<< Επιστροφή

Αριθμός 1774/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μαρία Κουφούδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παναγιώτη Βενιζελέα, Γεώργιο Σχοινοχωρίτη, Κορνηλία Πανούτσου και Ευαγγελία Γίτση - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Ιανουαρίου 2025, με την παρουσία και του γραμματέα Ι. Π., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1)ιδιωτικής κεφαλαιουχικής εταιρείας με την επωνυμία "Α. ΚΑΙ Δ. Ν. Ν. ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΚΑΦΑΛΑΙΟΥΧΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" με τον διακριτικό τίτλο "AMALIAS PALACE HOTEL" νόμιμα εκπροσωπούμενης, που εδρεύει στην περιοχή "Λειβαδάκια" του οικισμού Κουρούτας της Δημοτικής Ενότητας Αμαλιάδας, και 2)Δ. Ν. του Ν., κατοίκου ... Αμφότεροι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσια δικηγόρο τους Μισέλ Αμπού Χαντμπά, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσίβλητης: ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παναγιώτη Τσακανίκα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-08-2014 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Πύργου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 219/2019 του ίδιου Δικαστηρίου και 301/2021 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ηλείας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 16-12-2021 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης τραπεζικής εταιρείας ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Με τις διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ εισάγονται γενικοί ερμηνευτικοί κανόνες, οι οποίοι αλληλοσυμπληρούμενοι εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση, κατά την οποία το δικαστήριο της ουσίας, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του (ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 66/2022, ΑΠ 925/2015, ΑΠ 3/2015), διαπιστώνει ότι υφίσταται κενό στη σύμβαση ή ότι γεννιέται αμφιβολία ως προς την έννοια των δηλώσεων βουλήσεως των μερών.

Περαιτέρω, στους κανόνες του ουσιαστικού δικαίου, η παραβίαση των οποίων ιδρύει τον από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ προβλεπόμενο λόγο αναίρεσης, περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των άρθρων 173 και 200 ΑΚ. Ειδικότερα, παράβαση των ερμηνευτικών αυτών κανόνων των δικαιοπραξιών υφίσταται, όταν το δικαστήριο της ουσίας, είτε προσέφυγε στους ερμηνευτικούς αυτούς κανόνες προς συμπλήρωση ή ερμηνεία της δικαιοπραξίας, μολονότι δέχθηκε, ότι η δικαιοπραξία είναι πλήρης και σαφής και δεν έχει ανάγκη συμπλήρωσης ή ερμηνείας, κατά την ανέλεγκτη, προς αυτό, κρίση του, είτε παρέλειψε να προσφύγει στους ίδιους ερμηνευτικούς κανόνες, καίτοι ανέλεγκτα, επίσης, διαπίστωσε την ύπαρξη κενού ή ασάφειας στις δηλώσεις βούλησης των δικαιοπρακτούντων, οι οποίες έχρηζαν έτσι κατάλληλης συμπλήρωσης ή ερμηνείας με εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 173 και 200 του ΑΚ (ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 70/2022, ΑΠ 66/2022).

Επομένως, δεν παραβιάζονται οι ως άνω κανόνες, όταν το δικαστήριο της ουσίας διαπιστώνει στην απόφασή του, ότι η ελεγχόμενη δήλωση βουλήσεως είναι σαφής, χωρίς κενά (ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 1059/2018, ΑΠ 1164/2015, ΑΠ 115/2013). Προσφυγή πάντως στις ερμηνευτικές διατάξεις υπάρχει, έστω και αν αυτές δεν κατονομάζονται ρητά στην απόφαση, εφόσον, από το περιεχόμενο της απόφασης προκύπτει ότι το δικαστήριο, αναζητώντας την αληθινή βούληση των συμβαλλομένων, προσέφυγε τελικά στους ερμηνευτικούς κανόνες των άρθρ. 173 και 200 ΑΚ (ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 70/2022, ΑΠ 66/2022).

Η διαπίστωση, εξάλλου, από το δικαστήριο της ουσίας κενού ή ασάφειας στη δικαιοπραξία δεν είναι αναγκαίο να αναφέρεται ρητά στην απόφασή του, αλλά αρκεί να προκύπτει και έμμεσα απ' αυτή, όπως συμβαίνει όταν, παρά την έλλειψη σχετικής διαπίστωσης στην απόφαση, το δικαστήριο της ουσίας προέβη σε συμπλήρωση ή ερμηνεία της δικαιοπραξίας, γεγονός που αποκαλύπτει ακριβώς ότι το δικαστήριο αντιμετώπισε κενό ή ασάφεια στις δηλώσεις βουλήσεως των δικαιοπρακτούντων, που το ανάγκασαν να καταφύγει στη συμπλήρωση ή ανάλογα στην ερμηνεία τους (ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 66/2022, ΑΠ 3/2015, ΑΠ 1588/2013, ΑΠ 1345/2012). Ιδίως αυτό συμβαίνει όταν το δικαστήριο προβαίνει στο συσχετισμό των όρων της σύμβασης, στη λήψη στοιχείων εκτός της σύμβασης ή αντλεί επιχειρήματα από το σκοπό της (ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 66/2022, ΑΠ 84/2020). Έμμεση διαπίστωση κενού ή αμφίβολης έννοιας υπάρχει, αν το δικαστήριο προβαίνει σε ερμηνεία, έστω και αν αναφέρει στην απόφασή του, ότι η δήλωση των συμβληθέντων στη σύμβαση είναι σαφής και απαλλαγμένη κενών (ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 66/2022, ΑΠ 10/2015).

2. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την παραδεκτή κατ' άρθρο 562 παρ. 1 του ΚΠολΔ επισκόπηση της προσβαλλόμενης με αριθμό 301/2021 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ηλείας, που δίκασε ως δευτεροβάθμιο δικαστήριο την από 3.2.2020 ασκηθείσα από την εναγόμενη ήδη αναιρεσίβλητη έφεση κατά της με αριθμό 219/2019 απόφασης του Ειρηνοδικείου Πύργου, το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε, κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος τα ακόλουθα. Η πρώτη ενάγουσα ομόρρυθμη εταιρεία με την επωνυμία 'Α. ΚΑΙ Δ. N. Ν. ΟΕ και το διακριτικό τίτλο 'AMALIAS PALACE, η οποία ακολούθως μετατράπηκε στην ήδη πρώτη αναιρεσείουσα κεφαλαιουχική εταιρεία με την επωνυμία 'Α. ΚΑΙ Δ. Ν. ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥΧΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ', νόμιμος εκπρόσωπος της οποίας είναι ο δεύτερος αναιρεσείων με το από 10.10.2009 ιδιωτικό συμφωνητικό που κατάρτισε με τη μη διάδικο στην παρούσα δίκη εταιρεία περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία 'ΜΕΠΕ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ' ή ΈΡΓΩΝ ΕΠΕ', αναγνώρισε την προς αυτή οφειλή της από 211.800 ευρώ, προς εγγύηση δε της καταβολής - εξόφλησης του ανωτέρω ποσού, η αναιρεσείουσα εξέδωσε εις διαταγή της εν λόγω εταιρείας εννέα συνολικά μεταχρονολογημένες επιταγές της Τράπεζας Πειραιώς, μεταξύ των οποίων και τη με αριθμό ..., η οποία στη συνέχεια αντικαταστάθηκε με την με αριθμό ..., για ποσό 11.500 ευρώ, με ημερομηνία έκδοσης 31.7.2011. Επίσης με το ανωτέρω συμφωνητικό ορίστηκε ότι οι εκδοθείσες από την ενάγουσα επιταγές εις διαταγήν της αντισυμβαλλόμενής της 'ΜΕΠΕ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ' ή ΈΡΓΩΝ ΕΠΕ' θα ήταν μη μεταβιβάσιμες σε τρίτους και προς τούτο αυτές [επιταγές] έφεραν διπλή διγράμμιση με την εντός αυτής επωνυμία της εις διαταγήν ανωτέρω δικαιούχου και ρητή αναγραφόμενη ρήτρα στο σώμα τους 'ουχί εις διαταγήν'. Η ανωτέρω ένδικη δίγραμμη επιταγή, που εκδόθηκε πληρωτέα υπέρ της ανωτέρω κατανομαζόμενης εταιρείας περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία 'ΜΕΠΕ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ' ή ΈΡΓΩΝ ΕΠΕ', οπισθογραφήθηκε στον Δ. Κ., ο οποίος την εμφάνισε στις 8.11.2010 στο υποκατάστημα Πύργου της Τράπεζας ΜΑΡΦΙΝ ΕΓΝΑΤΙΑ, οι υπάλληλοι της οποίας, παρ' ότι γνώριζαν ότι η εν λόγω επιταγή δόθηκε ως εγγύηση και δεν ήταν προς είσπραξη, λόγω της υπάρχουσας στο σώμα αυτής ρήτρας ουχί εις διαταγήν αποδέχθηκαν την εμφάνισή της και προέβησαν στη σφράγισή της, λόγω έλλειψης διαθέσιμων κεφαλαίων. Με την ανωτέρω υπαίτια και παράνομη συμπεριφορά των προστηθέντων υπαλλήλων της εναγόμενης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία 'Τράπεζα Πειραιώς ΑΕ' η ενάγουσα υπέστη ζημία ισόποση με το αναφερόμενο στην ένδικη επιταγή ποσό των 11.500 ευρώ. Ακολούθως η προσβαλλόμενη στο πλαίσιο της έρευνας του προταθέντος από την εναγόμενη αρνητικού ισχυρισμού της περί έλλειψης της παθητικής της νομιμοποίησης δέχθηκε τα ακόλουθα: 'Στο σημείο αυτό ωστόσο θα πρέπει να αναφερθεί ότι η εναγόμενη Τράπεζα Πειραιώς αποτελεί ειδική διάδοχο της Κυπριακής Δημόσιας Εταιρείας Περιορισμένης Ευθύνης με την επωνυμία 'CYPRUS POPULAR BANK PUBLIC CO LTD', [βλ την υπ' αριθμ ....2012 απόφαση της ΕΠΑΟ της Τράπεζας της Ελλάδος], όπως μετονομάστηκε η Τράπεζα με την επωνυμία 'MARFIN POPULAR BANK PYBLIC CO LTD ' [ΦΕΚ τ. ΑΕ -ΕΠΕ -ΓΕΜΗ ....2012], η οποία ήταν καθολική διάδοχος της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία MARFIN ΕΓΝΑΤΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ' [ΦΕΚ τ. ΑΕ-ΕΠΕ 1652/2011], η οποία ήταν καθολική διάδοχος της τράπεζας με την επωνυμία "ΛΑΪΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ [ΕΛΛΑΣ] ΑΕ, συνεπεία συγχωνεύσεως δι' απορροφήσεως των ανωνύμων εταιρειών με την επωνυμία 'ΕΓΝΑΤΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ' "ΛΑΪΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ [ΕΛΛΑΣ] ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ' και 'MARFIN BANK ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ', με απορρόφηση της δεύτερης και τρίτης εταιρείας από την πρώτη, η οποία μετονομάσθηκε σε MARFIN ΕΓΝΑΤΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΕ' [ΦΕΚ τ. ΑΕ -ΕΠΕ 6753/2007], κατόπιν της διασυνοριακής συγχώνευσης δι' απορροφήσεως της δεύτερης από την πρώτη Συγκεκριμένα με την από 26/3/2013 σύμβαση μεταξύ της Τράπεζας Πειραιώς και της Κυπριακής Δημόσιας Εταιρίας Περιορισμένης Ευθύνης με την επωνυμία 'CYPRUS POPULAR BANK CO LTD' μεταβιβάστηκαν στην εναγόμενη μόνο κάποια στοιχεία του ενεργητικού της πωλήτριας εταιρείας [δάνεια, ακίνητα, εξοπλισμός κλπ] και από πλευράς παθητικού μόνο οι καταθέσεις των Ελληνικών Υποκαταστημάτων της ανωτέρω τράπεζας.

Συνεπώς η εναγόμενη δεν ευθύνεται για την αδικοπρακτική συμπεριφορά των υπαλλήλων της Τράπεζας Μαρφιν- Εγνατίας, καθώς δεν είναι καθολικός διάδοχος της αλλά ούτε και ως ειδικός διάδοχος δεν φέρει ευθύνη, καθώς δεν έχουν μεταβιβασθεί σε αυτήν απαιτήσεις τρίτων που προέρχονται από την αδικοπρακτική συμπεριφορά των υπαλλήλων της ανωτέρω τράπεζας'. Με βάση τα ανωτέρω το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε τυπικά και κατ' ουσίαν την έφεση της ήδη αναιρεσίβλητης, εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, κράτησε, δίκασε και απέρριψε την αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων 3. Με το μοναδικό λόγο αναίρεσης οι αναιρεσείοντες προσάπτουν στην προσβαλλόμενη την από τον αριθμό 1 του άρθρου 560 του ΚΠολΔ πλημμέλεια, που συνίστανται στο ότι το δικαστήριο της ουσίας αντί να διαγνώσει την αμφίβολη έννοια και ασάφεια που υπήρχε στην από 26.3.2013 σύμβαση που καταρτίσθηκε μεταξύ της αναιρεσίβλητης Τράπεζας Πειραιώς και της Κυπριακής Δημόσιας Εταιρείας Περιορισμένης Ευθύνης με την επωνυμία 'ΛΑΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΥΠΡΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΙΑ ΛΙΜΙΔΕΤ' ως προς τον όρο που αφορούσε στη μεταβίβαση του παθητικού της δεύτερης ως άνω μεταβιβαζόμενης εταιρείας προς την αποκτώσα αναιρεσίβλητη, αφού από κανένα σημείο δεν προέκυπτε ρητά ότι μεταβιβάστηκαν μόνο οι καταθέσεις των Ελληνικών υποκαταστημάτων της μεταβιβάζουσας, παρέλειψε να εφαρμόσει τους ερμηνευτικούς κανόνες των ουσιαστικού δικαίου διατάξεων των άρθρων 173 και 200 του ΑΚ, και περαιτέρω προσέδωσε στον ανωτέρω όρο της σύμβασης ερμηνευτικό νοηματικό περιεχόμενο, δεχόμενο ότι με όρο της εν λόγω σύμβασης δεν εμπίπτουν οι απαιτήσεις τρίτων από αδικοπρακτική συμπεριφορά των οργάνων και υπαλλήλων της. Από την προαναφερθείσα, όμως, επισκόπηση της προσβαλλόμενης, το δικαστήριο της ουσίας, δέχθηκε ότι στην από 26.3.2013 σύμβαση είναι σαφής ο όρος περί μεταβίβασης από πλευράς παθητικού από την μεταβιβάζουσα στην αποκτώσα μόνο των καταθέσεων των ελληνικών υποκαταστημάτων της μεταβιβάζουσας και ότι δεν υπήρχε συμφωνία για την μεταβίβαση της ένδικης απαίτησης τρίτων από την αδικοπρακτική συμπεριφορά των οργάνων και υπαλλήλων της μεταβιβάζουσας. Με βάση τις ανωτέρω παραδοχές περί πληρότητας και σαφήνειας του όρου αυτού της δικαιοπραξίας, ορθώς το δικάσαν ως Εφετείο δικαστήριο της ουσίας, δεν προσέφυγε προς ερμηνεία αυτού στους κανόνες των άρθρων 173 και 200 του ΑΚ, και επομένως ο λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος. 4.Μετά ταύτα ελλείποντος άλλου αναιρετικού λόγου προς διερεύνηση, η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί. Επίσης πρέπει να διαταχθεί η απόδοση στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος από τους αναιρεσείοντες παραβόλου (άρθρ. 495 παρ. 4 του ΚΠολΔ). Τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείβλητης, η οποία παρέστη δια πληρεξουσίου δικηγόρου και δεν κατέθεσε προτάσεις πρέπει κατά το νόμιμο αίτημα αυτών να επιβληθούν σε βάρος των αναιρεσειόντων, λόγω της ήττας τους, (άρθρ. 183,176,191 παρ. 2 του ΚΠολΔ), όπως ορίζεται, ειδικότερα, στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 16.12.2021 και με αριθμό κατάθεσης 55/2021 αίτηση για αναίρεση της με αριθμό 301/2021 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ηλείας.

Διατάσσει την απόδοση στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου που οι αναιρεσείοντες κατέβαλαν.

Επιβάλλει σε βάρος των αναιρεσειόντων τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, το ύφος των οποίων ορίζει σε χίλια οκτακόσια [1.800] ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 17 Μαρτίου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ και ταύτης αποχωρήσασας ο αρχαιότερος της σύνθεσης Αρεοπαγίτης

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 16 Οκτωβρίου 2025.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή