<< Επιστροφή

Αριθμός 1686/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μαρία Κουφούδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παναγιώτη Βενιζελέα, Γεώργιο Σχοινοχωρίτη, Κορνηλία Πανούτσου - Εισηγήτρια και Μιχαήλ Αποστολάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 31 Μαρτίου 2025, με την παρουσία και του γραμματέα Ι. Π., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Τ. του Χ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σπυρίδωνα Χρυσοφώτη.

Του αναιρεσίβλητου: Α. Φ. του Χ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με την πληρεξούσια δικηγόρο του Ευαγγελία Γαβουνέλη

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27-06-2016 αγωγή του ήδη αναιρεσεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, το οποίο εξέδωσε την 8012/2020 απόφασή του με την οποία παρέπεμψε λόγω αρμοδιότητας την υπόθεση στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Στη συνέχεια εκδόθηκαν οι απoφάσεις: 62/2022 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και 2970/2023 του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 27-10-2023 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια του αναιρεσίβλητου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από 27.10.2023 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των εδώ διαδίκων εκδοθείσα, με αριθμό 2970/2023 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, το οποίο απέρριψε ως αβάσιμη από ουσιαστική άποψη την από 28.3.2022 έφεση του ήδη αναιρεσείοντος κατά της με αριθμό 62/2022 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που έκανε δεκτή ως εν μέρει βάσιμη και κατ' ουσίαν την από 27.6.2017 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, με την οποία αυτός επικαλούμενος απατηλή συμπεριφορά των δι' αυτής εναγομένων (του δευτέρου εναγομένου ήδη αναιρεσείοντος) ζήτησε την ακύρωση των σ'αυτή διαλαμβανομένων δικαιοπραξιών λόγω απάτης καθώς και χρηματική του ικανοποίηση λόγω ηθικής του βλάβης. Η αίτηση αναίρεσης, ασκήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ.1 ΚΠολΔ), είναι συνεπώς παραδεκτή (αρθ. 577 παρ.1 ΚΠολΔ), και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ.3 ΚΠολΔ).
Από τη διάταξη, του άρθρου 559 αριθ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ συνδυαζόμενη με εκείνες των άρθρων 335, 338 έως 340 και 346 του ίδιου Κώδικα, προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει δικανική πεποίθηση για τη βασιμότητα των πραγματικών ισχυρισμών των διαδίκων που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, οφείλει να λάβει υπόψη του όλα τα υποστατά και, αναλόγως, έγκυρα αποδεικτικά μέσα που προσκομίστηκαν νόμιμα από τους διαδίκους, είτε για άμεση απόδειξη ή ανταπόδειξη κρίσιμων γεγονότων ή λυσιτελών ισχυρισμών είτε για συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, εφόσον γίνεται σαφής και ορισμένη επίκλησή τους από τον διάδικο (ΑΠ 8/2025, ΑΠ 3/2025, ΑΠ 855/2022, ΑΠ 1864/2017). Η παράβαση της υποχρέωσης αυτής ιδρύει τον προβλεπόμενο από το άρθ. 559 αριθ. 11 περ. γ'ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης, υπό την προϋπόθεση ότι το πραγματικό γεγονός, το οποίο επικαλείται ο διάδικος, ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, αφού μόνο ένα τέτοιο (ουσιώδες) γεγονός, καθίσταται αντικείμενο απόδειξης (ΟλΑΠ 2/2008, ΟλΑΠ 14/2005). Μεταξύ των αποδεικτικών μέσων περιλαμβάνονται και οι ένορκες βεβαιώσεις, τις οποίες το Εφετείο, οφείλει να λάβει υπόψη του, εφόσον συντρέχουν σωρευτικά οι, για το παραδεκτό αυτών, απαιτούμενες δύο προϋποθέσεις, δηλαδή να έχουν ληφθεί πριν από τη συζήτηση της υπόθεσης σ` αυτό και να έχει κλητευθεί νόμιμα ο αντίδικος του επισπεύδοντος τη λήψη τους δύο τουλάχιστον εργάσιμες ημέρες πριν από αυτήν (ΑΠ 2116/2014, ΑΠ 509/2011, ΑΠ 771/2010). Οι ένορκες βεβαιώσεις αποτελούν ιδιαίτερο αποδεικτικό μέσο και πρέπει να μνημονεύεται σαφώς στην απόφαση ότι λήφθηκαν υπόψη, όπως και κάθε άλλο αποδεικτικό μέσο, άλλως θεμελιώνεται ο παραπάνω λόγος αναίρεσης (ΑΠ 1570/2017, ΑΠ 309/2016).

Εξάλλου, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 421 ΚΠολΔ, "Οι διάδικοι μπορούν να προσάγουν προαποδεικτικώς ένορκες βεβαιώσεις, εφόσον αυτές λαμβάνονται ενώπιον του ειρηνοδίκη ή συμβολαιογράφου της έδρας του δικαστηρίου ή της κατοικίας ή της διαμονής του μάρτυρα ή ενώπιον του προξένου της κατοικίας ή της διαμονής του μάρτυρα κατά τη διαδικασία των άρθρων 422-424..", κατά δε, τη διάταξη του άρθρου 422 του ίδιου Κώδικα, "1. Ο διάδικος που επιδιώκει τη λήψη ένορκης βεβαίωσης, σύμφωνα με όσα ορίζονται στο προηγούμενο άρθρο, επιδίδει δύο (2) τουλάχιστον εργάσιμες ημέρες πριν από τη βεβαίωση στον αντίδικο κλήση, η οποία αναφέρει την αγωγή, το ένδικο βοήθημα ή μέσο, που αφορά η βεβαίωση, τόπο, ημέρα και ώρα που θα δοθεί, το ονοματεπώνυμο, το επάγγελμα και τη διεύθυνση της κατοικίας του μάρτυρα. 2. Κατά τη βεβαίωση παρίστανται, εφόσον το επιθυμούν, οι διάδικοι...". Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 424 του ίδιου Κώδικα, "'Ενορκη βεβαίωση, σε δίκη για την οποία δίδεται δεν λαμβάνεται υπόψη ούτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, όταν ...(γ) η κλήση δεν αναφέρει το ονοματεπώνυμο του μάρτυρα, την αγωγή, το ένδικο βοήθημα ή μέσο, που αφορά η βεβαίωση, τον τόπο την ημέρα και την ώρα που θα δοθεί...".Την τήρηση των παραπάνω αναγκαίων προϋποθέσεων έχει υποχρέωση το δικαστήριο της ουσίας να ερευνήσει, όχι μόνο κατ` ένσταση, αλλά και αυτεπαγγέλτως, διότι η έλλειψή τους έχει ως συνέπεια ότι η ένορκη βεβαίωση δεν είναι απλώς άκυρη, αλλά ανύπαρκτη ως αποδεικτικό μέσο (ΑΠ 43/2023, ΑΠ 87/2022, ΑΠ 31/2022, ΑΠ 1288/2021, ΑΠ 1175/2019, ΑΠ 927/2017) και δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη ούτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων (ΑΠ 977/2020).

Παράλληλα, η επίκληση από το διάδικο της ένορκης βεβαίωσης πρέπει να γίνεται με τις προτάσεις της συζητήσεως μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλομένη απόφαση και να είναι ειδική, ούτως ώστε να προκύπτει από αυτή, ο αριθμός, ο εξετασθείς μάρτυρας και ο εξετάσας και να καθορίζεται ότι έλαβε χώρα νόμιμη κλήτευση του αντιδίκου ή ότι αυτός παραστάθηκε, οπότε στην τελευταία αυτή περίπτωση, η εκ της μη κλητεύσεως ακυρότητα θεραπεύεται (ΑΠ 930/2024, ΑΠ 528/2024, ΑΠ 1538/2022, ΑΠ 1055/2019, ΑΠ 779/2019, ΑΠ 1501/2018,ΑΠ 1461/2013).Την τήρηση των αναγκαίων αυτών προϋποθέσεων έχει υποχρέωση το δικαστήριο της ουσίας να ερευνήσει, όχι μόνο κατ' ένσταση, αλλά και αυτεπαγγέλτως, διότι η έλλειψή τους έχει ως συνέπεια ότι η ένορκη βεβαίωση δεν είναι απλώς άκυρη, αλλά ανύπαρκτη ως αποδεικτικό μέσο (ΑΠ 31/2022, ΑΠ 704/2022, ΑΠ 1288/2021) και δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη ούτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων (ΑΠ 977/2020). Ως εκ τούτου, αν το δικαστήριο συνεκτιμήσει ένορκη βεβαίωση, που λήφθηκε χωρίς την τήρηση των άνω διατυπώσεων, λαμβάνει υπόψη αποδεικτικό μέσο που ο νόμος δεν επιτρέπει και ιδρύεται ο ως άνω λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 11 περ. α ΚΠολΔ (ΑΠ 240/2023, ΑΠ 704/2022, ΑΠ 977/2020, ΑΠ 1208/2019, ΑΠ 1034/2019, ΑΠ 204/2017, ΑΠ 1450/2011).

Στη προκειμένη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο αναίρεσης αποδίδεται στη προσβαλλομένη απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια από τον αριθμό 11 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, για το λόγο ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του τις αναφερόμενες στο αναιρετήριο δικόγραφο ένορκες βεβαιώσεις, οι οποίες όμως ήσαν ανυπόστατες ως αποδεικτικά μέσα. Όπως προκύπτει από την παραδεκτή, κατ` άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης, στην κατά τη διαδικασία της πρωτοβάθμιας δίκης από 12.10.2017 κλήση του εναγομένου, ήδη αναιρεσείοντος για να παραστεί κατά την εξέταση των μαρτύρων του ενάγοντος, ήδη αναιρεσιβλήτου, ο αναιρεσείων καλείται να παραστεί ενώπιον του Ειρηνοδίκη Αθηνών και στο Κατάστημα του Ειρηνοδικείου Αθηνών, επί της οδού Κυρίλλου Λουκάρεως αρ. 14 στις 18.10.2017 ημέρα Τετάρτη και κατά τις ώρες 10.30 -11.00, 11.00 -11.30, 11.30-12.00, 12.00 -12.30, 12.30-13.00, στις 20.10.2017, ημέρα Παρασκευή και κατά τις ώρες 10.30 -11.00, 11.00 -11.30, 11.30-12.00, 12.00 -12.30, 12.30-13.00 και στις 23.10.2017, ημέρα Δευτέρα και κατά τις ώρες10.30 -11.00, 11.00 -11.30, 11.30-12.00, 12.00 -12.30, 12.30-13.00. Στη παραπάνω κλήση συνεπώς, δεν καθορίζεται επακριβώς συγκεκριμένη ώρα εξέτασης των παραπάνω μαρτύρων, αφού με αυτή καλείται ο αναιρεσίβλητος να παραστεί σε συγκεκριμένο τόπο και ημεροχρονολογία, αλλά σε πλείονες διαφορετικές ώρες κάθε ημέρας, κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 422 ΚΠολΔ. Για το λόγο αυτό και σύμφωνα με τα προεκτεθέντα στη μείζονα σκέψη της παρούσας, οι με αριθμούς ....2017, ....2017 και ....2017 ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον της Ειρηνοδίκη Αθηνών των μαρτύρων Δ. Σ., Θ. Σ. και Γ. Π. αντιστοίχως, που συντάχθηκαν ερήμην του κληθέντος αναιρεσείοντος, όπως τούτο βεβαιώνεται σ'αυτές, δεν λαμβάνονται καθόλου υπόψη, ούτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων. Επομένως, το Εφετείο, το οποίο είχε υποχρέωση να εξετάσει αυτεπαγγέλτως τη νομιμότητα των προσκομισθέντων αυτών αποδεικτικών μέσων και έλαβε υπόψη τις πιο πάνω ένορκες βεβαιώσεις, παρότι αυτές, εξ αιτίας της ασάφειας στον προσδιορισμό του χρόνου λήψης τους, ήσαν ανυπόστατες ως αποδεικτικό μέσο, και συνεπώς δεν έπρεπε να ληφθούν υπόψη ως τέτοιο στην εν λόγω δίκη, ούτε προς συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, υπέπεσε στην, από το άρθρο 559 αριθ. 11 γ' ΚΠολΔ πλημμέλεια. Κατόπιν τούτων ο πρώτος λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος. Ενόψει δε, του ότι παρέλκει η έρευνα του ετέρου λόγου της αναίρεσης από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, καθόσον καλύπτεται από την αναιρετική εμβέλεια του ως άνω πρώτου λόγου, που κρίθηκε βάσιμος, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο δικαστήριο που εξέδωσε την αναιρουμένη απόφαση, το οποίο μπορεί να συγκροτηθεί από άλλους δικαστές (αρθ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ). Στη συνέχεια, πρέπει να διαταχθεί η απόδοση στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που καταβλήθηκε από τον ίδιο για το παραδεκτό της άσκησης της ένδικης αίτησης αναίρεσης (άρθρ. 495 παρ.3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος που ηττήθηκε στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, που παρέστη και δεν κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο περιλαμβανόμενο στην αίτηση αναίρεσης αίτημά του (άρθρα 106, 176, 183, 189 παρ. 1, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί τη με αριθμό 2970/2023 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών.

Διατάσσει την επιστροφή στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που κατέθεσε.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ως άνω δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από αυτούς που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στη πληρωμή της δικαστικής δαπάνης του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 30 Ιουνίου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ και ταύτης αποχωρήσασας ο αρχαιότερος της σύνθεσης Αρεοπαγίτης

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 1η Οκτωβρίου 2025.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή