<< Επιστροφή

Αριθμός 1871/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αγάπη Τζουλιαδάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιφιγένεια Ματσούκα, Φωτεινή Μηλιώνη, Ευαγγελία Στεργίου, Κωνσταντία Π. Εμμανουηλίδου-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 19 Φεβρουαρίου 2025, με την παρουσία και του Γραμματέα Π. Μ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσειόντος: Ελληνικού Δημοσίου, νομίμως εκπροσωπούμενου από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, που εκπροσωπήθηκε από την Σωτηρία Κοσμά, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με την από 14-2-2025 δήλωση του άρθρου 242§2 του ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσίβλητων: 1) Α. Α. του Γ. και 2) Δ. συζ. Σ. Χ., το γένος Γ. Α., κατοίκων ..., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο τους δικηγόρο Ιωάννη Μπουρμπούλη (ΑΜ Δ.Σ.Α.24164) με την από 24-1-2025 δήλωση του άρθρου 242§2 του ΚΠολΔ, που υποβλήθηκε στις 28-1-2025 μαζί με προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την με αρ. κατ. 25/10-11-2017 αγωγή των ήδη αναιρεσίβλητων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Σαμαίων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 34/8-11-2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 37/18-2-2021 τελεσίδικη του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το εναγόμενο-αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο με την με αρ. κατ. 14/12-4-2021 αίτησή του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Οι νυν αναιρεσίβλητες με την με αρ.κατ. 25/10-11-2017 αγωγή τους ενώπιον του Ειρηνοδικείου Σαμαίων, στρεφόμενες κατά του νυν αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, ζήτησαν την αναγνώριση της συγκυριότητάς τους κατά ποσοστό 25% εκάστη ενός αγρού, έκτασης 2115,61 τμ, κείμενου στη θέση Τρίβια της κτηματικής περιφέρειας Αγίας Ευφημίας της Δήμου Πυλαρέων Κεφαλληνίας, που απέκτησαν το 2009 με παράγωγο τρόπο, άλλως με τακτική και άλλως επικουρικά με έκτακτη χρησικτησία, την οποία (κυριότητα) αμφισβητεί το εναγόμενο Ελληνικό Δημόσιο επικαλούμενο ότι είναι δημόσιο κτήμα ως χορτολιβαδική έκταση. Εκδόθηκαν οι α) 34/8-11-2018 οριστική απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, που δέχθηκε την αγωγή και β) 37/18-2-2021 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας, δικάσαντος ως εφετείου, που δέχθηκε τυπικά και απέρριψε κατ' ουσίαν την έφεση του εναγομένου Ελληνικού Δημοσίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το ηττηθέν εναγόμενο- εκκαλούν Ελληνικό Δημόσιο. Η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης με αρ. κατ.14/12-4-2021, είναι παραδεκτή (άρθρα 577§1 ΚΠολΔ) διότι ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα προ πάσης επίδοσης (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564§3, 566§1 ΚΠολΔ). Πρέπει επομένως να ερευνηθεί το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577§3 ΚΠολΔ).

ΙΙ. Από τις διατάξεις των άρθρων 118 αρ. 4, 566 §1, 577 §3 και 578 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι στον λόγο αναίρεσης πρέπει να εκτίθεται κατά τρόπο σαφή, ορισμένο και ευσύνοπτο, η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, ώστε να μπορεί να διαπιστωθεί αν και σε ποιο από τους περιοριστικά αναφερόμενους στο άρθρο 560 ΚΠολΔ λόγους εμπίπτει η προβαλλόμενη αιτίαση. Ειδικότερα, για να είναι ορισμένος και παραδεκτός ο εκ του άρθρου 560 αρ. 1 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, που συντρέχει όταν το δικαστήριο της ουσίας εφάρμοσε κανόνα ουσιαστικού δικαίου μη εφαρμοστέο ή παρέλειψε την εφαρμογή του εφαρμοστέου, είτε προσέδωσε στον εφαρμοσθέντα κανόνα έννοια διαφορετική από εκείνη την οποία έχει, δεν αρκεί να μνημονεύονται ή και να παρατίθενται οι διατάξεις που φέρονται ότι παραβιάσθηκαν, καθώς και η νομική κρίση του δικαστηρίου για την έννοια αυτών, αλλά απαιτείται επί πλέον να εκτίθενται σαφώς και τα πραγματικά γεγονότα που έγιναν δεκτά από το δικαστήριο της ουσίας και σε τι συνίσταται το σφάλμα της απόφασης περί την ερμηνεία ή την εφαρμογή του νόμου (ΟλΑΠ 20/2005, ΟλΑΠ 32/1996, ΑΠ 532/2017, ΑΠ 275/2017).

Διαφορετικά ο λόγος της αναίρεσης είναι αόριστος, η αοριστία δε αυτή δεν δύναται να συμπληρωθεί με παραπομπή στο δικόγραφο της αγωγής ή της έφεσης ή με τις προτάσεις του αναιρεσείοντος. (ΑΠ 1692/2008). Κατά συνέπεια, ο πρώτος λόγος της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτεται στο ως εφετείο δικάσαν Μονομελές Πρωτοδικείο Κεφαλληνίας η από τον αριθ.1 του άρθρου 560 του ΚΠολΔ πλημμέλεια, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος λόγω της αοριστίας του. Και τούτο διότι στο αναιρετήριο εκτίθενται μόνο ένα σύντομο ιστορικό της υπόθεσης, οι πραγματικοί ισχυρισμοί του αναιρεσείοντος, ήτοι ότι το επίδικο δεν περιλαμβάνεται στους τίτλους κτήσης των εναγουσών και των δικαιοπαρόχων τους και ως εκ τούτου στερούνται ενεργητικής νομιμοποίησης, στη συνέχεια δε, αφού αναπτύσσει την νομική έννοια του δάσους, ισχυρίζεται ότι το επίδικο εντάσσεται σε ευρύτερη έκταση χορτολιβαδικής μορφής και δεν καλλιεργείται, οπότε τίθεται υπό την διοίκηση και διαχείριση της δασικής υπηρεσίας, ότι είναι αδέσποτο ήδη από το 1864 δηλ. από την ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα και δυνάμει των άρθρων 2§1 του ν. 1539/1938 και 972 ΑΚ ανήκει στο Ελληνικό Δημόσιο και καταλήγει ότι έπρεπε η αναιρεσιβαλλομένη να δεχθεί ότι "οι επίδικες εδαφικές εκτάσεις περιήλθαν στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου ως αδέσποτα και ανεξουσίαστα κατά το χρόνο της ένωσης των Επτανήσων με την Ελλάδα και μάλιστα χωρίς να είναι αναγκαία η κατάληψή τους από όργανα του Ελληνικού Δημοσίου", άλλως "τα επίδικα ακίνητα καταληφθέντα από το Δημόσιο δια των αρμοδίων οργάνων...περιήλθαν στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου λόγω τακτικής, άλλως έκτακτης χρησικτησίας". Έτσι όμως, χωρίς την παράθεση των ουσιαστικών παραδοχών του Δικαστηρίου, δηλαδή των πραγματικών περιστατικών που δέχθηκε τούτο ως αποδειχθέντων, για να στηρίξει τη φερόμενη ως λανθασμένη κρίση του και μεμονωμένες νομικές σκέψεις χωρίς να εκτίθενται με σαφήνεια οι διατάξεις ουσιαστικού δικαίου που παραβιάσθηκαν και με ποιο τρόπο (δηλ. με την εφαρμογή τους ή την μη εφαρμογή τους) με την αναιρεσιβαλλομένη, ο λόγος αυτός, όπως προβάλλεται, δεν πληροί τα ελάχιστα απαιτούμενα, κατά την προηγηθείσα νομική σκέψη, για την παραδεκτή προβολή του.

ΙΙΙ. Ο προβλεπόμενος από το άρθρο 560 αρ.5 του ΚΠολΔ αναιρετικός λόγος κατά τελεσίδικης απόφασης ειρηνοδικείου και κατά απόφασης πρωτοδικείου που εκδίδεται επί έφεσης κατά απόφασης ειρηνοδικείου, εφόσον η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε μετά την 1-1-2016, ακόμη και αν η αναιρεσιβαλλόμενη εκδόθηκε νωρίτερα, δηλ. πριν την ισχύ του ν.4335/2015 (ΑΠ 1779/2017) είναι ταυτόσημος με τον προβλεπόμενο από το άρθρο 559 αρ.8 του ΚΠολΔ λόγο.

Συγκεκριμένα, ο λόγος αυτός και δη της περιπτ. β ιδρύεται κατά της απόφασης, αν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, που στόχο έχει τη διασφάλιση του συζητητικού συστήματος (άρθρο 106 του ΚΠολΔ), αλλά και την αρχή της ακρόασης των διαδίκων (άρθρο 110 §2 του ΚΠολΔ), ως "πράγματα" θεωρούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί, που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό, είτε ως αμυντικό μέσο και άρα, ως ουσιώδεις ισχυρισμοί, στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης ή λόγου έφεσης, που περιέχει παράπονο κατά της πρωτοβάθμιας κρίσης (ΟλΑΠ 25/2003, ΟλΑΠ 3/1997, ΟλΑΠ 11/1996, ΑΠ 14/2022).

Ο αναιρετικός αυτός λόγος, όμως, δεν στοιχειοθετείται, αν το δικαστήριο που δίκασε έλαβε υπόψη του προταθέντα ισχυρισμό και τον απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό (ΟλΑΠ 25/2003), αλλά και όταν το δικαστήριο αντιμετωπίζει και απορρίπτει στην ουσία εκ του πράγματος προβληθέντα ισχυρισμό, με την παραδοχή, ως αποδειχθέντων, γεγονότων αντίθετων προς αυτά που τον συγκροτούν και τούτο συνάγεται από το περιεχόμενο της απόφασης (ΑΠ 14/2022, ΑΠ 85/2020) έστω και αν η απόρριψή του δεν είναι ρητή, αλλά συνάγεται από το περιεχόμενο της απόφασης (ΟλΑΠ 11/1996, ΑΠ 1108/2020).

Με τον δεύτερο και τελευταίο λόγο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο διατείνεται ότι η αναιρεσιβαλλόμενη υπέπεσε στην πλημμέλεια την προβλεπόμενη εκ του αρ.5 του άρθρου 560 του ΚΠολΔ μη λαμβάνοντας υπόψη τον λόγο έφεσης, με τον οποίο το εκκαλούν και ήδη αναιρεσείον επανέφερε τον ισχυρισμό που προέβαλλε και πρωτοδίκως- θεωρώντας, όπως και το πρωτόδικο ότι πρόκειται για αιτιολογημένη άρνηση- ότι το επίδικο είναι δημόσιο κτήμα ως αδέσποτο ήδη από την ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα το 1864.

Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, καθώς εν προκειμένω δεν στοιχειοθετείται διότι κατ' επιτρεπτή κατ' άρθρο 561 § 2 του ΚΠολΔ επισκόπηση της αναιρεσιβαλλομένης, το δικάσαν ως εφετείο Μονομελές Πρωτοδικείο Κεφαλληνίας ρητά απεφάνθη επί του "πράγματος" αυτού, το οποίο και έλαβε υπόψη με την ακόλουθη παραδοχή:

"Εξάλλου, το Ελληνικό Δημόσιο, το οποίο φέρει το σχετικό βάρος απόδειξης, δεν απέδειξε τον ισχυρισμό του ότι το επίδικο είναι δημόσιο ακίνητο ως αδέσποτο από το χρόνο ένωσης της Επτανήσου με την Ελλάδα (1864) μέχρι και το έτος 1946, σε αντίθεση προς τις εφεσίβλητες, οι οποίες, ...απέδειξαν ότι το επίδικο ακίνητο περιήλθε στην κυριότητά τους, τόσο με παράγωγο, όσο και με πρωτότυπο τρόπο".

IV. Κατόπιν τούτων, εφόσον δεν υπάρχει προς έρευνα άλλος αναιρετικός λόγος, πρέπει ν' απορριφθεί η με αρ. κατ. 14/12-4-2021 αίτηση για αναίρεση της 37/18-2-2021 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας, δικάσαντος ως εφετείου, και να επιβληθούν τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων, κατά μερική παραδοχή του σχετικού αιτήματος που προέβαλαν με τις προτάσεις τους (τιτλοφορούμενες ως υπόμνημα), σε βάρος του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, λόγω της ήττας του (άρθρα 176, 183, 191 §2 ΚΠολΔ), τα οποία όμως πρέπει να καταλογιστούν μειωμένα κατά τα άρθρα 22 §1 του ν. 3693/1957 που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 αρ. 18 Εισ.Ν.Κ.ΠολΔ, άρθρο 5 §12 του ν. 1738/1987 και 2 της ΥΑ 134423/1992 (Οικονομικών και Δικαιοσύνης).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την με αρ. κατ. 14/12-4-2021 αίτηση για αναίρεση της 37/18-2-2021 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας, δικάσαντος ως εφετείου.

ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων εις βάρος του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 14 Οκτωβρίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 3 Νοεμβρίου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή