<< Επιστροφή

Αριθμός 1499/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αγάπη Τζουλιαδάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιφιγένεια Ματσούκα, Φωτεινή Μηλιώνη, Ευαγγελία Στεργίου, Αναστασία Καραμανίδου-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στις 2 Απριλίου 2025, με την παρουσία και του γραμματέα Π. Μ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Χριστίνα Γιωτοπούλου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) ΝΠΔΔ (Ο.Τ.Α.) με την επωνυμία "Δήμος Πυλαίας- Χορτιάτη", στον οποίο συγχωνεύτηκε ο πρώην "Δήμος Χορτιάτη", ήδη Δ.Ε. Χορτιάτη, που εδρεύει στο Πανόραμα Ν. Θεσσαλονίκης, νομίμως εκπροσωπούμενου από τον Δήμαρχο αυτού (ΑΦΜ ...), ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Παπαδόπουλο, και κατέθεσε προτάσεις. 2) Ε. Α. του Β. και της Α., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Θεώνη Σγουράκη-Παπασπυροπούλου, και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22-4-2019 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 842/2021 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2079/2022 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί το αναιρεσείον με την από 1-12-2022 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

l.-Με την από 1-12-2022 και με αρ. καταθ. 3567/350/2-12-2022 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η με αρ. 2079/2022 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων, κατά την τακτική διαδικασία και απέρριψε κατ ουσίαν την με αρ. καταθ. 5122/501/2021 έφεση, που άσκησε το εκκαλούν και ήδη αναιρεσείον, κατά της με αρ. 842/2021 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, με την οποία είχε απορριφθεί ως αβάσιμη κατ' ουσίαν η από 22-4-2019 αγωγή του Ελληνικού Δημοσίου περί αναγνώρισης κυριότητος γεωτεμαχίου και διόρθωσης κτηματολογικής εγγραφής. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα κι εμπρόθεσμα στις 2-12-2022, εντός της τριακονθήμερης προθεσμίας από την επίδοση της προσβαλλομένης απόφασης στις 16-11-2022 (άρθρα 564 παρ. 1 και 144 παρ. 1 ΚΠολΔ) όπως επικαλείται το αναιρεσείον, γεγονός που δεν αμφισβητούν οι αναιρεσίβλητοι. Είναι, συνεπώς παραδεκτή (άρθρο 577 παρ.1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ.3 ΚΠολΔ).
2.- Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 7 του ν. 147/1914 στις Νέες Χώρες, οι οποίες βρίσκονταν προηγουμένως κάτω από την άμεση επικυριαρχία του Οθωμανικού Κράτους, διατηρούνται σε ισχύ οι διατάξεις του Οθωμανικού Δικαίου "περί γαιών", οι οποίες ρυθμίζουν τα σχετικά με την κτήση δικαιωμάτων ιδιωτικής φύσεως επ' αυτών, ενώ οι δικαιοπραξίες γι' αυτά συντελούνται εφεξής κατά τους Ελληνικούς Νόμους. Στην κατηγορία των Νέων Χωρών ανήκει και η Μακεδονία, στην οποία από 1.2.1914 άρχισε να ισχύει, σύμφωνα με το αρθρ. 2 παρ. 3 του ίδιου ως άνω νόμου 147/1914, η Ελληνική Νομοθεσία.

Εξάλλου, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 51 και 55 του ΕισΝΑΚ, η κτήση κυριότητας ή άλλου εμπράγματου δικαιώματος που έλαβε χώρα πριν από την εισαγωγή του ΑΚ, κρίνεται κατά το δίκαιο που ίσχυε κατά το χρόνο κατά τον οποίο έγιναν τα πραγματικά περιστατικά, που απαιτούνται γιο την κτήση αυτών, ενώ η προστασία τους διέπεται εφεξής από τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα.

Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 3 του Οθωμανικού Νόμου "περί γαιών" της 7 Ραμαζάν 1274 (καθ' ημάς 1856), του οποίου οι διατάξεις, που ρυθμίζουν το δικαιώματα ιδιωτικής φύσεως σ' αυτές, διατηρήθηκαν σε ισχύ στις Νέες Χώρες, με τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 4 του Ν. 147/1914, "δημόσιοι γαίαι είναι οι λειμώνες, οι αγροί, α ι χειμερινοί και θερινοί βοσκαί, τα δάση και οι παρόμοιοι τόποι", των οποίων η κυριότητα ανήκει στο Τουρκικό Δημόσιο (βλ. και αρθρ. 4, 9, 12, 34 και 49 του ίδιου νόμου). Η παραχώρηση στους ιδιώτες των παραπάνω ακινήτων, τα οποία αποτελούν την κατηγορία των δημοσίων γαιών (εραζιί-εμιριγιέ) γίνεται με τη χορήγηση από το κράτος εγγράφου τίτλου, ονομαζόμενου "ταπί", το οποίο φέρει το μονόγραμμα (τουγρά) του Σουλτάνου, με το οποίο παρέχεται σ' αυτούς δικαίωμα, όχι