<< Επιστροφή

Αριθμός 1430/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ασημίνα Υφαντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βρυσηίδα Θωμάτου, Ευτύχιο Νικόπουλο, Βαρβάρα Πάπαρη και Φωτεινή Μηλιώνη - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 27 Μαΐου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέα Γ. Φ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "ΔΙΟΙΚΗΣΗ 6ης ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ, ΗΠΕΙΡΟΥ, ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΚΑΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ" που εδρεύει στην Πάτρα και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΖΑΚΥΝΘΟΥ" που εδρεύει στην Ζάκυνθο και εκπροσωπείται νόμιμα, τα οποία εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ελευθέριο Βλαχογιάννη και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "ΙΕΡΑ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΗ ΜΟΝΗ ΣΤΡΟΦΑΔΩΝ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΖΑΚΥΝΘΟΥ" που εδρεύει στην Ζάκυνθο και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Μαρίνα Φουντουλάκη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 13/6/2014 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ζακύνθου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 38/2021 του Τριμελούς Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν τα αναιρεσείοντα με την από 31/5/2021 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 553 παρ. 1 εδαφ. β' του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται μόνο κατά των οριστικών αποφάσεων που δεν μπορούν να προσβληθούν με ανακοπή ερημοδικίας και έφεση, ήτοι κατά των ανεκκλήτων ή όσων έγιναν τελεσίδικες (Ολ.ΑΠ 5/2001, ΑΠ 153/2015). Είναι δε τελεσίδικη η απόφαση, η οποία, απεκδύοντας το δικαστή από κάθε περαιτέρω εξουσία, περατώνει τη δίκη επί της αγωγής και δεν υπόκειται στα τακτικά ένδικα μέσα της ανακοπής ερημοδικίας και της έφεσης (Ολ.ΑΠ 17/2013). Ο χαρακτήρας της απόφασης, ως τελεσίδικης ή μη, κρίνεται κατά το χρόνο της άσκησης του ενδίκου μέσου της αναίρεσης, ήτοι της κατάθεσης του σχετικού δικογράφου της στη Γραμματεία του Δικαστηρίου που έχει εκδώσει την προσβαλλόμενη απόφαση (ΑΠ 1643/2023, ΑΠ 329/2019, ΑΠ 423/2017). Η ύπαρξη ερήμην απόφασης, δηλαδή απόφασης που εκδόθηκε με την απουσία, πραγματική ή πλασματική, ενός των διαδίκων, έστω και αν δεν στηρίχθηκε στη συναγωγή δυσμενών συνεπειών από την ερημοδικία του, ενεργοποιεί αυτόματα τη δυνατότητα άσκησης από αυτόν ανακοπής ερημοδικίας κατά της ερήμην απόφασης (άρθρο 502 ΚΠολΔ), με συνέπεια όσο διαρκεί η προθεσμία της ανακοπής ερημοδικίας - η οποία, κατ' άρθρο 503 παρ. 1, 2 και 3 του ΚΠολΔ, είναι δέκα πέντε (15) ημέρες, αν ο διάδικος που δικάσθηκε ερήμην διαμένει στην Ελλάδα και αρχίζει από την επίδοση της απόφασης, όταν δε ο διάδικος που δικάσθηκε ερήμην διαμένει στο εξωτερικό, η προθεσμία της ανακοπής είναι εξήντα (60) ημέρες και αρχίζει από την τελευταία δημοσίευση, κατά το άρθρο 135 παρ. 1 του ΚΠολΔ, της περίληψης της έκθεσης για την επίδοση της απόφασης, ενώ, εάν δεν επιδοθεί η απόφαση, κατά νόμιμο τρόπο, η προθεσμία της ανακοπής δεν αρχίζει - να αποκλείεται η άσκηση από αυτόν ή από τον αντίδικό του αίτησης αναίρεσης κατά της ερήμην απόφασης, η οποία, αν παρόλα αυτά ασκηθεί, είναι απορριπτέα και αυτεπαγγέλτως ως απαράδεκτη, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 577 παρ. 2 του ΚΠολΔ, αφού, σε σχέση με την αναίρεση, δεν υπάρχει διάταξη όμοια με τη διάταξη του άρθρου 513 παρ.1 β' του ΚΠολΔ, που ορίζει ότι κατά των ερήμην αποφάσεων επιτρέπεται έφεση ήδη από τη δημοσίευσή τους.

Αντίθετα, δηλαδή, με την καθιερούμενη με τη διάταξη αυτή συμπόρευση των προθεσμιών άσκησης της έφεσης και της ανακοπής ερημοδικίας, η αναίρεση κατά ερήμην απόφασης είναι επιτρεπτή μόνον εφόσον δεν συγχωρείται κατ' αυτής ανακοπή ερημοδικίας ή αναλόγως έφεση (Ολ.ΑΠ 11/1998, ΑΠ 329/2019, ΑΠ 1543/2018), δηλαδή, καθιερώνεται η αρχή της διαδοχικής άσκησης των προβλεπόμενων ενδίκων μέσων (ΑΠ 194/2023, ΑΠ 329/2019). Αν ασκηθεί εμπροθέσμως ανακοπή, η ερήμην εφετειακή απόφαση υπόκειται σε αναίρεση, αφότου εκδοθεί η απόφαση του εφετείου που απορρίπτει την ανακοπή, η οποία επίσης υπόκειται έκτοτε σε αναίρεση (ΑΠ 44/2022, ΑΠ 816/2020, ΑΠ 1289/2018).

Συνεπώς, η ερήμην οριστική απόφαση του εφετείου υπόκειται σε αναίρεση, μόνο αφού έπαυσε να υπόκειται σε ανακοπή ερημοδικίας, είτε διότι, κατά περίπτωση, παρήλθε η τασσόμενη προς άσκησή της προθεσμία, είτε διότι ο δικαιούμενος σε άσκηση αυτής ερημοδικασθείς διάδικος παραιτήθηκε νομίμως από το δικόγραφο του ασκηθέντος ενδίκου μέσου της ανακοπής ή του δικαιώματος προς άσκηση αυτού. Τούτο, διότι, έκτοτε η ερήμην εκδοθείσα απόφαση του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου καθίσταται τελεσίδικη και προσβλητή με αναίρεση, σύμφωνα με την παραπάνω διάταξη του άρθρου 553 παρ. 1 εδαφ. β' του ΚΠολΔ.

Το έννομο συμφέρον, εξάλλου, του απόντος διαδίκου να ασκήσει κατά της απόφασης που εκδόθηκε ερήμην του ανακοπή ερημοδικίας, όπως και τις προϋποθέσεις του παραδεκτού αυτής, κρίνει μόνον το δικαστήριο που δικάζει την ανακοπή ερημοδικίας, το οποίο κρίνει και τη βασιμότητα των λόγων αυτής, δεν μπορεί δε να τις κρίνει παρεμπιπτόντως ο Άρειος Πάγος, όταν εξετάζει αν η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση έχει τελεσιδικήσει (Ολ.ΑΠ 15/2001, ΑΠ 116/2023, ΑΠ 45/2020).

Η απόδειξη της τελεσιδικίας της προσβαλλόμενης με αναίρεση απόφασης γίνεται είτε με συνομολόγηση της τελεσιδικίας, είτε με την προσκομιδή των σχετικών εκθέσεων επίδοσης ή με τη βεβαίωση του δικαστικού επιμελητή στο δικόγραφο που επιδόθηκε, σε συνδυασμό με βεβαίωση της Γραμματείας του δικαστηρίου ότι δεν ασκήθηκε ένδικο μέσο (Ολ.ΑΠ 17/2013, ΑΠ 845/2018, ΑΠ 864/2017, ΑΠ 153/2017).

Εξάλλου, η παραίτηση από το δικαίωμα άσκησης ανακοπής ερημοδικίας μπορεί να συνάγεται και σιωπηρώς από το ότι ο δικαιούμενος σε άσκηση αυτής ερημοδικασθείς διάδικος άσκησε αναίρεση χωρίς να ασκήσει ανακοπή ερημοδικίας. Για το κύρος μιας τέτοιας παραίτησης απαιτείται ειδική προς τούτο πληρεξουσιότητα του υπογράφοντος την αίτηση αναίρεσης δικηγόρου (άρθρο 98 περ. β ΚΠολΔ), η έλλειψη, όμως, της οποίας μπορεί να καλυφθεί με έγκριση εκ των υστέρων του ασκήσαντος την αναίρεση διαδίκου, με συνέπεια, λόγω της αναδρομικής ενέργειας της έγκρισης που αφορά την παραίτηση από το δικαίωμα άσκησης ανακοπής ερημοδικίας, να ισχυροποιείται αναδρομικά η παραίτηση από το χρόνο άσκησης της αναίρεσης και να θεωρείται η απόφαση τελεσίδικη από τότε και ως εκ τούτου να υπόκειται σε αναίρεση από το ίδιο χρονικό σημείο (Ολ ΑΠ 17/2013, ΑΠ 1586/2023, ΑΠ 1516/2022).

Συνακόλουθα, αν δεν συνομολογείται ή δεν αποδεικνύεται ότι η απόφαση έχει καταστεί τελεσίδικη, κατά τον χρόνο άσκησης της κατ' αυτής αίτησης αναίρεσης, είτε λόγω παρέλευσης της προθεσμίας της ανακοπής ερημοδικίας και της έφεσης, είτε λόγω παραίτησης του δικαιουμένου στην άσκηση των ενδίκων αυτών μέσων από την άσκησή τους, η αίτηση αναίρεσης απορρίπτεται ως απαράδεκτη και αυτεπαγγέλτως (ΑΠ 1643/2023, ΑΠ 1586/2023, ΑΠ 78/2022, ΑΠ 1097/2014).

Τέλος, από το συνδυασμό της διάταξης του άρθρου 553 παρ. 1β με αυτές των άρθρων 74, 75 παρ. 1 και 2 και 76 παρ. 1 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι, σε περίπτωση απλής ομοδικίας, η οριστική απόφαση που εκδίδεται καθίσταται τελεσίδικη αυτοτελώς έναντι εκάστου ομοδίκου και συνεπώς υπόκειται σε αναίρεση ως προς εκείνον από τους ομοδίκους που έγινε τελεσίδικη, έστω και αν δεν έγινε τελεσίδικη ως προς όλους τους ομοδίκους (ΑΠ 771/2023, ΑΠ 965/2017, ΑΠ 285/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση, με την κρινόμενη από 31.5.2021 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η με αριθμό 38/2021 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πατρών, η οποία εκδόθηκε κατά την τακτική διαδικασία, ερήμην του δευτέρου εκκαλούντος και ήδη δευτέρου αναιρεσείοντος και αντιμωλία των λοιπών διαδίκων. Με την απόφαση αυτή το Εφετείο απέρριψε ως ανυποστήρικτη την έφεση του δευτέρου εκκαλούντος και ήδη δευτέρου αναιρεσείοντος, λόγω της ερημοδικίας του και ως ουσία αβάσιμη την έφεση του πρώτου εκκαλούντος και ήδη πρώτου αναιρεσείοντος, επικυρώνοντας την απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, με την οποία είχε γίνει δεκτή η αγωγή του αναιρεσιβλήτου. Από τα στοιχεία της δικογραφίας, όμως, δεν προκύπτει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση επιδόθηκε από ή στο ερήμην δικασθέν δεύτερο αναιρεσείον, ώστε να αρχίσει, κατά το άρθρο 503 παρ.1 σε συνδυασμό με το άρθρο 144 ΚΠολΔ, η δεκαπενθήμερη προθεσμία άσκησης ανακοπής ερημοδικίας, ούτε γίνεται επίκληση τέτοιας επίδοσης από τους διαδίκους, όπως δεν προκύπτει, ούτε και επίκληση γίνεται, αν το δεύτερο αναιρεσείον παραιτήθηκε νομίμως από το δικαίωμα προς άσκηση ανακοπής ερημοδικίας ή από το δικόγραφο τυχόν ασκηθείσας. Εξάλλου, σιωπηρή παραίτηση από το δικαίωμα άσκησης ανακοπής ερημοδικίας δεν μπορεί να συναχθεί από το ότι το δεύτερο αναιρεσείον που ερημοδικάσθηκε άσκησε αναίρεση χωρίς να ασκήσει ανακοπή ερημοδικίας κατά της προσβαλλόμενης απόφασης, καθώς, πρωτίστως, για το κύρος μιας τέτοιας παραίτησης απαιτείται ειδική προς τούτο πληρεξουσιότητα του υπογράφοντος την αίτηση αναίρεσης ή παραστάντος δικηγόρου του (άρθρο 98 περ.β ΚΠολΔ), ενώ τέτοια δεν προκύπτει από το προσκομιζόμενο με επίκληση υπ' αριθ. ....2024 πληρεξούσιο της συμβολαιογράφου Ζακύνθου Μ. Γ. στον παραστάντα και εκπροσωπήσαντα αυτό δικηγόρο Ελευθέριο Βλαχογιάννη. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω και λαμβανομένου υπόψη ότι δεν συνομολογείται η τελεσιδικία της ως άνω προσβαλλόμενης απόφασης, η αίτηση αναίρεσης του δευτέρου αναιρεσείοντος κρίνεται, κατ' αυτεπάγγελτη έρευνα, απορριπτέα ως απαράδεκτη, σύμφωνα με το άρθρο 577 παρ. 1, 2 ΚΠολΔ και τα εκτεθέντα στη μείζονα σκέψη, καθόσον ασκείται κατ' απόφασης, η οποία δεν έχει καταστεί τελεσίδικη κατά τον χρόνο άσκησης της κατ' αυτής αίτησης αναίρεσης, σε αντίθεση με την αίτηση αναίρεσης του πρώτου αναιρεσείοντος, απλού ομοδίκου του δευτέρου, η οποία ασκήθηκε εμπρόθεσμα και νομότυπα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ.3, 566 παρ.1 του ΚΠολΔ) και, αφού είναι παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ), πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 του ΚΠολΔ).

Κατά το άρθρο 522 ΚΠολΔ, με την άσκηση της έφεσης η υπόθεση μεταβιβάζεται στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο μέσα στα όρια που καθορίζονται από την έφεση και τους πρόσθετους λόγους. Η διάταξη αυτή ρυθμίζει ειδικώς, σε σχέση με την έφεση, την καθιερούμενη, από το άρθρο 106 ΚΠολΔ, γενική αρχή της διάθεσης, σύμφωνα με την οποία, το δικαστήριο ενεργεί μόνον ύστερα από αίτηση διαδίκου και αποφασίζει με βάση τους πραγματικούς ισχυρισμούς που προτείνουν και αποδεικνύουν οι διάδικοι και τις αιτήσεις που υποβάλλουν, εκτός αν ο νόμος ορίζει διαφορετικά. Το αίτημα συνεπώς της έφεσης και οι λόγοι αυτής που το στηρίζουν οριοθετούν το μεταβιβαστικό αποτέλεσμα της έφεσης.

Έτσι, το Εφετείο, για να κρίνει αν το πρωτοβάθμιο δικαστήριο αποφάσισε σωστά και να αποφασίσει αν πρέπει να εξαφανίσει ή όχι την εκκαλούμενη απόφαση, είναι υποχρεωμένο να περιοριστεί στην έρευνα μόνο των παραπόνων που διατυπώνονται με τους λόγους της έφεσης που περιέχονται στο εφετήριο ή στο δικόγραφο των πρόσθετων λόγων, που συνιστούν τη νομική βάση αυτής, καθώς και των ισχυρισμών που, ως υπεράσπιση κατά των λόγων αυτών, προβάλλει, σύμφωνα με το άρθρο 527 αρ. 1 ΚΠολΔ, ο εφεσίβλητος, όπως, επίσης, και εκείνων των ζητημάτων, η έρευνα των οποίων προηγείται, ως αναγκαίο προαπαιτούμενο για να ληφθεί απόφαση σε σχέση με τα παράπονα που διατυπώνονται με τους λόγους έφεσης και τα οποία κατά νόμο εξετάζει αυτεπαγγέλτως το δικαστήριο, όπως είναι το ορισμένο ή η νομική βασιμότητα της αγωγής ή της ένστασης, που αυτεπαγγέλτως τα εξετάζει το εφετείο στην περίπτωση που με την έφεση διατυπώνονται παράπονα μόνον για την κρίση ως προς την ουσιαστική βασιμότητα αυτών (ΑΠ 883/2023, ΑΠ 6/2017, ΑΠ 2147/2014, ΑΠ 343/2013).

Εξάλλου, ο αναιρετικός λόγος, που ερείδεται σε εσφαλμένη (ή αναληθή) προϋπόθεση, περίπτωση που συντρέχει όταν με αυτόν υποστηρίζεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ή δεν δέχθηκε ορισμένα πραγματικά περιστατικά ή εφάρμοσε ή δεν εφάρμοσε τις διατάξεις που επικαλείται ο αναιρεσείων, ενώ από τον έλεγχο αυτής, στο πλαίσιο εφαρμογής του άρθρου 561 παρ. 2 του KΠολΔ, προκύπτει το αντίθετο, απορρίπτεται ως αβάσιμος (ΑΠ 1594/2022, ΑΠ 477/2020, ΑΠ 584/2019, ΑΠ 412/2019).

Στην προκειμένη περίπτωση, με το πρώτο και τρίτο σκέλος του μοναδικού λόγου αναίρεσης, το πρώτο αναιρεσείον αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ισχυριζόμενο ότι το Εφετείο παραβίασε ευθέως την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 6 παρ. 1 του Α.Ν. 2039/1939, δεχόμενο εσφαλμένα ότι η επίδικη δωρεά υπό τρόπον, δυνάμει του υπ' αριθ. ....2002 δωρητηρίου συμβολαίου της συμβολαιογράφου Ζακύνθου Δ. Κ. - Κ., με το οποίο μεταβιβάστηκε το περιγραφόμενο ακίνητο από το αναιρεσίβλητο στο Ν.Π.Δ.Δ. με την επωνυμία "Περιφερειακό Σύστημα Υγείας (Πε.Σ.Υ.) Ιονίων Νήσων", στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του οποίου υπεισήλθε το αναιρεσείον ως καθολικός του διάδοχος, είναι έγκυρη, ενώ θα έπρεπε να δεχθεί ότι η δωρεά αυτή, τόσο ως προς τον περιλαμβανόμενο σ' αυτήν τρόπο (όρο) όσο και στο σύνολό της, είναι άκυρη, καθώς δεν τηρήθηκαν οι όροι και προϋποθέσεις της παραπάνω διάταξης και συγκεκριμένα η δωρεά δεν έγινε αποδεκτή από τον Υπουργό Οικονομικών, δεν προηγήθηκε η σύμφωνη γνωμοδότηση της Επιτροπής του άρθρου 32 του Α.Ν. 2039/1939 και δεν δημοσιεύθηκε περίληψή της, περιλαμβάνουσα, κατά το δυνατόν, λεπτομερή και ακριβή περιγραφή του δωρηθέντος ακινήτου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης αυτής (άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ), προκύπτουν τα εξής: Προς αντίκρουση της ένδικης αγωγής του ενάγοντος - αναιρεσιβλήτου το πρώτο εναγόμενο και ήδη πρώτο αναιρεσείον πρόβαλε ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου τον ισχυρισμό ότι η επίδικη σύμβαση δωρεάς τυγχάνει στο σύνολό της άκυρη, καθώς δεν τηρήθηκαν οι καθοριζόμενες από τη διάταξη του άρθρου 6 παρ. 1 του Α.Ν. 2039/1939 ως άνω προϋποθέσεις. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρισμό αυτό ως μη νόμιμο, με την αιτιολογία ότι "η εν λόγω διάταξη τυγχάνει εφαρμογής στον σκληρό πυρήνα του δημοσίου και δεν καταλαμβάνει περιπτώσεις, όπως η ένδικη, ήτοι νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, τα οποία διαθέτουν πλήρη διοικητική αυτοτέλεια". Κατά το κεφάλαιο αυτό, της απόρριψης του άνω ισχυρισμού ως μη νόμιμου, η υπόθεση δεν μεταβιβάστηκε στο Εφετείο με την ασκηθείσα από 28.2.2017 έφεση του πρώτου εναγομένου, με αποτέλεσμα το Εφετείο να μη συμπεριλάβει στην απόφασή του σχετική κρίση.

Συνακόλουθα, ο μοναδικός λόγος αναίρεσης, κατά το πρώτο και τρίτο σκέλος, με τον οποίο το πρώτο αναιρεσείον αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ισχυριζόμενο ότι το Εφετείο παραβίασε ευθέως την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 6 παρ. 1 του Α.Ν. 2039/1939, είναι αβάσιμος, διότι στηρίζεται στην εσφαλμένη προϋπόθεση της εφαρμογής από την προσβαλλόμενη απόφαση της ως άνω επικαλούμενης διάταξης, η οποία ωστόσο δεν εφαρμόστηκε, καθώς κατά το κεφάλαιο αυτό, της απόρριψης του άνω ισχυρισμού του πρώτου εναγομένου ως μη νόμιμου, η υπόθεση δεν μεταβιβάστηκε στο Εφετείο με την ασκηθείσα από 28.2.2017 έφεσή του. Κατά τη διάταξη του άρθρου 28 περ. ι' του ν. 2519/1997, ως ίσχυε πριν την αντικατάστασή της με το άρθρο 71 παρ. 3 του ν. 4316/2014 - ΦΕΚ Α' 270/24.12.2014, ορίζεται ότι πόροι των Νοσοκομείων και των Κέντρων Υγείας κυρίως είναι: "(ι) Τα έσοδα από εκμετάλλευση χώρων και εγκαταστάσεων για μη ιατρικές υπηρεσίες σε νοσηλευομένους, επισκέπτες, καθώς και στο προσωπικό. Τα νοσοκομεία δύνανται να λειτουργούν ή να εκμισθώνουν χώρους και εγκαταστάσεις τους ως κυλικεία, ανθοπωλεία κ.λ.π." και μετά την αντικατάστασή της με το άρθρο 71 παρ. 3 του ν. 4316/2014 - ΦΕΚ Α' 270/24.12.2014, ορίζεται ότι πόροι των Νοσοκομείων και των Κέντρων Υγείας κυρίως είναι: "ι) Τα έσοδα από εκμετάλλευση χώρων και εγκαταστάσεων για μη ιατρικές υπηρεσίες σε νοσηλευομένους, επισκέπτες, καθώς και στο προσωπικό, εκτός αν άλλως έχει συμφωνηθεί συμβολαιογραφικώς, σε περιπτώσεις κληρονομιών, κληροδοσιών ή δωρεών υπό όρο. Τα νοσοκομεία δύνανται να λειτουργούν ή να εκμισθώνουν χώρους και εγκαταστάσεις τους ως κυλικεία, ανθοπωλεία κ.λπ με την εξαίρεση της ανωτέρω συμβολαιογραφικής δεσμεύσεως".

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 2 του ΑΚ, ο νόμος ορίζει για το μέλλον και δεν έχει αναδρομική δύναμη. Κατά δε το άρθρο 77 παρ. 1 του ισχύοντος Συντάγματος, η αυθεντική ερμηνεία των νόμων ανήκει στη νομοθετική λειτουργία. Το δικαίωμα που παρέχεται με την ως άνω συνταγματική διάταξη στη νομοθετική εξουσία για έκδοση ερμηνευτικών νόμων υφίσταται μόνο στην περίπτωση κατά την οποία ο ερμηνευόμενος νόμος είναι ασαφής και, λόγω της ασάφειάς του, προέκυψαν ή μπορούσαν να προκύψουν διαφωνίες στη νομική επιστήμη ή στα δικαστήρια για την αληθινή έννοιά του. Την ύπαρξη της προϋπόθεσης αυτής, δηλαδή της ανάγκης ερμηνείας, οπότε η ισχύς του ερμηνευτικού νόμου ανατρέχει στο χρονικό σημείο έναρξης της ισχύος του ερμηνευόμενου νόμου, δικαιούνται να ελέγξουν τα δικαστήρια. Αν όμως ο νόμος δεν είναι πράγματι ερμηνευτικός ισχύει μόνο από τη δημοσίευσή του, κατά τη ρητή επιταγή της δεύτερης παραγράφου του προαναφερθέντος άρθρου 77 του ισχύοντος Συντάγματος. Την ύπαρξη της προϋπόθεσης αυτής, δηλαδή της ανάγκης ερμηνείας, οπότε η ισχύς του ερμηνευτικού νόμου ανατρέχει στο χρονικό σημείο έναρξης ισχύος του ερμηνευόμενου νόμου, δικαιούνται να ελέγξουν τα δικαστήρια (ΟλΑΠ 22/1997, ΑΠ 1006/2018, ΑΠ 1214/2000).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 παρ.1 εδ. α` του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου.

Εξάλλου, ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή εάν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου, όταν το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε στο νόμο έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε ως κακή εφαρμογή, όταν το δικαστήριο της ουσίας έκανε εσφαλμένη υπαγωγή των περιστατικών της ένδικης υπόθεσης σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας δεν υπάγονται και, έτσι, κατέληξε σε εσφαλμένο συμπέρασμα, με τη μορφή του διατακτικού. Με τον λόγο αυτό αναίρεσης ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής ή των ισχυρισμών (ενστάσεων, αντενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την αξιοποίηση των ουσιαστικών παραδοχών, δηλαδή, αποκλειστικά, των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχθηκε το δικαστήριο της ουσίας ότι αποδείχθηκαν ή δεν αποδείχθηκαν, καθώς και της υπαγωγής αυτών στο νόμο. Ιδρύεται δε ο παραπάνω αναιρετικός λόγος, αν οι πραγματικές παραδοχές του δικαστηρίου καθιστούν φανερή την ως άνω παραβίαση (Ολ.ΑΠ 2/2021, Ολ.ΑΠ 3/2020, ΑΠ 23/2023, ΑΠ 257/2020, ΑΠ 38/2020, ΑΠ 319/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση, με το δεύτερο σκέλος του μοναδικού λόγου αναίρεσης, το πρώτο αναιρεσείον αποδίδει στην προσβαλλομένη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ισχυριζόμενο ότι το Εφετείο παραβίασε ευθέως την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 28 περ. ι' του Ν. 2519/1997, η οποία τυγχάνει εφαρμοστέα όπως ίσχυε κατά τον χρόνο σύναψης της επίδικης σύμβασης δωρεάς, κρίνοντας εσφαλμένα νόμιμο τον τεθέντα σ' αυτή τρόπο (όρο) περί της αποκλειστικής εκμετάλλευσης του κυλικείου και του ανθοπωλείου του ανεγερθησομένου Νοσοκομείου από το αναιρεσίβλητο, ενώ θα έπρεπε να δεχθεί ότι ο όρος αυτός είναι άκυρος, καθώς αποστερούσε διαρκώς από το Νοσοκομείο τα έσοδα από εκμετάλλευση χώρων και εγκαταστάσεων για μη ιατρικές υπηρεσίες σε νοσηλευόμενους, επισκέπτες και προσωπικό. Από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει ότι το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα, κρίσιμα για τον αναιρετικό έλεγχο, πραγματικά περιστατικά : "Με την υπ' αριθμ. ...-2001 απόφαση του Ηγουμενοσυμβουλίου του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με τη επωνυμία "ΙΕΡΑ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΗ ΜΟΝΗ ΣΤΡΟΦΑΔΩΝ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΖΑΚΥΝΘΟΥ", με έδρα την Ζάκυνθο, η οποία (απόφαση) εγκρίθηκε με την υπ' αριθμ. πρωτ. ...-2001 απόφαση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, αποφασίστηκε, με σκοπό την ανεύρεση νέων πόρων για την επιβίωση και την εκπλήρωση του έργου της ιεράς Μονής, η δωρεά οικοπεδικής έκτασης, συνολικής επιφάνειας 25.005,00 τ.μ. {ήτοι 25 στρεμμάτων} κυριότητας της Ιεράς Μονής (ενάγον) προς το ΠΕΣΥ Ιονίων Νήσων για την ανέγερση επί της έκτασης αυτής νέου κτιρίου του νοσοκομείου Ζακύνθου, υπό τον όρο ότι οποιαδήποτε εξω - ιατρική υπηρεσία εντός του χώρου του Νοσοκομείου να ανήκει στην αποκλειστική εκμετάλλευση της Ιεράς Μονής, ώστε από τα έσοδα αυτά να δύναται να εκπληρώνει τους σκοπούς της. Με την υπ' αριθμ. 9-5/9-6-2002 ομόφωνη απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του ν.π.δ.δ. με την επωνυμία "Περιφερειακό Σύστημα Υγείας Ιονίων Νήσων", στου οποίου τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις υπεισήλθε το 1° εναγόμενο, στις αρμοδιότητες του οποίου υπάγεται, μεταξύ άλλων, ο προγραμματισμός, συντονισμός, εποπτεία και έλεγχος στα όρια της οικείας Υγειονομικής Περιφέρειας, της λειτουργίας όλων των Φορέων Παροχής Υπηρεσιών Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΦΠΥΥΚΑ), ως Φορείς δε Παροχής Υπηρεσιών Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης ορίζονται μεταξύ άλλων και τα Νοσοκομεία, Κέντρα Υγείας και Μονάδες Κοινωνικής Φροντίδας, έγινε αποδεκτή η εν λόγω δωρεά υπό τρόπο και εξουσιοδοτήθηκε ο τότε Διοικητής του Γενικού Νοσοκομείου Ζακύνθου, Ι. Α. να υπογράψει το σχετικό συμβολαιογραφικό έγγραφο και κάθε άλλο έγγραφο που θα απαιτούνταν για την ολοκλήρωση της μεταβίβασης. Κατόπιν αυτών, καταρτίστηκε το ...-2002 δωρητήριο συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Ζακύνθου, Δ. Κ. - Κ., που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του υποθηκοφυλακείου Ζακύνθου, στον τόμο 590 και με αύξ. αριθμ. 93. Με το συμβόλαιο αυτό το ενάγον ν.π.δ.δ., ήτοι η Ιερά Μονή Στροφάδων δώρισε στο νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "Περιφερειακό Σύστημα Υγείας (Πε.Σ.Υ.) Ιονίων Νήσων", στου οποίου τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις υπεισήλθε το πρώτο εναγόμενο, ως καθολικός διάδοχος, και κατ' επέκταση και στο δεύτερο εναγόμενο, το οποίο υπάγεται στη νομική και διοικητική αυτοτέλεια του πρώτου εναγόμενου, ένα οικόπεδο, συνολικής επιφάνειας 25.005,00 τ.μ., κείμενο στο δημοτικό διαμέρισμα Γαϊτανίου, του Δήμου Ζακυνθίων, νομού Ζακύνθου και εν μέρει και κατά μέτρα τετραγωνικά 4.800 εκτός οικισμού και κατά τα υπόλοιπα τετραγωνικά μέτρα είκοσι χιλιάδες διακόσια πέντε (20.205,00) εντός οικισμού και ειδικότερα κατά μέτρα τετραγωνικά χίλια τετρακόσια δέκα (1.410, 00) εντός οικισμού αρτιότητας 500 τ.μ. και κατά μέτρα τετραγωνικά δέκα οκτώ χιλιάδες επτακόσια ενενήντα πέντε (18.795,00) εντός οικισμού αρτιότητας 1.000 τ.μ. Το επίδικο ακίνητο απεικονίζεται στο, από Μαρτίου 2002, προσαρτώμενο στο δωρητήριο συμβόλαιο και από τους συμβαλλόμενους και τη συμβολαιογράφο Ζακύνθου υπογραφόμενο τοπογραφικό διάγραμμα, του τοπογράφου Ζακύνθου, Κ. Σ. ......Η δωρεά του εν λόγω ακινήτου από την Ιερά Μονή στο Περιφερειακό Σύστημα Υγείας Ιονίων Νήσων έγινε με σκοπό την ανέγερση επ' αυτού νοσοκομείου, με τους ειδικότερους όρους και συμφωνίες που αναφέρονται στο ανωτέρω συμβόλαιο. Μεταξύ των όρων αυτών είναι και ο ακόλουθος (φύλλο 3β στο μέσον): "Η παρούσα δωρεά ενεργείται υπό τον όρο ότι η εκμετάλλευση του κυλικείου του Νοσοκομείου και του ανθοπωλείου θα ανήκει στην αποκλειστική εκμετάλλευση της δωρήτριας Ιεράς Μονής Στροφάδων και Αγίου Διονυσίου, με την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρχει άλλη αντίστοιχη δραστηριότητα".

Συνεπώς η εκ μέρους της ενάγουσας, ιεράς Μονής Στροφάδων δωρεά του προπεριγραφέντος ακινήτου έγινε υπό τρόπο, ο οποίος συνίσταται στην αποκλειστική εκμετάλλευση του κυλικείου και του ανθοπωλείου του νοσοκομείου που επρόκειτο να ανεγερθεί στο δωρούμενο οικόπεδο από την δωρήτρια Μονή, με ταυτόχρονη δέσμευση του δωρεοδόχου να μην χρησιμοποιήσει ούτε να παραχωρήσει σε τρίτους άλλο χώρο του νοσοκομείου για την ίδια χρήση. Η ανέγερση του Νοσοκομείου έγινε σύμφωνα με την υπ' αριθμόν 13441/902 απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος, Χωροταξίας-Δημοσίων Έργων καθώς και Υγείας και Πρόνοιας περί καθορισμού πολεοδομικών και κτιριοδομικών όρων, κατά παρέκκλιση από κάθε κείμενη διάταξη, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 1150/27.10.2003 [τεύχος Δ]. Οι επίδικοι χώροι του κυλικείου και του ανθοπωλείου του νοσοκομείου εμφαίνονται στην από 9/12/2004 Κάτοψη Επιπέδου 0 - Πινακίδα 3, αριθμ. σχεδίου Α.502.3, αριθμ. αναθεώρησης β, κλίμακας 1:50, της εταιρείας αρχιτεκτονικών μελετών, Ν.Κ.Μ.Μ.Σ ΕΓΕ, που έχει εγκριθεί με το υπ' αριθμ. ΓΑ ... εγκριτικό έγγραφο της ΔΕΠΑΝΟΜ, που υπογράφεται από την πολιτικό μηχανικό Α. Β. και επισυνάπτεται στην ένδικη αγωγή. Όπως αποδεικνύεται από την ανωτέρω κάτοψη, ο χώρος του ανθοπωλείου βρίσκεται στο ισόγειο του νοσοκομείου, εμφαίνεται με τίτλο "Κατάστημα δώρων και λουλουδιών - Gift Shop Floristry", έχει εμβαδό 12,74 τμ και συνορεύει βόρεια με χώρο έμπροσθεν φυσιοθεραπείας, ανατολικά με διάδρομο κεντρικής εισόδου, νότια με χώρο έμπροσθεν αναμονής φορείων και δυτικά με Α.Π αγωγό Η-Μ εγκαταστάσεων. Ο χώρος του κυλικείου βρίσκεται στο ισόγειο του νοσοκομείου, εμφαίνεται με τίτλο "Κυλικείο - Bar", έχει εμβαδό 8,35 τ.μ και συνορεύει βόρεια με χώρο έμπροσθεν εσωτερικού κλιμακοστασίου, ανατολικά με χώρο έμπροσθεν καθιστικού επισκεπτών, νότια με χώρους κοινωνικής ιατρικής και δυτικά με βοηθητικό χώρο κυλικείου. Ο βοηθητικός χώρος κυλικείου εμφαίνεται με τίτλο "Βοηθητικός χώρος κυλικείου - Bar Support", έχει επιφάνεια 5,99 τμ και συνορεύει βόρεια με χώρο έμπροσθεν WC επισκεπτών, ανατολικά με χώρο κυλικείου, νότια δερματολογίας και δυτικά με χώρο χρησ/μένου υλικού. Αποδείχθηκε ακόμα ότι καθ' όλο το διάστημα των εργασιών ανέγερσης του Νοσοκομείου (μεταξύ των ετών 2003 και 2007) τα επιτετραμμένα για την ανέγερση όργανα των εναγομένων βρίσκονταν σε διαρκή επικοινωνία και συνεργασία με τους νομίμους εκπροσώπους της ιεράς Μονής Στροφάδων και κυρίως με τον εποπτεύοντα την Ιερά Μονή τότε Μητροπολίτη Ζακύνθου και ήδη Δωδώνης κκ Χ. Κατά το χρονικό διάστημα διαμόρφωσης του ισογείου του Νοσοκομείου, ο εργολάβος του έργου, από κοινού με τους επιβλέποντες, κάλεσε επανειλημμένα τους εκπροσώπους της ιεράς Μονής να λάβουν γνώση των κατόψεων και να επισκεφθούν το υπό κατασκευή κτίριο, προκειμένου να αποφασίσουν από κοινού τη θέση των χώρων, οι οποίοι προορίζονταν να στεγάσουν το κυλικείο και το ανθοπωλείο. Η ανωτέρω κάτοψη διαμορφώθηκε με τη σύμφωνη γνώμη των επιβλεπόντων, του εργολάβου και των εκπροσώπων της Ιεράς Μονής. Το έργο της ανέγερσης νοσοκομείου αποπερατώθηκε πλήρως και το νοσοκομείο μετεγκαταστάθηκε και άρχισε τη λειτουργία του στις 18-5-2012. Το ενάγον ν.π.δ.δ. αμέσως μόλις πληροφορήθηκε την αποπεράτωση του έργου και την ολοκλήρωση της διαδικασίας εγκατάστασης και μεταφοράς από το παλαιό νοσοκομείο Ζακύνθου στο νέο νοσοκομείο, απέστειλε την από 18-6-2012 εξώδικη όχληση-πρόσκληση προς τους εναγόμενους, που επιδόθηκε στο 1° εξ αυτών στις 25-06-2012 (βλ. την επικαλούμενη και προσκομιζόμενη από το ενάγον υπ' αριθμόν ....2012 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Πατρών, Ι. Μ.) και προς τον πρόεδρο του Δ.Σ του 2ου εναγόμενου, νοσοκομείου Ζακύνθου, που επιδόθηκε σ' αυτόν στις 21-06-2012 (βλ. την επικαλούμενη και προσκομιζόμενη από το ενάγον υπ' αριθμ. ...-2012 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Ζακύνθου, Δ. Ν.), καλώντας τους, σε εκτέλεση του προαναφερθέντος συμφωνημένου μεταξύ τους όρου του δωρητηρίου συμβολαίου, να παραδώσουν την χρήση των χώρων του κυλικείου και του ανθοπωλείου στο ενάγον, συγκοινοποιώντας τους και απόσπασμα του υπ' αρθμ. ...-2012 πρακτικού του Ηγουμενοσυμβουλίου αυτού, με το οποίο εξουσιοδοτήθηκε ο Καθηγούμενος της Ιεράς Μονής για την παράδοση και παραλαβή των χώρων αυτών και για την υπογραφή του σχετικού πρακτικού. Οι εναγόμενοι, όμως, αρνήθηκαν να προβούν στην εκτέλεση του συμφωνημένου όρου και για το λόγο αυτό με νέα από 20-9-2013 εξώδικη πρόσκληση διαμαρτυρία - δήλωση του ενάγοντος προς το 1° εναγόμενο, επιδοθείσα την 1-10-2013 (βλ. την επικαλούμενη και προσκομιζόμενη από το ενάγον υπ' αριθμ .../2013 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Πατρών, Γ. Π. Θ.) και προς τον πρόεδρο του Δ.Σ του 2ου εναγόμενου νοσοκομείου Ζακύνθου, επιδοθείσα σ' αυτόν στις 11-10-2013 (βλ. την επικαλούμενη και προσκομιζόμενη από το ενάγον υπ' αριθμ. .../2013 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Ζακύνθου Δ. Ν.), στον δε Υπουργό Υγείας την 4-10-2013 (βλ. την επικαλούμενη και προσκομιζόμενη από το ενάγον υπ' αριθμ. .../2013 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή, Α. Α.), κλήθηκαν οι εναγόμενοι εκ νέου να του παραδώσουν την εκμετάλλευση του κυλικείου και του ανθοπωλείου του νοσοκομείου, το αργότερο εντός 15 ημερών από την κοινοποίηση, πλην, όμως μέχρι και σήμερα οι εναγόμενοι αρνούνται να προβούν στην εκπλήρωση του άνω όρου (τρόπου) και, παρά τις επανειλημμένες προφορικές και έγγραφες οχλήσεις του ενάγοντος, αρνούνται να παραδώσουν σε αυτό τους χώρους του νοσοκομείου πράξη που είναι απαραίτητη για την εκπλήρωση του τρόπου που συμφωνήθηκε με το προαναφερθέν δωρητήριο συμβόλαιο και προβλέφθηκε στην άνω οικοδομική άδεια για τον σκοπό αυτό, όπως περιγράφονται παραπάνω, με αποτέλεσμα οι χώροι αυτοί να παραμένουν μέχρι σήμερα κενοί και ανεκμετάλλευτοι. Μάλιστα, όπως αποδεικνύεται από το παραπάνω δωρητήριο συμβόλαιο υπό τρόπον, η παραχώρηση της εκμετάλλευσης των άνω χώρων στη δωρήτρια ιερά Μονή Στροφάδων αποτελούσε απαράβατο και εκ των ων ουκ άνευ όρο του δωρητηρίου συμβολαίου, τον οποίο συμφώνησαν και τα δύο μέρη και χωρίς τον οποίο δεν θα είχε καταρτισθεί η δικαιοπραξία.

Συνεπώς οι εναγόμενοι οφείλουν ως ενεχόμενοι από την ένδικη σύμβαση δωρεάς υπό τρόπο να εκπληρώσουν την υποχρέωσή τους αυτή, απορρέουσα από την εν λόγω σύμβαση, ήτοι να παραχωρήσουν στο ενάγον την αποκλειστική εκμετάλλευση του κυλικείου και του ανθοπωλείου του Νοσοκομείου Ζακύνθου (δεύτερου εναγόμενου), που ανεγέρθηκε στο δωρούμενο μεταβιβασθέν σε αυτούς από το ενάγον οικόπεδο και να μην χρησιμοποιούν ούτε να παραχωρούν σε τρίτους άλλο χώρο του νοσοκομείου για την ίδια χρήση. Τα ίδια έκρινε και το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, με την εκκαλούμενη απόφασή του, με την οποία έκανε δεκτή εν μέρει ως ουσιαστικά βάσιμη την κρινόμενη αγωγή και α) υποχρέωσε τους εναγόμενους στην εκπλήρωση του τρόπου που συμφωνήθηκε με το ως άνω με αριθμό .../2002 δωρητήριο συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Ζακύνθου, Δ. Κ. - Κ. και συγκεκριμένα τους υποχρέωσε να παραχωρήσουν στο ενάγον ελεύθερη και ακώλυτη τη χρήση των εξής χώρων του Γενικού Νοσοκομείου Ζακύνθου (δεύτερου εναγομένου) και δη του χώρου του ανθοπωλείου που βρίσκεται στο ισόγειο του νοσοκομείου, εμφαίνεται με τίτλο "Κατάστημα δώρων και λουλουδιών Gift Shop Floristry", έχει εμβαδό 12,74 τμ και συνορεύει βόρεια με χώρο έμπροσθεν φυσιοθεραπείας, ανατολικά με διάδρομο κεντρικής εισόδου, νότια με χώρο έμπροσθεν αναμονής φορείων και δυτικά με Α.Π αγωγή Η-Μ εγκαταστάσεων, του χώρου του κυλικείου που βρίσκεται στο ισόγειο του νοσοκομείου, εμφαίνεται με τίτλο "Κυλικείο-Bar", έχει εμβαδό 8,35 τμ και συνορεύει βόρεια με χώρο έμπροσθεν εσωτερικού κλιμακοστασίου, ανατολικά με χώρο έμπροσθεν καθιστικού επισκεπτών, νότια με χώρους κοινωνικής ιατρικής και δυτικά με βοηθητικό χώρο κυλικείου, του βοηθητικού χώρου κυλικείου που εμφαίνεται με τίτλο "Βοηθητικός χώρος Κυλικείου Bar Support", έχει επιφάνεια 5,99 τ.μ. και συνορεύει βόρεια με χώρο έμπροσθεν WC επισκεπτών, ανατολικά με χώρο κυλικείου, νότια με χώρο δερματολογίας και δυτικά με χώρο χρησιμοποιημένου υλικού, καθώς και κάθε άλλου χώρου του νοσοκομείου απαραίτητου για την κατά προορισμό χρήση των προπεριγραφόμενων χώρων. .....Το 1° εκκαλούν, με τους υπό 1, 2, και 3 λόγους της ένδικης έφεσής του παραπονείται για εσφαλμένη εφαρμογή και ψευδή ερμηνεία του νόμου και κακή εκτίμηση των αποδείξεων, ισχυριζόμενο ότι εσφαλμένα το πρωτοβάθμιο δικαστήριο δεν έκρινε ότι ο όρος που περιελήφθηκε στο επίδικο δωρητήριο συμβόλαιο είναι άκυρος αλλά έκρινε ότι η νέα διάταξη του άρθρ. 28 περ. ι του ν. 2519/1997, όπως αυτή αντικαταστάθηκε με τη διάταξη του άρθρου 71 παρ. 3 του ν. 4316/2014, συνιστά ερμηνευτικό νόμο, ο οποίος τυγχάνει αναδρομικής εφαρμογής, καθόσον εκδόθηκε προς άρση των αναφυόμενων ασαφειών, δεδομένου της μη ρητής ρύθμισης στην προϊσχύσασα διάταξη της περίπτωσης ύπαρξης συμβολαιογραφικού εγγράφου ως προς την νομική αντιμετώπιση του ως άνω όρου στο δωρητήριο συμβόλαιο. Ότι αν ορθώς έκρινε το πρωτοβάθμιο δικαστήριο θα έπρεπε να δεχθεί πώς ουδέν κενό νόμου υπήρχε, αντιθέτως η συγκεκριμένη διάταξη ως αφορώσα την ρύθμιση μόνον της συγκεκριμένης περίπτωσης (φωτογραφική ρύθμιση) είναι ανεφάρμοστη ως αντίθετη με το Σύνταγμα. Επί του λόγου αυτού λεκτέα τα κάτωθι: Σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 28 περ. ι' του ν. 2519/1997, όπως αυτή αντικαταστάθηκε με την διάταξη του άρθρου 71 παρ. 3 του ν. 4316/2014 - ΦΕΚ Α' 270/24.12.2014, πόροι των νοσοκομείων και των κέντρων υγείας κυρίως είναι: "ι) Τα έσοδα από εκμετάλλευση χώρων και εγκαταστάσεων για μη ιατρικές υπηρεσίες σε νοσηλευομένους, επισκέπτες, καθώς και στο προσωπικό, εκτός αν άλλως έχει συμφωνηθεί συμβολαιογραφικώς, σε περιπτώσεις κληρονομιών, κληροδοσιών ή δωρεών υπό όρο. Τα νοσοκομεία δύνανται να λειτουργούν ή να εκμισθώνουν χώρους και εγκαταστάσεις τους ως κυλικεία, ανθοπωλεία κ.λπ με την εξαίρεση της ανωτέρω συμβολαιογραφικής δεσμεύσεως".

Περαιτέρω, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρ. 2 ΑΚ, "ο νόμος ορίζει για το μέλλον, δεν έχει αναδρομική δύναμη και διατηρεί την ισχύ του εφόσον άλλος κανόνας δικαίου δεν τον καταργήσει ρητά ή σιωπηρά". Ο προαναφερθείς ν. 4316/2014 δεν περιλαμβάνει διάταξη μεταβατικού δικαίου, με την οποία να ορίζεται αν η νέα διάταξη του άρθρ. 28 περ. ι' του ν. 2519/1997, όπως αυτή αντικαταστάθηκε με τη διάταξη του άρθρου 71 παρ.3 του ν. 4316/2014 - ΦΕΚ Α' 270/24-12-2014, ισχύει και για το χρονικό διάστημα πριν την έναρξη ισχύος του τελευταίου νόμου. Πλην, όμως, από την τελολογική ερμηνεία του νόμου 4316/2014, σε συνδυασμό με την αιτιολογική έκθεση του αυτού νόμου, στην οποία ρητά αναφέρεται, στην με αριθμό 3 σημείωση, αναγραφείσα ως "υποχρέωση συμμόρφωσης των νοσοκομείων σε συμβατικούς όρους", ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος που έχει παρατηρηθεί σε ορισμένα νοσοκομεία του ΕΣΥ, όπου "παρά την ύπαρξη αντίθετων συμβατικών όρων που απορρέουν από συμβατικές δεσμεύσεις (δωρεές υπό όρο) οι διοικήσεις των Νοσοκομείων δεν τους σέβονται και τα εισπράττουν υπέρ του Νοσοκομείου", συνάγεται ότι, κατά την προϊσχύσασα διάταξη νόμου, υπήρχε κενό νόμου, ήτοι ο νομοθέτης κατέλειπε αρρύθμιστη περίπτωση, την οποία βάσει των ανωτέρω ρυθμίζει πλέον, ώστε ήθελε θεωρηθεί ότι η ως άνω νέα διάταξη του άρθρ. 28 περ. ι' του ν. 2519/1997, όπως αυτή αντικαταστάθηκε με τη διάταξη του άρθρου 71 παρ. 3 του ν. 4316/2014 -ΦΕΚ Α' 270/24-12-2014, συνιστά ερμηνευτικό νόμο, ο οποίος τυγχάνει αναδρομικής εφαρμογής, καθόσον εκδόθηκε προς άρση των ως άνω αναφυόμενων ασαφειών, δεδομένου της μη ρητής ρύθμισης στην προϊσχύσασα διάταξη της περίπτωσης ύπαρξης συμβολαιογραφικού εγγράφου ως προς την νομική αντιμετώπιση του ως άνω όρου. Κατόπιν αυτών το πρωτοβάθμιο δικαστήριο καλώς ερμήνευσε και εφάρμοσε το νόμο και απέρριψε ως νομικά αβάσιμο τον με τις προτάσεις υποβαλλόμενο και πρωτοδίκως από το δεύτερο εναγόμενο ισχυρισμό ότι ο τεθείς τρόπος στην ένδικη σύμβαση δωρεάς περί της εκμετάλλευσης του κυλικείου και του ανθοπωλείου του ανεγερθησόμενου νοσοκομείου και δη της παραχώρησης αυτών στην αποκλειστική εκμετάλλευση του ενάγοντος, είναι άκυρη, καθόσον αντίκειται στην κατά τον χρόνο της κρινόμενης αυτής σύμβασης (ένδικης δωρεάς) ισχύουσας διάταξης, που δεν είχε πρόβλεψη για την περίπτωση ύπαρξης συμβολαιογραφικού εγγράφου ως προς την εκμετάλλευση των χώρων αυτών και δη πρόβλεψη για τη νομιμότητα τέτοιων συμφωνιών. Σύμφωνα, όμως με τα προεκτεθέντα ο ισχυρισμός αυτός κρίνεται απορριπτέος ως νομικά αβάσιμος, δεδομένου ότι η νέα ως άνω διάταξη του άρθρ. 28 περ. ι' του Ν. 2519/1997, όπως αυτή αντικαταστάθηκε με τη διάταξη του άρθρου 71 παρ. 3 ν. 4316/2014 - ΦΕΚ Α' 270/24-12-2014, όπου ρητά προβλέπεται και ρυθμίζεται τέτοια περίπτωση, όπως αυτή του ένδικου τρόπου, τυγχάνει αναδρομικής εφαρμογής...". Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη την έφεση του πρώτου εναγομένου και ήδη πρώτου αναιρεσείοντος και επικύρωσε την απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, που είχε κάνει δεκτή την αγωγή του αναιρεσιβλήτου και υποχρέωσε τους εναγομένους να παραχωρήσουν στο ενάγον τη χρήση των ως άνω επίδικων χώρων του Γενικού Νοσοκομείου Ζακύνθου, προς εκπλήρωση του τρόπου που συμφωνήθηκε με το υπ' αριθ. .../2002 δωρητήριο συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Ζακύνθου Δ. Κ. - Κ.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, δεν παραβίασε ευθέως την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρ. 28 περ. ι' του ν. 2519/1997, ως αυτή ισχύει μετά την αντικατάστασή της με το άρθρο 71 παρ.3 του ν. 4316/2014 - ΦΕΚ Α' 270/24-12-2014, την οποία ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε. Και τούτο διότι, σύμφωνα με τα εκτεθέντα στη μείζονα σκέψη, ο προαναφερθείς ν. 4316/2014 δεν περιλαμβάνει διάταξη μεταβατικού δικαίου, με την οποία να ορίζεται αν η νέα διάταξη του άρθρ. 28 περ. ι' του ν. 2519/1997, όπως αυτή αντικαταστάθηκε με τη διάταξη του άρθρου 71 παρ.3 του ν. 4316/2014 - ΦΕΚ Α' 270/24-12-2014, ισχύει και για το χρονικό διάστημα πριν την έναρξη ισχύος του τελευταίου νόμου, πλην, όμως, από την τελολογική ερμηνεία του νόμου 4316/2014, σε συνδυασμό με την αιτιολογική έκθεση του αυτού νόμου, συνάγεται ότι, κατά την προϊσχύσασα διάταξη, υπήρχε κενό νόμου, δεδομένης της μη ρητής ρύθμισης της περίπτωσης ύπαρξης συμβολαιογραφικού εγγράφου ως προς την εκμετάλλευση χώρων και εγκαταστάσεων των νοσοκομείων για μη ιατρικές υπηρεσίες σε νοσηλευόμενους, επισκέπτες και προσωπικό (κυλικεία, ανθοπωλεία κλπ) και της μη πρόβλεψης της νομιμότητας τέτοιων συμφωνιών, ήτοι ο νομοθέτης κατέλειπε αρρύθμιστη περίπτωση, την οποία, βάσει των ανωτέρω, ρυθμίζει πλέον, ώστε η νέα διάταξη του άρθρ. 28 περ. ι' του ν. 2519/1997, όπως αυτή αντικαταστάθηκε με τη διάταξη του άρθρου 71 παρ. 3 του ν. 4316/2014 -ΦΕΚ Α' 270/24-12-2014, συνιστά ερμηνευτικό νόμο, ο οποίος, κατ' άρθρο 2 ΑΚ, τυγχάνει αναδρομικής εφαρμογής, διότι εκδόθηκε προς άρση των ως άνω αναφυομένων ασαφειών.

Επομένως, ο μοναδικός λόγος αναίρεσης, κατά το δεύτερο σκέλος, από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τον οποίο το πρώτο αναιρεσείον υποστηρίζει τα αντίθετα, είναι αβάσιμος. Ενόψει τούτων και εφόσον δεν υφίσταται προς έρευνα άλλος λόγος, η αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί, τα δε αναιρεσείοντα Ν.Π.Δ.Δ., που ηττήθηκαν, πρέπει να καταδικασθούν στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημά του (άρθρα 106, 176, 183, 189 αριθ. 1 και 191 αριθ. 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζονται στο διατακτικό. Σημειωτέον ότι τα δικαστικά έξοδα δεν επιβάλλονται μειωμένα, αφού η νομική υπεράσπιση της ένδικης υπόθεσης των αναιρεσειόντων Ν.Π.Δ.Δ. δεν διεξήχθη από αντιπρόσωπο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (ΑΠ 478/2022, ΑΠ 144/2021, ΑΠ 1203/2019, ΑΠ 1073/2019). Τέλος, διάταξη περί του κατ' άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ παραβόλου δεν περιλαμβάνεται στο διατακτικό, εφόσον τα αναιρεσείοντα, κατ' άρθρο 28 παρ. 4 εδ. β του Ν. 2579/1998, ως νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, απαλλάσσονται της καταβολής του. (ΑΠ 637/2023, ΑΠ 1215/2020).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 31.5.2021 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθ. 38/2021 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Πατρών.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τα αναιρεσείοντα Ν.Π.Δ.Δ. στην καταβολή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 25 Ιουνίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 1η Σεπτεμβρίου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ και ταύτης καθώς και της αμέσως αρχαιότερης Αρεοπαγίτου αποχωρησασών από την Υπηρεσία, ο αρχαιότερος της συνθέσεως Αρεοπαγίτης

<< Επιστροφή