<< Επιστροφή

Αριθμός 1509/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ασημίνα Υφαντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βρυσηίδα Θωμάτου, Ευτύχιο Νικόπουλο, Βαρβάρα Πάπαρη και Μαρία Πετσάλη - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 27 Μαΐου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέα Γ. Φ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Εταιρείας με την επωνυμία "Μ. Ζ. ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ", που εδρεύει στο Ψαθάκι Πρέβεζας και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Σιντόρη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Σ. Ν. του Λ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Βασιλείου Κούσουλα και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5/2/2010 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πρέβεζας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 384/2011 μη οριστική και 274/2015 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και οι 132/2018 μη οριστική και 188/2020 οριστική του Μονομελούς Εφετείου Ιωαννίνων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 19/3/2021 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία υπ` αριθ. 188/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ιωαννίνων, με την οποία, αφού έγινε δεκτή η έφεση που άσκησε η εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα κατά της υπ' αρ. 274/2015 οριστικής αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πρέβεζας, εξαφανίστηκε αυτή, έγινε εν μέρει δεκτή η από 5-2-2010 αγωγή του αναιρεσιβλήτου και υποχρεώθηκε η αναιρεσείουσα να του καταβάλει : α) το ποσό των 25.638 ευρώ, ως οφειλόμενο υπόλοιπο της συμφωνηθείσας μεταξύ τους εργολαβικής αμοιβής, πλέον ΦΠΑ 19%, με τους νόμιμους τόκους, υπό τον όρο εκδόσεως αντίστοιχου φορολογικού στοιχείου και β) το ποσό των 6.174,62 ευρώ, ως ΦΠΑ επί του καταβληθέντος, ήδη, στον αναιρεσίβλητο ποσού (32.498 ευρώ), υπό τον όρο εκδόσεως αντίστοιχου φορολογικού στοιχείου. Η αίτηση αναιρέσεως έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ.3 και 566 παρ. 3 ΚΠολΔ) και είναι παραδεκτή (άρθρο 577 παρ.1 ΚΠολΔ).
Συνεπώς, πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ.3 ΚΠολΔ).
A. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 παρ.1 εδ. α` του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου.

Εξάλλου, ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή εάν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου, όταν το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε στο νόμο έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε ως κακή εφαρμογή, όταν το δικαστήριο της ουσίας έκανε εσφαλμένη υπαγωγή των περιστατικών της ένδικης υποθέσεως σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας δεν υπάγονται και, έτσι, κατέληξε σε εσφαλμένο συμπέρασμα, με τη μορφή του διατακτικού. Με τον λόγο αυτό αναιρέσεως ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής ή των ισχυρισμών (ενστάσεων, αντενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την αξιοποίηση των ουσιαστικών παραδοχών, δηλαδή, αποκλειστικά, των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχθηκε το δικαστήριο της ουσίας ότι αποδείχθηκαν ή δεν αποδείχθηκαν, καθώς και της υπαγωγής αυτών στο νόμο. Ιδρύεται δε ο παραπάνω αναιρετικός λόγος, αν οι πραγματικές παραδοχές του δικαστηρίου καθιστούν φανερή την ως άνω παραβίαση (Ολ.ΑΠ 2/2021, Ολ.ΑΠ 3/2020, ΑΠ 38/2020). Για να είναι ορισμένος ο παραπάνω λόγος αναιρέσεως για παραβίαση κανόνων ουσιαστικού δικαίου από το δικαστήριο της ουσίας, πρέπει να καθορίζεται η συγκεκριμένη διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάστηκε και το αποδιδόμενο στην απόφαση νομικό σφάλμα ως προς την ερμηνεία και εφαρμογή του ουσιαστικού νόμου. Αν δε το δικαστήριο ερεύνησε την υπόθεση στην ουσία της, πρέπει να εκτίθενται και οι κρίσιμες σχετικές παραδοχές, δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά που έγιναν δεκτά, υπό τα οποία και συντελέστηκε η προβαλλόμενη παραβίαση των κανόνων ουσιαστικού δικαίου. Μεμονωμένες και αποσπασματικές, παραδοχές της αναιρεσιβαλλομένης, κατ` επιλογή του αναιρεσείοντος, δεν αρκούν για το ορισμένο αυτού του αναιρετικού λόγου. Τούτο διότι, μόνον με βάση τις ουσιαστικές παραδοχές, μπορεί να ελεγχθεί αν η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στην απόφαση οδήγησε σε εσφαλμένο διατακτικό, από το οποίο να εξαρτάται τελικά η ευδοκίμηση της αναιρέσεως (ΟλΑΠ 20/2005, ΑΠ 1027/2019, ΑΠ 873/2018). Η δε αοριστία του λόγου αναιρέσεως δεν δύναται να θεραπευθεί με παραπομπή σε άλλο διαδικαστικό έγγραφο (ΑΠ 414/2025, ΑΠ 1419/2023).

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, όταν στο αιτιολογικό που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού δεν αναφέρονται καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που δεν εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που εφαρμόστηκε. Για το ορισμένο δε και του λόγου αυτού, πρέπει να περιέχονται στο αναιρετήριο οι ουσιαστικές παραδοχές της προσβαλλομένης αποφάσεως, οι οποίες πρέπει να παρατίθενται σ` αυτό με σαφήνεια και πληρότητα και δεν αρκούν περιορισμένες, μεμονωμένες, κατ` επιλογή του αναιρεσείοντος, αποσπασματικές παραδοχές της αποφάσεως (ΑΠ 295/2022, ΑΠ 140/2022, ΑΠ 887/2019). Διαφορετικά ο σχετικός λόγος αναιρέσεως είναι απαράδεκτος λόγω αοριστίας, η οποία, όπως προαναφέρθηκε, δεν αίρεται με συμπλήρωση στις προτάσεις ή με παραπομπή σε άλλο διαδικαστικό έγγραφο (αγωγή ή έφεση) του αναιρεσείοντος. Τέλος, με τους παραπάνω λόγους δεν επιτρέπεται να πλήττεται η προσβαλλομένη απόφαση, υπό την επίκληση ότι αυτή παραβίασε ευθέως ή εκ πλαγίου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων, που δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο κατά το άρθρο 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ (ΑΠ 23/2023, ΑΠ 257/2020, ΑΠ 52/2019).

Στην προκειμένη περίπτωση με τους πρώτο και πέμπτο λόγους αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση τις αναιρετικές πλημμέλειες από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559ΚΠολΔ, ισχυριζόμενη ότι το Εφετείο : α) παραβίασε ευθέως και εκ πλαγίου τις διατάξεις των άρθρων 688-690 ΑΚ με το να δεχθεί εσφαλμένα και με ελλιπείς και αντιφατικές αιτιολογίες ότι ο ενάγων εκτέλεσε εργασίες επιπλέον όσων αναφέρονται στην τεχνική έκθεση του επιβλέποντος το έργο μηχανικού, Γ. Μ., αλλά και στην δικαστική πραγματογνωμοσύνη του Α. Α., με αποτέλεσμα να δεχθεί εν μέρει την ένδικη αγωγή και να την υποχρεώσει να καταβάλει στον αναιρεσίβλητο, ως οφειλόμενο υπόλοιπο εργολαβικής αμοιβής για εκτελεσθείσες δήθεν από αυτόν εργασίες το ποσό των 25.638 ευρώ πλέον του αναλογούντος ΦΠΑ, καίτοι ουδέν ποσό αυτός του όφειλε με βάση τις πράγματι εκτελεσθείσες από αυτόν εργασίες, άλλως το μέγιστο ποσό που θα μπορούσε να επιδικάσει σε βάρος του, με βάση την ανωτέρω δικαστική πραγματογνωμοσύνη, ήταν το ποσό των 22.956,69 ευρώ και β) παραβίασε ευθέως τις διατάξεις των άρθρων 416 ΑΚ και 37 Ν. 5960/1933 με το να απορρίψει, ως ουσιαστικά αβάσιμη την προβληθείσα από αυτή ένσταση εξοφλήσεως του ποσού των 48.242,60 ευρώ, που αντιστοιχεί στο υπ' αρ. ...-2008 τιμολόγιο που εξέδωσε αυτός με την ένδειξη "τοις μετρητοίς", διότι δεν αποδεικνύεται η είσπραξη αυτού του ποσού από τον αναιρεσίβλητο από την ισόποση δίγραμμη επιταγή, που εξέδωσε αυτή πληρωτέα στην Τράπεζα Πειραιώς ούτε και από το γραμμάτιο εισπράξεως της επιταγής αυτής της ίδιας ως άνω Τράπεζας. Οι λόγοι αυτοί της αναιρέσεως είναι, σύμφωνα με τα ανωτέρω λεχθέντα, αόριστοι και εντεύθεν απαράδεκτοι, διότι δεν αναφέρεται στο αναιρετήριο το αποδιδόμενο στο δικαστήριο νομικό σφάλμα περί την ερμηνεία και εφαρμογή των ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεων, ποιές επιπλέον αιτιολογίες έπρεπε να περιέχει η απόφαση, που εντοπίζεται η αντίφαση και δεν εκτίθενται στο αναιρετήριο καθόλου οι κρίσιμες σχετικές παραδοχές του Εφετείου, δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά που έγιναν δεκτά, υπό τα οποία και φέρεται να συντελέστηκαν οι προβαλλόμενες παραβιάσεις των άνω κανόνων ουσιαστικού δικαίου.

Σε κάθε περίπτωση οι παραπάνω λόγοι είναι απαράδεκτοι και διότι, με αυτούς η αναιρεσείουσα, υπό την επίφαση της πλημμέλειας των αριθμών 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πλήττει ανεπίτρεπτα την εκτίμηση των αποδείξεων από το Εφετείο (άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ). Β. Kατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Από τη διάταξη αυτή, συνδυαζόμενη με εκείνες των άρθρων 106, 335, 338 έως 340 και 346 του ίδιου Κώδικα, προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει δικανική πεποίθηση για τη βασιμότητα των πραγματικών ισχυρισμών των διαδίκων που έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, οφείλει να λάβει υπόψη του τα αποδεικτικά μέσα που προσκομίστηκαν νόμιμα είτε για άμεση απόδειξη είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, εφόσον γίνεται σαφής και ορισμένη επίκλησή τους από το διάδικο. Δεν θεμελιώνεται ο λόγος αυτός, αν προκύπτει από την απόφαση ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία προσκομίστηκαν με επίκληση. Αρκεί δε γι' αυτό η γενική αναφορά του είδους του αποδεικτικού μέσου, χωρίς ανάγκη ειδικής αξιολογήσεως του καθενός, εφόσον από τη γενική αυτή αναφορά, σε συνδυασμό με τις υπόλοιπες αιτιολογίες της αποφάσεως, προκύπτει αναμφίβολα η λήψη υπόψη του αποδεικτικού μέσου. Πάντως η γενική αυτή αναφορά της λήψεως υπόψη όλων των αποδείξεων, που με επίκληση προσκομίστηκαν, δεν αποκλείει την ίδρυση του πιο πάνω λόγου αναιρέσεως για κάποιο αποδεικτικό μέσο, όταν από το περιεχόμενο της αποφάσεως δεν καθίσταται απολύτως βέβαιο ότι τούτο έχει ληφθεί υπόψη. Αρκεί και μόνον η ύπαρξη αμφιβολιών για την ίδρυση του παρόντος λόγου (ΟλΑΠ 8/2016, ΑΠ 1027/2022, ΑΠ 252/2021). Είναι όμως απαράδεκτος ο λόγος αναιρέσεως που πλήττει την ουσία της υποθέσεως ή που αποδίδει εκτιμητικό σφάλμα στο δικαστήριο της ουσίας (ΑΠ 1273/2022, ΑΠ 658/2016).

Με το πρώτο σκέλος του δεύτερου λόγου της αναιρέσεως η αναιρεσείουσα αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση, την πλημμέλεια από τον αριθ. 11 περ. γ' του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ, συνισταμένη στο ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη την τεχνική έκθεση με τις επιμετρήσεις του επιβλέποντος το έργο μηχανικού, Γ. Μ., την οποία, με νόμιμη επίκληση στις προτάσεις της αυτή προσκόμισε, προκειμένου ν' ανταποδείξει τη μη εκτέλεση από τον αναιρεσίβλητο των επικαλούμενων από αυτόν εργασιών.
Από τη βεβαίωση, όμως, που περιέχεται στην προσβαλλόμενη απόφαση ότι λήφθηκαν υπόψη "όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα που οι διάδικοι επικαλούνται και νομίμως προσκομίζουν", σε συνδυασμό με το πλήρες και χωρίς αντιφάσεις και κενά περιεχόμενο της αποφάσεως, δεν καταλείπεται καμία αμφιβολία, αλλά καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι το δικαστήριο έλαβε υπόψη το ως άνω αποδεικτικό μέσο, το οποίο συνεκτίμησε ελεύθερα με τις λοιπές αποδείξεις, προκειμένου να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα ενόψει και της ειδικής αναφοράς που γίνεται στην προσβαλλόμενη απόφαση στην ως άνω τεχνική έκθεση. Επομένως, ο δεύτερος λόγος της αναιρέσεως, κατά το πρώτο σκέλος του, από τον αριθμό 11 περ. γ' ΚΠολΔ, με τον οποίο η αναιρεσείουσα υποστηρίζει τα αντίθετα, είναι αβάσιμος.
Με το δεύτερο σκέλος του δεύτερου λόγου της αναιρέσεως η αναιρεσείουσα αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 11 περ. γ ΚΠολΔ, ισχυριζόμενη ότι το Εφετείο δεν αξιολόγησε και δεν εκτίμησε ορθά την πραγματογνωμοσύνη του μηχανολόγου - μηχανικού Α. Α., που διορίστηκε αρχικά από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο και στη συνέχεια, από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο προς συμπλήρωση του ταχθέντος πρωτοδίκως θέματος, διότι από αυτήν προέκυπτε ότι οι ποσότητες του έργου που εκτελέστηκαν από τον αναιρεσίβλητο ήταν μικρότερες από εκείνες που δέχθηκε το Εφετείο. Ο ως άνω λόγος είναι, σύμφωνα με τα ανωτέρω λεχθέντα, απαράδεκτος, διότι, με αυτόν, υπό της επίφαση της παραπάνω πλημμέλειας, πλήττεται ανεπίτρεπτα (άρθρο 561 αριθ.1 ΚΠολΔ) η επί της ουσίας κρίση του Εφετείου.

Γ. Σύμφωνα με το άρθρο 559 αρ.12 ΚΠολΔ, λόγος αναιρέσεως ιδρύεται αν το δικαστήριο της ουσίας παραβίασε τους ορισμούς του νόμου σχετικά με τη δύναμη των αποδεικτικών μέσων. Στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, κατά κανόνα, ισχύει το σύστημα της ελεύθερης εκτιμήσεως των αποδείξεων (άρθρο 340) και εξαιρετικά μόνο προσδίδεται σε ορισμένα αποδεικτικά μέσα αυξημένη αποδεικτική δύναμη, όπως η δικαστική ομολογία (άρθρο 352) και τα έγγραφα που παράγουν πλήρη απόδειξη (άρθρα 438 επ., 441, 445). Για τα αποδεικτικά μέσα που κατά το νόμο είναι ισοδύναμα εναπόκειται στο δικαστήριο να κρίνει την αποδεικτική βαρύτητα του καθενός, αφού αυτά, κατ` άρθρο 340 ΚΠολΔ εκτιμηθούν "ελεύθερα". Ο παραπάνω λόγος ιδρύεται μόνο αν το δικαστήριο προσέδωσε στο αποδεικτικό μέσο αυξημένη αποδεικτική δύναμη, που δεν την είχε κατά νόμο, ή δεν του απέδωσε αυξημένη δύναμη παρότι την είχε κατά νόμο (ΑΠ 348/2021, ΑΠ 155/2021). Δεν ιδρύεται, όμως, ο λόγος αυτός αν το δικαστήριο της ουσίας απέδωσε μεγαλύτερη ή μικρότερη αξιοπιστία σε ένα από τα ισοδύναμα αποδεικτικά μέσα, αφού τούτο ανήκει στην ανέλεγκτη ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων κρίση του (ΑΠ 103/2021, ΑΠ 1091/2019, ΑΠ 1294/2018). Για να είναι ορισμένος ο λόγος αυτός αναίρεσης πρέπει στο αναιρετήριο να αναφέρεται: α)ο ουσιώδης ισχυρισμός σε απόδειξη ή ανταπόδειξη του οποίου χρησίμευσε το αποδεικτικό μέσο που λήφθηκε υπόψη, β)η αποδεικτική δύναμη που του αποδόθηκε και εκείνη που έχει κατά νόμο και δ)στο σχετικό σφάλμα της προσβαλλομένης αποφάσεως (ΑΠ 816/2019, ΑΠ 462/2019, ΑΠ 1542/2018). Με τον τρίτο λόγο της αναιρέσεως η αναιρεσείουσα αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 12 ΚΠολΔ συνισταμένη στο ότι, το Εφετείο δεν δέχθηκε ότι η εξόφληση εκ μέρους της του ποσού του υπ' αρ. ...-2008 τιμολογίου εκδόσεως του αναιρεσιβλήτου προκύπτει από τα ιδιωτικά έγγραφα που αυτή επικαλέστηκε και προσκόμισε και συγκεκριμένα, από τη φωτοτυπία της υπ' αρ. ... δίγραμμης επιταγής εκδόσεώς της εις διαταγήν του από το λογαριασμό όψεως που τηρούσε στην Τράπεζα Πειραιώς, καθώς και από το γραμμάτιο εισπράξεως της ίδιας επιταγής. Ο λόγος αυτός είναι, απαράδεκτος λόγω της αοριστίας του, διότι δεν αναφέρεται στο αναιρετήριο η αποδεικτική δύναμη που έχουν κατά νόμον τα ως άνω αποδεικτικά μέσα και εκείνη που τους αποδόθηκε από το δικαστήριο και το σχετικό σφάλμα της προσβαλλόμενης αποφάσεως. Σε κάθε περίπτωση ο λόγος είναι και αβάσιμος, διότι, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο έλαβε υπόψη τα ως άνω έγγραφα, καθόσον τα μνημονεύει στην απόφαση και προέβη στην ελεύθερη εκτίμηση και αξιολόγησή τους κατά την αναιρετικά ανέλεγκτη περί των πραγμάτων κρίση του.

Δ. Ο λόγος αναιρέσεως από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 13 ΚΠολΔ, αν το δικαστήριο εσφαλμένα εφάρμοσε τους ορισμούς του νόμου ως προς το βάρος της αποδείξεως, ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας επέβαλε το βάρος της αποδείξεως στον αναιρεσείοντα, μολονότι σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 338 παρ. 1 ΚΠολΔ αυτό έφερε ο αντίδικός του, με συνέπεια να απορριφθεί ο σχετικός ισχυρισμός για έλλειψη ή ανεπάρκεια αποδείξεων. Ο αναιρετικός έλεγχος εστιάζεται, μετά την εφαρμογή της διαδικασίας του άρθρου 270 ΚΠολΔ σε όλες τις υποθέσεις, όταν παραβιάζεται το αντικειμενικό βάρος αποδείξεως, το οποίο καθορίζει τον διάδικο που επωμίζεται την ευθύνη της αμφιβολίας του δικαστηρίου ως προς την αλήθεια ή αναλήθεια των κρίσιμων πραγματικών γεγονότων και το οποίο καθορίζεται από το εφαρμοστέο ουσιαστικό δίκαιο (ΑΠ 233/2022, ΑΠ 1382/2019, 1693/2017).
Με τον τέταρτο λόγο της αναιρέσεως η αναιρεσείουσα αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την από το άρθρο 559 αρ.13 του ΚΠολΔ πλημμέλεια της εσφαλμένης εφαρμογής των ορισμών του νόμου ως προς το βάρος της αποδείξεως, ισχυριζόμενη ότι το Εφετείο αντέστρεψε το βάρος αποδείξεως, που κατά νόμο είχε ο αναιρεσίβλητος αναφορικά με την εκτέλεση από αυτόν του συμφωνηθέντος έργου και συνακόλουθα, με την αξίωσή του για λήψη της συμφωνηθείσας γι' αυτό αμοιβής. Από την παραδεκτή, κατ` άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως, κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος, προκύπτει ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο δέχθηκε τα ακόλουθα: "Στην Πρέβεζα στις 23-4-2008 ο ενάγων - εφεσίβλητος - καθού η κλήση συμφώνησε εγγράφως με την εναγομένη-εκκαλούσα - καλούσα ετερόρρυθμη εταιρία την εκτέλεση υδραυλικών εργασιών στο υπό ανέγερση ξενοδοχείο που αυτή κατασκευάζει σε ιδιόκτητο οικόπεδο της στον οικισμό "Ψαθάκι" του Δ.Δ. Πρέβεζας, το οποίο σύμφωνα με την οικοδομική άδεια αποτελείται από τέσσερα (4) ανεξάρτητα κτήρια. Με την εργολαβική σύμβαση συμφωνήθηκαν οι εργασίες που η εναγομένη ανέθεσε στον ενάγοντα ως προς τις τιμές μονάδος για κάθε εργασία και ενδεικτικά ως προς την ποσότητα των εργασιών που προεβλέπετο να εκτελεστούν. Μάλιστα οι αναφερόμενες στο γραπτό συμφωνητικό ορίζεται από τους συμβαλλόμενους ότι είναι ενδεικτικές, η δε πιστοποίηση των τελικών ποσοτήτων θα προκύψει από τμηματικές επιμετρήσεις με οριστικοποίηση τους στην τελική επιμέτρηση των εργασιών. Επίσης συμφωνήθηκε ότι η πληρωμή του εργολάβου δηλ. του ενάγοντος - εφεσιβλήτου θα γίνεται ανά εβδομάδα με προκαταβολές που θα αντιστοιχούν στο 50% της εκτελεσθείσας εργασίας. Η εξόφληση θα γίνεται μετά την αποπεράτωση κάθε ενός των τεσσάρων κτιρίων και την επιμέτρηση από τον επιβλέποντα μηχανικό. Κατά την εξόφληση κάθε φορά θα εκδίδεται το αντίστοιχο τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών. Τα τιμολόγια επιβαρύνονται με Φ.Π.Α. 19%. Στην πληρωμή κάθε τιμολογίου θα γίνεται παρακράτηση φόρου ίσου με το 3% του ποσού του τιμολογίου, το οποίο και θα αποδίδεται - για λογαριασμό του εργολάβου - στο Δημόσιο Ταμείο, σύμφωνα με τον Κ.Φ.Ε. Περαιτέρω αποδεικνύεται ότι οι εργασίες τοποθέτησης των υδραυλικών εγκαταστάσεων άρχισαν τον Απρίλιο 2008 και συνεχίστηκαν έως τον Νοέμβριο 2008 όποτε η συνεργασία των διαδίκων διεκόπη. Οι κατά το ιδιωτικό συμφωνητικό εργασίες που προβλέφθηκε ότι θα εκτελεστούν αποκαλούμενες με την αγωγή "Συμβατικές εργασίες" και οι τιμές έχουν ως εξής: Α) Σωληνώσεις: 1) Εργασία τοποθέτησης πολυστρωματικού σωλήνα Φ16, μμ. 2.000, τιμή μονάδος 10 ευρώ, δαπάνη 20.000 ευρώ. 2) Εργασία τοποθέτησης πολυστρωματικού σωλήνα Φ18, μμ 600, τιμή μονάδος 10 ευρώ, δαπάνη 6.000 ευρώ. Β) Μονώσεις: 1) Εργασία τοποθέτησης σπιράλ προστασίας Φ28, μμ 2.600, τιμή μονάδος 5 ευρώ, δαπάνη 13.000 ευρώ. Γ) Εξαρτήματα: 1) Εργασία τοποθέτησης τερματικές γωνίες πολυστρωματικών, τεμάχια 200, τιμή μονάδος 2 ευρώ, δαπάνη 400 ευρώ. 2) Εργασία τοποθέτησης τάπες δοκιμής, τεμάχια 200, τιμή μονάδος 2 ευρώ, δαπάνη 400 ευρώ. 3) Εργασία τοποθέτησης πινάκων υδροληψίας, τεμάχια 25, τιμή μονάδος 20 ευρώ, δαπάνη 500 ευρώ. 4) Εργασία τοποθέτησης συλλέκτες με ενσωματωμένους διακόπτες πέντε (5 ) οπών, τεμάχια 34, τιμή μονάδος 20 ευρώ, δαπάνη 680 ευρώ. 5) Εργασία τοποθέτησης συλλέκτες με ενσωματωμένους διακόπτες έξι (6) οπών, τεμάχια 12, τιμή μονάδος 20 ευρώ, δαπάνη 240 ευρώ. 6) Εργασία τοποθέτησης συλλέκτες με ενσωματωμένους διακόπτες οκτώ (8) οπών, τεμάχια 4, τιμή μονάδος 20 ευρώ, δαπάνη 80 ευρώ. 7) Εργασία τοποθέτησης συλλέκτες με ενσωματωμένους διακόπτες δέκα (10) οπών, τεμάχια 2, τιμή μονάδος 20 ευρώ, δαπάνη 40 ευρώ. Δ) Τοποθέτηση μπαταριών και ειδών υγιεινής: 1) Εργασία τοποθέτησης μπαταριών νιπτήρα, τεμάχια 28, τιμή μονάδος 30 ευρώ, δαπάνη 840 ευρώ. 2) Εργασία τοποθέτησης μπαταριών ντουζιέρας, τεμάχια 28, τιμή μονάδος 30 ευρώ, δαπάνη 840 ευρώ. 3) Εργασία τοποθέτησης μπαταριών κουζίνας, τεμάχια 23, τιμή μονάδος 30 ευρώ, δαπάνη 690 ευρώ. Ε) Είδη υγιεινής: 1) Εργασία τοποθέτησης λεκάνης αποχωρητηρίου, τεμάχια 27, τιμή μονάδος 50 ευρώ, δαπάνη 1.350 ευρώ. 2) Εργασία τοποθέτησης νιπτήρα, τεμάχια 27, τιμή μονάδος 50 ευρώ, δαπάνη 1.350 ευρώ. 3) Εργασία τοποθέτησης ντουζιέρας, τεμάχια 27, τιμή μονάδος 50 ευρώ, δαπάνη 1.350 ευρώ. 4) Εργασία τοποθέτησης χαρτοθηκών, τεμάχια 27, τιμή μονάδος 5 ευρώ, δαπάνη 135 ευρώ. 5) Εργασία τοποθέτησης σαπουνοθηκών, τεμάχια 27, τιμή μονάδος 5 ευρώ, δαπάνη 135 ευρώ. 6) Εργασία τοποθέτησης Αγγίστρων, τεμάχια 27, τιμή μονάδος 5 ευρώ, δαπάνη 135 ευρώ. 7) Εργασία τοποθέτησης βέργας, τεμάχια 27, τιμή μονάδος 5 ευρώ, δαπάνη 135 ευρώ. ΣΤ) Αποχέτευση: 1) Εργασία τοποθέτησης πλαστικού PVC σωλήνα 6 atm Φ100 μμ 50, τιμή μονάδος 10 ευρώ, δαπάνη 500 ευρώ. 2) Εργασία τοποθέτησης πλαστικού PVC σωλήνα 6 &atm Φ75, μμ 50, τιμή μονάδος 8 ευρώ, δαπάνη 400 ευρώ. 3) εργασία τοποθέτησης πλαστικού PVC σωλήνα 6 atm Φ50, μμ 70, τιμή μονάδος 7 ευρώ, δαπάνη 490 ευρώ. 4) Εργασία τοποθέτησης πλαστικού PVC σωλήνα 6 6 atm Φ40, μμ 150, τιμή μονάδος 6 ευρώ, δαπάνη 900 ευρώ. Ζ) Εξαρτήματα: 1) Εργασία τοποθέτησης τάπες καθαρισμού Φ100, τεμάχια 30, τιμή μονάδος 3 ευρώ, δαπάνη 90 ευρώ. 2) Εργασία τοποθέτησης σιφώνια δαπέδου δύο εισόδων Φ50, Φ40, τεμάχια 30, τιμή μονάδος 10 ευρώ, δαπάνη 300 ευρώ. 3) Εργασία τοποθέτησης σιφώνια νιπτήρα, τεμάχια 27, τιμή μονάδος 10 ευρώ, δαπάνη 270 ευρώ. 4) Εργασία τοποθέτησης σιφώνια ντουζιέρας, τεμάχια 27, τιμή μονάδος 10 ευρώ, δαπάνη 270 ευρώ. 5) Εργασία τοποθέτησης σιφώνια νεροχύτη, τεμάχια 27, τιμή μονάδος 10 ευρώ, δαπάνη 270 ευρώ. 6) Εργασία τοποθέτησης γωνιών Φ100, τεμάχια 100, τιμή μονάδος 3 ευρώ, δαπάνη 300 ευρώ. 7) Εργασία τοποθέτησης γωνιών Φ75, τεμάχια 40, τιμή μονάδος 3 ευρώ, δαπάνη 120 ευρώ. δ) Εργασία τοποθέτησης γωνιών Φ50, τεμάχια 20, τιμή μονάδος 3 ευρώ, δαπάνη 60 ευρώ. 9) Εργασία τοποθέτησης γωνιών Φ40, τεμάχια 200, τιμή μονάδος 3 ευρώ, δαπάνη 600 ευρώ. 10) Εργασία τοποθέτησης ταφ Φ100, τεμάχια 40, τιμή μονάδος 3 ευρώ, δαπάνη 120 ευρώ. Σύνολο προσφοράς 52.990 ευρώ, + Φ.Π.Α. 19%. Από το σύνολο των παραπάνω εργασιών ο ενάγων δεν εκτέλεσε μόνο τις αντιστοιχούσες: α) στο κεφάλαιο της προσφοράς του με τίτλο "Τοποθέτηση μπαταριών και ειδών υγιεινής" συνολικού ποσού (840 ευρώ + 840 ευρώ + 690 ευρώ =) 2.370 ευρώ, β) στο κεφάλαιο της προσφοράς του με τίτλο "είδη υγιεινής" συνολικού ποσού (1.350 ευρώ + 1.350 ευρώ +1.350 ευρώ + 135 ευρώ + 135 ευρώ + 135 ευρώ + 135 ευρώ =) 4.590 ευρώ και γ) στο κεφάλαιο της προσφοράς του υπό τον τίτλο Εξαρτήματα" (από 1-10 αύξοντα αριθμό) το συνολικό ποσό δε της > αντιστοιχούσης αμοιβής του ανέρχεται σε (90 ευρώ + 300 ευρώ + 270 ευρώ + 270 ευρώ + 270 ευρώ + 300 ευρώ + 120 ευρώ + 60 ευρώ + 600 ευρώ + 120 ευρώ =) δύο χιλιάδες τετρακόσια (2.400) ευρώ και κατά συνέπεια, η αξία των μη εκτελεσθεισών εργασιών ήτοι των 2.370 + 4.590 + 2.400 ήτοι 9.360 ευρώ αφαιρείται από τη συνολική αμοιβή των 52.990 ευρώ της σύμβασης και η αξία των εκτελεσθεισών εργασιών ανέρχεται στο ποσό των (52.990 ευρώ - 9.360 ευρώ=) σαράντα τριών χιλιάδων εξακοσίων τριάντα (43.630) ευρώ πλέον Φ.Π.Α. Δηλ. ο ενάγων - εφεσίβλητος ισχυρίστηκε ότι εκτέλεσε τις ακόλουθες εργασίες: A. 11) Εργασία τοποθέτησης πολυστρωματικού σωλήνα Φ16, μμ. 2.000, τιμή μονάδος 10 ευρώ, δαπάνη 20.000 ευρώ. 2) Εργασία τοποθέτησης πολυστρωματικού σωλήνα Φ 18, μμ 600, τιμή μονάδος 10 ευρώ, δαπάνη 6.000 ευρώ. Β1) Μονώσεις: 1)Εργασία τοποθέτησης σπιράλ προστασίας Φ28, μμ 2.600, τιμή μονάδος 5 ευρώ, δαπάνη 13.000 ευρώ. Γ1) Εξαρτήματα: 1) Εργασία τοποθέτησης τερματικές γωνίες πολυστρωματικών, τεμάχια 200, τιμή μονάδος 2 ευρώ, δαπάνη 400 ευρώ 2) Εργασία τοποθέτησης τάπες δοκιμής, τεμάχια 200, τιμή μονάδος 2 ευρώ, δαπάνη 400 ευρώ. 3) Εργασία τοποθέτησης πινάκων υδροληψίας, τεμάχια 25, τιμή μονάδος 20 ευρώ, δαπάνη 500 ευρώ. 4) Εργασία τοποθέτησης συλλέκτες με ενσωματωμένους διακόπτες πέντε (5) οπών, τεμάχια 34, τιμή μονάδος 20 ευρώ, δαπάνη πέντε 680 ευρώ. 5) Εργασία τοποθέτησης συλλέκτες με ενσωματωμένους διακόπτες έξι (6) οπών, τεμάχια 12, τιμή μονάδος 20 ευρώ, δαπάνη 240 ευρώ, 6) Εργασία τοποθέτησης συλλέκτες με ενσωματωμένους διακόπτες οκτώ (8) οπών, τεμάχια 4, τιμή μονάδος 20 ευρώ, δαπάνη 80 ευρώ. 7) Εργασία τοποθέτησης συλλέκτες με ενσωματωμένους διακόπτες δέκα (10) οπών, τεμάχια 2, τιμή μονάδος 20 ευρώ, δαπάνη 40 ευρώ. Δ 1) Αποχέτευση: 1) Εργασία τοποθέτησης πλαστικού PVC σωλήνα 6 atm Φ100 μμ 50, τιμή μονάδος 10 ευρώ, δαπάνη 500 ευρώ. 2) Εργασία τοποθέτησης πλαστικού PVC σωλήνα 6 atm Φ75, μμ 50, τιμή μονάδος 8 ευρώ, δαπάνη 400 ευρώ. 3) εργασία τοποθέτησης πλαστικού PVC σωλήνα 6 atm Φ50, μμ 70, τιμή μονάδος 7 ευρώ, δαπάνη 490 ευρώ. 4) Εργασία τοποθέτησης πλαστικού PVC σωλήνα 6 atm Φ40, μμ 150, τιμή μονάδος 6 ευρώ, δαπάνη 900 ευρώ. Η εκκαλούσα - εναγόμενη με τις προτάσεις της στον πρώτο βαθμό συνομολόγησε τις ποσότητες και τις τιμές για τα Εξαρτήματα που αναφέρονται στη σελ. 2 της αγωγής δηλ..:1) Εργασία τοποθέτησης τερματικές γωνίες πολυστρωματικών, τεμάχια 200, τιμή μονάδος 2 ευρώ, δαπάνη 400 ευρώ 2) Εργασία τοποθέτησης τάπες δοκιμής, τεμάχια 200, τιμή μονάδος 2 ευρώ, δαπάνη 400 ευρώ. 3) Εργασία τοποθέτησης πινάκων υδροληψίας, τεμάχια 25, τιμή μονάδος 20 ευρώ, δαπάνη, 500 ευρώ. 4) Εργασία τοποθέτησης συλλέκτες με ενσωματωμένους διακόπτες πέντε (5) οπών, τεμάχια 34, τιμή μονάδος 20 ευρώ, δαπάνη 680 ευρώ. 5) Εργασία τοποθέτησης συλλέκτες με ενσωματωμένους διακόπτες έξι (6) οπών, τεμάχια 12, τιμή μονάδος 20 ευρώ, δαπάνη 240 ευρώ. 6) Εργασία τοποθέτησης συλλέκτες με ενσωματωμένους διακόπτες οκτώ (8) οπών, τεμάχια 4, τιμή μονάδος 20 ευρώ, δαπάνη 80 ευρώ. 7) Εργασία τοποθέτησης συλλέκτες με ενσωματωμένους διακόπτες δέκα (10) οπών, τεμάχια 2, τιμή μονάδος 20 ευρώ, δαπάνη 40 ευρώ. Συνομολόγησε επίσης και τις ποσότητες και τιμές που αναφέρονται στην αγωγή για την αποχέτευση δηλ. 1) Εργασία τοποθέτησης πλαστικού PVC σωλήνα 6 atm Φ100 μμ 50, τιμή μονάδος 10 ευρώ, δαπάνη 500 ευρώ. 2) Εργασία τοποθέτησης πλαστικού PVC σωλήνα 6 atm Φ75, μμ 50, τιμή μονάδος 8 ευρώ, δαπάνη 400 ευρώ. 3) εργασία τοποθέτησης πλαστικού PVC σωλήνα 6 atm Φ50, μμ 70, τιμή μονάδος 7 ευρώ, δαπάνη 490 ευρώ. 4) Εργασία τοποθέτησης πλαστικού PVC σωλήνα 6 atm Φ40, μμ 150, τιμή μονάδος 6 ευρώ, δαπάνη 900 ευρώ Συνολικά δηλ. η αξία των συνομολογημένων εργασιών ανέρχεται σε: 1) 400 ευρώ + 400 ευρώ + 500 ευρώ+ 680 ευρώ + 240 ευρώ + 80 ευρώ+ 40 ευρώ +500 ευρώ + 400 ευρώ+ 490 ευρώ + 900 ευρώ= 4630 ευρώ. Αμφισβήτησε ωστόσο, επικαλούμενη την τεχνική έκθεση του επιβλέποντα μηχανικού της Γ. Μ. ότι ο ενάγων -εφεσίβλητος α) τοποθέτησε 2600 μμ σωληνώσεις ισχυρισθείσα ότι τοποθέτησε 1168,5 μμ και δικαιούται αμοιβής 11.685 ευρώ αντί 26000 ευρώ (από παραδρομή στις προτάσεις αναφέρεται 20.000 ευρώ) και β) ότι εκτέλεσε 2600 μμ μονώσεις ισχυρισθείσα ότι τοποθέτησε 1168,5 μμ και δικαιούται αμοιβή 5.848,50 ευρώ αντί 13.000 ευρώ. Ο διορισθείς από το Δικαστήριο προαναφερόμενος πραγματογνώμων τόσο με την πραγματογνωμοσύνη που κατέθεσε στο πρωτοβάθμιο Δικαστήριο όσο και με την πραγματογνωμοσύνη που κατέθεσε στο Δικαστήριο αυτό προσδιόρισε α)την ποσότητα δηλ. τα μέτρα μήκους των σωληνώσεων με σωλήνα φ 16 που χρησιμοποιήθηκε για τις συμβατικές εργασίες ύδρευσης ζεστού και κρύου νερού των εσωτερικών χώρων σε 678,5 μέτρα και β) την ποσότητα δηλ. τα μέτρα μήκους των σωληνώσεων με σωλήνα Φ 18 που χρησιμοποιήθηκε για τις συμβατικές εργασίες ύδρευσης ζεστού και κρύου νερού προς τα κολλέκτερ (συλλέκτη) των δωματίων σε 594 μέτρα. Συνολικά δηλ. για τις σωληνώσεις Φ16 και Φ18 ο πραγματογνώμονας προσδιόρισε ότι χρησιμοποιήθηκαν 1272,5 μέτρα και όχι 2600 μέτρα (2000μ Φ16 και 600μ Φ 18) που αναφέρεται στην αγωγή. Ο πραγματογνώμονας σημειώνει ότι οι αφανείς εργασίες, όπως οι διαδρομές των σωληνώσεων μπορούν προσδιοριστούν μόνο προσεγγιστικά και λαμβάνοντας σαν δεδομένο ότι θα έχουν ακολουθήσει τις βέλτιστες πρακτικές στην κατασκευή, ότι παρά ταύτα σε πολλά τεχνικά έργα παρουσιάζονται τεχνικά ζητήματα και οι κατασκευαστές χρησιμοποιούν λύσεις διαφορετικές των βελτίστων για να επιτύχουν τους στόχους των, ότι γα το λόγο αυτό στις μετρήσεις λήφθηκε μνεία για τα ανωτέρω υπολογίζοντας προσαύξηση 20% των σωληνώσεων λόγω πιθανής ελικοειδούς πορείας των σωληνώσεων ή άλλων τεχνικών δυσκολιών που εμφανίστηκαν κατά τη διάρκεια της κατασκευής. Παρά την επιφύλαξη αυτή και την αναφερόμενη προσαύξηση η διαφορά μεταξύ των επικαλούμενων με την αγωγή μέτρων μήκους και των προσδιοριζόμενων από τον πραγματογνώμονα εξακολουθεί να είναι μεγάλη. Ο εφεσίβλητος-ενάγων αξιολογώντας την έκθεση πραγματογνωμοσύνης ισχυρίζεται ότι ο πραγματογνώμονας δεν ήταν σε θέση να εντοπίσει και δεν εντόπισε την τοποθέτηση πολυστρωματικού σωλήνα Φ16 περιμετρικά του οικοπέδου συνολικού μήκους 210 μέτρων. Ότι η τοποθέτηση αυτή έγινε για εξυπηρετούνται τα υπόλοιπα συνεργεία (τοιχοποιία, επιχρίσματα, διαμόρφωση περιβάλλοντος χώρου). Ο ισχυρισμός αυτός - αξιολόγηση κρίνεται βάσιμος διότι μετά το πέρας των εργασιών αυτών η σωλήνωση αυτή αφαιρέθηκε με αποτέλεσμα να μην μπορέσει να τη διαπιστώσει ο πραγματογνώμονας. Επίσης ο ενάγων-εφεσίβλητος ισχυρίστηκε ότι τοποθετήθηκαν 170 μέτρα από τον ίδιο σωλήνα Φ 16 γιατί κάθε φορά που τέλειωνε ο στίχος (ένα κτίριο) από όλα τα κολέκτερ των μπάνιων τοποθετούσε σωλήνα δόκιμης που συνδεόταν με κεντρικό πιεστικό που είχε τοποθετηθεί στο στίχο 2 και έστελνε νερό προς όλες τις σωληνώσεις καθόλη τη διάρκεια των εργασιών, προκειμένου να γίνεται δοκιμή στις σωληνώσεις υπό καθεστώς πλήρους πίεσης ώστε να εξαλειφθεί ο κίνδυνος διαρροής. Ο ισχυρισμός αυτός-αξιολόγηση του ενάγοντος κρίνεται βάσιμος διότι η δοκιμή αυτή είναι συνήθης στις εργασίες αυτές και η σωλήνωση με το πέρας των εργασιών αφαιρέθηκε με αποτέλεσμα και ο πραγματογνώμων να μην μπορέσει να την διαπιστώσει και να την καταγράψει στην έκθεσή του. Επίσης ο ενάγων ισχυρίστηκε ότι ο πραγματογνώμονας δεν υπολόγισε τον ίδιο σωλήνα Φ 16 που τοποθέτησε από το κολεκτερ κάθε μπάνιου προς τη βρύση κάθε μπαλκονιού δηλ. 12 μπαλκόνια χ 7μ σωλήνα =84 μ και 4 μπαλκόνια στα διαμερίσματα τύπου μεζονέτα χ4μ=16μ και συνολικα'86+14=100 μέτρα. Και ο ισχυρισμός αυτός -αξιολόγηση κρίνεται βάσιμος. Επίσης ο ενάγων ισχυρίζεται ότι ο πραγματογνώμονας δεν έχει συμπεριλάβει τις σωληνώσεις και τις παροχές στο πλυσταριό που βρίσκεται στο υπόγειο του στίχου 1 και συγκεκριμένα 9 παροχές με ελάχιστη σωλήνωση 13 με η κάθε μία και συνολικά 107 μ σωλήνα και 107 μ σπιράλ. Δηλ. δεν αποτυπώνονται στην έκθεση πραγματογνωμοσύνης σωλήνωση φ16 480 μέτρων+107 μ= 587 μέτρα. Από όλα τα αποδεικτικά μέσα δεν αποδείχτηκε ότι οι σωληνώσεις αυτές στο πλυσταριό δεν τοποθετηθήκαν. Επομένως ο ισχυρισμός του ενάγοντος κρίνεται βάσιμος. Για όλα αυτά η εναγομένη σιωπά προσπαθώντας να στρέψει την προσοχή του Δικαστηρίου στο ότι με την αξιολόγηση της έκθεσης πραγματογνωμοσύνης ο ενάγων αποδύεται σε προσπάθεια απαξίωσης της έκθεσης, μολονότι και αυτή, ως αποδεικτικό μέσο, εκτιμάται ελεύθερα από το Δικαστήριο ελεύθερα (.....). Το δικαστήριο εκτιμώντας τα ανωτέρω και το γεγονός ότι η εναγομένη-εκκαλούσα δεν επικαλείται ούτε προσκομίζει τα τιμολόγια αγοράς των σωλήνων, ο επιβλέπων μηχανικός, που βρισκόταν καθημερινά στο έργο, συνέταξε την τεχνική του έκθεση μετά την απομάκρυνση του ενάγοντος από την εργολαβία και ενόψει της δίκης αυτής, αποδεικνύεται περάν πάσης αμφιβολίας ότι το μήκος των σωλήνων φ 16 είναι 678,5 συν 594=1272,5,μέτρα και αξία( Χ10)=12.725 ευρώ, συν (587μ χ10 ευρώ=) 5870 ευρώ =18595 ευρώ, συν αξία των μονώσεων (1272,5μμ +587μμ=1859,5μμχ5ευρώ)=9.295 ευρώ. ΣΥΝΟΛΙΚΑ η αξία των συμβατικών εργασιών ανέρχεται στο ποσό των 18.595 ευρώ+9.295 ευρώ =27.885 ευρώ. Πέρα από τις εργασίες που αναφέρονται στο γραπτό συμφωνητικό οι διάδικοι συμφώνησαν προφορικά και ο ενάγων - εφεσίβλητος εκτέλεσε και άλλες εργασίες οι οποίες στην αγωγή αποκαλούνται "υπερσυμβατικές εργασίες" και έχουν ως εξής 1) Εγκατάσταση σωληνώσεων ανακυκλοφορίας ζεστού νερού, ήτοι σωλήνας, ποσότητα 700 πι, τιμή μονάδος 5 ευρώ, αμοιβή 3.500 ευρώ και σπιράλ, ποσότητα 700 ηι, τιμή μονάδος 2 ευρώ, αμοιβή 1.400 ευρώ, 2) Εγκατάσταση σωληνώσεων παροχής ζεστού - κρύου νερού για σάουνα λουτρά, σωλήνα, ποσότητα 1.000 ηι, τιμή μονάδος 5 ευρώ, αμοιβή 5.000 ευρώ και σπιράλ, ποσότητα 1.000 μ., τιμή μονάδος 2 ευρώ, αμοιβή 2.000 ευρώ. 3) Εγκατάσταση αποχετευτικού δικτύου στα υπόγεια όλων των στίχων με σωλήνες UPVC 6 ατμ διαμέτρου Φ 125, Φ100, Φ75 και Φ 50. Σύνολο εκτελεσθείσας εργασίας, αμοιβή 7.000 ευρώ. 4) Διαμόρφωση περιβάλλοντος χώρου και εγκατάσταση αποχετευτικού δικτύου στους στίχους 3 με 5 με σωλήνα UPVC 6 ατμ διαμέτρου Φ125. Σύνολο εκτελεσθείσας εργασίας, αμοιβή 3.000 ευρώ. 5) Τοποθέτηση 57 κανουλών βεράντας με χρήση χαλκοσωλήνας διαμέτρου Φ 18. Σύνολο εργασίας, αμοιβή 2.000 ευρώ, 6) Εγκατάσταση σωληνώσεως ψύξης - θέρμανσης με χαλκοσωλήνες διαμέτρου Φ18 μήκους 800 μ. και διαμέτρου Φ16 μήκους 400 μ., ήτοι ποσότητα 800, τιμή μονάδος 10 ευρώ, αμοιβή 8.000 ευρώ και ποσότητα 400, τιμή μονάδος 6 ευρώ και αμοιβή 2.400 ευρώ. 7) Εγκατάσταση σωληνώσεων καλοριφέρ σε όλα τα υπόγεια και αποθήκες, ήτοι σωλήνα REAHAU Φ16, ποσότητα 2.000, τιμή μονάδος 5 ευρώ, αμοιβή 10.000 ευρώ και σπιράλ, προστασίας, ποσότητα 2.000, τιμή μονάδος 2 ευρώ, αμοιβή 4.000 ευρώ. Σύνολο των πρόσθετων εργασιών ανέρχεται στο ποσό των 48.300 ευρώ. Η εκκαλούσα - εναγομένη, με βάση την τεχνική έκθεση του προαναφερθέντος επιβλέποντα μηχανικού, αμφισβήτησε τις ποσότητες των κάτωθι υπερσυμβατικών εργασιών που εκτέλεσε ο ενάγων -εφεσίβλητος Ειδικότερα ισχυρίστηκε : για τις σωληνώσεις ανακυκλοφορίας ζεστού νερού (στην αγωγή αναφέρεται εγκατάσταση σωληνώσεων ανακυκλοφορίας ζεστού νερού) αντί για ποσότητα 700μμ ο αντίδικος εργάστηκε για την τοποθέτηση ποσότητας292 μμ και δικαιούται αμοιβής 292X5=1460 και όχι 3.500 (700χ5=3.500). Σημειώνεται ότι η εναγόμενη αναφέρεται συλλήβδην σε 584 μέτρα (σωλήνας και σπιράλ προστατευτικό και μέση τιμή) και λέει ότι αντί 4.900,00 ευρώ, δικαιούται 2.044,00 ευρώ. Ο πραγματογνώμονας το προσδιορίζει σε 297 μμ. Και η αξία του 297χ5=1485. Το ίδιο και για τις σωληνώσεις σπιράλ προσδιορίζονται σε 297 μ χ2 ευρώ/μμ=594 ευρώ και συνολικά 1485+ 594=2079 ευρώ. Για τις σωληνώσεις παροχής ζεστού-κρύου νερού (στην αγωγή αναφέρεται εγκατάσταση σωληνώσεων παροχής ζεστού - κρύου νερού για σάουνα, λουτρά w.c ) αντί για ποσότητα 2.000 μμ (1000 μ για τις σωληνώσεις και 1000 μ για το σπιράλ) η εναγόμενη - εκκαλούσα ισχυρίστηκε ότι ο ενάγων εργάστηκε για την τοποθέτηση ποσότητας 766 μμ και δικαιούται αμοιβής αντί 7.000,00 ευρώ. 2.681,00 ευρώ. Ο πραγματογνώμονας προσδιορίζει τις σωληνώσεις παροχής νερού ζεστού - κρύου στις αποθήκες των κτιρίων 1,2 και 5 σε 400 μ δηλ. αξία 400χ 5=2000 ευρώ και για το προστατευτικό σπιράλ 400χ 2=800 ευρώ. Συνολικά δηλ. η αξία των εργασιών αυτών ανέρχεται στα 2800 ευρώ. Για το αποχετευτικό δίκτυο στα υπόγεια, δεν συμφωνήθηκε τιμή μέτρου. Η εναγομένη - εκκαλούσα ισχυρίστηκε ότι η ποσότητα που τοποθετήθηκε είναι 89 μμ με τιμή εργασίας, σύμφωνα με τις τιμές παρόμοιων εργασιών στην αγορά, 15 ευρώ το μέτρο και δικαιούται αμοιβής αντί 7.000,00 ευρώ, 1.335,00 ευρώ. Ο πραγματογνώμονας προσδιορίζει, με ανοχή 20% ,για τα υπόγεια 1 και 2,-στο κτίριο 4 δεν υπάρχει υπόγειο (για το υπόγειο του κτιρίου 5 τον ενημέρωσε η εναγόμενη ότι έγινε από τον εργολάβο που συνέχισε το έργο), σωλήνες Φ125,Φ100,Φ50 σε 124μ με μέση τιμή εργασίας τοποθέτησης, όπως δέχεται η εναγόμενη -εκκαλούσα, 15 ευρώ δηλ. αξία εργασίας 124χ15=1860. Ο ενάγων- εφεσίβλητος ισχυρίστηκε ότι ο πραγματογνώμονας εσφαλμένα δεν περιέλαβε στην έκθεσή του την αποχέτευση στο υπόγειο του κτιρίου 5. Στην προσκομιζόμενη ένορκη βεβαίωση του εργολάβου στον οποίο ανατέθηκε η συνέχεια των εργασιών δεν αναφέρεται ότι το αποχετευτικό δίκτυο στα υπόγεια του κτιρίου 5 κατασκευάστηκε από αυτόν. Το Δικαστήριο εκτιμά, δεδομένου ότι η καταγραφή αυτή στην έκθεση του πραγματογνώμονα δηλ. η ενημέρωση λπ, εξέρχεται των ορίων της πραγματογνωμοσύνης και δεν υποκαθιστά τη κατάθεση του μάρτυρα απόδειξης που λέει ότι όλες οι αναφερόμενες στην αγωγή εκτός από τα είδη υγιεινής έγιναν και δεν διαψεύδεται από το μάρτυρα ανταπόδειξης, ότι τοποθετηθήκαν ακόμη για το υπόγειο του κτιρίου 5 σωλήνες αποχέτευσης, περί τα 50 μ. Επομένως η αξία της εργασίας είναι 124=50=174 μχ15=2610 ευρώ. Για τη διαμόρφωση περιβάλλοντος χώρου και εγκατάσταση αποχετευτικού δικτύου στα υπόγεια (στην αγωγή αναφέρεται "διαμόρφωση περιβάλλοντος χώρου και εγκατάσταση αποχετευτικού δικτύου στους στίχους 3 και 5 με σωλήνα UPVC atm διαμέτρου Φ125), δεν συμφωνήθηκε τιμή μέτρου. Η εναγομένη - εκκαλούσα ισχυρίστηκε ότι η ποσότητα που τοποθετήθηκε είναι 92 μμ με τιμή εργασίας, σύμφωνα με τις τιμές παρόμοιων εργασιών στην αγορά, 15 ευρώ το μέτρο και δικαιούται αμοιβής αντί 7.000,00 ευρώ (στην αγωγή η αιτούμενη αμοιβή είναι 3000 ευρω), 1.335,00 ευρώ. Ο πραγματογνώμονας προσδιορίζει το συνολικό μήκος σωλήνα UPVC 6 ATM διαμέτρου Φ 125 για εγκατάσταση αποχετευτικού δικτύου στον περιβάλλοντα χώρο σε 114 μμ χ15 όπως δέχεται η εναγομένη =1710 ευρώ. Για την τοποθέτηση 57 κανουλών βεράντας, δεν συμφωνήθηκε τιμή μέτρου. Η εναγομένη-εκκαλούσα ισχυρίστηκε ότι η ποσότητα που τοποθετήθηκε είναι 156 μμ, με τιμή εργασίας σύμφωνα με τις τιμές παρόμοιων εργασιών στην αγορά, 8 ευρώ το μέτρο και δικαιούται αμοιβής αντί 2.000,00 ευρώ, 1.248,00 ευρώ. Ο πραγματογνώμονας ορίζει τo συνολικό μήκος χαλκοσωλήνα Φ18 για τις παροχές ύδρευσης κανουλών και βρυσών σε 178 μ χ 8 ευρώ ανά μμ, όπως δέχεται η εναγόμενη = 1424. Στο ποσό αυτό πρέπει να προστεθεί και εργασία για την τοποθέτηση των κανουλών, που ο πραγματογνώμονας δεν υπολόγισε και κατά κοινή πείρα αποτιμάται σε 10 ευρώ για κάθε κάνουλα και συνολικά 57χ10 ευρώ =570. Συνολικά δηλ. η εργασία αυτή αποτιμάται σε 570+1424=1994 ευρώ. Για τις σωληνώσεις ψύξης - θέρμανσης Φ 18 και Φ16 η εναγομένη-εκκαλούσα ισχυρίστηκε ότι αντί για ποσότητα 1.200 μμ ο ενάγων-εφεσίβλητος εργάστηκε για την τοποθέτηση ποσότητας 836 μμ και δικαιούται αμοιβής αντί 10.400,00 ευρώ, 6.856,00 ευρώ. Ο πραγματογνώμονας προσδιορίζει το μήκος των σωληνώσεων αυτών για χαλκοσωλήνα Φ 16 σε 390 μμ και χαλκοσωλήνα φ18 σε 480 μμ Επομένως η αξία της εργασίας για την τοποθέτηση (390+480)870 μ.μ σωληνώσεων με βάση τη τιμή εργασίας που δέχεται η εναγόμενη δηλ. 8,20 (6856:836=8,20 ευρώ/μμ) αξία 7.134 ευρώ Για τις σωληνώσεις καλοριφέρ η εναγόμενη ισχυρίστηκε ότι αντί για ποσότητα εργασίας 2.000 μμ ο ενάγων -εφεσίβλητος εργάστηκε για την τοποθέτηση ποσότητας σωλήνων 1482 μμ και για 1482 μμ για την τοποθέτηση σπιράλ εργασίας και αντί 14.000,00 ευρώ που ζητά ο ενάγων -εφεσίβλητος (στην αγωγή αιτείται 10.000 για τη σωλήνωση και +4000 για τη τοποθέτηση σπιράλ) δικαιούται 10.374,00 ευρώ. Ο πραγματογνώμονας προσδιορίζει το μήκος του σωλήνα σε 1500 μμ. Και ομοίως για το σπιράλ προστασίας σε 1500 μμ. Επομένως η αξία των εργασιών αυτών είναι 1500 χ 5= 7500 συν 1500χ2 =3000 και συνολικά 10.500. Συνολικά η αξία των υπερσυμβατικών εργασιών ανήλθε σε: 2079 ευρώ + 2800 ευρώ + 2610 +1710 +1994+7.134 ευρώ+ 10.500 = 30.251 ευρώ. Συνολικά επομένως, αφού η αξία των συμβατικών εργασιών ανήλθε στο ποσό των 27.885 ευρώ και υπερσυμβατικών εργασιών ανήλθε στο ποσό των 30.251 ευρώ, η αξία της εργασίας που απαιτήθηκε για το όλο έργο ανήλθε στα 58.136 ευρώ συν φπα 19%= 11.045.84 ευρώ = 69.181,84 ευρώ. Η εναγομένη κατάβαλε στον ενάγοντα τα ακόλουθα ποσά: Στις 12-04-2008 4.000 ευρώ, στις 17-04-2008 5.500 ευρώ, στις 14-06-2008 1.500 ευρώ, στις 19-07-2008 3.500 ευρώ, στις 06-08-2008 10.498 ευρώ, στις 20-09-2008 1.000 ευρώ, στις 10-10-2008 3.500 ευρώ και στις 14-11-2008 3.000 ευρώ. Σύνολο 32.498 ευρώ. Το ποσό αυτό συνομολογεί η εναγομένη και αποδεικνύεται από τις προσκομιζόμενης επτά αποδείξεις που φέρουν τις υπογραφές του ενάγοντος και του νομίμου εκπροσώπου της εναγομένης, ισχυρισμός που δεν αμφισβητείται.......Μετά από αυτά αποδεικνύεται ότι η εναγομένη οφείλει στον ενάγοντα για αξία και εργασία και ΦΠΑ 19%, τη διαφορά 58.136 ευρώ ευρώ μειον 32.498=25.638 ευρώ. Στο οφειλόμενο ποσό των 25.638 αντιστοιχεί ΦΠΑ 19% δηλ. 4.871,22 ευρώ, τον οποίο υποχρεούται να καταβάλει η εναγομένη στον ενάγοντα, υπό τον όρο έκδοσης από αυτόν αντίστοιχου φορολογικού στοιχείου. Επίσης η εναγόμενη υποχρεούται να καταβάλει στον ενάγοντα τον ΦΠΑ 19% για τις εργασίες που αντιστοιχούν στις καταβολές που έχει πραγματοποιήσει και συμποσούνται στο ποσό των 32.498 ευρώ, δηλ. 6174,62 ευρώ, διότι στις καταβολές αυτές δεν περιλαμβάνεται ΦΠΑ, υπό τον όρο έκδοσης αντίστοιχου φορολογικού στοιχείου και για τις καταβολές αυτές από τον ενάγοντα......". Από τις ανωτέρω εκτιθέμενες παραδοχές της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι η αγωγή έγινε εν μέρει δεκτή ως βάσιμη κατ' ουσίαν επειδή θεωρήθηκαν επαρκείς οι προσκομισθείσες από τον ενάγοντα και ήδη αναιρεσίβλητο αποδείξεις ότι εκτέλεσε και παρέδωσε στην εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα συμβατικές και υπερσυμβατικές εργασίες συνολικής αξίας 58.136 ευρώ, εκ των οποίων ποσό 25.638 ευρώ εξακολουθεί να οφείλεται από την τελευταία και όχι εξαιτίας μη (αντ)αποδείξεως των αντίθετων (αρνητικών) ισχυρισμών της εναγομένης. Επομένως, ο τέταρτος λόγος της αναιρέσεως από τον αριθμό 13 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τον οποίο η αναιρεσείουσα υποστηρίζει τα αντίθετα, είναι αβάσιμος.

Κατόπιν αυτών και αφού δεν υπάρχει άλλος λόγος προς έρευνα, η κρινόμενη από 19-3-2021 αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της. Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο, λόγω της ήττας της αναιρεσείουσας (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ). Τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, που κατέθεσε προτάσεις, πρέπει, κατά το σχετικό αίτημά του, να επιβληθούν σε βάρος της αναιρεσείουσας, λόγω της ήττας της (άρθρα 176, 183, 189 παρ.1, 191 παρ.2 ΚΠολΔ), όπως ειδικότερα ορίζονται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 19-3-2021 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 188/2020 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Ιωαννίνων.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου, που έχει καταθέσει η αναιρεσείουσα.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 25 Ιουνίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 9 Σεπτεμβρίου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ και ταύτης καθώς και της αμέσως αρχαιότερης Αρεοπαγίτου αποχωρησασών από την Υπηρεσία, ο αρχαιότερος της συνθέσεως Αρεοπαγίτης

<< Επιστροφή