κυριότητας αλλά διηνεκούς εξουσιάσεως (τεσσορούφ), αντικείμενο της οποίας είναι η αναφερόμενη στον τίτλο χρήση του εδάφους. Εξαίρεση του κανόνα ότι μόνο με τίτλο (ταπί) αποκτάται το δικαίωμα εξουσιάσεως για ορισμένη χρήση των δημόσιων γαιών, καθιερώνει το άρθρο 78 του ίδιου παραπάνω νόμου "περί γαιών", σύμφωνα με το οποίο, εάν κάποιος καταλάβει και καλλιεργήσει δημόσιες και αφιερωμένες γαίες για δέκα (10) έτη, χωρίς δικαστική αμφισβήτηση οπό το Δημόσιο, αποκτά δικαίωμα εγκαταστάσεως και είτε έχει έγκυρο τίτλο, είτε δεν έχει, οι γαίες δεν θεωρούνται σχολάζουσες, αλλά δίδεται σ' αυτόν δωρεάν νέος τίτλος. Από το σαφές περιεχόμενο της παραπάνω διατάξεως, την ερμηνευτική εγκύκλιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης της 28 Σεφέρ 1304, του άρθρου 13 του νόμου "περί εγγράφων ταπίων" της 8 Δζεμαγήλ Αχίρ 1275 (καθ' ημάς 1857), του όρθρου 2 των διοσοφητικών διατάξεων περί ταπίων της 15Σαμπάν 1276, αλλά και το σύνολο των διατάξεων του νόμου περί γαιών (ειδικότερο των άρθρων 9, 30, 71), συνάγεται ότι απαραίτητη προϋπόθεση για την απόκτηση του δικαιώματος αυτού της μονίμου εγκαταστάσεως είναι όχι μόνο η συνεχής επί δέκα (10) έτη κατοχή, αλλά και η ταυτόχρονη καλλιέργεια της γης. Επομένως, η διάταξη του άρθρου 78 έχει εφαρμογή μόνο επί καλλιεργήσιμων γαιών και όχι επί οικοπέδων και κήπων έστω και αν καλλιεργούνται με κηπευτικά και με οπωροφόρα δένδρα, ούτε επί δασών, ήτοι εκτάσεων που καλύπτονται από αυτοφυή, μη καρποφόρο ή καρποφόρα δένδρα, οι οποίες εξουσιάζονταν μόνο με έκδοση έγγραφου τίτλου [ταπίου] κατ' εφαρμογή και των άρθρων 2 και 3 των οδηγιών της 23 Μουχαρέμ 1923 (=1875) "περί εξελέγξεως τίτλων δασών" (ΟλΑΠ 609/1963, ΑΠ 1122/2008).

Περαιτέρω, με το διάταγμα 2468/1917 της προσωρινής Κυβερνήσεως Θεσσαλονίκης (άρθρο 2 ουτού), το οποίο κυρώθηκε με το Ν. 1072/1917, καταργήθηκε κατά βάση ο θεσμός των δημόσιων γαιών του οθωμανικού δικαίου. Από της ισχύος του ως άνω διατάγματος, δηλαδή από 20.5.1917, ως προς τους καλλιεργούμενους και μόνο αγρούς το δικαίωμα διηνεκούς εξουσιάσεως (τεσσαρούφ) μεταβλήθηκε σε δικαίωμα πλήρους και οριστικής κυριότητας των 4/5 εξ αδιαιρέτου, του υπολοίπου 1/5 εξ αδιαιρέτου παραμείναντος στο Δημόσιο, ενώ ο Ν. 2052/1920 επαναλαμβάνει στα αρθρ. 49 επ. τις διατάξεις του διατάγματος 2468/1917. Στη συνέχεια με τα άρθρα 101-104 του διατάγματος της 11/12-11-1929, που εκδόθηκε κατά εξουσιοδότηση του άρθρου 2 του Ν. 4226/1929 και τροποποιήθηκε με τα άρθρα 17, 18 και 19 του νόμου 1540/1938, παραχωρήθηκε στους ιδιοκτήτες των 4/5 κοι το υπόλοιπο 1/5 εξ αδιαιρέτου και έτσι αυτοί που είχαν αποκτήσει δικαίωμα διηνεκούς εξουσιάσεως έγιναν καθ' ολοκληρίαν κύριοι του ακινήτου και χωρίς εγγραφή στα βιβλία μεταγραφών. Η κυριότητα δε όλων των λοιπών κατηγοριών δημόσιων γαιών με την απελευθέρωση των νέων χωρών κατά το 1912 περιήλθε στο Ελληνικό Δημόσιο δικαιώματι πολέμου βάσει διεθνών συνθηκών (άρθρο 60 της Συνθήκης της Αωζάνης), σε συνδυασμό με τα άρθρα 1, 7 και 27 της συμφωνίας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, που κυρώθηκε με το ν. 4793/1930 και της από 21.6.1924 απόφασης της μικτής επιτροπής ανταλλαγής πληθυσμών ή με τις διατάξεις του οθωμανικού νόμου περί γαιών που διατηρήθηκε σε ισχύ, όπως παραπάνω αναφέρεται. Τέλος, κατά τις διατάξεις των άρθρων 1248 και. 1614 του οθωμανικού ΑΚ, που δεν αναγνώριζαν το θεσμό της χρησικτησίας ως τρόπο κτήσης της κυριότητος σε ακίνητα, 1 και 2 του ν. 197/1914, που επέκτεινε την ισχύ της ελληνικής νομοθεσίας σε διατάξεις του βυζαντινορωμαϊκού δικαίου, που προέβλεπαν το θεσμό της χρησικτησίας στις Νέες Χώρες, το ν. δ. της22.4/16.5.1926, με το οποίο απαγορεύτηκε από 11.5.1915 και μετέπειτα οποιαδήποτε κτητική ή αποσβεστική παραγραφή των δικαιωμάτων του Δημοσίου στα ακίνητα της κυριότητάς του και των άρθρων 2 και 4 ν. 1539/1938, που περιέχει όμοιες προς το άνω διάταγμα διατάξεις, σαφώς προκύπτει ότι δεν είναι δυνατή η υπό τρίτου κτήση της κυριότητος με έκτακτη χρησικτησία σε ακίνητο της κυριότητας του Δημοσίου που κείται στις Νέες Χώρες (ΑΠ 1861/2024, 1278/2024, 937/2024, ΑΠ 24/2020, ΑΠ 1204/2014, ΑΠ 787/2001).

Ο αναιρετικός λόγος του άρθρου 559 αριθμ.8 ΚΠολΔ για λήψη ή μη υπόψη προταθέντος και έχοντος ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης πράγματος, προϋποθέτει πράγμα παραδεκτώς προταθέν, αφού διαφορετικά το δικαστήριο της ουσίας δεν επιτρέπεται να το λάβει υπόψη (ΑΠ93/2006)."Πράγματα", θεωρούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων, που συγκροτούν την ιστορική βάση και επομένως θεμελιώνουν το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος καθώς και οι κύριοι ή πρόσθετοι λόγοι έφεσης που αφορούν αυτοτελείς πραγματικούς ισχυρισμούς και όχι οι ισχυρισμοί που αποτελούν άρνηση της αγωγής ή μη έχοντα αυτοτέλεια επιχειρήματα νομικά ή πραγματικά, τα οποία αντλούνται από το νόμο ή την εκτίμηση των αποδείξεων (Ολ.ΑΠ3/1997, ΑΠ851/2015). Κατά την ανωτέρω έννοια, δεν είναι "πράγμα" η επίκληση των αποδεικτικών μέσων και του περιεχομένου αυτών (ΑΠ633/2019, ΑΠ625/2008, ΑΠ 104/2007, ΑΠ 1813/2006). Για να είναι ορισμένος ο από τη διάταξη αυτή λόγος αναίρεσης πρέπει να αναφέρεται στο αναιρετήριο ποιά ήταν τα πράγματα αυτά που έλαβε ή δεν έλαβε υπόψη του το δικαστήριο της ουσίας και ποια επίδραση άσκησαν ή θα ασκούσαν στην έκβαση της δίκης, καθώς και τα στοιχεία από τα οποία προκύπτει ότι ο ισχυρισμός προτάθηκε παραδεκτά από τον αναιρεσείοντα και ήταν νόμιμος (ΑΠ 2013/2017, 869/2017, 841/2017, 1730/2008). Ο από το άρθρο 559 αρ. 8β' ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, για μη λήψη υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας, παρά το νόμο, ουσιωδών αυτοτελών ισχυρισμών, θεμελιωτικών κατά νόμο αγωγής, ανταγωγής, ένστασης και αντένστασης, δεν ιδρύεται, όταν ο προταθείς παραδεκτώς ισχυρισμός λήφθηκε υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας και απορρίφθηκε για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό (ΑΠ 249/2022, ΑΠ 146/2022, ΑΠ564/2020, ΑΠ 279/2019, ΑΠ1103/2007).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Έλλειψη νόμιμης βάσεως κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, υπάρχει, όταν από το αιτιολογικό της αποφάσεως, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν προκύπτουν κατά τρόπο πλήρη, σαφή και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με τον νόμο, είναι αναγκαία για την κρίση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, ότι συντρέχουν οι όροι της διατάξεως που εφαρμόσθηκε ή ότι δεν συντρέχουν οι όροι της εφαρμογής της. Ιδρύεται, δηλαδή, ο λόγος αυτός, όταν από τις παραδοχές της αποφάσεως δημιουργούνται αμφιβολίες για το αν παραβιάστηκε ή όχι ορισμένη ουσιαστική διάταξη νόμου. Αναφέρεται σε πλημμέλειες αναγόμενες στη διατύπωση του αποδεικτικού πορίσματος και δεν ιδρύεται, όταν υπάρχουν ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα, στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί από αυτές, αρκεί τούτο να εκτίθεται σαφώς, πλήρως και χωρίς αντιφάσεις. Για να είναι δε ορισμένος και άρα παραδεκτός ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως, πρέπει να αναφέρεται στο αναιρετήριο α) ότι η απόφαση στερείται παντελώς αιτιολογιών ή έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες, οπην περίπτωση δε της ανεπάρκειας ή αντιφάσεως των αιτιολογιών, ποίες επιπλέον αιτιολογίες έπρεπε να περιέχει, ενώ στην περίπτωση των αντιφατικών αιτιολογιών, που εντοπίζεται η αντίφαση, β) ο πραγματικός ισχυρισμός (αγωγικός, ένσταση κλπ) και τα περιστατικά που προτάθηκαν προς θεμελίωσή του, καθώς και η σύνδεσή του με το διατακτικό, γ) η νόμιμη βάση, ήτοι η διάταξη του ουσιαστικού δικαίου, που παραβιάστηκε και μάλιστα ενάριθμα και δ) οι παραδοχές του δικαστηρίου, με πληρότητα και όχι αποσπασματικά, υπό τις οποίες συντελέστηκε η παραβίαση (ΑΠ 439/2024, ΑΠ 1633/2023, ΑΠ 1340/2022, 130/2009, 438/2009).

Στην προκειμένη περίπτωση το αναιρεσείον, με τον μοναδικό λόγο της αίτησης αναίρεσης, που αποτελείται από δύο σκέλη, πλήττει την προσβαλλόμενη απόφαση για τις εκ του αρ. 8 του 559 ΚΠολΔ και εκ του αρ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλειες, υπό τις αιτιάσεις α) ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη του τους ισχυρισμούς που προέβαλε πρωτοδίκως και επανέφερε με τους λόγους της έφεσής του, ότι κατέστη κύριος του επιδίκου ως διάδοχος του Οθωμανικού Κράτους και επικουρικά με τακτική άλλως έκτακτη χρησικτησία , ακόμη και αν το επίδικο αποτελούσε πριν την απελευθέρωση της Μακεδονίας, αγροτική έκταση, επικαλούμενο ότι και οι αγροτικές εκτάσεις ως δημόσιες γαίες, τελούσαν υπό την κυριότητα του Οθωμανικού Κράτους το οποίο διαδέχτηκε το Ελληνικό Δημόσιο και β) ότι με ανεπαρκείς αιτιολογίες, δέχθηκε ότι το επίδικο δεν περιήλθε στο Ελληνικό Δημόσιο κατά διαδοχή του Οθωμανικού Δημοσίου κατά παράβαση των κανόνων ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 1, 2, 3, 4 και 78 της 7 Ραμαζάν 1274 (καθ' ημάς 1856) και του άρθρου 2 παρ. 4 και 7 του Ν. 147/1914 και του διατάγματος 2468/1917 της προσωρινής Κυβερνήσεως Θεσσαλονίκης.

3.- Όπως προκύπτει από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων (561 αρ. 2 ΚΠολΔ) για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου της προσβαλλόμενης απόφασης το ενάγον και ήδη αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο με την από 22-4-2019 αγωγή του ισχυρίσθηκε ότι είναι αποκλειστικός κύριος δασικής έκτασης εμβαδού 795 τ.μ. με ΚΑΕΚ 191234104055/0/0, που συνορεύει με δασικές και αναδασωτέες εκτάσεις και βρίσκεται στον Χορτιάτη του Δήμου Πυλαίας και καταχωρήθηκε με την πρώτη εγγραφή στον πρώτο εναγόμενο Ο.Τ.Α. Δήμο Πυλαίας Χορτιάτη και με τη δεύτερη εγγραφή στην δεύτερη εναγόμενη Ε. Α. Ότι η ανωτέρω δασική έκταση περιήλθε στην κυριότητά του ως διαδόχου του Τουρκικού Κράτους με την συνθήκη των Αθηνών της 1ης/14ης/11/1913 σε συνδυασμό με τον Οθωμανικό νόμο "περί γαιών" της 7ης Ραμαζάν που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 1 του ν. 147/1914 και μετά την Εισαγωγή της Ελληνικής Νομοθεσίας στις Νέες Χώρες. Επικουρικά δε ότι απέκτησε την κυριότητα με τακτική ή έκτακτη χρησικτησία καθόσον το νεμόταν με διάνοια κυρίου , καλή πίστη και νόμιμο τίτλο (την ανωτέρω συνθήκη των Αθηνών) από την απελευθέρωση μέχρι την άσκηση της αγωγής. Στη συνέχεια, εκθέτοντας ότι στα πλαίσια της κτηματογράφησης του 1983 η επίδικη εδαφική έκταση καταχωρήθηκε στον προσωρινό κτηματολογικό πίνακα με αρ. 8736 ως τμήμα μείζονος έκτασης 18.149 τ.μ., έχουσα χαρακτήρα δημόσιας δασικής έκτασης και περιελήφθη εντός της κηρυχθείσας το 1973 αναδασωτέας έκτασης χωρίς να ασκηθεί αίτηση ακύρωσης από κανέναν, κατά δε την δασική κτηματογράφηση καταχωρίσθηκε στον δασικό Χάρτη του ΟΤΑ Χορτιάτη Πυλαίας χωρίς να υποβάλλει κάποιος αντιρρήσεις, ότι στις αρχικές κτηματολογικές εγγραφές καταχωρήθηκε και με τον ΚΑΕΚ 191234404055/0/0 που φέρεται να ανήκει στον ΟΤΑ Χορτιάτη και στη συνέχεια με μεταγενέστερη εγγραφή ανεγράφη ως κυρία η δεύτερη εναγομένη Ε. Α. και ότι οι εναγόμενοι δεν επικαλούνται και δεν αποδεικνύουν, προς ανατροπή του τεκμηρίου κυριότητας του Δημοσίου, ότι στην προαναφερόμενη δασική έκταση έχουν αποκτήσει δικαίωμα κυριότητας είτε με παραχώρηση από το Οθωμανικό Δημόσιο με ταπίο είτε με έναν από τους αναφερόμενους στο άρθρο 10 του ν. 3208/2003 τρόπους, ζήτησε αναγνωρισθεί κύριος του επιδίκου ακινήτου και να διορθωθεί η κτηματολογική εγγραφή.

Από την επισκόπηση της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) προκύπτει ότι αυτή δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Το επίδικο ακίνητο είναι ένα γεωτεμάχιο, έκτασης 794,65 τ.μ., κείμενο στη Δ.Ε. Χορτιάτη του Δήμου Πυλαίας - Χορτιάτη (θέση "Αγιά - Ασώματος"). Το ως άνω ακίνητο αποτυπώνεται με περιμετρικά στοιχεία 3-1-Γ -Δ-2-Ε- 3 στο υπό στοιχ. 1 από Δεκέμβριο 2012 τοπογραφικό διάγραμμα της αγρονόμου τοπογράφου μηχανικού Ε. Φ., Προϊσταμένης της Διεύθυνσης Κατασκευών Αρχιτεκτονικών Έργων του Δήμου Θεσσαλονίκης (εξαρτημένο από το κρατικό σύστημα συντεταγμένων ΕΓΣΑ'87). Το τελευταίο συντάχθηκε στο πλαίσιο τεχνικής πραγματογνωμοσύνης, διαταχθείσας με τη με αρ. 8989/2010 μη οριστική απόφαση του Δικαστηρίου, που εκδόθηκε επί της με αρ. κατάθεσης 30992/2008 αγωγής της ενάγουσας - νυν δεύτερης εναγομένης κατά του νυν πρώτου εναγομένου, ενώ ήδη επ' αυτής έχει εκδοθεί η με αρ. 16210/2014 αμετάκλητη απόφαση του Δικαστηρίου αυτού. Στο ίδιο ως άνω τοπογραφικό διάγραμμα το επίδικο γεωτεμάχιο αποτυπώνεται συνορεύον γύρωθεν βόρεια σε ευθεία πλευρά 3-1- Γ συνολικού μήκους 51,52 μ. με το με ΚΑΕΚ 191234104011 γεωτεμάχιο, ανατολικά σε ευθεία πλευρά Γ'- Δ μήκους 25,58 μ. με τη με ΚΑΕΚ 19123ΕΚ00073 έκταση, νότια σε πλευρά Δ- 2 μήκους 9,74 μ. και σε πλευρά 2-Ε μήκους 22,85 μ. με το με ΚΑΕΚ 191234104024 γεωτεμάχιο, δυτικά σε πλευρά Ε-3 μήκους 18,26 μ. με το με ΚΑΕΚ 191234104010 γεωτεμάχιο (βλ. αντίγραφο τοπογραφικού διαγράμματος). Το ενάγον ισχυρίστηκε με την ένδικη αγωγή ότι το ως άνω επίδικο ακίνητο αποτελεί δημόσια δασική έκταση. Ειδικότερα, ισχυρίστηκε: Α) ότι αυτό εμπίπτει: αα) σε ευρύτερη δασική έκταση με Κ.Α. 8736 του προσωρινού κτηματικού χάρτη με χαρακτηρισμό δημόσια δασική έκταση και ββ) εντός της έκτασης που κηρύχθηκε αναδασωτέα με τη με αρ. 2328/1973 απόφαση του Νομάρχη Θεσσαλονίκης, χωρίς να εξαιρείται αυτής και Β) ότι αυτό αποτυπώνονταν στον μερικώς κυρωμένο δασικό χάρτη ως δασική έκταση ως εξής: α) τμήμα αυτού, εμβαδού 729,10 τ.μ. ως εμπίπτον στη με αρ. ΑΝ01826 έκταση (με χαρακτήρα ΔΑ), β) τμήμα αυτού εμβαδού 65,55 τ.μ. ως εμπίπτον στη με αρ. ΑΝ01446 έκταση (με χαρακτήρα ΔΔ) και γ) τμήμα αυτού, εμβαδού 39,80 τ.μ. με κωδικό ΑΑ00123, που λόγω του μικρού εμβαδού (<100 τ.μ.), λαμβάνει τον χαρακτήρα των ανωτέρω τμημάτων και άρα έχει χαρακτήρα ΔΑ και ΑΝ. Επισημαίνεται ότι ο δασικός χάρτης ορίζει για κάθε έκταση έναν σύνθετο χαρακτήρα, όπου το πρώτο γράμμα αποτυπώνει την ιστορική κατάσταση της έκτασης και το δεύτερο την πρόσφατη κατάσταση αυτής, ειδικά δε ο χαρακτήρας ΔΑ αντιστοιχεί σε εκχερσωμένη δασική έκταση, ο χαρακτήρας ΔΔ σε ανέκαθεν δασική έκταση και ο χαρακτήρας ΑΝ σε αναδασωτέα έκταση. Προς απόδειξη των αγωγικών του ισχυρισμών το ενάγον προσκομίζει με νόμιμη επίκληση: α) το με αρ. πρωτ. ...-2019 έγγραφο του Τμήματος Δασικών Χαρτογραφήσεων της Γεν. Δ/νσης Δασών και Αγρ. Υποθέσεων της Διεύθυνσης Δασών Νομού Θεσσαλονίκης, β) απόσπασμα προσωρινού κτηματολογικού πίνακα και διαγράμματος κτηματογράφησης έτους 1983, συνταχθέντων από το 6° Συνεργείο Κτηματογράφησης της Επιθεώρησης Δασών Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας, που αφορά την κτηματική μονάδα Κοινότητας Χορτιάτη και δη ως κτηματογραφητέα περιοχή το Α' μισό Κοινότητας Χορτιάτη, στον οποίο πίνακα το με κωδικό αριθμό κτήματος 8736, έκτασης 18.149 τ.μ. αποτυπώνεται με μορφή χρήσης έτους 1945 δασική έκταση, με πρόσφατη μορφή χρήσης γης δασική έκταση και χαρακτηρισμό ιδιοκτησίας δημόσια δασική έκταση και γ) αντίγραφο του πίνακα που συνοδεύει τον μερικώς κυρωμένο δασικό χάρτη (αρ. απόφασης κύρωσης 62451/19-8-2013, ΦΕΚ 476/Δ/6-9-2013), στον οποίο το με κωδικό ΑΝ01446 τμήμα φέρει χαρακτήρες ΚΑΤΗ60Κ0Χ"ΑΝ" και ΚΑΤΗΘΟΚΑΙ1 "ΔΔ" και το με κωδικό ΑΝ01826 τμήμα φέρει χαρακτήρες ΚΑΤΗΟΟΚΘΧ"ΑΝ" και ΚΑΤΗΟΟΚΑΕ1 "ΔΔ". Από τα προαναφερόμενα έγγραφα αποδεικνύεται ότι το με κωδικό αριθμό κτήματος 8736, όπως αυτό καταχωρήθηκε στον προσωρινό κτηματολογικό πίνακα κατά την κτηματογράφηση που έγινε το έτος 1983 στα πλαίσια του Ν. 248/1976 (Δασικό Κτηματολόγιο), πράγματι έχει χαρακτήρα δημόσιας δασικής έκτασης, πλην όμως ουδόλως αποδεικνύεται ότι το επίδικο εμπίπτει εντός του με αρ. 8736 κτήματος ούτε ότι εμπίπτει εντός έκτασης που κηρύχθηκε αναδασωτέα ούτε ότι αποτυπώνεται στον ως άνω δασικό χάρτη ως δασική έκταση. Απεναντίας από τα προσκομιζόμενα από τους διαδίκους αποδεικτικά μέσα αποδεικνύεται ότι το επίδικο τμήμα, εμβαδού 794,65 τ.μ. και κατά το κτηματολόγιο 795 τ.μ., αποτελεί τμήμα μείζονος αυτοτελούς και διηρημένου (άρτιου και οικοδομήσιμου) αγροτεμαχίου, εμβαδού 2.004 τ.μ., το οποίο περιλαμβάνεται στο με κωδικό ΚΑ 8667 κτήμα. Το εν λόγω με κωδικό αριθμό 8667 κτήμα καταχωρήθηκε στον ίδιο ως άνω προσωρινό κτηματολογικό πίνακα κτηματογράφησης του 6ου Συνεργείο Κτηματογρόφησης με καταμετρημένη από το εν λόγω Συνεργείο έκταση 78.000 τ.μ., με μορφή χρήσης έτους 1945 αγροτική έκταση, με πρόσφατη μορφή χρήσης γης αγροτική έκταση και χαρακτηρισμό ιδιοκτησίας μη δασική έκταση (βλ. προσκομιζόμενα απόσπασμα πίνακα με το αντίστοιχο χάρτη). Το προαναφερόμενο αγροτεμάχιο, εμβαδού 2.0004 τ.μ., τμήμα του οποίου - όπως προαναφέρθηκε- είναι το επίδικο, περιήλθε κατά πλήρη και αποκλειστική κυριότητα στη δεύτερη εναγόμενη λόγω αγοράς από τον Β. Μ. του Μ. και της Β. δυνάμει του με αρ. ...-1990 συμβολαίου αγοραπωλησίας αγρού της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Σ. Σ. - Χ., νόμιμα μεταγεγραμμένου στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Νεάπολης (τομ. 38, αυξ. αρ. 343). Σύμφωνα με το προσαρτώμενο στο ως άνω συμβόλαιο ακριβές αντίγραφο του με αρ. πρωτ. ...-1984 εγγράφου του Δασαρχείου Θεσσαλονίκης το κατά τα ανωτέρω μεταβιβασθέν ακίνητο, εμβαδού 2.004 τ.μ., είναι έκταση "ακάλυπτη δασικής βλάστησης και σύμφωνα με τον προσωρινό κτηματολογικό χάρτη του 6ου συνεργείου κτηματογράφησης ΚΑ8667 χαρακτηρίστηκε ως αγροτική κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 3 του ν. 998/79". Στον ως άνω πωλητή το εν λόγω αγροτεμάχιο είχε περιέλθει κατά πλήρη και αποκλειστική κυριότητα λόγω αγοράς από τους Δ. Χ. του Α. και της Μ. και τους Γ., Μ. και Α. Χ. του Δ. και της Α., δυνάμει του με αρ. ...-1983 συμβολαίου πώλησης του τότε συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Δ. Χ., νόμιμα μεταγεγραμμένου στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Νεάπολης (τομ. 1301, αυξ. αρ. 146), όπως αυτό διορθώθηκε με τη με αρ. ...-1985 διορθωτική πράξη του ίδιου ως άνω συμβολαιογράφου, νόμιμα μεταγεγραμμένη στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Νεάπολης (τομ. 1347, αυξ. αρ. 165). Στους ως άνω πωλητές, το εν λόγω αγροτεμάχιο είχε περιέλθει κατά πλήρη κυριότητα και σε έκαστο εξ αυτών κατά ποσοστό 1/4 εξ αδιαιρέτου λόγω εξ αδιαθέτου κληρονομικής διαδοχής της αποβιωσάσης στις ...- 1952 Α., συζ. Δ. Χ., το γένος Σ. και Α. Γ., συζύγου του πρώτου και μητέρας των λοιπών πωλητών, την κληρονομιά της οποίας αυτοί αποδέχθηκαν με τη με αρ. ...-1980 δήλωση αποδοχής κληρονομιάς του ίδιου ως άνω συμβολαιογράφου, νόμιμα μεταγεγραμμένη στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Νεάπολης (τομ. 1163, αυξ. αρ. 41), όπως αυτή διορθώθηκε με τη με αρ. 13.976/11-2- 1985 διορθωτική πράξη του ίδιου ως άνω συμβολαιογράφου, νόμιμα μεταγεγραμμένη στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Νεάπολης (τομ. 1347, αυξ. αρ. 164). Τέλος, στην ως άνω κληρονομούμενη το επίμαχο αγροτεμάχιο είχε περιέλθει με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας, ασκώντας επ' αυτού όλες τις εμφανείς υλικές διακατοχικές πράξεις που ταιριάζουν στη φύση και τον προορισμό του (περίφραξη, καλλιέργεια με σίκαλη, μπιζέλια και ρεβύθια) από το έτος 1932 και μέχρι τον θάνατο της, συνεχώς και αδιατάρακτα με καλή πίστη και διάνοια κυρίου (βλ. αντίγραφο της με αρ. 1566/1980 δήλωσης αποδοχής κληρονομιάς σε συνδυασμό με την ένορκη κατάθεση του μάρτυρα Γ. Χ., που περιλαμβάνεται στα πρακτικά της από 12/11/2009 δημόσιας συνεδρίασης του Δικαστηρίου αυτού). Τις ίδιες δε ως άνω πράξεις συνέχισαν και οι προαναφερόμενοι κληρονόμοι της από τον θάνατο της (1952) μέχρι την κατά τα ανωτέρω μεταβίβαση του αγροτεμαχίου στον Β. Μ. του Μ. και της Β., άμεσο δικαιοπάροχο της δεύτερης εναγομένης. Παρατηρείται ότι οι κατά τα ανωτέρω διορθώσεις των τίτλων κτήσης των δικαιοπαρόχων της δεύτερης εναγόμενης (άμεσου και απώτερων) αφορούν σε διόρθωση του εμβαδού και των διαστάσεων του πωληθέντος, μετά την αφαίρεση (αποκοπή) τμήματος αυτού 276 τ.μ. (2.280 τ.μ. - 276 τ.μ. = 2.004 τ.μ.), καθώς το τελευταίο αποτελούσε τμήμα έκτασης 400 τ.μ., η οποία σύμφωνα με το με αρ. πρωτ. ...-1984 έγγραφο του Δασαρχείου ενέπιπτε στη με ΚΑ 8736 δημόσια δασική έκταση. Μετά ταύτα, όπως προκύπτει από τη σύγκριση των ανωτέρω τίτλων σε συνδυασμό με τα συνοδεύοντα αυτούς σχεδιαγράμματα, το ως άνω αγροτεμάχιο, εμβαδού 2.004 τ.μ., τμήμα του οποίου είναι το επίδικο, δεν περιλαμβάνεται στη με ΚΑ 8736 δημόσια δασική έκταση, αλλά συνορεύει με αυτή στα νότια σύνορά της. Το δε τμήμα των 276 τ.μ. το οποίο κατά τα ανωτέρω εμπίπτει στη με ΚΑ 8736 δημόσια δασική έκταση, δεν περιλαμβάνεται στους τίτλους κτήσης της δεύτερης εναγομένης και ήδη σήμερα έχει ενσωματωθεί εντός του με ΚΑΕΚ 191234104024 γεωτεμαχίου. Η ως άνω κρίση του Δικαστηρίου αναφορικά με τον χαρακτήρα του επίδικου ως αγροτικής έκτασης, αντί της υποστηριζόμενης με την ένδικη αγωγή ως δημόσιας δασικής, στηρίζεται στα προαναφερόμενα δημόσια έγγραφα. Ενισχύεται δε περαιτέρω από: α) την από Δεκέμβριο 2012 τεχνική έκθεση πραγματογνωμοσύνης της πραγματογνώμονα αγρονόμου τοπογράφου μηχανικού Ε. Φ., διορισθείσας με τη με αρ. 8989/2010 μη οριστική απόφαση του Δικαστηρίου αυτού, σύμφωνα με το πόρισμα της οποίας το αγροτεμάχιο, εμβαδού 2.004 τ.μ. αποτελεί τμήμα του με ΚΑ 8667 κτήματος, χαρακτηρισμένο ως αγροτική έκταση, και περιλαμβάνεται στους προαναφερόμενους τίτλους της δεύτερης εναγόμενης, β) την από Νοέμβριο 2012 γνωμοδότηση του αγρονόμου τοπογράφου μηχανικού Κ. Σ., που συντάχθηκε με πρωτοβουλία της δεύτερης εναγομένης στο πλαίσιο της ανοιγείσας με τη με αρ. κατάθεσης 30992/2008 αγωγής της γ) τη με αρ. 12610/2014 ήδη αμετάκλητη απόφαση του Δικαστηρίου αυτού, που εκδόθηκε επί της προαναφερόμενης αγωγής της νυν δεύτερης εναγομένης κατά του νυν πρώτου εναγόμενου, με την οποία η ενάγουσα αναγνωρίστηκε κυρία του με ΚΑΕΚ 191234104055/0/0 ακινήτου. Το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που με την εκκαλούμενη απόφασή του κατέληξε στο αυτό αποτέλεσμα και απέρριψε την αγωγή ως ουσιαστικά αβάσιμη, ορθά εφάρμοσε το νόμο και εκτίμησε τις αποδείξεις και επομένως οι πρώτος και δεύτερος των λόγων της έφεσης, με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι απορριπτέοι ως ουσιαστικά αβάσιμοι.". Ακολούθως το Εφετείο απέρριψε κατ ουσίαν την έφεση επικυρώνοντας την απόφαση του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου.

Με αυτά που δέχθηκε και έτσι που έκρινε το Εφετείο ως προς το ουσιώδες ζήτημα της κτήσης κυριότητας του επιδίκου ακινήτου από το ενάγον και ήδη αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο και ειδικότερα με τις παραδοχές του ότι το επίδικο ακίνητο δεν εμπίπτει στη δασική έκταση με αρ. 8736 αλλά αποτελεί τμήμα μείζονος έκτασης 2004 τ.μ. του με κωδικό ΚΑ 8667 κτήματος, με μορφή χρήσης το 1945 αγροτικό και χαρακτηρισμό ιδιοκτησίας μη δασικό, ήταν ανέκαθεν αγρός το οποίο περιήλθε στην κυριότητα της δεύτερης εναγομένης με αγορά από τον Β. Μ. το 1990, που το είχε αποκτήσει με αγορά το 1983 (με μεταγεγραμμένα νόμιμα συμβόλαια) από τους κληρονόμους της Α. Χ. η οποία απεβίωσε το έτος 1952 (δήλωση αποδοχής κληρονομιάς και μεταγραφή αυτής το 1980) και ότι η ανωτέρω κληρονομούμενη είχε καταστεί κυρία με έκτακτη χρησικτησία ασκώντας πράξεις νομής διανοία κυρίου από το έτος 1932 έως το 1952, καταλήγοντας στο αποδεικτικό του πόρισμα ότι το Ελληνικό Δημόσιο δεν είναι κύριος του γεωτεμαχίου με ΚΑΕΚ 191234104055/0/0, στέρησε την προσβαλλόμενη απόφασή του από νόμιμη βάση καθόσον δεν διέλαβε σ αυτήν καθόλου αιτιολογίες ώστε να καθίσταται εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος, ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των ουσιαστικού δικαίου διατάξεων των άρθρων 3 και 78 της 7 Ραμαζάν 1274 ( 1856) και του άρθρου 2 παρ. 4 του Ν.147/1914 του διατάγματος 2468/1917 της προσωρινής Κυβερνήσεως Θεσσαλονίκης και του διατάγματος της 11/12-11-1929 (άρθρα 101-104), τις οποίες έτσι παραβίασε εκ πλαγίου. Συγκεκριμένα ενώ, με την παραπάνω αγωγή του το Δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι κατέστη κύριος του επιδίκου γεωτεμαχίου με ΚΑΕΚ 191234104055/0/0 ως διάδοχος του Οθωμανικού Κράτους μετά την απελευθέρωση της Μακεδονίας με την συνθήκη των Αθηνών της 1ης/14ης Νοεμβρίου του 1913 επικουρικώς δε με έκτακτη χρησικτησία, ισχυρισμό που επανέφερε με την έφεσή του, η προσβαλλόμενη απόφαση χωρίς καμία αιτιολογία απέρριψε τον αγωγικό αυτό ισχυρισμό καθόσον δέχθηκε ότι η απώτατη δικαιοπάροχος της δεύτερης εναγομένης ασκούσε διακατοχικές πράξεις νομής από το 1932 έως το 1952, χωρίς να διαλαμβάνει αιτιολογία για τον τρόπο που απέκτησαν επ' αυτού την κυριότητα οι ιδιώτες δικαιοπάροχοι ή ο δικαιοπάροχος τυχόν αυτής έναντι του Ελληνικού Δημοσίου, δηλαδή εάν το ακίνητο το οποίο χρησιδέσποζε η Α. Χ. , πριν από το 1932 ανήκε στην κυριότητα ιδιώτη ή στην κυριότητα του Δημοσίου, σύμφωνα με την ανωτέρω νομική σκέψη. Επομένως το Εφετείο παραβίασε εκ πλαγίου τους ανωτέρω κανόνες ουσιαστικού δικαίου που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και ο λόγος της αίτησης αναίρεσης κατά το δεύτερο σκέλος του, με τον οποίο, κατά την νοηματική του εκτίμηση ως σύνολο, προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η ανωτέρω από το άρθρο 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ πλημμέλεια, είναι βάσιμος. Κατόπιν αυτού, χωρίς να ερευνηθεί το πρώτο σκέλος του λόγου αυτού για την εκ του αρ. 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, η εξέταση του οποίου παρέλκει γιατί καλύπτεται από την αναιρετική εμβέλεια του δεύτερου σκέλους του λόγου αυτού που κρίθηκε βάσιμος, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης, να αναιρεθεί στο σύνολο της η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο, που την εξέδωσε, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.), να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι που ηττήθηκαν, στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, που παραστάθηκε, κατά το νόμιμο αίτημα αυτού όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά συνεδρίασης, μειωμένη όμως κατά τους περιορισμούς του άρθρου 22 του Ν. 3693/1957 όπως ισχύει σήμερα, που εφαρμόζεται υπέρ και κατά του Δημοσίου σε συνδυασμό με τα άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αρ. 2079/2022 οριστική απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο ως άνω Δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλον Δικαστή.

Και Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, που ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 1 Σεπτεμβρίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 8 Σεπτεμβρίου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή