Προσωρινό κείμενο
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (τέταρτο τμήμα)
της 13ης Μαΐου 2026 (*)
« Προδικαστική παραπομπή – Προστασία των καταναλωτών – Οδηγία 2011/83/EE – Άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχεία α' και γ' – Υποχρέωση ενημέρωσης για συμβάσεις άλλες από τις συναπτόμενες εξ αποστάσεως ή εκτός εμπορικού καταστήματος – Υποχρέωση του εμπόρου να ενημερώνει τον καταναλωτή για τα κύρια χαρακτηριστικά της υπηρεσίας – Δασμοί – Υποχρέωση του εμπόρου να ενημερώνει τον καταναλωτή για τη συνολική τιμή της υπηρεσίας – Πρόσθετες επιβαρύνσεις – Περιεχόμενο των πληροφοριών που πρέπει να παρέχονται στον καταναλωτή – Σύμβαση επί του Συμβολαίου για τη Διεθνή Μεταφορά Εμπορευμάτων Οδικώς (CMR) – Άρθρα 6 και 11 »
Στην υπόθεση C-488/24,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Lietuvos Auk??iausiasis Teismas (Ανώτατο Δικαστήριο της Λιθουανίας) με απόφαση της 11ης Ιουλίου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο αυθημερόν, στο πλαίσιο της δίκης
D.V.
κατά
MB «Kigas»,
παρισταμένης της:
Valstybin? vartotoj? teisi? apsaugos tarnyba,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τέταρτο τμήμα),
συγκείμενο από τους I. Jarukaitis, πρόεδρο τμήματος, M. Condinanzi, N. J??skinen, R. Frendo (εισηγήτρια) και A. Kornezov, δικαστές,
γενική εισαγγελέας: T. ?apeta
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
– η Λιθουανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους K. Dieninis και S. Grigonis,
– η Τσεχική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την S. ?indelkov?, τον M. Smolek και τον J. Vl??il,
– η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τις I. Rubene και A. Steiblyt?,
αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις της κατά τη συνεδρίαση της 11ης Δεκεμβρίου 2025,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1 Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 5, παράγραφος 1, στοιχεία α' και γ', της οδηγίας 2011/83/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2011, σχετικά με τα δικαιώματα των καταναλωτών, την τροποποίηση της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 1999/44/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και την κατάργηση της οδηγίας 85/577/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 97/7/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ 2011, L 304, σ. 64), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία (ΕΕ) 2019/2161 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2019 (ΕΕ 2019, L 328, σ. 7) (στο εξής: οδηγία 2011/83).
2 Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ του D.V., καταναλωτή, και της MB «Kigas», μεταφορικής εταιρίας, σχετικά με την εξόφληση τιμολογίου το οποίο αφορά υπηρεσία διεθνούς οδικής μεταφοράς εμπορευμάτων και περιλαμβάνει ποσό που αντιστοιχεί σε δασμούς καταβληθέντες από την Kigas.
Το νομικό πλαίσιο
Το διεθνές δίκαιο
3 Η Σύμβαση επί του Συμβολαίου για τη Διεθνή Μεταφορά Εμπορευμάτων Οδικώς, η οποία υπογράφηκε στη Γενεύη στις 19 Μαΐου 1956, όπως τροποποιήθηκε με το πρωτόκολλο που υπογράφηκε στη Γενεύη στις 5 Ιουλίου 1978 (στο εξής: CMR), αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο πλαίσιο της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη. Περισσότερα από 50 κράτη, συμπεριλαμβανομένων όλων των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προσχώρησαν στη CMR.
4 Κατά το άρθρο 1 της CMR:
«1. Η παρούσα Σύμβασις θα έχη εφαρμογήν επί παντός συμβολαίου διά την μεταφοράν εμπορευμάτων οδικώς δι’ οχημάτων επ’ αμοιβή όταν ο τόπος παραλαβής των εμπορευμάτων και ο οριζόμενος προς παράδοσιν τόπος, ως καθορίζονται εις το συμβόλαιον κείνται εις δύο διαφόρους χώρας, εκ των οποίων μία τουλάχιστον τυγχάνει Συμβαλλομένη χώρα, ασχέτως του τόπου διαμονής και της εθνικότητος των συμβαλλομένων.
[...]
4. Η παρούσα Συμβασις δεν θα έχη εφαρμογήν:
[...]
(γ) επί μεταφορών επίπλων.
[...]»
5 Το άρθρο 4 της CMR προβλέπει τα εξής:
«Το συμβόλαιον μεταφοράς θα επιβεβαιούται διά της συντάξεως δελτίου παραδόσεως. Η έλλειψις, αντικανονική διατύπωσις ή απώλεια του δελτίου παραδόσεως δεν θα θίγη την ύπαρξιν ή την ισχύν του συμβολαίου μεταφοράς το οποίον θα παραμένη υποκείμενον εις τας διατάξεις της παρούσης Συμβάσεως.»
6 Το άρθρο 6, παράγραφος 1, της CMR ορίζει τα εξής:
«Το δελτίον παραδόσεως θα περιέχη τα ακόλουθα στοιχεία:
[...]
θ) χρεώσεις αφορώσας την μεταφοράν (χρεώσεις μεταφοράς, συμπληρωματικαί χρεώσεις, τελωνειακοί δασμοί και λοιπαί επιβαρύνσεις προκύπτουσαι από της συντάξεως του συμβολαίου μέχρι του χρόνου παραδόσεως).
[...]»
7 Το άρθρο 11, παράγραφοι 1 και 2, της CMR ορίζει τα ακόλουθα:
«1. Διά τους σκοπούς των τελωνειακών και λοιπών διατυπώσεων αι οποίαι δέον να συμπληρωθούν προ της παραδόσεως των εμπορευμάτων, ο αποστολεύς θα προσαρτά τα απαραίτητα έγγραφα εις το δελτίον παραδόσεως ή θα θέτη ταύτα εις την διάθεσιν του μεταφορέως και θα παρέχη προς αυτόν πάσαν πληροφορίαν την οποίαν έχει ανάγκην.
2. Ο μεταφορεύς δεν θα έχη υποχρέωσιν να ερευνά είτε την ακρίβειαν ή επάρκειαν των τοιούτων εγγράφων και πληροφοριών. Ο αποστολεύς θα ευθύνεται έναντι του μεταφορέως δι’ οιανδήποτε ζημίαν προκαλουμένην λόγω ελλείψεως, ανακριβείας ή αταξίας των τοιούτων εγγράφων και πληροφοριών, πλην της περιπτώσεως εσφαλμένης τινός πράξεως ή αμελείας εκ μέρους του μεταφορέως.»
