<< Επιστροφή

Αριθμός 1430/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Ζ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αγάπη Τζουλιαδάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνα Νάκου, Σπυρίδωνα Κουτσοχρήστο, Διονυσία Νίκα και Γεώργιο Μικρούδη-Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 5 Νοεμβρίου 2025, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Νικόλαου Νικολάου (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και της Γραμματέως Σ. Τ., για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Β. Σ. του Α., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από το πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Λιάπη, για αναίρεση της υπ'αριθ. 2087/2024 απόφασης του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών.

Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και o αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που περιλαμβάνονται στην από 13-6-2025 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό ...

Αφού άκουσε Τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως και τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η υπό κρίση από 13-6-2025 (ΕΜ 23/2025) αίτηση για την αναίρεση της υπ' αρ. [ΕΤ] 2087/2024 απόφασης του Ε' Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών (καταχωρηθείσα στο ειδικό βιβλίο στις 29/5/2025), έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 464, 466 παρ. 1, 473 παρ. 2, 3, 474 παρ. 2Α, 4, 504 παρ. 1 και 505 ΚΠΔ). Είναι συνεπώς τυπικά δεκτή και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω κατ' ουσίαν.
1) Σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 1 του Ν. 3996/2011 (ως το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου αυτής προστέθηκε με το άρθρο 34 Ν. 4488/2017), κάθε εργοδότης, που παραβαίνει τις διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας τις σχετικές με τους όρους και τις συνθήκες εργασίας και συγκεκριμένα τα χρονικά όρια εργασίας, υπό την επιφύλαξη των παραγράφων 5 και 6 του άρθρου 31 του Ν.3904/2010, την καταβολή δεδουλευμένων, την αμοιβή, την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων ή την καταβολή της νόμιμης αποζημίωσης απόλυσης, τιμωρείται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών ή με χρηματική ποινή τουλάχιστον εννιακοσίων (900) ευρώ ή και με τις δύο αυτές ποινές. Ειδικές διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας που προβλέπουν βαρύτερη ποινική μεταχείριση εξακολουθούν να ισχύουν.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου μόνου παράγραφος 1 του ΑΝ 690/1945, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 8 παρ. 1 του Ν.2336/1995, τιμωρείται με τις αναφερόμενες σ' αυτό ποινές κάθε εργοδότης ή διευθυντής ή επιτετραμμένος ή με οποιονδήποτε τίτλο εκπρόσωπος οποιασδήποτε επιχείρησης, εκμετάλλευσης ή εργασίας, ο οποίος δεν καταβάλλει εμπρόθεσμα στους απασχολούμενους σε αυτόν τις οφειλόμενες συνεπεία της σύμβασης ή της σχέσης εργασίας πάσης φύσεως αποδοχές, που καθορίζονται είτε από τη σύμβαση εργασίας, είτε από συλλογικές συμβάσεις εργασίας, είτε από αποφάσεις διαιτησίας, είτε από το νόμο ή το έθιμο. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι το προβλεπόμενο από αυτή ως άνω πλημμέλημα τιμωρείται ως γνήσιο έγκλημα παραλείψεως, το οποίο συντελείται ευθύς ως ο υπόχρεος παραλείψει να καταβάλει στο δικαιούχο μισθωτό τις οφειλόμενες σ' αυτόν αποδοχές ή άλλης φύσεως χορηγίες, μέσα στην προθεσμία που ορίζεται είτε από τη σύμβαση είτε από το νόμο ή το έθιμο, είτε από τις διοικητικές πράξεις. Η καταδικαστική απόφαση για παράβαση της ως άνω διατάξεως του άρθρου 28 του Ν.3996/2011 στερείται της απαιτούμενης αιτιολογίας, όταν δεν εκτίθενται σ' αυτήν με πληρότητα και σαφήνεια, ενόψει του περιεχομένου της άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεως, τα κρίσιμα για την θεμελίωση του αναφερομένου εγκλήματος περιστατικά, που είναι ο χρόνος κατά τον οποίο διήρκεσε η σύμβαση εργασίας, οι μηνιαίες τακτικές αποδοχές, καθώς και οι έκτακτες, το σύνολο αυτών ... και αν το ύψος των αποδοχών είχε ορισθεί από ατομική σύμβαση εργασίας ή διαιτητική απόφαση ή από το νόμο ή από το έθιμο.

Περαιτέρω επί νομικού προσώπου, φερόμενου ως εργοδότη, πρέπει να προσδιορίζεται η μορφή του νομικού προσώπου και εάν πρόκειται για εταιρεία και η εταιρική αυτής μορφή, καθώς και τα πραγματικά περιστατικά από τα οποία προκύπτει η θέση και η ιδιότητα που είχε ο κατηγορούμενος στην εταιρεία αυτή, κατά τον κρίσιμο χρόνο, ώστε να ανακύπτει η υποχρέωσή του για την καταβολή των αποδοχών. Δεν αρκεί δηλαδή ο χαρακτηρισμός του κατηγορουμένου ως εργοδότη ή ως νόμιμου εκπροσώπου της εταιρικής επιχείρησης (ΑΠ 99/2024) 2) Εξάλλου, η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτούμενη κατά τα άρθρα 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει λόγο αναιρέσεως κατά το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Δ' ΚΠΔ, όταν εκτίθενται σ' αυτήν με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά, τα προκύψαντα από την αποδεικτική διαδικασία πραγματικά περιστατικά, στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις που τα θεμελίωσαν και οι νομικοί συλλογισμοί υπαγωγής των αποδειχθέντων περιστατικών στην εφαρμοσθείσα ουσιαστική ποινική διάταξη (Ολ ΑΠ 1/2018). Για την ύπαρξη τέτοιας αιτιολογίας είναι παραδεκτή η αλληλοσυμπλήρωση του αιτιολογικού με το διατακτικό, που αποτελούν ενιαίο σύνολο, δεν υπάρχει δε έλλειψη αιτιολογίας και στην περίπτωση που αυτή εξαντλείται σε επανάληψη του διατακτικού της απόφασης, το οποίο, όμως, εκτός από τα τυπικά στοιχεία του κατηγορητηρίου, περιέχει και πραγματικά περιστατικά, τόσο αναλυτικά και με τόση πληρότητα, ώστε να καθίσταται περιττή η διαφοροποίηση της διατύπωσης του σκεπτικού της.

Περαιτέρω περίπτωση εσφαλμένης εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διάταξης, που ιδρύει τον αναιρετικό λόγο από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε' ΚΠΔ, συνιστά και η παραβίαση με πλάγιο τρόπο της διάταξης αυτής, η οποία υπάρχει, όταν στο πόρισμα της απόφασης, που προκύπτει από την αλληλοσυμπλήρωση του σκεπτικού και του διατακτικού της και ανάγεται στα στοιχεία και την ταυτότητα του εγκλήματος, έχουν εμφιλοχωρήσει ασάφειες, αντιφάσεις ή λογικά κενά, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο σε σχέση με την ορθή εφαρμογή του νόμου, οπότε η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση (Ολ ΑΠ 1/2020, ΑΠ 29/2021).

Με τον μοναδικό λόγο αναιρέσεως εκ του άρθρου 510 παρ.1 στοιχ. Δ' και Ε' ΚΠΔ ο αναιρεσείων παραπονείται για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας της προσβαλλόμενης αποφάσεως, αλλά και για εσφαλμένη εφαρμογή και ερμηνεία ουσιαστικής ποινικής διατάξεως, διότι σε αυτή δεν προσδιορίζεται: α) η ιδιότητα του στην οφειλέτιδα επιχείρηση, β) ο δικαιούμενος μηνιαίος μισθός του μηνυτή εργαζομένου και οι τυχόν καταβολές, γ) αν ο οφειλόμενος μισθός οφείλεται δυνάμει ατομικής συμβάσεως εργασίας, ΣΣΕ, ΔΔΑ κλπ, δ) πότε έπρεπε να καταβληθεί έκαστος επιμέρους μισθός και επίδομα.

Στην προκειμένη περίπτωση από την παραδεκτή επισκόπηση του σκεπτικού της προσβαλλόμενης απόφασης, το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών, δικάσαν ως Εφετείο, δέχθηκε, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του, ότι:

"Στην Ηλιούπολη από την 01/03/2018 έως τις 31/12/2019 ως νόμιμος εκπρόσωπος της επιχείρησης με την επωνυμία "OPTICONNECT Α.Ε.Τ.Ε -ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΠΤΙΚΩΝ ΙΝΩΝ" που εδρεύει στην Ηλιούπολη επί της οδού ... αν και απασχόλησε στην εταιρεία αυτή από 3/4/2017 έως και τις 4/7/2019 τον Ε. Β. με την ειδικότητα του ανειδίκευτου εργάτη με σχέση εξαρτημένης εργασίας, δεν κατέβαλε σε αυτόν το συνολικό χρηματικό ποσό των 4.191,43 Ευρώ το οποίο αναλύεται ως έξης: 1] Μη καταβολή μισθών: 3/2019 (599,74 Ευρώ), 4/2019 (599,74 Ευρώ), 5/2019 622,81 Ευρώ), 6/2019 (578,39 Ευρώ) 7/2019 (115,68 Ευρώ). Σύνολο 2.516,36 Ευρώ 2] Μη καταβολή επιδόματος Χριστουγέννων έτους 2019 (απαιτητό από 21/12/2019 ύψους 164,89 Ευρώ. 3] Μη καταβολή επιδόματος αδείας έτους 2019 ύψους 300,77 Ευρώ. 4] Αποζημίωση μη ληφθείσας αδείας έτους 2019 ύψους 713,98 Ευρώ. Ο προβαλλόμενος αυτοτελής ισχυρισμός περί οικονομικής αδυναμίας καταβολής των οφειλόμενων αποδοχών του εργαζομένου Ε. Β., η οποία αίρει τόσο το δόλο του κατηγορουμένου όσο και την ικανότητα προς καταλογισμό θα πρέπει να απορριφθεί στην ουσία του, αφού κατά την κρίση του παρόντος Δικαστηρίου, μόνη η μη ομαλή συνεργασία με την εταιρία "ΙΝΤΡΑΚΑΤ" αλλά και η κατάσχεση των τραπεζικών του λογαριασμών, δεν αναιρεί την ευθύνη του κατηγορουμένου για καταβολή των δεδουλευμένων (ΑΠ 976/2023). Εξάλλου το οφειλόμενο ποσό ανέρχεται στο ύψος των 4.191,43 Ευρώ και με βάση την κατάθεση του μάρτυρα δεν έχει μέχρι σήμερα καταβληθεί κανένα ποσό για μείωση της οφειλής" Στη συνέχεια, το Δικαστήριο κήρυξε ένοχο τον αναιρεσείοντα - κατηγορούμενο με το (πρωτοδίκως αναγνωρισθέν) ελαφρυντικό του άρθρου 84 παρ. 2 β του ΠΚ και επέβαλε σε αυτόν ποινή φυλάκισης δυο (2) μηνών, ανασταλείσα για τρία έτη, για το ότι: "Στην Ηλιούπολη από την 01/03/2018 έως τις 31/12/2019 με περισσότερες πράξεις που συνιστούν εξακολούθηση του ίδιου εγκλήματος ως εργοδότης, με πρόθεση παρέβη τις διατάξεις του άρθρου 28 του Ν 3996/2011, κατά τις οποίες "κάθε εργοδότης που παραβαίνει τις διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας τις σχετικές με τους όρους τις συνθήκες εργασίας και συγκεκριμένα τα χρονικά όρια εργασίας, υπό την επιφύλαξη των παραγράφων 5 και 6 άρθρου 31 του Ν 3904/2010 (Α'218), την καταβολή δεδουλευμένων, την αμοιβή, την ασφάλεια και την υγεία εργαζομένων ή την καταβολή της νόμιμης αποζημίωσης απόλυσης, τιμωρείται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον μηνών ή με χρηματική ποινή τουλάχιστον εννιακοσίων (900) ευρώ ή και με τις δύο αυτές ποινές". Συγκεκριμένα ως νόμιμος εκπρόσωπος της επιχείρησης με την επωνυμία "OPTΙCONNECT Α.Ε.Τ.Ε. -ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΠΤΙΚΩΝ ΙΝΩΝ" που εδρεύει στην Ηλιούπολη επί της οδού ... αν και απασχόλησε στην εταιρεία αυτή από 3/4/2017 έως και τις 4/7/2019 τον Ε. Β. με την ειδικότητα του ανειδίκευτου εργάτη με σχέση εξαρτημένης εργασίας, δεν κατέβαλε σε αυτόν το συνολικό χρηματικό ποσό των 4.191,43 Ευρώ οποίο αναλύεται ως εξής: 1] Μη καταβολή μισθών: 3/2019 (599,74 Ευρώ), 4/2019 (599,74 Ευρώ), 5/2019 622,81 Ευρώ), 6/2019 (578,39 Ευρώ) 7/2019 (115,68 Ευρώ). Σύνολο 2.516,36 Ευρώ. 2] Μη καταβολή επιδόματος Χριστουγέννων έτους 2019 (απαιτητό από 21/12/2019 ύψους 164,89 Ευρώ. 3] Μη καταβολή επιδόματος αδείας έτους 2019 ύψους 300,77 Ευρώ. 4] Αποζημίωση μη ληφθείσας αδείας έτους 2019 ύψους 713,98 Ευρώ.".
Με αυτά που δέχθηκε το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, κατά το συνδυασμό αιτιολογικού με το διατακτικό, δεν διέλαβε την απαιτουμένη ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφού δεν εκτίθενται σε αυτή, με σαφήνεια και πληρότητα, τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από την ακροαματική διαδικασία και συγκροτούν την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος, για το οποίο κηρύχθηκε ένοχος ο αναιρεσείων, ούτε οι σκέψεις που οδήγησαν το Δικαστήριο στην κρίση του για την ενοχή αυτού και οι νομικοί συλλογισμοί, με βάση τους οποίους υπήχθησαν τα περιστατικά αυτά στην ουσιαστική ποινική διάταξη που εφαρμόσθηκε, στερώντας έτσι την απόφασή του της νόμιμης βάσης. Η πιο πάνω ελλειπτική αιτιολογία δεν αναπληρώνεται από όσα περιέχονται στο διατακτικό, αφού οι ελλείψεις αυτές ενυπάρχουν και στο διατακτικό της αποφάσεως (το οποίο επαναλαμβάνεται -κατά βάση- ως σκεπτικό της προσβαλλομένης). Ειδικότερα, στην προσβαλλόμενη απόφαση: α) αν και η εργοδότρια εταιρία είναι ΑΕ, δεν αναφέρεται η ιδιότητα που είχε ο κατηγορούμενος κατά τον κρίσιμο χρόνο σε αυτή (πχ Πρόεδρος) και ότι ως εκ της ιδιότητας του ήταν υπόχρεος στην καταβολή των αποδοχών του εργαζομένου.

Εν προκειμένω αναφέρεται απλώς ότι αυτός ήταν νόμιμος εκπρόσωπος της παραπάνω εταιρείας, αναφορά όμως που δεν αρκεί από μόνη της, όπως αναλύεται στην προπαρατεθείσα νομική σκέψη (βλ. και 129/2025], β) δεν αναφέρονται τα στοιχεία της εργασιακής σχέσης στα οποία εδράζονται οι οφειλόμενες αποδοχές του (πχ ΕΓΣΣΕ, ΣΣΕ, Δ.Α., ατομική σύμβαση εργασίας). Αντίθετα γίνεται μόνο γενική αναφορά στην ιδιότητα του εργαζομένου ως ανειδίκευτου εργάτη, γ) δεν αναφέρεται ο δικαιούμενος μηνιαίος μισθός του εργαζομένου. Αντίθετα το επιμέρους αναφερόμενο ανά μήνα ποσό είναι κυμαινόμενο (πχ 4ος/2019 = 599,74 €, 5ος/2019 = 622,81 €, 6ος/2019 = 578,39 €), με αποτέλεσμα να μην μπορεί να συναχθεί, έστω εμμέσως, ποιος είναι ο οφειλόμενος μηνιαίος μισθός ή αν το ποσό αυτό προέκυψε μετά από επί μέρους καταβολές, κατά τις βάσιμες εν προκειμένου αιτιάσεις του αναιρεσείοντος [ωστόσο, παρά τις περί του αντιθέτου αιτιάσεις του τελευταίου, από τη στιγμή που στην απόφαση μνημονεύεται ο μήνας που αφορούν οι οφειλόμενες αποδοχές και το έτος που αφορούν οι αντίστοιχες αποδοχές αδείας και το σχετικό επίδομα, δεν απαιτείται περαιτέρω αναφορά στο πότε κατέστησαν αυτές απαιτητές, διότι αυτό προκύπτει εκ του Νόμου -ήτοι, άρθρο 655 ΑΚ για τον μηνιαίο μισθό και άρθρο 3 παρ. 8 & 4 παρ. 1 του Α.Ν. 539/1945, ως τροπ/κε και ισχύει, για τις αποδοχές και το επίδομα αδείας]. Εξαιτίας δε των ως άνω ελλείψεων (υπό στοιχεία α', β' και γ'), το δικαστήριο της ουσίας υπέπεσε στην πλημμέλεια της έλλειψης ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, ενώ η απόφαση στερείται νομίμου βάσεως ενόψει του ότι καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των προμνημονευομένων ουσιαστικών ποινικών διατάξεων. Ακολούθως πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο που εξέδωσε την αναιρεθείσα απόφαση, συγκροτούμενο από άλλους Δικαστές εκτός εκείνων που είχαν δικάσει προηγουμένως (άρθρο 519, 522 ΚΠΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αρ. [ΕΤ] 2087/2024 απόφαση του Ε' Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που είχαν δικάσει προηγουμένως την υπόθεση.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 19 Νοεμβρίου 2025.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 27 Νοεμβρίου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή