<< Επιστροφή

Αριθμός 1730/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Νίκη Κατσιαούνη, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου - Εισηγήτρια, Μαρία Γιαννακοπούλου, Απόστολο Φωτόπουλο, Γεώργιο Μικρούδη και Ειρήνη Νικολάου, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 27 Μαΐου 2025, με την παρουσία και της Γραμματέως Α. Α., για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του καλούντος - εφεσιβλήτου: Γ. Μ. του Α., κατοίκου ... Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Κωνσταντίνα Κονιδάρη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., η oποία δεν κατέθεσε προτάσεις.

Του καθ' ου η κλήση - εκκαλούντος: Ελληνικού Δημοσίου, όπως νόμιμα εκπροσωπείται από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιό του Χαράλαμπο Τσόγκα, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., ο oποίος δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8-12-2011 αγωγή του ήδη καλούντος - εφεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών (με αριθμό κατάθεσης 226693/6297/2011). Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1483/2017 του ίδιου Δικαστηρίου και 74/2019 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, κατά της οποίας ασκήθηκε αναίρεση και εκδόθηκε η 1016/2022 απόφαση του Β1' Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, που την αναίρεσε εν μέρει και παρέπεμψε την υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλο Δικαστή εκτός του εκδώσαντος την εν λόγω απόφαση. Κατόπιν αυτής εκδόθηκε η 177/2024 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, την αναίρεση της οποίας ζήτησε ο αναιρεσείων με την από 5-4-2024 αίτησή του, επί της οποίας εκδόθηκε η 122/2025 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, που την αναίρεσε εν μέρει και κράτησε την υπόθεση προς ουσιαστική εκδίκαση σε νέα συζήτηση, ύστερα από επίσπευση του επιμελέστερου των διαδίκων. Η υπόθεση επαναφέρεται προς συζήτηση με την από 17-2-2025 κλήση του καλούντος.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σύμφωνα με τις διατάξεις των δύο τελευταίων εδαφίων της παραγράφου 3 του άρθρου 580 ΚΠολΔ-όπως η παράγραφος αυτή αντικαταστάθηκε με το άρθρο τρίτο του άρθρου 1 του Ν. 4335/2015 και εφαρμόζεται, κατά το άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ.2 του ιδίου νόμου, για τα ένδικα μέσα που ασκήθηκαν μετά την 1-1-2016, όπως εν προκειμένω- αν αναιρεθεί η απόφαση του δικαστηρίου της ουσίας, όπου παραπέμφθηκε η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση μετά από πρώτη αναίρεση, δεν γίνεται δεύτερη παραπομπή, αλλά ο Άρειος Πάγος δικάζει την ουσία της υπόθεσης και στην περίπτωση αυτή η υπόθεση εισάγεται με κλήση στο ίδιο τμήμα, της παρ. 2 του άρθρου 570 ΚΠολΔ, κατά την οποία νέοι ισχυρισμοί των διαδίκων και νέα αποδεικτικά μέσα για την ουσιαστική εκδίκαση της υπόθεσης από τον Άρειο Πάγο μετά την αναίρεση υποβάλλονται σύμφωνα με τις διατάξεις που ισχύουν για τα δικαστήρια της ουσίας.

Περαιτέρω κατά την παρ.2 του άρθρου 581 του ίδιου Κώδικα, όπως αντικαταστάθηκε με το ίδιο ως άνω άρθρο του ν. 4335/2015, η υπόθεση συζητείται στο δικαστήριο της παραπομπής μέσα στα όρια που διαγράφονται με την αναιρετική απόφαση και αφού κατατεθούν προτάσεις κατά το άρθρο 524 παράγραφος 1 εδάφιο β'. Από τον συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτουν τα εξής: Σε περίπτωση δεύτερης αναιρετικής απόφασης για την ίδια υπόθεση, ο Άρειος Πάγος δεν έχει τη δυνατότητα εκ νέου παραπομπής στο δικαστήριο της ουσίας, αλλά οφείλει να κρατήσει και να δικάσει ο ίδιος την υπόθεση κατ' ουσίαν, λειτουργώντας ως δευτεροβάθμιο δικαστήριο. Δεν προχωρεί, όμως, αμέσως μετά την αναίρεση της απόφασης στην ουσιαστική εκδίκαση της υπόθεσης, έστω και αν οι διάδικοι, ενόψει της συζήτησης της αίτησης αναίρεσης και υπό την προϋπόθεση παραδοχής αυτής, έχουν καταθέσει προτάσεις και για την ουσία της υπόθεσης, αφού δεν υφίσταται και δεν νοείται, υπό την ισχύ των προαναφερόμενων διατάξεων, ενοποιημένο στάδιο συζήτησης της αίτησης αναίρεσης και της ουσίας της υπόθεσης, αλλά στην περίπτωση αυτή η υπόθεση εισάγεται με κλήση στο ίδιο τμήμα. Το αναιρετικό τμήμα, το οποίο, όταν δικάζει κατ' ουσίαν την υπόθεση, οφείλει να τηρεί και τις προαναφερόμενες διατάξεις των άρθρων 581 παρ. 2 και 570 παρ. 2 του ΚΠολΔ, συζητεί την υπόθεση μέσα στα όρια που διαγράφονται με την αναιρετική απόφαση, αφού όμως κατατεθούν προτάσεις από τους διαδίκους σύμφωνα με τις προβλέψεις του άρθρου 524 παράγραφος 1 εδ. β' ΚΠολΔ.

Επομένως, για την εκπλήρωση της επιβαλλόμενης στον Άρειο Πάγο, από τη διάταξη του προτελευταίου εδαφίου της παρ. 3 του άρθρου 580 ΚΠολΔ, υποχρέωσης για εκδίκαση, μετά από δεύτερη αναίρεση, της υπόθεσης κατ' ουσίαν, θα πρέπει να λάβει χώρα νέα συζήτηση της υπόθεσης, μετά την έκδοση της αναιρετικής απόφασης, ενώπιον του αναιρετικού τμήματος, το οποίο δικάζει πλέον ως δικαστήριο ουσίας ύστερα από κλήση του επιμελέστερου από τους διαδίκους (αρθ.581 παρ.1 ΚΠολΔ), μέσα στα όρια που διαγράφονται από την αναιρετική απόφαση, οι δε διάδικοι καταθέτουν κατά τη συζήτηση αυτή προτάσεις κατά το άρθρο 524 παρ.1 εδ.β' (αρθ.581 παρ.2 ΚΠολΔ), δηλαδή έως την έναρξή της (ΑΠ 998/2024, ΑΠ 1014/2023, ΑΠ 1794/2022).

Η κατάθεση νέων προτάσεων από τους διαδίκους απαιτείται στην μετά την παραπομπή διαδικασία διότι η διαδικασία κατά την οποία εκδόθηκε η αναιρεθείσα απόφαση ακυρώνεται και συνακόλουθα ακυρώνονται και οι κατατεθείσες κατ'αυτήν προτάσεις τους. Σύμφωνα δε με τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 115 παρ.3, 271 παρ.2, 260 παρ.1 και 524 παρ.1 ΚΠολΔ- (όπως ισχύουν, μετά την αντικατάστασή τους με το άρθρο τρίτο του άρθρου 1 του ν. 4335/2015, την τροποποίηση τους με το άρθρο 28 του Ν. 4842/2021, που ισχύει από 1-1-2022, κατ' άρθρο 120 του άνω νόμου, και η παρ.1 του άρθρου 524 ΚΠολΔ και μετά την εκ νέου τροποποίησή της από το άρθρο 20 παρ.1 του ν.4912/2022, και επί των εκκρεμών ενδίκων μέσων), και εφαρμόζονται, κατ'άρθρο 591 παρ.1 ΚΠολΔ και κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών, στην περίπτωση μη κατάθεσης νέων προτάσεων ενώπιον του αναιρετικού τμήματος που δικάζει την ουσία της υπόθεσης, ο διάδικος δεν μετέχει με τον προσήκοντα τρόπο στη μετ'αναίρεση συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο και επέρχονται οι συνέπειες της ερημοδικίας του (ΑΠ 231/2025), αν δε, κατά την εκφώνηση της υπόθεσης όλοι οι διάδικοι εμφανίζονται ή εκπροσωπούνται από πληρεξουσίους δικηγόρους, κατ'άρθρο 94 ΚΠολΔ, αλλά δεν μετέχουν κανονικά στη συζήτηση επειδή δεν κατέθεσαν προτάσεις, η συζήτηση ματαιώνεται, κατ'άρθρο 260 παρ.1 ΚΠολΔ (ΑΠ 491/2023).

Τέλος, αν η μη προσήκουσα εμφάνιση των διαδίκων διαπιστωθεί μετά τη συζήτηση της υπόθεσης, κατά τη μελέτη της ή τη διάσκεψη, η ματαίωση της συζήτησης κηρύσσεται με δικαστική απόφαση (ΑΠ 1044/2021, ΑΠ 801/2019).

Στην προκειμένη περίπτωση, με την από 17-2-2025 (αριθ. έκθ. κατάθεσης ΚΛ 16/17-2-2025) κλήση του αναιρεσείοντος-εφεσιβλήτου-ενάγοντος φέρεται ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου, προς περαιτέρω κατ' ουσίαν εκδίκαση, η από 9-2-2018 (αριθ. εκθ.καταθ. 13260/837/9-2-2018) έφεση του αναιρεσιβλήτου-εκκαλούντος-εναγομένου Ελληνικού Δημοσίου κατά της με αριθμό 1483/2017 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων, κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών, επί της από 8-12-2011 (αριθ.εκθ.καταθ. 226693/6297/ 2011) αγωγής, μετά την έκδοση των υπ' αριθ. 1016/2022 και 122/2025 αναιρετικών αποφάσεων του Δικαστηρίου του Αρείου Πάγου, με τις οποίες αναιρέθηκαν οι επί της ανωτέρω, ένδικης, έφεσης εκδοθείσες υπ' αριθ. 74/2019 και 177/2024, αντίστοιχα, αποφάσεις του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών κατά το αναφερόμενο μέρος, κρατήθηκε δε η υπόθεση κατά τούτο (με τη δεύτερη αναιρετική απόφαση) για ουσιαστική εκδίκαση από το Δικαστήριο αυτό (άρθρα 580 παρ. 3 και 581 παρ.1 του ΚΠολΔ).

Κατά την προκείμενη συζήτηση οι διάδικοι- και δη το καθού η κλήση-εκκαλούν και ο καλών-εφεσίβλητος-εκπροσωπήθηκαν από τους πληρεξουσίους δικηγόρους τους με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 ΚΠολΔ. Ειδικότερα, ο καλών-εφεσίβλητος Γ. Μ., εκπροσωπήθηκε, από την, δυνάμει του υπ'αριθμ. ...-2025, ειδικού πληρεξουσίου της Συμβολαιογράφου Αθηνών Ε. Μ., πληρεξουσία δικηγόρο του, Κωνσταντίνα Κονιδάρη, η οποία κατέθεσε στις 9-5-2025 ενώπιον της γραμματέως του Δικαστηρίου τούτου την από 2-5-2025 δήλωσή της ότι δεν θα παραστεί κατά την εκφώνηση της υπόθεσης στην προκείμενη δικάσιμο (αρθ.242 παρ.2 ΚΠολΔ). Όμοια δήλωση, την από 19-5-2025, κατέθεσε στις 21-5-2025 ενώπιον της ίδιας γραμματέως και ο πληρεξούσιος του καθού η κλήση-εφεσίβλητου Ελληνικού Δημοσίου, Χαράλαμπος Τσόγκας, Πάρεδρος ΝΣΚ. Όμως οι ανωτέρω πληρεξούσιοι δικηγόροι των διαδίκων που τους εκπροσώπησαν, δεν κατέθεσαν έγγραφες προτάσεις για τη συζήτηση της ένδικης έφεσης, όπως σημειώνεται από τη γραμματέα του Δικαστηρίου τούτου επί του φακέλου της δικογραφίας και αναφέρεται και στα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης. Η κατάθεση εγγράφων προτάσεων από τους πληρεξουσίους δικηγόρους των διαδίκων, που πρέπει να γίνεται έως την έναρξη της συζήτησης της ένδικης έφεσης ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, που λειτουργεί ως δευτεροβάθμιο δικαστήριο, είναι υποχρεωτική (αρθ. 94, 115 παρ.3, 524 παρ.1 εδ.β', 581 παρ.2 ΚΠολΔ). Λόγω της παράλειψης κατάθεσης προτάσεων έως και τη συζήτηση της έφεσης στο ακροατήριο, η οποία διαπιστώθηκε μεταγενέστερα της συζήτησής της, οι διάδικοι δεν μετείχαν κανονικά σε αυτή, η παράστασή τους δεν ήταν η προσήκουσα και συνεπώς η συζήτηση της υπόθεσης ματαιώνεται, όπως ορίζεται από τη διάταξη του άρθρου 260 παρ.1 ΚΠολΔ, η οποία εφαρμόζεται εν προκειμένω, σύμφωνα και με τα αναφερόμενα στη σκέψη που προηγήθηκε.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει ματαιωμένη τη συζήτηση.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 23 Σεπτεμβρίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 13 Οκτωβρίου 2025.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ

<< Επιστροφή