Το δίκαιο της Ένωσης
8 Κατά τις αιτιολογικές σκέψεις 4, 5 και 7 της οδηγίας 2011/83:
«(4) [...] Η εναρμόνιση ορισμένων πτυχών των εξ αποστάσεως και εκτός καταστήματος συναπτόμενων συμβάσεων είναι αναγκαία για την προαγωγή μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς των καταναλωτών που επιτυγχάνει τη σωστή ισορροπία μεταξύ υψηλού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών και ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων [...]
(5) [...] [Η] πλήρης εναρμόνιση της ενημέρωσης του καταναλωτή και το δικαίωμα υπαναχώρησης σε εξ αποστάσεως συμβάσεις και συμβάσεις εκτός εμπορικών καταστημάτων θα συμβάλουν σε ένα υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών και στην καλύτερη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς των συναλλαγών μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών.
[...]
(7) Η πλήρης εναρμόνιση ορισμένων βασικών ρυθμιστικών πτυχών θα πρέπει να αυξήσει σημαντικά την ασφάλεια δικαίου τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τους εμπόρους. Τόσο οι καταναλωτές όσο και οι έμποροι θα πρέπει να μπορούν να βασίζονται σε ενιαίο ρυθμιστικό πλαίσιο βάσει σαφώς καθορισμένων νομικών εννοιών που θα διέπουν ορισμένες πτυχές των συμβάσεων μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών σε ολόκληρη την Ένωση. Το αποτέλεσμα μιας τέτοιας εναρμόνισης θα πρέπει να είναι να εξαλειφθούν οι φραγμοί που προκύπτουν από τον κατακερματισμό των κανόνων και να ολοκληρωθεί η εσωτερική αγορά σε αυτόν τον τομέα. Οι φραγμοί αυτοί μπορούν να εξαλειφθούν μόνο με τη θέσπιση ομοιόμορφων κανόνων σε επίπεδο Ένωσης. Περαιτέρω, οι καταναλωτές θα πρέπει να απολαύουν υψηλό κοινό επίπεδο προστασίας σε ολόκληρη την Ένωση.»
9 Το άρθρο 1 της οδηγίας αυτής, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αντικείμενο», προβλέπει τα εξής:
«Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι, μέσω της επίτευξης ενός υψηλού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών, να συμβάλει στην ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς με την προσέγγιση ορισμένων πτυχών των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών για τις συμβάσεις που συνάπτονται μεταξύ καταναλωτών και εμπόρων.»
10 Το άρθρο 2 της εν λόγω οδηγίας περιλαμβάνει τους ακόλουθους ορισμούς:
«1) “καταναλωτής”: κάθε φυσικό πρόσωπο το οποίο, όσον αφορά τις συμβάσεις που καλύπτει η παρούσα οδηγία, ενεργεί για λόγους οι οποίοι δεν εμπίπτουν στην εμπορική, επιχειρηματική, βιοτεχνική ή ελευθέρια επαγγελματική του δραστηριότητα
2) “έμπορος”: κάθε φυσικό πρόσωπο ή κάθε νομικό πρόσωπο, ανεξάρτητα από το εάν διέπεται από το ιδιωτικό ή δημόσιο δίκαιο, το οποίο ενεργεί, ακόμη και μέσω κάθε άλλου προσώπου ενεργούντος εξ ονόματός του ή για λογαριασμό του, για σκοπούς οι οποίοι σχετίζονται με τις εμπορικές, επιχειρηματικές, βιοτεχνικές ή επαγγελματικές δραστηριότητές του σε σχέση με συμβάσεις καλυπτόμενες από την παρούσα οδηγία
[...]
6) “σύμβαση παροχής υπηρεσιών”: κάθε σύμβαση πλην σύμβασης πώλησης βάσει της οποίας ο έμπορος παρέχει ή αναλαμβάνει να παράσχει υπηρεσία, συμπεριλαμβανομένης ψηφιακής υπηρεσίας, στον καταναλωτή
7) “εξ αποστάσεως σύμβαση”: κάθε σύμβαση η οποία συνάπτεται μεταξύ του εμπόρου και του καταναλωτή στο πλαίσιο ενός οργανωμένου συστήματος πωλήσεων εξ αποστάσεως ή παροχής υπηρεσιών χωρίς την ταυτόχρονη φυσική παρουσία του εμπόρου και του καταναλωτή, με αποκλειστική χρήση ενός ή περισσότερων μέσων επικοινωνίας εξ αποστάσεως μέχρι και τη στιγμή σύναψης της σύμβασης
[...]».
11 Το άρθρο 3 της ίδιας οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Πεδίο εφαρμογής», ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται, βάσει των όρων και στον βαθμό που ορίζεται στις διατάξεις της, σε οποιαδήποτε σύμβαση συνάπτεται μεταξύ ενός εμπόρου και ενός καταναλωτή. [...]»
12 Το άρθρο 5 της οδηγίας 2011/83, το οποίο φέρει τον τίτλο «Υποχρεώσεις ενημέρωσης για συμβάσεις άλλες από τις συναπτόμενες εξ αποστάσεως ή εκτός εμπορικού καταστήματος», ορίζει στην παράγραφο 1 τα ακόλουθα:
«Πριν δεσμευθεί ο καταναλωτής με σύμβαση άλλη από τη συναπτόμενη εξ αποστάσεως ή εκτός εμπορικού καταστήματος, ή με οποιαδήποτε αντίστοιχη προσφορά, ο έμπορος παρέχει στον καταναλωτή τις ακόλουθες πληροφορίες με ευκρινή και κατανοητό τρόπο, εάν οι εν λόγω πληροφορίες δεν είναι ήδη εμφανείς από τις περιστάσεις:
α) τα κύρια χαρακτηριστικά των αγαθών ή των υπηρεσιών, στον βαθμό που ενδείκνυται σε σχέση με το μέσο και τα αγαθά ή τις υπηρεσίες
[...]
γ) τη συνολική τιμή των αγαθών ή των υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των φόρων, ή αν, λόγω της φύσεως των αγαθών ή των υπηρεσιών, η τιμή δεν μπορεί ευλόγως να καθοριστεί εκ των προτέρων, τον τρόπο με τον οποίο πρόκειται να υπολογιστεί η τιμή και, κατά περίπτωση, όλες τις πρόσθετες επιβαρύνσεις αποστολής, παράδοσης ή ταχυδρομείου ή, όταν αυτές οι επιβαρύνσεις δεν μπορούν ευλόγως να υπολογιστούν εκ των προτέρων, το γεγονός ότι μπορεί να απαιτηθούν τέτοιες πρόσθετες επιβαρύνσεις
[...]».
Το λιθουανικό δίκαιο
13 Το άρθρο 6.2286 του Lietuvos Respublikos civilinio kodekso patvirtinimo, ?sigaliojimo ir ?gyvendinimo ?statymas Nr. VIII-1864 (νόμου VIII-1864 για την έγκριση, θέση σε ισχύ και εφαρμογή του λιθουανικού αστικού κώδικα), της 18ης Ιουλίου 2000 (?in., 2000, αριθ. 74-2262), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης, το οποίο φέρει τον τίτλο «Γενικές απαιτήσεις σχετικά με το δικαίωμα των καταναλωτών στην ενημέρωση», προβλέπει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Πριν από τη σύναψη σύμβασης με καταναλωτή, με εξαίρεση σύμβαση που συνάπτεται εξ αποστάσεως ή εκτός εμπορικού καταστήματος, ο έμπορος παρέχει στον καταναλωτή τις απαραίτητες, ακριβείς, πλήρεις και μη παραπλανητικές πληροφορίες με σαφή και κατανοητό τρόπο. Οι πληροφορίες πρέπει να παρέχονται στον καταναλωτή στην επίσημη γλώσσα της χώρας. Ο έμπορος πρέπει, μέσω σήμανσης ή με κάθε άλλο τρόπο, να παρέχει στον καταναλωτή τις ακόλουθες πληροφορίες, εκτός εάν αυτές είναι ήδη εμφανείς από τις περιστάσεις:
1) τις κύριες ιδιότητες των αγαθών ή των υπηρεσιών (λαμβανομένων υπόψη του χρησιμοποιούμενου μέσου επικοινωνίας και των συγκεκριμένων αγαθών ή υπηρεσιών)
[...]
3) τη συνολική τιμή των αγαθών ή των υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των φόρων, ή, αν, λόγω της φύσεως των αγαθών ή των υπηρεσιών, η τιμή δεν μπορεί ευλόγως να καθοριστεί εκ των προτέρων, τον τρόπο με τον οποίο πρόκειται να υπολογιστεί η τιμή και, κατά περίπτωση, όλες τις πρόσθετες επιβαρύνσεις αποστολής, παράδοσης ή ταχυδρομείου ή, όταν αυτές οι επιβαρύνσεις δεν μπορούν να υπολογιστούν εκ των προτέρων για εύλογους λόγους, το γεγονός ότι μπορεί να απαιτηθούν τέτοιες πρόσθετες επιβαρύνσεις
[...]».
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
14 Ο D.V., καταναλωτής, συνήψε τηλεφωνικώς με την Kigas, μεταφορική εταιρία, σύμβαση μεταφοράς αγαθών που του ανήκαν, και συγκεκριμένα δύο μοτοσικλετών, ενός τετράκυκλου, δύο πλυντηρίων ρούχων και δύο στεγνωτηρίων, από τη Νορβηγία στη Λιθουανία, έναντι ποσού 450 ευρώ. Επομένως, οι διάδικοι της κύριας δίκης δεν συνήψαν γραπτή σύμβαση μεταφοράς και δεν συνέταξαν δελτίο αποστολής.
15 Στις 16 Ιουνίου 2020 ο D.V. παρέδωσε τα αγαθά του στην Kigas στη Νορβηγία και επισήμανε, απαντώντας σε σχετική ερώτηση της εταιρίας αυτής, ότι, δεδομένου ότι τα μεταφερόμενα αγαθά προορίζονταν για προσωπική του χρήση, δεν ήταν αναγκαία η υποβολή τελωνειακής διασάφησης.
16 Στις 17 Ιουνίου 2020, κατά τη διάρκεια ελέγχου στα σύνορα μεταξύ Νορβηγίας και Σουηδίας, οι σουηδικές τελωνειακές αρχές έκριναν ότι τα εν λόγω αγαθά έπρεπε να δηλωθούν στο τελωνείο κατά την είσοδό τους στο έδαφος της Ένωσης. Συνεπώς, καταρτίστηκε τελωνειακή διασάφηση, με την οποία καθορίστηκε το ποσό των δασμών σε 40 899 σουηδικές κορώνες (SEK) (περίπου 3 890,59 ευρώ), τους οποίους κατέβαλε η Kigas.
17 Στις 18 Ιουνίου 2020 η Kigas απέστειλε στον D.V. τιμολόγιο το οποίο περιλάμβανε τόσο το αρχικώς συμφωνηθέν ποσό των 450 ευρώ για την υπηρεσία μεταφοράς αγαθών όσο και το ποσό που αντιστοιχούσε στους δασμούς τους οποίους επέβαλαν οι σουηδικές τελωνειακές αρχές.
18 Στις 20 Ιουνίου 2020 η Kigas παρέδωσε, στον συμφωνηθέντα τόπο στη Λιθουανία, όλα τα αγαθά που της είχε εμπιστευθεί ο D.V., με εξαίρεση μία μοτοσικλέτα την οποία η εν λόγω εταιρία παρακράτησε εν αναμονή της εξόφλησης του τιμολογίου.
19 Ο D.V. άσκησε αγωγή κατά της Kigas ενώπιον του Kauno apylink?s teismas (πρωτοδικείου Kaunas, Λιθουανία) ζητώντας, εν συνόψει, από το εν λόγω δικαστήριο, αφενός, να αναγνωρίσει ότι αυτός δεν ήταν υποχρεωμένος να καταβάλει το αναγραφόμενο στο τιμολόγιο ποσό προς επιστροφή των δασμών. Αφετέρου, ο D.V. ζήτησε από το ανωτέρω δικαστήριο να υποχρεώσει την Kigas να του επιστρέψει αμέσως τη μοτοσικλέτα που η τελευταία παρακρατούσε.
20 Η Kigas άσκησε ανταγωγή με αίτημα να υποχρεωθεί ο D.V. να της καταβάλει 450 ευρώ για τη μεταφορά των εμπορευμάτων και 3 876,76 ευρώ για τα έξοδα.
21 Με απόφαση της 17ης Μαΐου 2023, το Kauno apylink?s teismas (πρωτοδικείο Kaunas) έκανε δεκτή την ανταγωγή, ενώ παράλληλα διέταξε την Kigas να επιστρέψει στον D.V. τη μοτοσικλέτα την οποία η πρώτη δεν είχε παραδώσει.
22 Με διάταξη της 16ης Νοεμβρίου 2023, το Kauno apygardos teismas (περιφερειακό δικαστήριο Kaunas, Λιθουανία), αποφαινόμενο κατ’ έφεση, επικύρωσε την ανωτέρω απόφαση.
23 Τα δύο αυτά δικαστήρια έκριναν, εν συνόψει, αφενός, ότι η υπόθεση της κύριας δίκης ενέπιπτε όχι μόνο στις διατάξεις του νόμου VIII-1864 για την έγκριση, θέση σε ισχύ και εφαρμογή του λιθουανικού αστικού κώδικα, όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης, οι οποίες διέπουν τις συμβάσεις μεταφοράς, αλλά και στις διατάξεις της CMR, και ότι οι τελευταίες έπρεπε να υπερισχύσουν σε περίπτωση σύγκρουσης.
24 Αφετέρου, τα ανωτέρω δικαστήρια δέχθηκαν ότι ο D.V., ως αποστολέας των αγαθών, δεν είχε εκπληρώσει την υποχρέωσή του να παράσχει στον μεταφορέα τα έγγραφα και τις πλήρεις πληροφορίες που απαιτούνταν για τη διεκπεραίωση των τελωνειακών διατυπώσεων και ότι, ως εκ τούτου, ήταν δικαιολογημένο να υποχρεωθεί αυτός να επιστρέψει στην Kigas το ποσό που αφορούσε τους δασμούς τους οποίους είχε καταβάλει η τελευταία. Κατά την κρίση τους, οι δασμοί αυτοί δεν μπορούσαν να θεωρηθούν ως μέρος της αμοιβής για τη μεταφορά των εν λόγω αγαθών.
25 Στο πλαίσιο αυτό, ο D.V. άσκησε αναίρεση κατά της απόφασης του Kauno apygardos teismas (περιφερειακού δικαστηρίου Kaunas) ενώπιον του Lietuvos Auk??iausiasis Teismas (Ανωτάτου Δικαστηρίου της Λιθουανίας), το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο.
26 Ο D.V. υποστηρίζει ότι, στο πλαίσιο της σύμβασης που συνήψε με την Kigas, η υποχρέωση ενημέρωσης του καταναλωτή την οποία υπέχει ο έμπορος από το άρθρο 5 της οδηγίας 2011/83 περιλαμβάνει την υποχρέωση να του παρέχονται λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τους δασμούς, τους συντελεστές τους και τα έγγραφα που απαιτούνται για την ολοκλήρωση των τελωνειακών διαδικασιών. Η προβλεπόμενη στο άρθρο 11 της CMR υποχρέωση του αποστολέα να παρέχει στον μεταφορέα τα έγγραφα και τις πληροφορίες που απαιτούνται για τη διεκπεραίωση των τελωνειακών και λοιπών διατυπώσεων ισχύει μόνον όταν ο καταναλωτής έχει λάβει προηγουμένως τις λεπτομερείς πληροφορίες που πρέπει να του παρασχεθούν σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο 5.
27 Η Kigas υποστηρίζει ότι, βάσει του άρθρου 5 της οδηγίας 2011/83, ο έμπορος που παρέχει υπηρεσία μεταφοράς εμπορευμάτων σε καταναλωτή δεν υποχρεούται να του παράσχει πληροφορίες σχετικά με τις τελωνειακές διαδικασίες, τους δασμούς και τα έγγραφα που είναι αναγκαία για τη διεκπεραίωση των τελωνειακών διατυπώσεων. Κατά την εταιρία αυτή, σύμφωνα με το άρθρο 11 της CMR, ο καταναλωτής οφείλει, ως αποστολέας, να παράσχει τις εν λόγω πληροφορίες στον έμπορο.
28 Το αιτούν δικαστήριο υπενθυμίζει, αφενός, ότι η διαφορά της κύριας δίκης αφορά διεθνή οδική μεταφορά αγαθών που προορίζονται για προσωπική χρήση του αποστολέα. Συνεπώς, οι επίμαχες συμβατικές σχέσεις αφορούν καταναλωτή και έμπορο και εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2011/83.
29 Αφετέρου, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης υπηρεσία μεταφοράς εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της CMR, διευκρινιζομένου ότι η υπηρεσία αυτή δεν συνιστά μεταφορά επίπλων κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 4, της CMR. Επ’ αυτού, το εν λόγω δικαστήριο υπενθυμίζει ότι, κατά το άρθρο 11, παράγραφος 1, της CMR, για τους σκοπούς των τελωνειακών και λοιπών διατυπώσεων που πρέπει να διεκπεραιωθούν πριν από την παράδοση των εμπορευμάτων, ο αποστολέας πρέπει να επισυνάπτει στο δελτίο αποστολής ή να θέτει στη διάθεση του μεταφορέα τα απαραίτητα έγγραφα και να του παρέχει κάθε αναγκαία πληροφορία. Το άρθρο 11, παράγραφος 2, της CMR ορίζει ότι ο μεταφορέας δεν υποχρεούται να ερευνά την ακρίβεια ή την επάρκεια των εν λόγω εγγράφων και πληροφοριών και ότι ο αποστολέας ευθύνεται έναντι του μεταφορέα για οποιαδήποτε ζημία προκαλούμενη λόγω έλλειψης, ανακρίβειας ή ανεπάρκειας των εγγράφων και πληροφοριών αυτών, πλην της περιπτώσεως υπαιτιότητας του μεταφορέα.
30 Υπό τις συνθήκες αυτές, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, πρώτον, αν το άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχείο α', της οδηγίας 2011/83, το οποίο προβλέπει την υποχρέωση του εμπόρου να παρέχει στον καταναλωτή πληροφορίες σχετικά με τα κύρια χαρακτηριστικά της υπηρεσίας, πρέπει να ερμηνευθεί στενά, υπό την έννοια ότι αφορά μόνον τις πληροφορίες σχετικά με τον τόπο παράδοσης των αγαθών, τη διαδρομή και την τιμή, ή ευρέως, υπό την έννοια ότι επιβάλλει στον έμπορο, ο οποίος παρέχει σε καταναλωτή υπηρεσία διεθνούς μεταφοράς εμπορευμάτων, την υποχρέωση να τον ενημερώνει επίσης για τις τελωνειακές διαδικασίες που εφαρμόζονται στη μεταφορά. Στη δεύτερη αυτή περίπτωση, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν αρκεί ο έμπορος να επισημάνει στον αποστολέα-καταναλωτή ότι αυτός πρέπει να επιληφθεί των εγγράφων που είναι αναγκαία για την ολοκλήρωση των τελωνειακών διαδικασιών και να καταβάλει τους δασμούς ή αν ο έμπορος οφείλει να παράσχει λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τα συγκεκριμένα έγγραφα που πρέπει να προσκομιστούν στις τελωνειακές υπηρεσίες καθώς και τους συντελεστές και τα ποσά των δασμών. Το εν λόγω δικαστήριο κλίνει υπέρ της άποψης ότι η επιβολή τέτοιας επιβάρυνσης στον έμπορο ενδέχεται να είναι δυσανάλογη.
31 Συγκεκριμένα, ο αποστολέας είναι εκείνος που γνωρίζει καλύτερα, κατ’ αρχήν, τις ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά των εμπορευμάτων που έχει αναθέσει στον μεταφορέα καθώς και τον σκοπό της μεταφοράς. Κατά το αιτούν δικαστήριο, ακόμη και αν η υποχρέωση του εμπόρου να παρέχει στον καταναλωτή πληροφορίες σχετικά με τα κύρια χαρακτηριστικά της υπηρεσίας περιλαμβάνει το γεγονός ότι τα προς μεταφορά αγαθά ενδέχεται να υπόκεινται σε τελωνειακές διαδικασίες, οι πληροφορίες αυτές θα πρέπει να είναι απλώς γενικής φύσεως. Δεν μπορεί να απαιτείται από τον έμπορο να υποδεικνύει στον καταναλωτή τα συγκεκριμένα έγγραφα που πρέπει να προσκομιστούν στο τελωνείο ούτε να υπολογίζει και να γνωστοποιεί στον καταναλωτή το ακριβές ποσό των εφαρμοστέων δασμών.
32 Δεύτερον, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν η προβλεπόμενη στο άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχείο γ', της οδηγίας 2011/83 υποχρέωση παροχής στον καταναλωτή πληροφοριών σχετικά με την τιμή των αγαθών ή των υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των φόρων, ή, εάν, λόγω της φύσης των αγαθών ή των υπηρεσιών, η τιμή δεν μπορεί ευλόγως να καθοριστεί εκ των προτέρων, σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο πρόκειται να υπολογιστεί η τιμή και, κατά περίπτωση, σχετικά με όλες τις πρόσθετες επιβαρύνσεις αποστολής, παράδοσης ή ταχυδρομείου ή, όταν οι επιβαρύνσεις αυτές δεν μπορούν ευλόγως να υπολογιστούν εκ των προτέρων, σχετικά με το γεγονός ότι μπορεί να απαιτηθούν τέτοιες πρόσθετες επιβαρύνσεις, συνεπάγεται την υποχρέωση του εμπόρου που παρέχει σε καταναλωτή υπηρεσία διεθνούς μεταφοράς εμπορευμάτων να ενημερώσει τον τελευταίο για τους δασμούς που εφαρμόζονται στη μεταφορά αυτή, τους συντελεστές και το ύψος τους.
33 Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά επίσης ότι η διάταξη αυτή μπορεί να ερμηνευθεί είτε στενά είτε ευρέως και, επομένως, το συμπέρασμα είναι ότι ο έμπορος, αντιστοίχως, είτε δεν οφείλει να παράσχει στον καταναλωτή πληροφορίες σχετικά με τους συντελεστές και τα ποσά των δασμών είτε υποχρεούται να παράσχει τις πληροφορίες αυτές.
34 Υπό τις συνθήκες αυτές, το Lietuvos Auk??iausiasis Teismas (Ανώτατο Δικαστήριο της Λιθουανίας) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1) Έχει το άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχείο α', της οδηγίας [2011/83], το οποίο υποχρεώνει τον έμπορο να παρέχει στον καταναλωτή πληροφορίες σχετικά με τα χαρακτηριστικά της οικείας υπηρεσίας, την έννοια ότι ο έμπορος που παρέχει υπηρεσία διεθνούς μεταφοράς αγαθών, με λήπτη της υπηρεσίας έναν καταναλωτή, υποχρεούται να ενημερώσει τον καταναλωτή για τις τελωνειακές διαδικασίες στις οποίες υπόκειται η μεταφορά; Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης, αρκεί να δηλώσει ο έμπορος ότι ο αποστολέας (καταναλωτής) επιλαμβάνεται των εγγράφων που είναι απαραίτητα για τις τελωνειακές διαδικασίες και καταβάλλει τους τελωνειακούς δασμούς ή πρέπει επίσης να παράσχει λεπτομερείς πληροφορίες (κατάλογο) σχετικά με τα συγκεκριμένα έγγραφα που πρέπει να προσκομιστούν στις τελωνειακές αρχές καθώς και σχετικά με τους εφαρμοστέους συντελεστές (ποσά) των τελωνειακών δασμών;
2) Συνεπάγεται η υποχρέωση του εμπόρου, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχείο γ', της οδηγίας [2011/83], να παράσχει στον καταναλωτή πληροφορίες σχετικά με την τιμή των αγαθών ή των υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των φόρων, ή, εάν, λόγω της φύσης των αγαθών ή των υπηρεσιών, η τιμή δεν μπορεί ευλόγως να καθοριστεί εκ των προτέρων, σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο πρόκειται να υπολογιστεί η τιμή και, κατά περίπτωση, σχετικά με όλες τις πρόσθετες επιβαρύνσεις αποστολής, παράδοσης ή ταχυδρομείου ή, όταν αυτές οι επιβαρύνσεις δεν μπορούν ευλόγως να υπολογιστούν εκ των προτέρων, σχετικά με το γεγονός ότι μπορεί να απαιτηθούν τέτοιες πρόσθετες επιβαρύνσεις, την υποχρέωση για τον έμπορο που παρέχει υπηρεσία διεθνούς μεταφοράς αγαθών να ενημερώσει τον καταναλωτή για τους τελωνειακούς δασμούς (συντελεστές και ποσά των δασμών) που ισχύουν επί της συγκεκριμένης μεταφοράς;»
Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
35 Υπενθυμίζεται ότι, στο πλαίσιο της κατανομής αρμοδιοτήτων μεταξύ του Δικαστηρίου και των εθνικών δικαστηρίων, στο Δικαστήριο απόκειται να λαμβάνει υπόψη το πραγματικό και νομοθετικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται τα προδικαστικά ερωτήματα, όπως το εξειδικεύει η απόφαση περί παραπομπής. Ως εκ τούτου, δεδομένου ότι το αιτούν δικαστήριο προσδιόρισε το πραγματικό και κανονιστικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται τα ερωτήματα που υποβάλλει, το Δικαστήριο δεν οφείλει να ελέγξει την ακρίβεια του πλαισίου αυτού (απόφαση της 19ης Μαρτίου 2026, Almirall, C-589/24, EU:C:2026:217, σκέψη 25 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
36 Επ’ αυτού, απαντώντας σε αίτημα παροχής πληροφοριών που του απηύθυνε το Δικαστήριο προκειμένου να διευκρινιστεί αν η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης σύμβαση μεταφοράς, η οποία συνήφθη τηλεφωνικώς, πρέπει να θεωρηθεί ως σύμβαση άλλη από τη συναπτόμενη εξ αποστάσεως ή εκτός εμπορικού καταστήματος, με αποτέλεσμα οι πληροφορίες που παρέχονται στους καταναλωτές από τον έμπορο να πρέπει να παρέχονται σύμφωνα με το άρθρο 5 της οδηγίας 2011/83, ή αν, αντιθέτως, η σύμβαση αυτή πρέπει να θεωρηθεί ως εξ αποστάσεως σύμβαση κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 7, της οδηγίας, το αιτούν δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι, ως ακυρωτικό δικαστήριο, δεσμεύεται από τις διαπιστώσεις των πρωτοβάθμιων και των δευτεροβάθμιων δικαστηρίων, με αποτέλεσμα να μην εκτιμά το ίδιο τα πραγματικά περιστατικά και να αποφαίνεται αποκλειστικά επί των νομικών ζητημάτων. Επισήμανε ότι, βάσει των κατ’ αυτόν τον τρόπο διαπιστωθέντων πραγματικών στοιχείων, η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης σύμβαση δεν μπορεί να θεωρηθεί ως σύμβαση συναπτόμενη εξ αποστάσεως ή εκτός εμπορικού καταστήματος κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 7, της εν λόγω οδηγίας και ότι, επομένως, οι πληροφορίες που πρέπει να παρέχει ο έμπορος στον καταναλωτή διέπονται από το άρθρο 5 της οδηγίας.
37 Λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων αυτών, προκειμένου να δοθεί απάντηση στα δύο προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το αιτούν δικαστήριο, πρέπει να ερμηνευθεί το άρθρο 5 της οδηγίας 2011/83.
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
38 Με τα δύο προδικαστικά ερωτήματα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχεία α' και γ', της οδηγίας 2011/83 έχει την έννοια ότι, σε περίπτωση σύναψης σύμβασης για τη διεθνή οδική μεταφορά εμπορευμάτων από τρίτη χώρα προς κράτος μέλος της Ένωσης, η υποχρέωση ενημέρωσης που υπέχει ο έμπορος βάσει της διάταξης αυτής συνεπάγεται την υποχρέωσή του να ενημερώσει τον αποστολέα-καταναλωτή ότι, για την εισαγωγή των εμπορευμάτων στο έδαφος της Ένωσης, μπορεί να απαιτηθεί η διεκπεραίωση τελωνειακών διατυπώσεων και ότι ενδέχεται να επιβληθούν δασμοί. Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν ο έμπορος οφείλει να παράσχει λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τα έγγραφα που πρέπει να προσκομιστούν στο τελωνείο καθώς και σχετικά με τους συντελεστές και τα ποσά των εφαρμοστέων δασμών.
39 Προκαταρκτικώς, αφενός, πρέπει να σημειωθεί ότι η διαφορά μεταξύ του D.V. και της Kigas εμπίπτει, κατά το αιτούν δικαστήριο, στο πεδίο εφαρμογής της CMR.
40 Πράγματι, δυνάμει του άρθρου 1 της CMR, η σύμβαση αυτή έχει εφαρμογή σε κάθε σύμβαση οδικής μεταφοράς εμπορευμάτων με οχήματα επ’ αμοιβή, όταν ο οριζόμενος τόπος παραλαβής των εμπορευμάτων και ο οριζόμενος τόπος παράδοσης, όπως καθορίζονται στη σύμβαση, βρίσκονται σε δύο διαφορετικές χώρες, εκ των οποίων μία τουλάχιστον είναι συμβαλλόμενη χώρα.
41 Εν προκειμένω, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι η διαφορά της κύριας δίκης αφορά σύμβαση οδικής μεταφοράς εμπορευμάτων επ’ αμοιβή, από τη Νορβηγία προς τη Λιθουανία, οι οποίες είναι αμφότερες συμβαλλόμενες χώρες στη CMR, και ότι η υπηρεσία αυτή δεν συνιστά μεταφορά επίπλων κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 4, της CMR.
42 Αφετέρου, όπως προβλέπει το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2011/83, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας κάθε σύμβαση που συνάπτεται μεταξύ εμπόρου και καταναλωτή. Από τις διαπιστώσεις του αιτούντος δικαστηρίου, οι οποίες υπενθυμίστηκαν στη σκέψη 28 της παρούσας απόφασης, προκύπτει ότι ο D.V., ο οποίος συνήψε την επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης σύμβαση μεταφοράς με την Kigas, έμπορο του τομέα των μεταφορών, είχε την ιδιότητα του καταναλωτή, κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 1, της οδηγίας, δεδομένου ότι ενήργησε για λόγους που δεν ενέπιπταν στην εμπορική, επιχειρηματική, βιοτεχνική ή ελευθέρια επαγγελματική του δραστηριότητα. Επομένως, η σύμβαση αυτή εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2011/83.
43 Πρώτον, όπως προκύπτει από το άρθρο 1 της ανωτέρω οδηγίας, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα των αιτιολογικών της σκέψεων 4, 5 και 7, η εν λόγω οδηγία έχει ως σκοπό να επιτύχει ένα υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών εξασφαλίζοντάς τους ενημέρωση και ασφάλεια στις συναλλαγές τους με τους εμπόρους. Επιπλέον, η προστασία των καταναλωτών στο πλαίσιο των πολιτικών της Ένωσης κατοχυρώνεται στο άρθρο 169 ΣΛΕΕ και στο άρθρο 38 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (απόφαση της 23ης Ιανουαρίου 2019, Walbusch Walter Busch, C-430/17, EU:C:2019:47, σκέψη 34).
44 Κατά συνέπεια, η οδηγία 2011/83 επιδιώκει την ευρεία προστασία των καταναλωτών, με την απονομή σε αυτούς ορισμένων δικαιωμάτων. Συναφώς, η παροχή πληροφοριών, πριν από τη σύναψη της σύμβασης, σχετικά με τους συμβατικούς όρους και τις συνέπειες της εν λόγω σύναψης είναι ουσιώδους σημασίας για τον καταναλωτή. Βάσει αυτών των πληροφοριών αποφασίζει στην πραγματικότητα ο καταναλωτής εάν επιθυμεί να δεσμευθεί συμβατικά με έμπορο (πρβλ. απόφαση της 23ης Ιανουαρίου 2019, Walbusch Walter Busch, C-430/17, EU:C:2019:47, σκέψεις 35 και 36).
45 Προς τούτο, το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2011/83 προβλέπει ότι ο έμπορος οφείλει, πριν δεσμευθεί ο καταναλωτής με σύμβαση άλλη από τη συναπτόμενη εξ αποστάσεως ή εκτός εμπορικού καταστήματος, ή με οποιαδήποτε αντίστοιχη προσφορά, να παρέχει στον καταναλωτή διάφορες πληροφορίες με ευκρινή και κατανοητό τρόπο, εάν οι εν λόγω πληροφορίες δεν είναι ήδη εμφανείς από τις περιστάσεις. Σκοπός της ως άνω διάταξης είναι να διασφαλιστεί ότι, πριν από τη σύναψη της σύμβασης, θα γνωστοποιούνται στον καταναλωτή τόσο πληροφορίες που αφορούν τους συμβατικούς όρους και τις συνέπειες της σύναψής της, ώστε αυτός να είναι σε θέση να αποφασίσει εάν επιθυμεί να δεσμευθεί συμβατικώς με τον έμπορο, όσο και οι αναγκαίες πληροφορίες για την καλή εκτέλεση της σύμβασης, και δη για την άσκηση των δικών του δικαιωμάτων (πρβλ. απόφαση της 5ης Μαΐου 2022, Victorinox, C-179/21, EU:C:2022:353, σκέψη 26).
46 Όσον αφορά, ειδικότερα, την υποχρέωση προσυμβατικής ενημέρωσης που προβλέπεται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχείο α', της οδηγίας 2011/83, το άρθρο αυτό προβλέπει ότι ο έμπορος πρέπει να παρέχει στον καταναλωτή πληροφορίες για τα κύρια χαρακτηριστικά των αγαθών ή των υπηρεσιών, στον βαθμό που ενδείκνυται σε σχέση με το χρησιμοποιούμενο μέσο επικοινωνίας και τα συγκεκριμένα αγαθά ή υπηρεσίες.
47 Επομένως, η έκταση των πληροφοριών που πρέπει να γνωστοποιούνται εκ των προτέρων από έναν έμπορο, στο πλαίσιο σύμβασης διεθνούς μεταφοράς εμπορευμάτων, πρέπει να εκτιμάται σε συνάρτηση, μεταξύ άλλων, με τη φύση της υπηρεσίας.
48 Συναφώς, το γεγονός ότι, για την εισαγωγή των μεταφερόμενων εμπορευμάτων, ενδέχεται να απαιτηθούν τελωνειακές διατυπώσεις μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην εκτέλεση της παρεχόμενης υπηρεσίας μεταφοράς, καθυστερώντας ή ακόμη και εμποδίζοντας την παράδοση των εμπορευμάτων ή προκαλώντας επιπλέον κόστος. Ως εκ τούτου, όπως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, η γενική εισαγγελέας στο σημείο 62 των προτάσεών της, λαμβανομένου υπόψη του διασυνοριακού χαρακτήρα των συμβάσεων διεθνούς μεταφοράς εμπορευμάτων και του γεγονότος ότι η εισαγωγή τους από τρίτη χώρα μπορεί, κατά περίπτωση, να υπόκειται σε δασμούς, είναι εύλογο να συναχθεί το συμπέρασμα ότι οι τελωνειακές διατυπώσεις αποτελούν ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά αυτού του είδους συμβάσεων, κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2011/83, για το οποίο ο καταναλωτής πρέπει να ενημερώνεται από τον έμπορο πριν από τη σύναψη της σύμβασης.
49 Συνεπώς, στο πλαίσιο σύμβασης μεταφοράς όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης, ο μεταφορέας που έχει την ιδιότητα του εμπόρου υποχρεούται να ενημερώσει τον καταναλωτή ότι, για την εισαγωγή των μεταφερόμενων εμπορευμάτων, μπορεί να απαιτηθεί η διεκπεραίωση τελωνειακών διατυπώσεων.
50 Αντιθέτως, όταν αναλαμβάνει αποκλειστικά τη μεταφορά των εμπορευμάτων χωρίς να εκτελεί παράλληλα υπηρεσία εκτελωνισμού, ο έμπορος αυτός δεν μπορεί να υποχρεωθεί να παρέχει λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τα έγγραφα που πρέπει να προσκομιστούν στο τελωνείο. Επ’ αυτού, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι από το άρθρο 11, παράγραφοι 1 και 2, της CMR προκύπτει ότι ο αποστολέας οφείλει να θέσει στη διάθεση του μεταφορέα τα αναγκαία έγγραφα για τη διεκπεραίωση των τελωνειακών διατυπώσεων και ότι ο μεταφορέας δεν υποχρεούται να εξετάσει αν τα έγγραφα αυτά είναι ακριβή ή επαρκή.
51 Όσον αφορά, δεύτερον, το άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχείο γ', της οδηγίας 2011/83, υπενθυμίζεται ότι, κατά τη διάταξη αυτή, ο έμπορος οφείλει να παρέχει στον καταναλωτή πληροφορίες σχετικά με τη συνολική τιμή των αγαθών ή των υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των φόρων, ή, αν, λόγω της φύσεως των αγαθών ή των υπηρεσιών, η τιμή δεν μπορεί ευλόγως να καθοριστεί εκ των προτέρων, τον τρόπο με τον οποίο πρόκειται να υπολογιστεί η τιμή και, κατά περίπτωση, όλες τις πρόσθετες επιβαρύνσεις αποστολής, παράδοσης ή ταχυδρομείου ή, όταν αυτές οι επιβαρύνσεις δεν μπορούν ευλόγως να υπολογιστούν εκ των προτέρων, το γεγονός ότι μπορεί να απαιτηθούν τέτοιες πρόσθετες επιβαρύνσεις.
52 Από το γράμμα του ανωτέρω άρθρου συνάγεται, κατ’ αρχάς, ότι η ένδειξη της τελικής τιμής πρέπει να διακρίνεται από την ένδειξη του τρόπου υπολογισμού της τιμής αυτής, ακολούθως, ότι η φύση της υπηρεσίας είναι εκείνη που καθορίζει αν η εν λόγω τιμή δεν μπορεί ευλόγως να υπολογιστεί εκ των προτέρων από τον έμπορο και, τέλος, ότι, εάν ο έμπορος δεν μπορεί να δηλώσει την τελική τιμή, πρέπει να αναφέρει τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται αυτή ή, με άλλα λόγια, τον τρόπο υπολογισμού της τελικής τιμής (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 23ης Ιανουαρίου 2025, NEW Niederrhein Energie und Wasser, C-518/23, EU:C:2025:35, σκέψη 30). Επιπλέον, ανεξαρτήτως της μνείας της συνολικής τιμής ή του τρόπου υπολογισμού της τιμής αυτής, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πρόσθετες επιβαρύνσεις οι οποίες ενδέχεται να προστεθούν στη συνολική τιμή της υπηρεσίας και οι οποίες, εάν δεν μπορούν να υπολογιστούν εκ των προτέρων, πρέπει να γνωστοποιούνται στον καταναλωτή ως επιβαρύνσεις που μπορεί να απαιτηθούν.
53 Εξάλλου, από το άρθρο 6, παράγραφος 1, στοιχείο θ', της CMR προκύπτει ότι οι δασμοί περιλαμβάνονται στις «χρεώσεις αφορώσας την μεταφοράν» που πρέπει να αναγράφονται στο δελτίο αποστολής διεθνούς οδικής μεταφοράς εμπορευμάτων.
54 Στο μέτρο που είναι απαιτητοί όχι λόγω της εκτέλεσης της υπηρεσίας μεταφοράς αυτής καθεαυτήν, αλλά λόγω της εισόδου των μεταφερόμενων εμπορευμάτων στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης, οι δασμοί πρέπει να θεωρηθούν ως πρόσθετες επιβαρύνσεις, κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 1, στοιχείο γ', της οδηγίας 2011/83, οι οποίες προστίθενται στη συνολική τιμή της υπηρεσίας μεταφοράς.
55 Πράγματι, επειδή οι δασμοί υπολογίζονται σε συνάρτηση με τα προς μεταφορά εμπορεύματα, ο έμπορος ενδέχεται να μην είναι σε θέση να γνωρίζει εκ των προτέρων και με ακρίβεια όλες τις συνιστώσες της συνολικής τιμής και, επομένως, να μην είναι σε θέση να γνωστοποιήσει στον καταναλωτή τον τρόπο υπολογισμού της τιμής αυτής έτσι ώστε ο ενδιαφερόμενος να μπορεί να την υπολογίσει ο ίδιος (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 23ης Ιανουαρίου 2025, NEW Niederrhein Energie und Wasser, C-518/23, EU:C:2025:35, σκέψη 38).
56 Στο πλαίσιο αυτό, όσον αφορά τις συμβάσεις διεθνούς μεταφοράς εμπορευμάτων, ο έμπορος δεν έχει πάντοτε τη δυνατότητα να υπολογίσει τη συνολική τιμή της υπηρεσίας «συμπεριλαμβανομένων των φόρων» πριν από τη σύναψη της σύμβασης μεταφοράς, ιδίως δεδομένου ότι το ακριβές ποσό των δασμών μπορεί να εξαρτάται από ορισμένα στοιχεία τα οποία ενδέχεται να μην είναι γνωστά εκ των προτέρων, όπως, για παράδειγμα, η αξία των εμπορευμάτων, η δασμολογική τους κατάταξη και η καταγωγή τους.
57 Επομένως, στο πλαίσιο της υποχρέωσης ενημέρωσης που προβλέπεται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχείο γ', της οδηγίας 2011/83, ο έμπορος υποχρεούται να ενημερώνει τον καταναλωτή μόνο για το γεγονός ότι ενδέχεται να απαιτηθεί η καταβολή δασμών, που συνιστούν πρόσθετες επιβαρύνσεις τις οποίες φέρει ο καταναλωτής και οι οποίες δεν μπορούν ευλόγως να υπολογιστούν εκ των προτέρων και να ενσωματωθούν στην τιμή της υπηρεσίας μεταφοράς.
58 Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, στα υποβληθέντα προδικαστικά ερωτήματα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχεία α' και γ', της οδηγίας 2011/83 έχει την έννοια ότι, στο πλαίσιο σύμβασης για τη διεθνή οδική μεταφορά εμπορευμάτων από τρίτη χώρα προς κράτος μέλος της Ένωσης, η υποχρέωση ενημέρωσης που υπέχει ο έμπορος βάσει της διάταξης αυτής συνεπάγεται την υποχρέωσή του να ενημερώσει τον αποστολέα-καταναλωτή ότι, για την εισαγωγή των εμπορευμάτων στο έδαφος της Ένωσης, μπορεί να απαιτηθεί η διεκπεραίωση τελωνειακών διατυπώσεων και ότι ενδέχεται να επιβληθούν δασμοί που βαρύνουν τον εν λόγω καταναλωτή. Αντιθέτως, ο έμπορος δεν οφείλει ούτε να παράσχει λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τα έγγραφα που πρέπει να προσκομιστούν στο τελωνείο ούτε να αναφέρει τους συντελεστές και τα ποσά των εφαρμοστέων δασμών.
Επί των δικαστικών εξόδων
59 Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τέταρτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχεία α' και γ', της οδηγίας 2011/83/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2011, σχετικά με τα δικαιώματα των καταναλωτών, την τροποποίηση της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 1999/44/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και την κατάργηση της οδηγίας 85/577/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 97/7/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία (ΕΕ) 2019/2161 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2019,
έχει την έννοια ότι:
στο πλαίσιο σύμβασης για τη διεθνή οδική μεταφορά εμπορευμάτων από τρίτη χώρα προς κράτος μέλος της Ένωσης, η υποχρέωση ενημέρωσης που υπέχει ο έμπορος βάσει της διάταξης αυτής συνεπάγεται την υποχρέωσή του να ενημερώσει τον αποστολέα-καταναλωτή ότι, για την εισαγωγή των εμπορευμάτων στο έδαφος της Ένωσης, μπορεί να απαιτηθεί η διεκπεραίωση τελωνειακών διατυπώσεων και ότι ενδέχεται να επιβληθούν δασμοί που βαρύνουν τον εν λόγω καταναλωτή. Αντιθέτως, ο έμπορος δεν οφείλει ούτε να παράσχει λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τα έγγραφα που πρέπει να προσκομιστούν στο τελωνείο ούτε να αναφέρει τους συντελεστές και τα ποσά των εφαρμοστέων δασμών.
(υπογραφές)
* Γλώσσα διαδικασίας: η λιθουανική.