Σύνδεσμος απόφασης
Απόφαση 1533 / 2025 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)
Αριθμός 1533/2025
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Α2' Πολιτικό Τμήμα
ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μαρία Κουφούδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παναγιώτη Βενιζελέα - Εισηγητή, Γεώργιο Σχοινοχωρίτη, Κορνηλία Πανούτσου και Μιχαήλ Αποστολάκη, Αρεοπαγίτες.
ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 31 Μαρτίου 2025, με την παρουσία και του γραμματέα Ι. Π., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:
Του αναιρεσείοντος: Α. Κ. του Ε., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Κοντοζαμάνη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2, του Κ.Πολ.Δ.
Των αναιρεσιβλήτων: 1) Σ. Ζ. του Ε. και 2) Φ. Τ. του Μ. συζύγου Σ. Ζ., κατοίκων ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Βλάχο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2, του Κ.Πολ.Δ.
Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 06-03-2018 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5908/2021 του ίδιου Δικαστηρίου και 2676/2023 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 01-09-2023 αίτησή του.
Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 681 και 694 ΑΚ προκύπτει ότι με τη σύμβαση έργου ο ένας συμβαλλόμενος, που καλείται εργολάβος, αναλαμβάνει την υποχρέωση να εκτελέσει το έργο που συμφωνήθηκε και ο αντισυμβαλλόμενος του, που καλείται εργοδότης, να καταβάλει την συμφωνημένη αμοιβή με την παράδοση του έργου, δηλαδή ο εργολάβος, κατ' εξαίρεση όσων ορίζονται για τις αμφοτεροβαρείς συμβάσεις, υποχρεούται σε προεκπλήρωση της κύριας παροχής του, εκτός αν συμφωνήθηκε διαφορετικά, αφού η υποχρέωση της προεκπλήρωσης αποτελεί ρύθμιση ενδοτικού δικαίου (ΑΠ 471/2025, ΑΠ 743/2024, ΑΠ 1110/2021, ΑΠ 1287/2018). Ως έργο νοείται κάθε τελικό αποτέλεσμα της εργασίας και δραστηριότητας του εργολάβου, στο οποίο απέβλεψαν τα μέρη της συμβάσεως, ενώ ως παράδοση του έργου νοείται η εκπλήρωση της κύριας υποχρεώσεως του εργολάβου, που συνίσταται στην εκτέλεση του έργου και στην προσπόρισή του στον εργοδότη, δηλαδή η περιέλευση του έργου στη σφαίρα εξουσιάσεως του εργοδότη, με την προϋπόθεση ότι το έργο είναι αυτό που συμφωνήθηκε και όχι εντελώς διαφορετικό, διότι τότε δεν θεωρείται ότι ο εργολάβος προεκπλήρωσε την παροχή του, ώστε να δικαιούται κατά το άρθρο 694 ΑΚ την συμφωνημένη αμοιβή του (ΑΠ 471/2025, ΑΠ 743/2024, ΑΠ 1110/2021, ΑΠ 338/2016). Αντίθετα, η παράδοση έργου με ελλείψεις, είτε πρόκειται για έλλειψη συμφωνημένων ιδιοτήτων είτε για ουσιώδη ή επουσιώδη ελαττώματα του έργου, δεν απαλλάσσει αυτοδικαίως τον εργοδότη από την υποχρέωση καταβολής της εργολαβικής αμοιβής, ακόμη και αν πρόκειται για έργο άχρηστο, ούτε μπορεί ο εργοδότης να αποποιηθεί χωρίς άλλο το προσφερόμενο σε αυτόν ελαττωματικό έργο, ώστε να αποφύγει την καταβολή αμοιβής, αλλά έχει τα προβλεπόμενα από τα άρθρα 688- 690 ΑΚ δικαιώματα, εκτός βέβαια διαφορετικής συμφωνίας τους (ΑΠ 471/2025, ΑΠ 1184/2021, ΑΠ 819/2019, ΑΠ 447/2016, ΑΠ 1665/2014). Ειδικότερα, από τις διατάξεις των άρθρων 688-690 του ΑΚ, που καθορίζουν λεπτομερώς την, μετά την αποπεράτωση του έργου και την παράδοσή του στον εργοδότη ή την προσφορά προς παράδοση αυτού (ΑΠ 471/2025, ΑΠ 3/2022, 1587/2013, ΑΠ 1409/2010), ευθύνη του εργολάβου, αναλόγως με την φύση των ελαττωμάτων και ελλείψεων, τα οποία φέρει το έργο που εκτελέσθηκε από αυτόν, προκύπτει ότι ο εργοδότης δικαιούται να απαιτήσει: α) σε περίπτωση επουσιωδών ελαττωμάτων είτε τη διόρθωση αυτών είτε την ανάλογη μείωση της αμοιβής, β) σε περίπτωση ουσιωδών ελαττωμάτων, τα οποία κάνουν το έργο άχρηστο ή έλλειψης των συμφωνημένων ιδιοτήτων, είτε τη διόρθωση, είτε την ανάλογη μείωση της αμοιβής είτε αντί αυτών να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση και γ) σε περίπτωση κατά την οποία οι ελλείψεις του έργου, οι οποίες ανάγονται είτε σε ουσιώδη είτε σε επουσιώδη ελαττώματα, όσο και σε συμφωνημένες ιδιότητες, οφείλονται σε υπαιτιότητα του εργολάβου, ο εργοδότης δικαιούται αντί υπαναχώρησης ή μείωσης της αμοιβής να απαιτήσει αποζημίωση για κάθε ζημία, η οποία προήλθε από το γεγονός ότι ο εργολάβος δεν ανταποκρίθηκε από υπαιτιότητά του, στις από τη σύμβαση υποχρεώσεις του να κατασκευάσει έργο, που να φέρει τις συμφωνημένες ιδιότητες και χωρίς ελαττώματα. Διαγράφεται δηλαδή από τα άρθρα αυτά διαζευκτικά συρροή περισσοτέρων δικαιωμάτων υπέρ του εργοδότη, ο οποίος έχει έτσι το εκλεκτικό δικαίωμα να ασκήσει οποιοδήποτε από τα παραπάνω παρεχόμενα σε αυτόν δικαιώματα, όταν δε κάνει την επιλογή του, ασκώντας ένα από αυτά, δεν μπορεί να παραιτηθεί από αυτό και να ασκήσει το άλλο(ΑΠ 471/2025, ΑΠ 162/2020, ΑΠ 935/2019, ΑΠ 1229/2017).
Περαιτέρω, στη διάταξη του άρθρου 404 ΑΚ ορίζεται ότι: "Ο οφειλέτης μπορεί να υποσχεθεί στο δανειστή ως ποινή χρηματικό ποσό ή κάτι άλλο (ποινική ρήτρα), για την περίπτωση που δεν θα εκπλήρωνε ή που δεν θα εκπλήρωνε προσηκόντως την παροχή" ενώ κατά το άρθρο 405 ΑΚ: "Η ποινή καταπίπτει αν ο οφειλέτης αδυνατεί υπαίτια να εκπληρώσει την παροχή ή αν περιέλθει σε υπερημερία. Η κατάπτωση της ποινής επέρχεται και αν ακόμη ο δανειστής δεν έχει υποστεί καμιά ζημία".
Εξάλλου, κατά το άρθρο 330 ΑΚ, "Ο οφειλέτης ενέχεται, αν δεν ορίστηκε κάτι άλλο, για κάθε αθέτηση της υποχρέωσής του, από δόλο ή αμέλεια, δική του ή των νομίμων αντιπροσώπων του. Αμέλεια υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές", κατά το άρθρο 341 παρ. 1 ΑΚ, "αν για την εκπλήρωση της παροχής έχει συμφωνηθεί ορισμένη ημέρα, ο οφειλέτης γίνεται υπερήμερος με μόνη την παρέλευση της ημέρας αυτής", κατά το άρθρο 342 ΑΚ "Ο οφειλέτης δεν γίνεται υπερήμερος, αν η καθυστέρηση της παροχής οφείλεται σε γεγονός για το οποίο δεν έχει ευθύνη" και τέλος κατά τη διάταξη του άρθρου 336 ΑΚ "Ο οφειλέτης απαλλάσσεται από κάθε υποχρέωση εξαιτίας αδυναμίας να εκπληρώσει την παροχή, αν αποδείξει ότι η αδυναμία οφείλεται σε γεγονός για το οποίο δεν έχει ευθύνη. Οφείλει, όμως, αμέσως, μόλις μάθει την αδυναμία για εκπλήρωση, να ειδοποιήσει το δανειστή". Από τις ανωτέρω διατάξεις προκύπτει ότι η από το άρθρο 404 ΑΚ προβλεπομένη σύμβαση γνήσιας ποινικής ρήτρας, με την οποία ο ένας των συμβαλλομένων υπόσχεται στον άλλον, ότι, εάν δεν εκπληρώσει ή δεν εκπληρώσει προσηκόντως την οφειλομένη σ` αυτόν παροχή από άλλη ενοχή, θα του καταβάλει ένα χρηματικό ποσό ή κάτι άλλο, αποτελεί παρεπόμενη συμφωνία, που αμέσως μεν αποτελεί μέσο πίεσης προς εξασφάλιση της εκπλήρωσης της κυρίας ενοχής, περαιτέρω δε συνιστά ένα τρόπο αποζημίωσης, την οποία υποχρεούται να καταβάλει ο ασυνεπής συμβαλλόμενος, αποκαθιστώντας έτσι την προξενούμενη από την εν λόγω συμπεριφορά του ζημία στον άλλο, χωρίς ωστόσο ο τελευταίος για την κατάπτωση της ποινικής ρήτρας να χρειάζεται να επικαλεσθεί και αποδείξει την ύπαρξη ή την έκταση της ζημίας του κατ` άρθρ. 405 παρ. 2 ΑΚ (ΑΠ 69/2024, AΠ 836/2022, ΑΠ 928/2019, ΑΠ 1360/2017, ΑΠ 797/2010, ΑΠ 611/1998). Από τις ίδιες ως άνω διατάξεις προκύπτει ότι την έλλειψη της υποκειμενικής προϋποθέσεως της ευθύνης του, πρέπει, σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις των άρθρων 336, 342 ΑΚ, να επικαλεστεί και να αποδείξει ο οφειλέτης, όπως συμβαίνει, και στην περίπτωση της υπερημερίας, που επέρχεται κατ` άρθρο 341 παρ. 1 ΑΚ και με την παρέλευση της δήλης ημέρας που συμφωνήθηκε, με την ένσταση δε αυτή ο οφειλέτης καταλύει τις στηριζόμενες στην υπερημερία του απαιτήσεις του δανειστή, επικαλούμενος και αποδεικνύοντας ότι η καθυστέρηση της παροχής του οφείλεται σε γεγονός για το οποίο δεν έχει ευθύνη (ΑΠ 69/2024, ΑΠ 836/2022, ΑΠ 1967/2017, ΑΠ 1011/2010). Γεγονός δε για το οποίο υπέχει ευθύνη ο οφειλέτης, κατά το προαναφερόμενο άρθρο 330 ΑΚ, είναι κατά κανόνα, κάθε δόλια ή από αμέλεια αθέτηση της ενοχικής υποχρέωσής του και γεγονός για το οποίο δεν υπέχει ευθύνη είναι κάθε εύλογη αιτία, λόγω της οποίας δικαιολογείται η μη εκπλήρωση ή η μη προσήκουσα εκπλήρωση της παροχής του, η οποία όμως δεν μπορεί να αποδοθεί σε δόλο ή αμέλειά του, αλλά σε τυχηρό, ήτοι σε γεγονός, που δεν προβλέφθηκε, ούτε μπορούσε να προβλεφθεί ή να αποφευχθεί σε σχέση με τη μη εκπλήρωση ή η τη μη προσήκουσα εκπλήρωση της παροχής από ένα μέσο συνετό άνθρωπο, όταν δηλαδή την ίδια συμπεριφορά θα επεδείκνυε κάθε επιμελής άνθρωπος, ευρισκόμενος υπό τις ίδιες συνθήκες, καταβάλλοντας τη συνήθη προσπάθεια εκπλήρωσης (ΑΠ 572/2020, ΑΠ 1967/2017, ΑΠ 513/2016, ΑΠ 1980/2008). Αν η ποινή συμφωνήθηκε για την περίπτωση της μη εκπλήρωσης της παροχής (άρθρο 406 ΑΚ) και αυτή κατέπεσε, η από το δανειστή απαίτηση της ποινής επιφέρει απόσβεση της αξίωσης για την εκπλήρωση της κύριας παροχής, οπότε, με την επιλογή της ποινής, ο δανειστής, αφενός μεν οφείλει την αντιπαροχή, αφετέρου δε αποκλείεται να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση ή να ζητήσει την εκπλήρωση της παροχής.
Σε περίπτωση αποδοχής της μερικής εκπλήρωσης της παροχής, ο δανειστής μπορεί να απαιτήσει το μέρος της ποινής που αναλογεί στο υπόλοιπο μέρος της παροχής. Επίσης, κατά τις διατάξεις του άρθρου 407 ΑΚ, αν η ποινή συμφωνήθηκε για την περίπτωση της μη προσήκουσας και ιδίως της μη έγκαιρης εκπλήρωσης της παροχής, ο δανειστής έχει δικαίωμα να απαιτήσει εκτός από την ποινή που κατέπεσε και την εκπλήρωση της παροχής. Επίσης, έχει δικαίωμα να απαιτήσει και την επί πλέον αποδεικνυόμενη ζημία από τη μη προσήκουσα εκπλήρωση της παροχής. Οι διατάξεις, όμως, περί ποινικής ρήτρας είναι ενδοτικού δικαίου και συνεπώς μπορεί να συμφωνηθεί ότι ο δανειστής έχει σωρευτική αξίωση για την ποινή και αξίωση για πλήρη αποζημίωση και όχι μόνον για το ποσό που αυτή υπερβαίνει το ποσό της ποινικής ρήτρας (ΑΠ 69/2024, ΑΠ 836/2022, ΑΠ 1360/2017).
Τέλος κατά τη διάταξη του άρθρου 559 παρ. 19 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα, που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση όταν από τις παραδοχές της, που περιλαμβάνονται στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού της και αποτελούν το αιτιολογικό της, δεν προκύπτουν καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του για ζητήματα με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, με αποτέλεσμα έτσι να μην μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν ή όχι οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου ,που εφαρμόσθηκε ή δεν εφαρμόσθηκε.
Συνεπώς ο λόγος αυτός προϋποθέτει την έρευνα της ουσίας της υπόθεσης και όχι την απόρριψη ισχυρισμού ως μη νόμιμου, αόριστου, απαράδεκτου ή για οποιοδήποτε άλλο τυπικό λόγο(ΟλΑΠ 3/1997, ΑΠ 988/2021).
Ειδικότερα, ανεπάρκεια αιτιολογίας υπάρχει όταν από την απόφαση δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά, που είτε είναι κατά το νόμο αναγκαία για τη στοιχειοθέτηση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, της διάταξης ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε, είτε αποκλείουν την εφαρμογή της. Αντίφαση δε στις αιτιολογίες υπάρχει, όταν τα πραγματικά περιστατικά, που αναγράφονται σε αυτήν και στηρίζουν το αποδεικτικό της πόρισμα για κρίσιμο ζήτημα, δηλαδή για ζήτημα αναφορικά με ισχυρισμό των διαδίκων, που τείνει στη θεμελίωση ή κατάλυση του επιδίκου δικαιώματος, συγκρούονται μεταξύ τους και αλληλοαναιρούνται, αποδυναμώνοντας έτσι τη κρίση της απόφασης για την υπαγωγή ή μη της συγκεκριμένης ατομικής περίπτωσης στο πραγματικό συγκεκριμένου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που συνιστά και το νομικό χαρακτηρισμό της ατομικής περίπτωσης. Ελλείψεις όμως αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες (ΑΠ 695/2020). Για το ορισμένο του λόγου αυτού πρέπει να αναφέρεται στο αναιρετήριο σε τι συνίσταται η ανεπάρκεια ή η αντίφαση των αιτιολογιών, δηλαδή ποιες επιπλέον αιτιολογίες έπρεπε να περιλαμβάνει η απόφαση ή πού εντοπίζονται οι αντιφάσεις (Ολ.ΑΠ 20/2005).
Στην προκειμένη περίπτωση το Μονομελές Εφετείο Αθηνών, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε τα ακόλουθα, κρίσιμα για τον αναιρετικό έλεγχο, πραγματικά περιστατικά: "Δυνάμει του υπ' αριθ. ....2006 συμβολαίου της Συμβολαιογράφου Χαλανδρίου Αττικής Α. Λ., νομίμως μεταγεγραμμένου στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Λαυρίου Αττικής στον Τόμο 84 και υπό τον αύξοντα αριθμό 308, οι εκκαλούντες στην υπό στοιχείο II έφεση - εφεσίβλητοι - καθ' ων οι πρόσθετοι λόγοι στην υπό στοιχείο I έφεση(ήδη αναιρεσίβλητοι) απέκτησαν με αγορά από την οικοπεδούχο Δ. Κ. με εκ τρίτου συμβαλλόμενο (υπό την ιδιότητα του εργολήπτη) τον εκκαλούντα - ασκούντα προσθέτους λόγους εφέσεως στην υπό στοιχείο I έφεση - εφεσίβλητο στην υπό στοιχείο II έφεση (ήδη αναιρεσείοντα) κατά ποσοστό συγκυριότητας 50% εξ αδιαιρέτου έκαστος την υπό στοιχεία ΘΗΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ (Θ) (ενν. κατοικία), την υπό στοιχεία ΑΛΦΑ ΠΙ ΜΙΚΡΟ ΤΕΣΣΕΡΑ (Απ4) αποθήκη του πρώτου υπογείου και την υπό στοιχεία ΣΙΓΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΑΥ. ΜΙΚΡΟ 10 (Στ10) θέση σταθμεύσεως αυτοκινήτου του δευτέρου υπογείου του κειμένου εκτός σχεδίου πόλεως στο 71° χιλιόμετρο της Λεωφόρου Αθηνών - Σουνίου - Λαυρίου (θέση "Πορτ - Άρθουρ" Σουνίου της κτηματικής περιφέρειας Λαυρεωτικής Αττικής) συγκροτήματος κατοικιών (γνωστού με την ονομασία "ΑΜΑΔΡΥΑΔΕΣ"), υπαχθέντος δια του υπ' αριθ. ....2002 συμβολαίου συστάσεως ανεξαρτήτων οριζοντίων ιδιοκτησιών και κανονισμού σχέσεων συνιδιοκτητών του Συμβολαιογράφου Αθηνών Α. Π. στις ρυθμίσεις των άρθρων 1002 και 1117 ΑΚ και του Ν. 3741/1929 "Περί της ιδιοκτησίας κατ' ορόφους", έναντι συμφωνηθέντος τιμήματος εκατόν ογδόντα επτά χιλιάδων ΕΥΡΩ (187.000 €), το οποίο συμφωνήθηκε καταβλητέο σε τέσσερις (4) άτοκες δόσεις ως εξής: α) ποσόν εκατόν δέκα χιλιάδων ΕΥΡΩ (110.000 €) έως την 27.12.2007, β) ποσόν είκοσι πέντε χιλιάδων ΕΥΡΩ (25.000 €) έως την 28.2.2008 με την εγκατάσταση της κουζίνας, των ερμαρίων της κουζίνας και των υπνοδωματίων, γ) ποσόν είκοσι πέντε χιλιάδων ΕΥΡΩ (25.000 €) έως την 31.3.2008 ταυτοχρόνως με την παράδοση της ως άνω κατοικίας πλήρως αποπερατωμένης και κατάλληλης προς οίκηση ("με το κλειδί στο χέρι"), ως και της θέσεως σταθμεύσεως αυτοκινήτου και της αποθήκης πλήρως αποπερατωμένων και δ) ποσόν είκοσι επτά χιλιάδων ΕΥΡΩ (27.000 €) έως την 22.4.2008 ταυτοχρόνως με την παράδοση των κοινοχρήστων και κοινοκτήτων χώρων του συγκροτήματος πλήρως αποπερατωμένων.
Περαιτέρω, συμφωνήθηκε (φύλλο 12° του ως άνω συμβολαίου) ότι "3. Ο εργολήπτης ρητά συμφωνεί με τους αγοραστές ότι υποχρεούται όπως αποπερατώσει και παραδώσει στους αγοραστές την άνω κατοικία, αποθήκη και θέση σταθμεύσεως αυτοκινήτου πλήρως και τελείως αποπερατωμένες και κατάλληλες για χρήση και οίκηση "με το κλειδί", μέχρι τις τριάντα μία του μηνός Μαρτίου του έτους δύο χιλιάδες οκτώ (31-3-2008) και τα κοινόκτητα και κοινόχρηστα μέρη, πράγματα και εγκαταστάσεις του συγκροτήματος μέχρι τις είκοσι δύο του μηνάς Απριλίου του έτους δύο χιλιάδες οκτώ (22-4-2008) και οι οποίες παραδόσεις θα γίνουν με την ταυτόχρονη εξόφληση των αντιστοίχων δόσεων του πιστούμενου τιμήματος, κατά τα αναφερόμενα παραπάνω. 4. Σε περίπτωση καθυστερήσεως της συμφωνούμενης αποπερατώσεως και παραδόσεως της παραπάνω κατοικίας, αποθήκης και θέσεως σταθμεύσεως αυτοκινήτου, ως και των κοινοκτήτων και κοινοχρήστων χώρων του συγκροτήματος και μετά την παρέλευση περιόδου χάριτος ενός (1) μηνός, ρητά συμφωνείται ότι ο εργολήπτης υποχρεούται σε καταβολή στους αγοραστές Ευρώ πενήντα λεπτών (0,50) ανά τετραγωνικό μέτρο για κάθε ημέρα καθυστερήσεως της παραδόσεως της κατοικίας, Ευρώ ενός και πενήντα λεπτών (1,50) για κάθε ημέρα καθυστερήσεως της παραδόσεως της αποθήκης και θέσεως σταθμεύσεως αυτοκινήτου και είκοσι Ευρώ (20,00 €) για κάθε ημέρα καθυστερήσεως της παραδόσεως των κοινοκτήτων και κοινοχρήστων χώρων του συγκροτήματος, λόγω συμφωνούμενης από τώρα ποινικής ρήτρας...". Κατά την κατάρτιση του ως άνω πωλητηρίου συμβολαίου οι εκκαλούντες στην υπό στοιχείο II έφεση - εφεσίβλητοι - καθ' ων οι πρόσθετοι λόγοι εφέσεως στην υπό στοιχείο I έφεση προσχώρησαν με ρητή δήλωσή τους στις ρυθμίσεις του υπ' αριθ. ....2002 συμβολαίου συστάσεως ανεξαρτήτων οριζοντίων ιδιοκτησιών και κανονισμού σχέσεων συνιδιοκτητών του Συμβολαιογράφου Αθηνών Α. Π., στο οποίο προβλέπονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: α) "Κοινόκτητοι και κοινόχρηστοι - χώροι, μέρη, πράγματα και εγκαταστάσεις είναι: το οικόπεδο, στο οποίο ανεγείρεται το παραπάνω συγκρότημα, συμπεριλαμβανομένου και του ακαλύπτου χώρου αυτού, οι θεμελιώσεις και η κατασκευή του συγκροτήματος από οπλισμένο σκυρόδεμα, η πισίνα με τις κάθε είδους εγκαταστάσεις και δίκτυα αυτής, οι πρωτότοιχοι, οι προσόψεις του συγκροτήματος με όλων των ειδών τις διακοσμήσεις αυτού, οι εξωτερικές κλίμακες, οι αγωγοί αερισμού, οι καπνοδόχοι της κεντρικής θέρμανσης, οι τροφοδοτικοί αγωγοί ρεύματος και τηλεφώνου, οι σωλήνες αποχετεύσεως των νερών της βροχής και των νερών της οικιακής χρήσης, ο χώρος λεβητοστασίου με τις εγκαταστάσεις του, ο χώρος καυσίμων, η όλη εγκατάσταση της κεντρικής θέρμανσης (εκτός από τα θερμαντικά δίκτυα που βρίσκονται μέσα στις ιδιοκτησίες), ο κεντρικός αποχετευτικός αγωγός με τη σύνδεση αυτού με κοινόχρηστο βόθρο, οι ηλεκτρολογικές και υδραυλικές εγκαταστάσεις των κοινοχρήστων και κοινοκτήτων χώρων και οι εγκαταστάσεις και πράγματα, τα οποία από το νόμο θεωρούνται κοινόκτητα και κοινόχρηστα και γενικά εκείνα, η χρήση των οποίων ανήκει σε περισσότερες από μία ιδιοκτησίες και έχουν δια του παρόντος ορισθεί κοινόχρηστα και κοινόκτητα και τα οποία εγκαθίστανται, τοποθετούνται και προορίζονται για κοινή χρήση της πολυκατοικίας ή ορισμένων ιδιοκτησιών αυτών" (άρθρο 3° της πράξεως συστάσεως ανεξαρτήτων και αυτοτελών οριζοντίων ιδιοκτησιών) και β) ...Γ) Με τον όρο "Κοινόκτητες και Κοινόχρηστες Εγκαταστάσεις και Πράγματα" νοούνται όλα τα κοινόκτητα πράγματα, εγκαταστάσεις, δίκτυα (υπόγεια ή εναέρια) του συγκροτήματος κατοικιών και κάθε μίας κατοικίας που εξυπηρετούν ή πρόκειται με οποιοδήποτε τρόπο να εξυπηρετήσουν το συγκρότημα, καθώς και οι χώροι, κατασκευές, εγκαταστάσεις και πράγματα ονομαζόμενα στο παρόν Κοινόχρηστα και Κοινόκτητα, που αφορούν όλες τις ανεξάρτητες, διηρημένες ιδιοκτησίες του συγκροτήματος και είναι: ολόκληρο το οικόπεδο, οι μανδρότοιχοι επί των ορίων του οικοπέδου προς τα γειτονικά οικόπεδα και προς τις οδούς, καθώς και τα τυχόν επ' αυτών κιγκλιδώματα, οι αγωγοί ακαθάρτων με τις συνδέσεις τους, οι ράμπες εισόδου - εξόδου προς τα υπόγεια γκαράζ μετά των θυρών γκαράζ καθώς και οι κοινόχρηστοι υπόγειοι χώροι ελιγμών αυτοκινήτων, ο χώρος λεβητοστασίου με τους δύο λέβητες, η πισίνα με τον περιβάλλοντα αυτήν χώρο, οι εγκαταστάσεις της, καθώς και τα βοηθητικά αυτής κτίσματα, οι κεντρικές κεραίες τηλεόρασης (μία συμβατική και δύο δορυφορικές), το αλεξικέραυνο, το πυροσβεστικό συγκρότημα και γενικά τα προβλεπόμενα δια του παρόντος και οτιδήποτε το οποίο το οποίο είτε κατ' έθιμο είτε εκ του νόμου, είναι κοινόχρηστα και κοινόκτητα και αφορούν όλες τις ανεξάρτητες ιδιοκτησίες του συγκροτήματος" (άρθρο 1° του κανονισμού συγκροτήματος κατοικιών). Εξάλλου, στην από μηνός Νοεμβρίου 2001 Γενική Συγγραφή Υποχρεώσεων, στην οποία προσχώρησαν οι εκκαλούντες στην υπό στοιχείο II έφεση - εφεσίβλητοι - καθ' ων οι πρόσθετοι λόγοι εφέσεως στην υπό στοιχείο I έφεση δια της υπογραφής του ως άνω πωλητηρίου συμβολαίου, αναφέρονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: α) "...τους ιδιοκτήτες των κατοικιών βαρύνουν... 7) Η δαπάνη για την προμήθεια ηλεκτροβαννών και συστήματος αυτονομίας της θέρμανσης κάθε κατοικίας" (σ. 5), β) "...δ. Αποχέτευση ακαθάρτων (λυμάτων). Η αποχέτευση των λυμάτων γίνεται με το σύστημα της βαρύτητας και του κύριου αερισμού, δηλαδή με προέκταση των στηλών υπεράνω του δώματος. Τα λύματα των διαμερισμάτων οδηγούνται σε κεντρικό δίκτυο αποχέτευσης έξω από τα σπίτια και στη συνέχεια οδηγούνται σε φρεάτιο με μηχανοσίφωνα, σε θέση που φαίνεται στα σχέδια της μηχανολογικής μελέτης, και καταλήγουν στην εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων (μονάδα βιολογικού καθαρισμού)...Β.21. ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ (ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ). Από το κεντρικό φρεάτιο και με πλαστικούς σωλήνες κατάλληλης διαμέτρου τα λύματα οδηγούνται κατ' αρχάς σε φρεάτιο κατακράτησης λιπών και αδρομερών υλικών και στη συνέχεια στην εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων μονάδα βιολογικού καθαρισμού. Η εγκατάσταση κατασκευάζεται από τον Εργολήπτη και η δαπάνη της κατασκευής βαρύνει αναλογικά (σύμφωνα με τα χιλιοστά) κάθε ιδιοκτήτη. Η μονάδα βιολογικού καθαρισμού είναι κατασκευής της εταιρείας ISEA srl, ιταλικής προέλευσης, ή άλλης ισοδύναμης. Η εγκατάσταση βρίσκεται στο ελεύθερο τμήμα του οικοπέδου προς τα κατάντη εγγύς της λεωφόρουι Αθηνών - Σουνίου - Λαυρίου...Η μονάδα βιολογικού καθαρισμού έχει χωρητικότητα κατάλληλη για την αποχέτευση των λυμάτων του συγκροτήματος, αποτελείται δε από μια δεξαμενή, στην οποία γίνεται η οξείδωση, η βιολογική αεροβική "χώνευση", διαύγαση και η χλωρίωση ...Η εγκατάσταση βιολογικού καθαρισμού είναι συνδεδεμένη με πλαστική δεξαμενή αποθήκευσης νερού άρδευσης. Στην έξοδο του βιολογικού καθαρισμού υπάρχει αναμονή για μελλοντική σύνδεση με κεντρικό αγωγό αποχέτευσης" (σ. 33 - 34), γ) "Οι κάθε κατηγορίας ηλεκτρικές εγκαταστάσεις έχουν μελετηθεί και εκτελούνται σύμφωνα με τους ισχύοντες επίσημους κανονισμούς του ελληνικού κράτους για κάθε κατηγορία εγκαταστάσεων, για την οποία υφίστανται παρόμοιοι κανονισμοί ή συμπλήρωση ή τροποποίησή τους...Όλες οι σωληνώσεις είναι εντοιχισμένες (χωνευτές) με σωλήνες πλαστικούς - για μέρη της εγκατάστασης που δεν είναι στεγανά - ή χαλύβδινους με ραφή και μονωτική επένδυση ή σιδηροσωλήνες γαλβανισμένους με ραφή χωρίς μονωτική επένδυση - για μέρη της εγκατάστασης που είναι στεγανά - ή με σκληρούς πλαστικούς σωλήνες τύπου rigid contour ελάχιστης 16 mm για υποδαπέδια όδευση μέσα σε σκυρόδεμα, όπως προβλέπεται από τους κανονισμούς...Ο Πίνακας των κοινοχρήστων τροφοδοτεί τις κοινόχρηστες καταναλώσεις του συγκροτήματος και τους υποπίνακες του λεβητοστρασίου και των γκαράζ.,.Οι κοινόχρηστοι χώροι, δηλαδή η πισίνα και οι βοηθητικές αυτής εγκαταστάσεις και κτίσματα, το λεβητοστάσιο, οι διάδρομοι και οι αποθήκες των υπογείων, όπως επίσης και οι υπόγειοι χώροι στάθμευσης αυτοκινήτων στα υπόγεια του συγκροτήματος τροφοδοτούνται από ιδιαίτερο κοινόχρηστο μετρητή με αντίστοιχο γενικό πίνακα διανομής. Στους παρακάτω κοινόχρηστους χώρους προβλέπονται τα παρακάτω σημεία και εγκαταστάσεις:...3. Στους χώρους στάθμευσης προβλέπονται τα αναγκαία φώτα οροφής..." (σ. 35 - 39), 5) Β.24. ΘΕΡΜΑΝΣΗ, α. Η εγκατάσταση της κεντρικής θέρμανσης στο λεβητοστάσιο λειτουργεί με αναγκαστική κυκλοφορία ζεστού νερού με λέβητα εγχώριας κατασκευής και του ανάλογου καυστήρα καύσεως ελαφρού ακαθάρτου πετρελαίου. Η όλη εγκατάσταση στο λεβητοστάσιο περιλαμβάνει όλα τα όργανα πλήρους αυτοματισμού με σύστημα διακοπής σπινθήρα. Στο λεβητοστάσιο ή σε άλλους κατάλληλους χώρους κατασκευάζεται αποθήκη (δεξαμενή) πετρελαίου χωρητικότητας τουλάχιστον τριών χιλιάδων λίτρων (3 m3). Η δεξαμενή κατασκευάζεται από χαλύβδινα φύλλα πάχους 2 mm, έχει δε στο πάνω μέρος της ανθρωποθυρίδα, δείκτη στάθμης, κρουνό εκκένωσης και σωλήνα πλήρωσης, β. Η θέρμανση επιτυγχάνεται με εφαρμογή του συστήματος ενδοδαπέδιας θέρμανσης σε όλους τους χώρους των κατοικιών. Η λειτουργία για κάθε κατοικία είναι αυτόνομη με τοποθέτηση θερμοστάτη και μετρητή κατανάλωσης στο λεβητοστάσιο. Κάθε κατοικία τροφοδοτείται με κεντρική γραμμή (χαλκοσωλήνα) μέχρι το συλλέκτη πρώτου επιπέδου και από εκεί τροφοδοτούνται όλοι οι χώροι αυτού του επιπέδου, όπως επίσης και τα άλλα επίπεδα (δεύτερο ή και τρίτο). Οι διακόπτες, συλλέκτες κλπ. είναι ανάλογοι με αυτούς που προβλέπονται και στην ύδρευση...Η δαπάνη για τη συντήρηση της κεντρικής θέρμανσης επιμερίζεται βάσει των συντελεστών που αναγράφονται στην αντίστοιχη στήλη του [Πίνακα Αναλογισμού (Κατανομής Επιφανειών, Όγκων ύαι Ποσοστών Ιδιοκτησίας) του Πολιτικού Μηχανικού Α. Κ., η δε δαπάνη για τη λετουργία της θέρμανσης βάσει των ενδείξεων των θερμιδομετρητών που θα τοποθετηθούν στο λεβητοστάσιο" (σ. 39 - 40), ε) "Στο ελεύθερο τμήμα του οικοπέδου προς νότον, κατασκευάζεται πισίνα επιφάνειας κάτοψης περίπου 100 m2 με ευθύγραμμες και καμπύλες πλευρές, όγκου περίπου 200 m3, καθώς και οι απαραίτητοι βοηθητικοί χώροι και εγκαταστάσεις της. Η πισίνα κατασκευάζεται από οπλισμένο σκυρόδεμα C20/25 και στη συνέχεια γίνεται κατασκευή της υγρομόνωσης και εσωτερική επένδυση με πλακίδια. Τα μηχανήματα, ο εξοπλισμός και τα υλικά που χρησιμοποιούνται εξασφαλίζουν την τήρηση των κανόνων υγιεινής και ασφάλειας. Τα εξαρτήματα της πισίνας περιλαμβάνουν φρεάτια αναρρόφησης πυθμένα, στόμια εισόδου νερού στον πυθμένα και στους πλευρικούς τοίχους, στόμια καθαρισμού και εντοιχιζόμενα εξαρτήματα στομίων, επιφανειακούς υπερχειλιστές (skimmers) και υποβρύχιο φωτισμό. Το μηχανοστάσιο είναι κατασκευασμένο με μηχανολογική μελέτη της εταιρείας STELNIC. Ο μηχανολογικός εξοπλισμός της πισίνας περιλαμβάνει φίλτρο άμμου, αντλία ανακυκλοφορίας και κεντρικό ηλεκτρικό πίνακα. Οι βοηθητικοί χώροι κατασκευάζονται όπως και οι χώροι του υπόλοιπου συγκροτήματος (ισχύουν οι ίδιες προδιαγραφές). Ο εξοπλισμός των βοηθητικών χώρων (WC, κουζίνα) γίνεται- με δαπάνες των ιδιοκτητών" (σ. 42) και στ) "Β.29. ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ. Η διαμόρφωση του κήπου και των περιγραμμάτων του χώρου προς τις όμορες ιδιοκτησίες όπως και προς την αγροτική οδό και τη λεωφόρο Αθηνών - Σουνίου γίνεται σύμφωνα με τη μελέτη των Αρχιτεκτόνων Μηχανικών...Η γενική φύτευση και διαμόρφωση των κοινοχρήστων και ιδιοχρήστων χώρων του συγκροτήματος γίνεται με μέριμνα του Εργολήπτη και δαπάνες των συνιδιοκτητών του συγκροτήματος, ανάλογα με το ποσοστό συμμετοχής κάθε ιδιοκτησίας στις δαπάνες κοινοχρήστων, όπως αυτή φαίνεται στον Πίνακα Αναλογισμού" (σ. 43 - 44). Τέλος, στην από 2.11.2007 "ΕΙΔΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ", καταρτισθείσα μεταξύ των διαδίκων, συμφωνήθηκαν, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: "...στο ως άνω τίμημα (εννοείται των 187.000 €, κατά τα προεκτεθέντα) περιλαμβάνονται - χωρίς να απαιτείται πρόσθετη αποζημίωση από τον αγοραστή τα κάτωθι:...4. Ο βασικός εξοπλισμός για τη λειτουργία της πισίνας, που περιλαμβάνει φίλτρα, αντλίες και σωληνώσεις...8. Η εγκατάσταση βιολογικού καθαρισμού και η γεώτρηση που βρίσκονται στα κατάντη του συγκροτήματος. 9. Η προμήθεια του θερμιδομετρητή...". Ωστόσο, όπως κρίθηκε με δύναμη δεδικασμένου με την (ήδη αμετάκλητη) υπ' αριθ. 4052/2015 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών ο εκκαλών - ασκών προσθέτους λόγους εφέσεως στην υπό στοιχείο I έφεση - εφεσίβλητος στην υπό στοιχείο II έφεση δεν παρέδωσε εμπροθέσμως και προσηκόντως τους κοινοκτήτους και κοινοχρήστους χώρους του συγκροτήματος στους εκκαλούντες στην υπό στοιχείο II έφεση - εφεσιβλήτους - καθ' ων οι πρόσθετοι λόγοι εφέσεως στην υπό στοιχείο I έφεση κατά τη συμφωνηθείσα ημερομηνία (22.4.2008), αλλά ούτε και μετά την πάροδο της τριακονθήμερης προθεσμίας χάριτος(την 22.5.2008), και δεν είχε παραδώσει αυτούς έως την 22.12.2010 (ημερομηνία ασκήσεως της πρώτης από 22.10.2010 με Γ.Α.Κ. ....2010 και Α.Κ.Δ. ....2010 αγωγής ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών), για το λόγο δε αυτό υποχρεώθηκε δια της ως άνω αποφάσεως σε καταβολή στους εκκαλούντες στην υπό στοιχείο II έφεση - εφεσιβλήτους - καθ' ων οι πρόσθετοι λόγοι εφέσεως στην υπό στοιχείο I έφεση ποινικής ρήτρας, συνολικού ύψους δεκαοκτώ χιλιάδων οκτακόσιων ΕΥΡΩ (18.800 €) για το χρονικό διάστημα από 23.5.2008 έως την 22.12.2010, κατά τα αναλυτικώς εκτιθέμενα ανωτέρω στο σκεπτικό. Μετά ταύτα, καθ' όσον αφορά στο επίδικο με την υπό κρίση αγωγή επιγενόμενο χρονικό διάστημα από 23.12.2010 έως την 6.3.2018 (ημερομηνία συντάξεως της υπό κρίση αγωγής), λεκτέα τα ακόλουθα: Α. Ως προς τη Μονάδα Βιολογικού Καθαρισμού: Την 1.7.2011 πραγματοποιήθηκε στο συγκρότημα κατοικιών "ΑΜΑΔΡΥΑΔΕΣ" αυτοψία κλιμακίου της Διευθύνσεως Περιφερειακής Υγιεινής και Υγειονομικού Ελέγχου Βορείου Τομέα και Ανατολικής Αττικής της Γενικής Διευθύνσεως Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας της Περιφέρειας Αττικής, το οποίο διαπίστωσε ότι στον περιβάλλοντα χώρο του συγκροτήματος έχει κατασκευασθεί σύστημα συλλογής και επεξεργασίας των λυμάτων των κατοικιών του συγκροτήματος, το οποίο δεν λειτουργεί, με αποτέλεσμα οι δεξαμενές του συστήματος να έχουν μετατραπεί σε βόθρο, με αποτέλεσμα τα λύματα να διοχετεύονται χωρίς οποιαδήποτε επεξεργασία απ' ευθείας εντός του εδάφους σε παράνομη γεώτρηση και όχι σε βόθρο με φρεάτιο ελέγχου, κλήθηκαν δε οι συνιδιοκτήτες του συγκροτήματος να μεριμνήσουν για την επαναλειτουργία του συστήματος επεξεργασίας των λυμάτων, την άμεση απομάκρυνση του σωλήνα, ο οποίος καταλήγει εντός του εδάφους, και την κατασκευή δεξαμενής για τη συλλογή των επεξεργασμένων λυμάτων ή τη διάθεσή του για πότισμα σε περιφραγμένη έκταση ανάλογο με τη μελέτη και αδειοδότηση της εγκαταστάσεως... Πράγματι, έλαβε χώρα συμμόρφωση προς τις ως άνω υποδείξεις και σε επιγενομένη αυτοψία κλιμακίου υπαλλήλων της ιδίας υπηρεσίας την 18.8.2011 διαπιστώθηκε ότι "επαναλειτούργησε ο βιολογικός καθαρισμός των λυμάτων και τα επεξεργασμένα λύματα διοχετεύονται εν συνεχεία σε βόθρο που φέρει φρεάτιο ελέγχου"...Η πλήρης και προσήκουσα επαναλειτουργία του συστήματος βιολογικού καθαρισμού κατά το μήνα Αύγουστο του έτους 2011 - ως και η λειτουργία τεχνικώς καταλλήλου βόθρου - επιβεβαιώθηκαν από την από 14.12.2012 υπ' αριθ. πρωτ. .../12 "ΕΚΘΕΣΗ ΑΥΤΟΨΙΑΣ (ΑΚΙΝΔΥΝΟΥ)" του υπαλλήλου του Τμήματος Πολεοδομίας και Πολεοδομικών Εφαρμογών του Δήμου Μαρκοπούλου Μεσογαίας Σ. Π., στην οποία αναφέρεται επί λέξει σχετικώς ότι "Β. Έμπροσθεν του συγκροτήματος στον ακάλυπτο χώρο υπάρχει βιολογικός καθαρισμός των λυμάτων όπου δεν διαπίστωσα την διαρροή υγρών που να εγκυμονούν κινδύνους για την Δημόσια Υγεία (δυσοσμία) και σύμφωνα με το υπ' αριθμ. Πρωτ. ... 2011 έγγραφο της Περιφέρειας Αττικής/ Γενική Δ/νση Υγείας & Κοιν. Μέριμνας/Δ/νση Περ/κής Υγ/νης & Υγ. Ελέγχου/Περιφερειακής Ενότητας Βορείου Τομέα & Ανατολικής Αττικής ο βιολογικός καθαρισμός των λυμάτων επαναλειτούργησε και τα επεξεργασμένα λύματα διοχετεύονται εν συνεχεία σε βόθρο που φέρει φρεάτιο ελέγχου", και δεν αναιρείται από την από 12.11.2013 απ' αριθ. πρωτ. .../2012 αριθ. πράξεως ΑΝ. 03/13 "ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ (ΔΙΑΦΩΝΟΥΣΑ ΕΝ ΜΕΡΕΙ)" του υπαλλήλου της Υπηρεσίας Δομήσεως του Δήμου Μαρκοπούλου Μεσογαίας Αττικής Α. Α., καθ' όσον η Έκθεση αυτή ακυρώθηκε ελλείψει ειδικής αιτιολογίας με την υπ' αριθ. 213/2019 απόφαση του Ε' Τμήματος του Συμβουλίου της Επικράτειας και ως εκ τούτου δεν παράγει οποιαδήποτε έννομα αποτελέσματα. Β. Ως προς την περίφραξη του κοινοχρήστου χώρου μεταξύ του δρόμου και του κοινοχρήστου περιβάλλοντος χώρου του συγκροτήματος (και την ασφαλτόστρωση στο συγκεκριμένο σημείο): Η περίφραξη ολοκληρώθηκε κατά το μήνα Μάρτιο του έτους 2011 και η ασφαλτόστρωση έλαβε χώρα κατά το μήνα Αύγουστο του έτους 2011, όπως συνομολογείται από τους εκκαλούντες στην υπό στοιχείο II έφεση - εφεσιβλήτους - καθ' ων οι πρόσθετοι λόγοι εφέσεως στην υπό στοιχείο I έφεση με τις νομίμως κατατεθείσες ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου από 22.2.2023 προτάσεις τους, Γ. Ως προς την κατασκευή και λειτουργία της κολυμβητικής δεξαμενής:
Η κατασκευή της κολυμβητικής δεξαμενής ολοκληρώθηκε, κατ' αρχήν, κατά το μήνα Αύγουστο του έτους 2009 (σχετική αναφορά γίνεται στα πρακτικά της από 5.3.2011 Έκτακτης Γενικής συνιδιοκτητών του συγκροτήματος), πλην όμως εμφάνιζε σημαντικές ελλείψεις, οι οποίες έχουν καταγραφεί στην από μηνάς Οκτωβρίου 2010 έκθεση αυτοψίας του ηλεκτρολόγου μηχανικού Α. Τ., συνταχθείσα κατά παραγγελία των εκκαλούντων στην υπό στοιχείο II έφεση - εφεσιβλήτων - καθ' ων οι πρόσθετοι λόγοι εφέσεως στην υπό στοιχείο I έφεση ("Η "δημοσίας" χρήσεως μικρή κολυμβητική δεξαμενή η οποία βρίσκεται στο συγκρότημα των δέκα (10) κατοικιών στο 71 χλμ. λεωφόρου Αθηνών - Σουνίου - Λαυρίου κατά δήλωση των εντολέων μου δεν έχει άδεια λειτουργίας σύμφωνα με την Υ.Α. Γ1/443/1973 άρθρο 27. Την ημέρα της αυτοψίας μου στο χώρο της κολυμβητικής δεξαμενής δεν υπήρχαν τα μέτρα ασφαλείας που ορίζει η υπουργική απόφαση Γ1/443/1973 άρθρο 23. Το φρεάτιο που βρίσκεται σε επαφή με την κολυμβητική δεξαμενή δεν ήταν κατασκευασμένο (φωτ. 9-10)...Οι αντλίες ανακυκλοφορίας του νερού της κολυμβητικής δεξαμενής δεν ήταν τοποθετημένες επί αντικραδασμικών βάσεων από ελαστικό υλικό υψηλής πυκνότητας, γεωμετρίας και ειδικών χαρακτηριστικών (φωτ. 15)..."). Συνεπεία των ελλείψεων αυτών με την υπ' αριθ. ....2011 (αριθ. πρωτ. ...) απόφαση του Δημάρχου Λαυρεωτικής διατάχθηκε η σφράγιση της εν λόγω κολυμβητικής δεξαμενής, εν τέλει δε μετά από διενέργεια αυτοψίας από κλιμάκιο/ υπαλλήλων του Τμήματος Υγειονομικού και Περιβαλλοντικού Ελέγχου της Διευθύνσεως Υγειονομικού Ελέγχου και Περιβαλλοντικής Υγιεινής της Γενικής Διευθΰνσεως Υγειονομικού Ελέγχου της Περιφερειακής Ενότητας Ανατολικής Αττικής της Περιφέρειας Αττικής την 18.8.2011 διαπιστώθηκε ότι πληρούνται οι όροι της υπ' αριθ. Γ1/443/1973 Υγειονομικής Διατάξεως (όπως τροποποιηθείσα ισχύει), καθ' όσον αφορά "...-τα υλικά κατασκευής (η κολυμβητική δεξαμενή εσωτερικά είναι επενδεδυμένη με πλακάκια), -τις βοηθητικές εγκαταστάσεις, υπάρχουν όλες (αποχωρητήρια, αποδυτήρια, νιπτήρες, καταιονητήρες, μηχανοστάσιο), -τις εισόδους στην κολυμβητική δεξαμενή, υπάρχουν δύο σημεία εισόδου με άνετους διαδρόμους πρόσβασης, -το νερό της κολυμβητικής δεξαμενής προέρχεται από το δίκτυο ύδρευσης του Δήμου Λαυρεωτικής. Η ανακυκλοφορία γίνεται εντός τεσσάρων (04) ωρών, υπάρχουν φίλτρα διύλισης και μηχανισμός αυτόματης χλωρίωσης. Γίνεται παρακολούθηση των ποιοτικών χαρακτηριστικών του νερού (υπολειμματικό χλώριο, ΡΗ) με τακτικές μετρήσεις, πραγματοποιούνται μικροβιολογικές αναλύσεις σε πιστοποιημένο εργαστήριο και τηρείται αρχείο για όλες τις παραπάνω μετρήσεις. Τα απόβλητα από την έκπλυση των φίλτρων της κολυμβητικής δεξαμενής οδηγούνται με κλειστό αγωγό στο βόθρο του συγκροτήματος, ομοίως με το βόθρο είναι συνδεδεμένα και τα αποχετευτικά δίκτυα των αποχωρητηρίων και των καταιονητήρων της εγκατάστασης. Υπάρχουν οι απαραίτητες σημάνσεις στην κολυμβητική δεξαμενή όσον αφορά το βάθος αυτής, έχει αναρτηθεί πινακίδα με τους κανόνες λειτουργίας των χρηστών, υπάρχουν τα υποχρεωτικά μέτρα ασφαλείας (σωσίβια, γάντζοι και κιβώτιο πρώτων βοηθειών) και Επόπτης ασφαλείας με σχετικό πιστοποιητικό κατά τη λειτουργία της κολυμβητικής δεξαμενής για προσφορά των πρώτων βοηθειών..." (σχετ. το υπ' αριθ. πρωτ. ....2014 έγγραφο της ως άνω υπηρεσίας προς τον Συνήγορο του Πολίτη) και την 23.8.2011 χορηγήθηκε από το Δήμο Λαυρεωτικής Αττικής στον τότε διαχειριστή του συγκροτήματος κατοικιών "ΑΜΑΔΡΥΑΔΕΣ" Β. Λ. άδεια λειτουργίας της εν λόγω κολυμβητικής δεξαμενής, η οποία έκτοτε λειτουργεί προσηκόντως υπό τις νόμιμες τεχνικές προδιαγραφές και τους προβλεπομένους όρους ασφαλείας, όπως επισημαίνεται και στην από 14.12.2012 υπ' αριθ. πρωτ. .../12 "ΕΚΘΕΣΗ ΑΥΤΟΨΙΑΣ (ΑΚΙΝΔΥΝΟΥ)" του υπαλλήλου του Τμήματος Πολεοδομίας και Πολεοδομικών Εφαρμογών του Δήμου Μαρκοπούλου Μεσογαίας Σ. Π., στην οποία αναφέρεται επί λέξει σχετικώς ότι "Τ'. Το μηχανοστάσιο και οι βοηθητικοί χώροι της κολυμβητικής δεξαμενής (πισίνας) δεν παρουσιάζουν τίποτα επικίνδυνο που να εμπίπτει στις διατάξεις του Π.Δ. 13/4/1929 περί επικινδύνων οικοδομών. Όσον αφορά την καταλληλότητα της κολυμβητικής δεξαμενής υπάρχει το υπ' αριθμ. Πρωτ.: ...-2011 έγγραφο της Περιφέρειας Αττικής/Περιφερειακή Ενότητα Βορείου Τομέα Αθηνών & Ανατολικής Αττικής/ Γενική Δ/υση Δημόσιας Υγείας & Κοιν. Μέριμνας/ Δ/νση Περ/κής Υγ/νής & Υγ. Ελέγχου όπου γυωμοδοτεί για τη χορήγηση της απαιτούμενης άδειας λειτουργίας, καθόσον αυτή πληροί/ του όρους που προβλέπουται από Γ1/443/ 73Υγειονομική Διάταξη", Δ. Ως προς το σύστημα θερμάνσεως της κατοικίας των εκκαλούντων στην υπό στοιχείο II έφεση - εφεσιβλήτων - καθ' ων οι πρόσθετοι λόνοι εφέσεως στην υπό στοιχείο I έφεση: Το σύστημα θερμάνσεως της εν λόγω κατοικίας πράγματι λειτουργούσε από τα τέλη του έτους 2010, πλην όμως δεν είχαν ολοκληρωθεί οι εργασίες ηλεκτροδοτήσεως των αυτοματισμών εντός της κατοικίας, οι οποίες εν τέλει εκτελέσθηκαν και η αυτονομία θερμάνσεως άρχισε να λειτουργεί προσηκόντως από το μήνα Φεβρουάριο του έτους 2011 και εφεξής, όπως συνομολογείται από τους εκκαλούντες στην υπό στοιχείο II έφεση - εφεσιβλήτους - καθ' ων οι πρόσθετοι λόγοι εφέσεως στην υπό στοιχείο I έφεση με τις νομίμως κατατεθείσες ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου από 22.2.2023 προτάσεις τους, Ε. Ως προς τις ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις και υποδομές και λοιπές εργασίες (ολοκλήρωση εργασιών επιχρισμάτων [σοβάδων] και βαφή των τοίχων των εισόδων) στους υπογείους χώρους σταθμεύσεως (garage): Έως το μήνα Δεκέμβριο του έτους 2010 δεν είχαν τοποθετηθεί στους ως άνω χώρους μόνιμες παροχές φωτιστικών, αλλά απλώς υπήρχαν πολλά καλώδια προχείρως στερεωμένα στον σωλήνα αποχετεύσεως και ανοικτά φρεάτια και καλώδια χωρίς κατάληξη, ενώ στις εισόδους των χώρων σταθμεύσεως υπήρχαν σοβάδες και άβαφοι τοίχοι. Οι ως άνω ηλεκτρολογικές και λοιπές εργασίες ολοκληρώθηκαν στο σύνολό τους κατά το μήνα Δεκέμβριο του έτους 2012, όπως συνομολογείται από τους εκκαλούντες στην υπό στοιχείο II έφεση - εφεσιβλήτους - καθ' ων οι πρόσθετοι λόγοι εφέσεως στην υπό στοιχείο I έφεση με τις νομίμως κατατεθείσες ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου από 22.2.2023 προτάσεις τους, ΣΤ. Ως προς τη μη κατασκευή του λεβητοστασίου και του αποχετευτικού συστήματος συμφώνως προς τα εγκεκριμένα σχέδια (ιδίως τη μη κατασκευή απορροφητικού βόθρου) και την ανυπαρξία συστήματος εξαερισμού δύο χώρων σταθμεύσεως στο υπόνειο garage: Οι εκκαλούντες στην υπό στοιχείο II έφεση - εφεσίβλητοι - καθ' ων οι πρόσθετοι λόγοι στην υπό στοιχείο I έφεση δεν αμφισβητούν ειδικώς την εμπρόθεσμη αποπεράτωση και παράδοση των συγκεκριμένων κοινοκτήτων και κοινοχρήστων χώρων, αλλά αναφέρονται σε "κακοτεχνίες" ή "ελλείψεις" ή σε κατασκευή "μη προβλεπομένη από τα εγκεκριμένα σχέδια", δηλαδή σε πραγματικές ελλείψεις (πραγματικά ελαττώματα) του έργου, οι οποίες, και αληθείς υποτιθέμενες, δεν συνιστούν λόγο καταπτώσεως της συμφωνηθείσας ποινικής ρήτρας, αλλά παρέχουν σε αυτούς ως εργοδότες τα δικαιώματα των άρθρων 687 επ. ΑΚ. Ωστόσο, στην ένδικη αγωγή δεν διαλαμβάνεται σχετική βάση και αντίστοιχο αίτημα, σε αντίθετη δε κρίση δεν άγει το γεγονός ότι στην (ήδη αμετάκλητη) υπ' αριθ. 4052/2015 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών γίνεται δεκτό ότι "...ο χώρος του λεβητοστασίου δεν έχει κατασκευαστεί σύμφωνα με τα εγκεκριμένα σχέδια της πολεοδομίας, δηλαδή το λεβητοστάσιο έχει ενοποιηθεί με το χώρο δεξαμενής καυσίμων και έχει καταλάβει όλο το πλάτος της εξόδου κινδύνου / του υπερκειμένου χώρου στάθμευσης της στάθμης β-3. Αποτέλεσμα δε αυτής της μετακίνησης του λεβητοστασίου κατά παράβαση του κτιριοδομικού κανονισμού, είναι ότι οι δύο χώροι στάθμευσης δεν διαθέτουν κανενός είδους εξαερισμό, κατάσταση από την οποία μπορεί να δημιουργηθεί κίνδυνος για την υγεία των χρηστών των χώρων στάθμευσης, όπως προκύπτει από την από 04/12/2013 τεχνική έκθεση του Ι. Σ., μηχανολόγου ηλεκτρολόγου, συνδυασμό με την υπ' αριθ. ...2013 Αναθεωρητική Έκθεση της Υπηρεσίας Δόμησης του Δήμου Μαρκόπουλου Μεσογαίας...", λαμβανομένου υπόψη ότι η από 12.11.2013 υπ' αριθ. πρωτ. .../2012 αριθ. πράξεως ΑΝ. ... "ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ (ΔΙΑΦΩΝΟΥΣΑ ΕΝ ΜΕΡΕΙ)" του υπαλλήλου της Υπηρεσίας Δομήσεως του Δήμου Μαρκοπούλου Μεσογαίας Αττικής Α. Α. (στην οποία αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι "...-Διαπίστωσε ελλείψεις και απόκλιση από τις διατάξεις του κτιριοδομικού κανονισμού όσον αφορά στους σχετικούς όρους τους οποίους καθορίζει ο κανονισμός πυροπροστασίας στους χώρους στάθμευσης και εγκαταστάσεων θέρμανσης με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος κυκλοφορίας κοινού...") ακυρώθηκε ελλείψει ειδικής αιτιολογίας με την υπ' αριθ. 213/2019 απόφαση του Ε' Τμήματος του Συμβουλίου της Επικράτειας και ως εκ τούτου δεν παράγει οποιαδήποτε έννομα αποτελέσματα και Ζ. Ως προς τη μη ενοποίηση των όγκων των κατοικιών, οι οποίες συνεστήθησαν ως οριζόντιες και όχι ως κάθετες: Η παράλειψη αυτή του εκκαλούντος - ασκούντος προσθέτους λόγους εφέσεως στην υπό στοιχείο I έφεση - εφεσιβλήτου στην υπό στοιχείο II έφεση, και αληθής υποτιθεμένη, δεν συνιστά λόγο καταπτώσεως της συμφωνηθείσας ποινικής ρήτρας, αλλά παρέχει στους εκκαλούντες στην υπό στοιχείο II έφεση - εφεσιβλήτους - καθ' ων οι πρόσθετοι λόγοι εφέσεως στην υπό στοιχείο I έφεση ως εργοδότες τα δικαιώματα των άρθρων 687 επ. ΑΚ, πλην όμως στην ένδικη αγωγή δεν διαλαμβάνεται σχετική βάση και αντίστοιχο αίτημα. Ενόψει των ανωτέρω, αποδεικνύεται ότι κατά το μήνα Δεκέμβριο του έτους 2012 (και δη την 1.12.2012) δεν υπήρχαν εκκρεμείς (μη αποπερατωθείσες) εργασίες στους κοινοκτήτους και κοινοχρήστους χώρους του συγκροτήματος κατοικιών "ΑΜΑΔΡΥΑΔΕΣ". Επομένως, λαμβανομένου υπόψη ότι ο εκκαλών - ασκών προσθέτους λόγους εφέσεως - εφεσίβλητος στην υπό στοιχείο II έφεση δεν παρέδωσε πλήρως αποπερατωμένους τους κοινοχρήστους και κοινοκτήτους χώρους του συγκροτήματος μέχρι την κατά τα εκτιθέμενα ανωτέρω στο σκεπτικό ημερομηνία, υποχρεούται να καταβάλει στους εκκαλούντες στην υπό στοιχείο II /έφεση - εφεσιβλήτους - καθ' ων οι πρόσθετοι λόγοι εφέσεως στην υπό στοιχείο I έφεση την προβλεπομένη στο υπ' αριθ. ....2007 συμβόλαιο της Συμβολαιογράφου Χαλανδρίου Αττικής Α. Λ. ποινική ρήτρα, ποσού είκοσι ΕΥΡΩ (20 €) για κάθε ημέρα καθυστερήσεως, για χρονικό διάστημα επτακοσίων εννέα (709) ημερών από την 23.12.2010 (επομένη της ημερομηνίας επιδόσεως της από 22.10.2010 με Γ.Α.Κ. ....2010 και Α.Κ.Δ. ....2010 αγωγής ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών) έως την 1.12.2012, ήτοι ποσόν (ποινική ρήτρα 20 € ημερησίως χ 709 ημέρες =) δεκατεσσάρων χιλιάδων εκατόν ογδόντα ΕΥΡΩ (14.180 €), δηλαδή ποσόν επτά χιλιάδων ενενήντα ΕΥΡΩ (7.090 €) εις έκαστον των εκκαλούντων στην υπό στοιχείο II έφεση - εφεσιβλήτων - καθ' ων οι πρόσθετοι λόγοι εφέσεως στην υπό στοιχείο I έφεση". Ακολούθως το Εφετείο, με τις παραδοχές αυτές και με πρόσθετες παραδοχές, με τις οποίες απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμες τις ενστάσεις του αναιρεσείοντος περί καταχρηστικής άσκησης του δικαιώματος των εναγόντων-ήδη αναιρεσιβλήτων κατά το άρθρο 281 ΑΚ και περί μειώσεως της ποινικής ρήτρας στο προσήκον μέτρο, κατά το άρθρο 409 ΑΚ, απέρριψε τόσο την έφεση και τους προσθέτους λόγους έφεσης του εναγομένου-ήδη αναιρεσείοντος, όσο και την έφεση των εναγόντων-ήδη αναιρεσιβλήτων και επικύρωσε την εκκαλουμένη 5908/2021 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία είχε κάνει εν μέρει κατ` ουσίαν δεκτή την από 6-3-2018 αγωγή των αναιρεσιβλλητων κατά του αναιρεσείοντος και είχε υποχρεώσει αυτόν να καταβάλει νομιμοτόκως, ως καταπεσούσα ποινική ρήτρα, το ποσό των 7.090 ευρώ σε κάθε αναιρεσιβλήτο.
Με αυτά που δέχθηκε και έτσι που έκρινε το Εφετείο, δεν στέρησε την προσβαλλόμενη απόφασή του από νόμιμη βάση, και δεν παραβίασε εκ πλαγίου τις εφαρμοστέες στην συγκεκριμένη περίπτωση ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 681, 404, 405, 407, 330, 336, 341 παρ. 1 και 342 ΑΚ, καθόσον παρατίθενται στην απόφαση με σαφήνεια, επάρκεια και χωρίς αντιφατικές ή ενδοιαστικές διατυπώσεις τα, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του, γενόμενα δεκτά ως αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, τα οποία θεμελιώνουν το σαφώς διατυπούμενο ως άνω αποδεικτικό του πόρισμα, με τις υποστηρίζουσες αυτό αναιρετικά ανέλεγκτες ουσιαστικές παραδοχές: 1) Ότι δυνάμει του υπ' αριθ. ....2006 συμβολαίου της Συμβολαιογράφου Χαλανδρίου Αττικής Α. Λ., νομίμως μεταγεγραμμένου, οι αναιρεσίβλητοι απέκτησαν με αγορά από την οικοπεδούχο Δ. Κ., με εκ τρίτου συμβαλλόμενο (υπό την ιδιότητα του εργολήπτη) τον αναιρεσείοντα, κατά ποσοστό συγκυριότητας 50% εξ αδιαιρέτου έκαστος την υπό στοιχεία ΘΗΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ (Θ) κατοικία, την υπό στοιχεία ΑΛΦΑ ΠΙ ΜΙΚΡΟ ΤΕΣΣΕΡΑ (Απ4) αποθήκη του πρώτου υπογείου και την υπό στοιχεία ΣΙΓΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΑΥ. ΜΙΚΡΟ 10 (Στ10) θέση σταθμεύσεως αυτοκινήτου του δευτέρου υπογείου, του κειμένου εκτός σχεδίου πόλεως στο 71° χιλιόμετρο της Λεωφόρου Αθηνών - Σουνίου - Λαυρίου συγκροτήματος κατοικιών (γνωστού με την ονομασία "ΑΜΑΔΡΥΑΔΕΣ"), υπαχθέντος δια του υπ' αριθ. ....2002 συμβολαίου συστάσεως ανεξαρτήτων οριζοντίων ιδιοκτησιών και κανονισμού σχέσεων συνιδιοκτητών του Συμβολαιογράφου Αθηνών Α. Π. στις ρυθμίσεις των άρθρων 1002 και 1117 ΑΚ και του Ν. 3741/1929 "Περί της ιδιοκτησίας κατ' ορόφους", έναντι συμφωνηθέντος τιμήματος εκατόν ογδόντα επτά χιλιάδων ΕΥΡΩ (187.000 €), το οποίο συμφωνήθηκε καταβλητέο στον αναιρεσείοντα σε τέσσερις (4) άτοκες δόσεις ως εξής: α) ποσόν εκατόν δέκα χιλιάδων ΕΥΡΩ (110.000 €) έως την 27.12.2007, β) ποσόν είκοσι πέντε χιλιάδων ΕΥΡΩ (25.000 €) έως την 28.2.2008 με την εγκατάσταση της κουζίνας, των ερμαρίων της κουζίνας και των υπνοδωματίων, γ) ποσόν είκοσι πέντε χιλιάδων ΕΥΡΩ (25.000 €) έως την 31.3.2008 ταυτοχρόνως με την παράδοση της ως άνω κατοικίας πλήρως αποπερατωμένης και κατάλληλης προς οίκηση ("με το κλειδί στο χέρι"), ως και της θέσεως σταθμεύσεως αυτοκινήτου και της αποθήκης πλήρως αποπερατωμένων και δ) ποσόν είκοσι επτά χιλιάδων ΕΥΡΩ (27.000 €) έως την 22.4.2008 ταυτοχρόνως με την παράδοση των κοινοχρήστων και κοινοκτήτων χώρων του συγκροτήματος πλήρως αποπερατωμένων. 2) Ότι ρητά συμφωνήθηκε ότι σε περίπτωση καθυστερήσεως της συμφωνούμενης αποπερατώσεως και παραδόσεως της παραπάνω κατοικίας, αποθήκης και θέσεως σταθμεύσεως αυτοκινήτου, ως και των κοινοκτήτων και κοινοχρήστων χώρων του συγκροτήματος και μετά την παρέλευση περιόδου χάριτος ενός (1) μηνός, ο εργολήπτης αναιρεσείων υποχρεούται σε καταβολή στους αναιρεσίβλητους, μεταξύ άλλων, λόγω συμφωνούμενης ποινικής ρήτρας, και είκοσι Ευρώ (20,00 €) για κάθε ημέρα καθυστερήσεως της παραδόσεως των κοινοκτήτων και κοινοχρήστων χώρων του συγκροτήματος. 3) Ότι, όπως κρίθηκε με δύναμη δεδικασμένου με την ήδη αμετάκλητη υπ' αριθ. 4052/2015 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ο αναιρεσείων δεν παρέδωσε εμπροθέσμως και προσηκόντως τους κοινοκτήτους και κοινοχρήστους χώρους του συγκροτήματος στους αναιρεσίβλητους, κατά τη συμφωνηθείσα ημερομηνία (22.4.2008), αλλά ούτε και μετά την πάροδο της τριακονθήμερης προθεσμίας χάριτος(την 22.5.2008), και δεν είχε παραδώσει αυτούς έως την 22.12.2010, για το λόγο δε αυτό υποχρεώθηκε δια της ως άνω αποφάσεως σε καταβολή στους αναιρεσίβλητους, ποινικής ρήτρας, συνολικού ύψους δεκαοκτώ χιλιάδων οκτακόσιων ΕΥΡΩ (18.800 €) για το χρονικό διάστημα από 23.5.2008 έως την 22.12.2010. 4) Ότι ο αναιρεσείων, κατά τις ειδικότερες διακρίσεις της απόφασης για κάθε κοινόχρηστο και κοινόκτητο χώρο της όλης οικοδομής, ολοκλήρωσε τους χώρους αυτούς, έτσι ώστε στη 1-12-2012 να μην υπάρχουν εκκρεμείς (μη αποπερατωθείσες) εργασίες. Και 5) Ότι επομένως, λαμβανομένου υπόψη ότι ο αναιρεσείων δεν είχε παραδώσει πλήρως αποπερατωμένους τους κοινοχρήστους και κοινοκτήτους χώρους του συγκροτήματος μέχρι την 1-12-2012 υποχρεούται να καταβάλει στους αναιρεσίβλητους ποινική ρήτρα, ποσού είκοσι ΕΥΡΩ (20 €) για κάθε ημέρα καθυστερήσεως, για χρονικό διάστημα επτακοσίων εννέα (709) ημερών από την 23.12.2010 έως την 1.12.2012, ήτοι ποσόν (20 € ημερησίως χ 709 ημέρες =)14.180 € συνολικά και ποσόν(14.180 χ 1/2 =) 7.090 € εις έκαστον των αναιρεσιβλήτων. Σημειώνεται ότι οι αιτιάσεις του αναιρεσείοντος ότι το Εφετείο παραβίασε εκ πλαγίου και τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 688, 689, 690 και 694 ΑΚ, γιατί "δεν προσδιορίζει αν οι εκκρεμείς-μη αποπερατωθείσες εργασίες καθιστούσαν και για ποιο λόγο ανέφικτη την κατά προορισμό χρήση των κοινοκτήτων και κοινοχρήστων χώρων του συγκροτήματος και το έργο τόσο διαφορετικό από εκείνο που συμφωνήθηκε, ώστε να θεωρείται ότι δεν αποπερατώθηκε και παραδόθηκε κατά την έννοια του άρθρου 694 ΑΚ, ενόψει του ότι οι τυχόν ελλείψεις και κακοτεχνίες του έργου δεν καθιστούν αυτό μη αποπερατωμένο και την παροχή του εργολάβου μη εκπληρωθείσα, αλλά παρέχουν στον εργοδότη τα δικαιώματα των άρθρων 688-690 ΑΚ", είναι αβάσιμες, γιατί το Εφετείο ορθά δεν εφάρμοσε τις ανωτέρω διατάξεις, οι οποίες δεν ήταν εφαρμοστέες στην συγκεκριμένη περίπτωση, δεδομένου ότι οι αναιρεσίβλητοι δεν ζητούν με την ένδικη αγωγή τους αποζημίωση κατά το άρθρο 690 ΑΚ, για ελαττώματα του έργου, με βάση την σύμβαση έργου, που τους συνέδεε με τον αναιρεσείοντα, αλλά ζητούν την συμφωνηθείσα ποινική ρήτρα, με βάση την παρεπόμενη της σύμβασης έργου σύμβασης συνομολογήσεως ποινικής ρήτρας, που συμφωνήθηκε και για την μη έγκαιρη εκπλήρωση της υποχρέωσης του αναιρεσείοντος να παραδώσει στους αναιρεσιβλήτους τους κοινοχρήστους και κοινοκτήτους χώρους του συγκροτήματος μέχρι την δήλη ημέρα της 22-4-2008. Σύμφωνα με τον αρ. 8 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δικ, αναίρεση επιτρέπεται και εάν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής ως "πράγματα", των οποίων η λήψη υπόψη, καίτοι μη προταθέντων ή αντίθετα η μη λήψη υπόψη, καίτοι προταθέντων, ιδρύει τον ως άνω αναιρετικό λόγο, νοούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί και παραδεκτά προβαλλόμενοι ισχυρισμοί που συγκροτούν την ιστορική βάση και, επομένως, στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως ουσιαστικού ή δικονομικού δικαίου (Ολ.ΑΠ 22/2005, Ολ.ΑΠ 25/2003, ΑΠ 757/2015). Στοιχείο ενός αυτοτελούς ισχυρισμού είναι κάθε περιστατικό το οποίο, αφηρημένως λαμβανόμενο, οδηγεί κατά νόμο στη γέννηση ή στην κατάλυση του δικαιώματος που ασκείται με την αγωγή ή την ένσταση (AΠ 50/2020, ΑΠ 1795/2008).
Επομένως, δεν αποτελούν "πράγματα" οι μη νόμιμοι, απαράδεκτοι, αόριστοι και αλυσιτελείς ισχυρισμοί, οι οποίοι δεν ασκούν επίδραση στην έκβαση της δίκης και το δικαστήριο δεν υποχρεούται να απαντήσει σ' αυτούς, ούτε και οι αρνητικοί ισχυρισμοί, που συνέχονται με την ιστορική βάση της αγωγής, ένστασης ή αντένστασης και αποτελούν αιτιολογημένη άρνηση καθεμιάς εξ αυτών, αφού αυτοί αποκρούονται με την παραδοχή ως βασίμων των θεμελιωτικών τους γεγονότων. (ΟλΑΠ 8/2013, Ολ ΑΠ 3/1997, ΑΠ 1142/2019, ΑΠ 630/2020).
Ως εκ τούτου, και ο λόγος εφέσεως αποτελεί "πράγμα" κατά την ως άνω έννοια του άρθρου 559 αρ. 8 ΚΠολΔ, μόνον όταν επαναφέρει προς κρίση στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο αυτοτελή πραγματικό ισχυρισμό και όχι άρνηση της αγωγής ή της ένστασης (ΑΠ 1187/2021, 1588/2017) και, συνεπώς, η παραδοχή από το Εφετείο ανύπαρκτου λόγου εφέσεως ή η επανάκριση κεφαλαίου της αποφάσεως έξω από τα όρια της εφέσεως, συνιστούν πλημμέλειες που εμπίπτουν στον προβλεπόμενο από την ανωτέρω διάταξη λόγο αναιρέσεως, εκτός αν πρόκειται για λόγο εφέσεως ή ισχυρισμούς που όφειλε να ερευνήσει και αυτεπαγγέλτως το δευτεροβάθμιο δικαστήριο(ΟλΑΠ 22/2005, ΑΠ 816/2022). Ο εκ του ως άνω άρθρου λόγος αναιρέσεως δεν στοιχειοθετείται, όχι μόνο αν το δικαστήριο, που δίκασε, έλαβε υπόψη του προταθέντα ισχυρισμό και τον απέρριψε ρητά για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό (ΟλΑΠ ΑΠ 25/2003, ΟλΑΠ 12/1991) αλλά και όταν το δικαστήριο, όπως συνάγεται από το περιεχόμενο της απόφασης του (ΟλΑΠ 11/1996, ΑΠ 14/2022, ΑΠ 1108/2020) αντιμετωπίζει και απορρίπτει στην ουσία εκ του πράγματος προβληθέντα ισχυρισμό, με την παραδοχή, ως αποδειχθέντων, γεγονότων αντίθετων προς αυτά που τον συγκροτούν (ΑΠ 14/2022, ΑΠ 667/2018).
Με τον πρώτο λόγο αναίρεσης ο αναιρεσείων προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την από το άρθρο 559 αρ. 8 β' πλημμέλεια, με την αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη και δεν ερεύνησε τον προβληθέντα πρωτοδίκως και επαναφερθέντα με λόγο της έφεσής του ουσιώδη πραγματικό ισχυρισμό του ότι οι αναιρεσίβλητοι χρησιμοποιούσαν την κατοικία, την αποθήκη και την θέση στάθμευσης από το καλοκαίρι του έτους 2008 και έτσι συνέτρεξε περίπτωση εκ των πραγμάτων παράδοσης του έργου δια της αποδοχής του στην σφαίρα εξουσίασης των αναιρεσιβλήτων και συνεπώς της ανεπιφύλακτης παραλαβής του. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος γιατί ο ανωτέρω ισχυρισμός είναι αλυσιτελής, αφού η τυχόν παραδοχή του δεν επιφέρει την απόρριψη της αγωγής, της οποίας, όπως προαναφέρθηκε, αίτημα είναι η καταβολή της συμφωνηθείσας ποινικής ρήτρας για την καθυστέρηση του αναιρεσείοντος να παραδώσει τους κοινοχρήστους και κοινοκτήτους χώρους του συγκροτήματος μέχρι την δήλη ημέρα της 22-4-2008, αλλά και γιατί, σε κάθε περίπτωση, το Εφετείο έλαβε υπόψη τον ανωτέρω ισχυρισμό, τον οποίο στην οπίσθια σελίδα του 25ου φύλλου της απόφασης τον εκτίμησε ως ένσταση του αναιρεσείοντος ότι δεν ήταν υπερήμερος κατά το επίδικο από 23-12-2010 και εφεξής χρονικό διάστημα και συνεπώς δεν υποχρεούται να καταβάλει την αιτούμενη με την αγωγή ποινική ρήτρα και ακολούθως απέρριψε εν τοις πράγμασι την ένσταση αυτή κατ' ουσίαν, αφού δέχθηκε υπερημερία του αναιρεσείοντος μέχρι τις 1-12-2012.
Κατά τη διάταξη του άρθρου 281 Α.Κ. η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, η οποία αποσκοπεί στην πάταξη της κακοπιστίας και της ανηθικότητας στις συναλλαγές και γενικώς στην άσκηση κάθε δικαιώματος, το δικαίωμα θεωρείται ότι ασκείται καταχρηστικά, όταν η συμπεριφορά του δικαιούχου, που προηγήθηκε ή η πραγματική κατάσταση, που διαμορφώθηκε κατά το χρονικό διάστημα, που μεσολάβησε ή οι περιστάσεις που μεσολάβησαν, χωρίς κατά το νόμο να εμποδίζουν τη γένεση ή να επάγονται την απόσβεση του δικαιώματος, καθιστούν μη ανεκτή τη μεταγενέστερη άσκησή του κατά τις περί δικαίου και ηθικής αντιλήψεις του μέσου κοινωνικού ανθρώπου, αφού τείνουν στην ανατροπή κατάστασης που δημιουργήθηκε υπό ορισμένες ειδικές συνθήκες και διατηρήθηκε για πολύ χρόνο, με επακόλουθο να συνεπάγεται επαχθείς συνέπειες για τον υπόχρεο. Απαιτείται, δηλαδή, για να χαρακτηρισθεί η άσκηση του δικαιώματος καταχρηστική να έχει δημιουργηθεί στον υπόχρεο, από την συμπεριφορά του δικαιούχου σε συνάρτηση με εκείνη του υπόχρεου, και μάλιστα ευλόγως, η πεποίθηση ότι ο δικαιούχος δεν πρόκειται να ασκήσει το δικαίωμά του. Μόνη η αδράνεια του δικαιούχου για μακρό χρονικό διάστημα και πάντως μικρότερο απ` αυτό της παραγραφής, δεν αρκεί για να καταστήσει καταχρηστική την μετέπειτα άσκηση του δικαιώματος, ακόμη και όταν δημιούργησε στον οφειλέτη την πεποίθηση ότι δεν υπάρχει το δικαίωμα ή ότι δεν πρόκειται πλέον να ασκηθεί, αλλά απαιτείται να συντρέχουν επιπλέον ειδικές συνθήκες και περιστάσεις, προερχόμενες κυρίως από τη συμπεριφορά των μερών και ευρισκόμενες σε αιτιώδη συνάφεια μεταξύ τους, με βάση τις οποίες, καθώς και την αδράνεια του δικαιούχου, η μεταγενέστερη άσκηση του δικαιώματος, που τείνει στην ανατροπή της κατάστασης που έχει διαμορφωθεί υπό τις ανωτέρω ειδικές συνθήκες και περιστάσεις και έχει διατηρηθεί για μακρό χρόνο, να εξέρχεται των διαγραφομένων από την ανωτέρω διάταξη ορίων. Δεν είναι πάντως απαραίτητο η επιχειρούμενη από το δικαιούχο ανατροπή της διαμορφωμένης αυτής κατάστασης να προκαλεί αφόρητες ή δυσβάστακτες συνέπειες στον οφειλέτη, αλλά αρκεί να έχει απλώς δυσμενείς συνέπειες(Ολ ΑΠ 8/2018, ΟλΑΠ 10/2012, ΑΠ 1593/2022, ΑΠ 1248/2018, ΑΠ 909/2017).
Το ζήτημα δε, αν οι συνέπειες, που συνεπάγεται η άσκηση του δικαιώματος, είναι επαχθείς για τον υπόχρεο, πρέπει να αντιμετωπίζεται και σε συνάρτηση με τις αντίστοιχες συνέπειες που μπορεί να επέλθουν σε βάρος του δικαιούχου από την παρακώλυση της ικανοποίησης του δικαιώματός του (ΟλΑΠ 7/2002, ΑΠ 1416/2022, ΑΠ 41/2021, ΑΠ 109/2019). Η διακρίβωση των πράξεων, με τις οποίες ο δικαιούχος άσκησε το δικαίωμά του στη συγκεκριμένη περίπτωση, αποτελεί πραγματικό ζήτημα και κρίνεται ανελέγκτως από το δικαστήριο της ουσίας, η κρίση του όμως αυτή ότι ορισμένη συμπεριφορά υπερβαίνει και μάλιστα προφανώς τα όρια που θέτουν τα παραπάνω κριτήρια είναι νομική και, επομένως, υπόκειται στον αναιρετικό έλεγχο. Ο Άρειος Πάγος, δηλαδή, ελέγχει μόνο αν τα πραγματικά περιστατικά, που έγιναν δεκτά από το δικαστήριο της ουσίας συνιστούν την προεκτεθείσα νομική έννοια του άρθρου 281 ΑΚ (Ολ. ΑΠ 8/2018, ΑΠ 1416/2022, ΑΠ 330/2020, ΑΠ 1352/2011).
Επίσης, κατά τη διάταξη του άρθρου 409 ΑΚ: "Αν η ποινή που συμφωνήθηκε είναι δυσανάλογα μεγάλη, μειώνεται, ύστερα από αίτηση του οφειλέτη, από το δικαστήριο στο μέτρο που αρμόζει. Αντίθετη συμφωνία δεν ισχύει". Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας, για τη μόρφωση της δικαστικής του κρίσεως, σε σχέση με τον προσδιορισμό του περιεχομένου της αόριστης νομικής έννοιας της "δυσανάλογα μεγάλης ποινής" και του "μέτρου που αρμόζει", λαμβάνει υπόψη τα περιστατικά, που σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν και ιδίως το μέγεθος της ποινής, σε σύγκριση με την αξία της αντιπαροχής του δανειστή, την οικονομική κατάσταση των μερών, τα συμφέροντα του δανειστή, που επλήγησαν από την αθέτηση της συμβάσεως, την έκταση της συμβατικής παραβάσεως του οφειλέτη, το βαθμό του πταίσματός του, την ενδεχόμενη ωφέλειά του από τη μη εκπλήρωση της παροχής, τα απώτερα επιβλαβή αποτελέσματα και κάθε δικαιολογημένο συμφέρον του δανειστή (ΑΠ 836/2022, ΑΠ 892/2019, ΑΠ 847/2017, ΑΠ 1118/2015). Για τη μείωση της ποινικής ρήτρας απαιτείται σχετικό αίτημα του οφειλέτη, που μπορεί να υποβληθεί και με ένσταση κατά της αγωγής του δανειστή με αντικείμενο την καταβολή της, πρέπει δε, για να είναι ορισμένο το σχετικό αίτημα, να γίνεται επίκληση συγκεκριμένων περιστατικών από τα οποία να προκύπτει η δυσαναλογία της ποινής σε σχέση με την όλη ενοχική σχέση και τα ποιοτικά στοιχεία της (ΑΠ 147/2024, ΑΠ 464/2019, ΑΠ 1278/2017). Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ελέγχεται κατά το άρθρο 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ για την ορθή υπαγωγή στα ανωτέρω κριτήρια του άρθρου 409 ΑΚ των περιστατικών που έγιναν ανελέγκτως δεκτά, χωρίς να ελέγχεται ο προσδιορισμός του ποσού κατά το οποίο κρίθηκε ότι πρέπει να μειωθεί η ποινική ρήτρα (ΑΠ 147/2024, ΑΠ 836/2022, ΑΠ 464/2019, ΑΠ 98/2017).
Με τον τρίτο λόγο αναίρεσης ο αναιρεσείων προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την ανωτέρω από το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ πλημμέλεια της εκ πλαγίου παραβιάσεως των διατάξεων των άρθρων 281 και 409 ΑΚ, με την κατά λέξη αιτίαση ότι το Εφετείο απέρριψε ως κατ' ουσίαν αβάσιμες "με ελλιπείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες" τις προβληθείσες από αυτόν ανωτέρω ενστάσεις της καταχρηστικής άσκησης του δικαιώματος των αναιρεσιβλήτων κατά το άρθρο 281 ΑΚ και της μειώσεως της ποινικής ρήτρας στο προσήκον μέτρο, κατά το άρθρο 409 ΑΚ. Ο λόγος αυτός είναι παντελώς αόριστος, και γι' αυτό είναι απαράδεκτος, όπως προαναφέρθηκε, γιατί ο αναιρεσείων δεν προσδιορίζει καθόλου σε τι συνίσταται η έλλειψη και η ανεπάρκεια της αιτιολογίας απόρριψης των ενστάσεων, για το λόγο δε αυτό παρέλκει και η παράθεση στην απόφαση αυτή των σχετικών αναλυτικών αιτιολογιών του Εφετείου στα φύλλα 47 έως 50 της αποφάσεως αυτού.
Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου αυτής στο δημόσιο ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ), λόγω δε της απόρριψης αυτής πρέπει να απορριφθεί και το υποβληθέν κατά το άρθρο 579 παρ. 2 ΚΠολΔ, με τις κατατεθείσες στις 27-3-2025 προτάσεις του, αίτημα του αναιρεσείοντος να διαταχθεί η επαναφορά των πραγμάτων στην κατάσταση, που υπήρχε πριν την εκούσια εκτέλεση της πρωτόδικης απόφασης από αυτόν και να του επιστραφεί το καταβληθέν στους αναιρεσιβλήτους ποσό των14.338,70 ευρώ(ΑΠ 1219/2019). Τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, που παραστάθηκαν και κατέθεσαν προτάσεις, κατά παραδοχή σχετικού αιτήματός τους, πρέπει να επιβληθούν στον αναιρεσείοντα, λόγω της ήττας του (άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Απορρίπτει την από 1-9-2023 αίτηση του Α. Κ. για αναίρεση της υπ' αριθ. 2676/2023 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.
Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο.
Απορρίπτει την αίτηση επαναφοράς των πραγμάτων στην κατάσταση που υπήρχε πριν την εκτέλεση.
Και Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.
ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 30 Ιουνίου 2025.
Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ και ταύτης αποχωρήσασας ο αρχαιότερος της σύνθεσης Αρεοπαγίτης
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 11 Σεπτεμβρίου 2025.
Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