<< Επιστροφή

Αριθμός 1369/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αγάπη Τζουλιαδάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιφιγένεια Ματσούκα, Φωτεινή Μηλιώνη, Ευαγγελία Στεργίου, Αναστασία Καραμανίδου-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στις 5 Μαρτίου 2025, με την παρουσία και του γραμματέα Π. Μ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Σπυριδούλα Φωτοπούλου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ν. Ζ. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αναστάσιο Μπία, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9-12-2013 αγωγή προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη και την από 5-1-2018 αυτοτελή πρόσθετη παρέμβαση του Ελληνικού Δημοσίου, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3587/2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 437/2021 του Μονομελούς Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί το αναιρεσείον με την από 29-11-2021 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1.- Με την από 29-11-2021 και με αρ. κατ. 1022/105/2021 αίτηση αναίρεσης του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, προσβάλλεται η με αρ. 437/2-9-2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πειραιώς, η οποία εκδόθηκε κατά την τακτική διαδικασία, μετά από συνεκδίκαση των εφέσεων που άσκησαν α) το Ελληνικό Δημόσιο κατά των Ν. Ζ. και Μ. Σ. και β) ο Ν. Ζ. κατά των Θ. Τ. (κηδεμόνα σχολάζουσας κληρονομίας) και του Ελληνικού Δημοσίου, ερήμην του Θ. Τ. (εφεσιβλήτου της δεύτερης έφεσης) και της Μ. Σ. (εφεσίβλητης της πρώτης έφεσης) και αντιμωλία των λοιπών. Το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση για την Μ. Σ. και απέρριψε κατ' ουσίαν και τις δύο εφέσεις, που είχαν ασκηθεί κατά της με αρ. 3587/2018 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, με την οποία είχαν απορριφθεί ως κατ' ουσία αβάσιμες η από 9-12-2013 αγωγή του Θ. Τ. (υπό την ιδιότητα του κηδεμόνα σχολάζουσας κληρονομίας) και η από 5-1-2018 πρόσθετη παρέμβαση υπέρ του ενάγοντος του Ελληνικού Δημοσίου.
2.-Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 76 παρ. 1 και 4, 110, 558 εδ. β και 576 παρ. 2 ΚΠολΔ και 939 ΑΚ, προκύπτει ότι σε περίπτωση αναγκαστικής ομοδικίας, η άσκηση αίτησης αναίρεσης από έναν αναγκαίο ομόδικο θεωρείται ως άσκηση και από τους λοιπούς αναγκαίους ομόδικους, οι οποίοι παρότι αδράνησαν και δεν άσκησαν αίτηση αναίρεσης, θεωρούνται αναιρεσείοντες και πρέπει να καλούνται κατά τη σχετική συζήτηση. Εάν οι αναγκαίοι ομόδικοι που κλητεύθηκαν νόμιμα δεν εμφανιστούν στη συζήτηση θεωρούνται σαν να είναι παρόντες και η υπόθεση συζητείται παρά την απουσία τους (ΑΠ 259/2024, ΑΠ 171/2022, ΑΠ 1437/2019, ΑΠ 1217/2014). Σε περίπτωση μη κλήτευσης ή μη αυτόκλητης εμφάνισης τούτων, κηρύσσεται απαράδεκτη η συζήτηση της αναίρεσης ως προς όλους τους διαδίκους, κατ' εφαρμογή της παρ. 3 εδ. α του άρθρου 576 ΚΠολΔ (ΑΠ 259/2024, ΑΠ 1290/2022, ΑΠ 197/2020, ΑΠ 223/2018).

Περαιτέρω ο θεσμός της σχολάζουσας κληρονομίας, έχει σκοπό να αποτρέπει παράταση της αβεβαιότητας για το ποιός είναι κληρονόμος. Για το λόγο αυτό αν ο κληρονόμος είναι άγνωστος ή δεν είναι βέβαιο αν αποδέχθηκε την κληρονομία, διορίζεται κηδεμόνας της. Στην περίπτωση που δεν βρεθεί σε εύλογη προθεσμία κληρονόμος ο αστικός κώδικας με τα άρθρα 1868 επ. προβλέπει τη διαδικασία να αναγνωριστεί το Δημόσιο ως ο μόνος εξ αδιαθέτου κληρονόμος. Σύμφωνα με το 1866 ΑΚ ο κηδεμόνας σχολάζουσας κληρονομίας αντιπροσωπεύει τον μελλοντικό κληρονόμο, με συνέπεια οι δικαιοπραξίες που καταρτίζει με την ανωτέρω ιδιότητα και εντός των ορίων της αντιπροσωπευτικής εξουσίας ισχύουν υπέρ και κατά του οριστικού κληρονόμου (ΑΚ 211). Μεταξύ κληρονόμου και κηδεμόνα γεννάται ενοχική σχέση της εντολής (713 ΑΚ) αναλόγως εφαρμοζόμενης. Η απόφαση που εκδίδεται σε δίκη μεταξύ κηδεμόνα και τρίτου η οποία αφορά δικαιώματα ή υποχρεώσεις της κληρονομίας, αποτελεί δεδικασμένο και έναντι του κληρονόμου (327 παρ. 1 ΚΠολΔ) και εκτελείται υπέρ και κατά αυτού μετά την οριστική κτήση της κληρονομίας (919 παρ. 1, 921 παρ. 3 ΚΠολΔ). Επομένως, στη δίκη μεταξύ κηδεμόνα σχολάζουσας κληρονομίας και τρίτου, με αντικείμενο την κυριότητα ακινήτου που αποτελεί κληρονομιαία περιουσία της σχολάζουσας κληρονομίας, η άσκηση πρόσθετης παρέμβασης από τον οριστικό κληρονόμο δημιουργεί αναγκαστική (επιγενόμενη) ομοδικία (άρθρα 76 και 83 ΚΠολΔ), αφού δεν νοείται η έκδοση αντίθετων αποφάσεων έναντι του κηδεμόνα της σχολάζουσας κληρονομίας και του οριστικού κληρονόμου.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως ειδικότερα προκύπτει από τα διαδικαστικά έγγραφα της δικογραφίας (561 αρ. 2 ΚΠολΔ) ο Θ. Τ. που είχε οριστεί με την με αρ. 39/2010 πράξη του Εισαγγελέα Πρωτοδικών Πειραιά, κηδεμόνας της σχολάζουσας κληρονομίας της αποβιωσάσης στις ...-1994 Μ. Α., άσκησε, υπό την ανωτέρω ιδιότητά του, ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιά την από 9-12-2013 και με αρ. καταθ. 32/2014 διεκδικητική κυριότητας ακινήτου αγωγή, στρεφόμενος κατά του Ν. Ζ. και της Μ. Σ. Κατά τη συζήτηση της αγωγής, μετά από αναβολή από την αρχική δικάσιμο για τη δικάσιμο της 10ης-1-2018, παρενέβη προσθέτως υπέρ του ενάγοντα το Ελληνικό Δημόσιο με την από 5-1-2018 και με αρ. καταθ. 89/2018 αυτοτελή πρόσθετη παρέμβαση, με την οποία επικαλούμενο ότι, κατόπιν της από 30-1-2015 αίτησής του περί έκδοσης κληρονομητηρίου, πέτυχε την έκδοση της με αρ. 28/2015 διαταγής κληρονομητηρίου του Ειρηνοδικείου Πειραιά, το οποίο βεβαιώνει ότι μοναδικός εξ αδιαθέτου κληρονόμος της ακίνητης περιουσίας της θανούσας Μ. Α. είναι το Ελληνικό Δημόσιο και ότι η απόφαση που θα εκδοθεί μεταξύ του κηδεμόνα σχολάζουσας κληρονομίας και των εναγομένων, κατ άρθρο 327 ΚΠολΔ, θα ισχύει και για το ίδιο ως εξ αδιαθέτου κληρονόμο. Επί της αγωγής αυτής και της πρόσθετης παρέμβασης, εκδόθηκε η με αρ. αρ. 3587/2018 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, με την οποία κηρύχθηκε καταργημένη η δίκη ως προς την δεύτερη εναγομένη (Μ. Σ.) και απορρίφθηκαν η αγωγή και η πρόσθετη παρέμβαση ως κατ' ουσίαν αβάσιμες. Κατά της απόφασης αυτής του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου α) το προσθέτως παρεμβαίνον και ήδη αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο άσκησε την με αρ. καταθ. 12180/981/23-11-2018 έφεσή του κατά του εναγομένων- καθ ων η πρόσθετη παρέμβαση και β) ο πρώτος εναγόμενος και ήδη αναιρεσίβλητος Ν. Ζ. άσκησε την με αρ. καταθ. 12233/990/26-11-2018 έφεσή του, στρεφόμενος κατά του κηδεμόνα σχολάζουσας κληρονομίας Θ. Τ. και κατά του Ελληνικού Δημοσίου. Επί των ανωτέρω εφέσεων που συνεκδικάστηκαν εκδόθηκε η προσβαλλόμενη με αρ. 437/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πειραιώς που, δικάζοντας ερήμην του πρώτου εφεσιβλήτου της 2ης έφεσης Θ. Τ., κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση για την Μ. Σ. και απέρριψε και τις δύο εφέσεις κατ' ουσίαν. Με την από 29-11-2021 και με αρ. κατ. 1022/105/2021 αίτηση αναίρεσης του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, που στρέφεται μόνο κατά του Ν. Ζ., προσβάλλεται η ανωτέρω απόφαση του Εφετείου Πειραιώς. Από τα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά συνεδρίασης και από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δικογραφίας, προκύπτει ότι ο αναγκαίος ομόδικος του Ελληνικού Δημοσίου κηδεμόνας της σχολάζουσας κληρονομίας Θ. Τ. δεν εμφανίστηκε με οποιονδήποτε νόμιμο τρόπο, κατά τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης ούτε κλητεύθηκε από κάποιον από τους διαδίκους να παρασταθεί ενώπιον του Αρείου Πάγου κατά την ορισθείσα δικάσιμο καθόσον οι διάδικοι δεν προσκομίζουν έκθεση επίδοσης σ αυτόν της αίτησης αναίρεσης αλλά και δεν επικαλούνται με τις προτάσεις τους την επίδοση αυτής. Σημειωτέον ότι από τα έγγραφα της δικογραφίας δεν προκύπτει ούτε η τελεσιδικία της προσβαλλόμενης απόφασης ως προς τον ερημοδικασθέντα, πρώτο εφεσίβλητο της με αρ. 12233/990/2018 έφεσης, Θ. Τ. Επομένως αφού δεν προκύπτει η κλήτευση του αναγκαίου ομοδίκου του αναιρεσείοντος, η συζήτηση της υπόθεσης πρέπει να κηρυχθεί απαράδεκτη ως προς όλους τους διαδίκους, κατά τα προαναφερόμενα στη μείζονα σκέψη.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΚΗΡΥΣΣΕΙ απαράδεκτη τη συζήτηση της από 29-11-2021 αίτησης του Ελληνικού Δημοσίου, για αναίρεση της υπ' αριθ. 437/2021 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Πειραιά.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 9 Ιουλίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 31 Ιουλίου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή