέπει να αναφέρονται στο αναιρετήριο και οι κρίσιμες σχετικές παραδοχές υπό τις οποίες έγινε η επικαλούμενη παραβίαση (ΑΠ 983/2021, ΑΠ 416/2022, ΑΠ 81/2020). Το γεγονός, εξάλλου, ότι ο ισχυρισμός έπρεπε να ληφθεί αυτεπαγγέλτως υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας δεν έχει σημασία, διότι στην περίπτωση αυτή το δικαστήριο παραβίασε μεν το νόμο, όμως λόγος αναίρεσης δεν μπορεί να ιδρυθεί αν ο σχετικός ισχυρισμός δεν είχε προταθεί νόμιμα από το διάδικο, εκτός αν συντρέχει κάποια από τις εξαιρέσεις του άρθρου 562 παρ. 2 ΚΠολΔ (ΑΠ247/2024, ΑΠ1549/2021, ΑΠ65/2017, ΑΠ73/2016, ΑΠ825/2015, ΑΠ 168/2015). Το κατ' άρθρο 562 παρ. 2 ΚΠολΔ απαράδεκτο αναφέρεται σε όλους τους λόγους του άρθρου 559 και 560 ΚΠολΔ (ΑΠ247/2024, ΑΠ 2016/2022, ΑΠ 336/2022, ΑΠ 1549/2021, ΑΠ 96/2020, ΑΠ 171/2020ΑΠ 259/2017, ΑΠ 142/2013).

Στην προκειμένη περίπτωση, με το μοναδικό λόγο της αίτησης αναίρεσης, προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ πλημμέλεια, με την αιτίαση ότι το δικαστήριο της ουσίας, που απέρριψε την αίτηση του αναιρεσείοντος για την υπαγωγή των ληξιπρόθεσμων οφειλών του στις διατάξεις του ν. 3869/2010, δεχθέν την ένσταση της αναιρεσίβλητης περί δόλιας περιέλευσής του σε μόνιμη και γενική αδυναμία πληρωμών, αρκέστηκε σε στοιχεία λιγότερα από αυτά που απαιτεί το άρθρο 1 του ως άνω νόμου, καθόσον η ένσταση αυτή προβλήθηκε αορίστως, με προφορική δήλωση της πληρεξουσίας δικηγόρου της που καταχωρήθηκε στα πρακτικά και με τις προτάσεις που κατέθεσε κατά τη συζήτηση της υπόθεσης. Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, δεδομένου ότι δεν αναφέρεται στο αναιρετήριο ότι ο σχετικός, θεμελιωτικός αυτού, ισχυρισμούς περί αοριστίας της προαναφερόμενης ένστασης, είχε προταθεί από τον αναιρεσείοντα στο δικαστήριο της ουσίας, ούτε αναφέρεται το περιεχόμενό του, όπως προτάθηκε στο ως άνω δικαστήριο, ούτε ο τρόπος πρότασής του, με συνέπεια να μη μπορεί να κριθεί, με βάση το αναιρετήριο, αν ο εν λόγω ισχυρισμός προτάθηκε παραδεκτώς και είναι νόμιμος. Κατ' ακολουθία των ανωτέρω και αφού δεν υπάρχει άλλος λόγος προς έρευνα, πρέπει η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης να απορριφθεί και να διαταχθεί η εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του παραβόλου που κατέθεσε ο αναιρεσείων κατά την άσκηση της αναίρεσης (άρθρο 495 § 3 ΚΠολΔ). Διάταξη για δικαστικά έξοδα δεν θα περιληφθεί, προεχόντως λόγω της ειδικότερης ρύθμισης του άρθρου 8 παρ. 6 εδ. β' του ν. 3869/2010, κατά την οποία "...Δικαστική δαπάνη δεν επιδικάζεται" το οποίο εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη (ΑΠ917/2024, ΑΠ550/2023, ΑΠ930/2021, ΑΠ883/2021, ΑΠ552/2020, ΑΠ507/2020), ανεξαρτήτως του ότι, σε κάθε περίπτωση, δεν θα περιλαμβανόταν διάταξη περί δικαστικής δαπάνης, λόγω της ερημοδικίας της αναιρεσίβλητης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10/7/2023 (ΕΑΚ .../2023) αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 84/2021 απόφασης του Ειρηνοδικείου Καλλιθέας.

Διατάσσει την εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του παραβόλου που κατέθεσε ο αναιρεσείων κατά την άσκηση της αναίρεσης.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 27 Μαΐου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 27 Ιουνίου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή